III SA/Kr 1119/22

III SA/Kr 1119/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna
Hanna Knysiak-Sudyka /przewodniczący/
Renata Czeluśniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1082
Art. 156 w zw. z art. 149 , 150 ust. 1  pkt 5   w zw. z art. 157 i 158 w zw. z art. 131
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
Art. 138 par. 1  pkt 1  w zw. z art. 156  par. 1  pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
Art. 145  par. 1  pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. J. i P. J. na decyzję Dyrektora Przedszkola Samorządowego w W. z Oddziałem Zamiejscowym w B. z dnia 12 maja 2022 r. nr PS.WW.4311.2.2022 w przedmiocie odmowy przyjęcia dziecka do przedszkola I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Przedszkola Samorządowego w W. z Oddziałem Zamiejscowym w B. na rzecz skarżących M. J. i P. J. kwotę 200 zł ( dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 17 czerwca 2022 r. (data nadania w UP) skarżący M. J. i P. J. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Dyrektora Przedszkola Samorządowego w W. z Oddziałem Zamiejscowym w B. z dnia 12 maja 2022 r. nr PS.WW.4311.2.2022 w przedmiocie odmowy przyjęcia dziecka do przedszkola.
W uzasadnieniu skarżący wskazali na dotychczasowych przebieg postępowania wyjaśniając, że w dniu 16 marca 2022 r. złożyli wniosek o przyjęcie córki m.in. do przedszkola w Gminie W. We wniosku podali, że aplikowali do 3 placówek.
Terminy przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego podano w Zarządzeniu Nr 16/0/2022 Wójta Gminy W. z dnia 26 stycznia 2022 r. w sprawie ustalania terminów postępowania rekrutacyjnego.
W dniu 20 kwietnia 2022 r. sporządzone zostały listy kandydatów przyjętych do placówek, Komisja nie sporządziła listy kandydatów nieprzyjętych do placówek.
Skarżący wyjaśnili, że ich dziecko nie zostało przyjęte do żadnej z placówek, do których aplikowało. Wobec tego w dniu 22 kwietnia 2022 r. złożyli do każdej z placówek wnioski o uzasadnienie.
Placówka 1 - Oddział Przedszkolny w Szkole Podstawowej w B. pismem z 26.04.2022 r. wskazał, że najniższa liczba punktów uprawniająca do przyjęcia wynosiła 254 pkt, a dziecko skarżących uzyskało 104 pkt.
Placówka 2 - Przedszkole Samorządowe w W., której rozstrzygnięcie skarżący zaskarżyli pismem z dnia 28.04.2022 r. wskazało, że najniższa liczba punktów uprawniających do przyjęcia dziecka do przedszkola umieszczonego na liście preferencji na pierwszej pozycji (tzw. przedszkole pierwszego wyboru) wyniosła 15 pkt, a rodzice dzieci, którzy wskazali to przedszkole jako drugą lub trzecią preferencję nie zostali przyjęci do placówki z powodu braku wolnych miejsc.
Placówka nr 3 - Przedszkole Samorządowego w C. wskazało, że preferencja placówek wskazana we wniosku decyduje o kolejności kwalifikacji kandydatów. Dlatego w pierwszej kolejności zostały rozpatrzone wnioski z pierwszego wyboru, a nabór na pozostałe wolne miejsca odbył się kolejno z drugiego, a następnie z trzeciego wyboru, według ilości uzyskanych punktów.
Skarżący podkreślili, że z przyczynami odmowy przyjęcia się nie zgodzili i w dniu 4 maja 2022 r. złożyli odwołanie od rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej Przedszkola Samorządowego w W. W dniu 12 maja 2022 r. Dyrektor Przedszkola wydał decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie Komisji. Z uzasadnienia odmowy przyjęcia dziecka i zaskarżonego rozstrzygnięcia dyrektora przedszkola wynika, że placówka rekrutowała tylko dzieci, których rodzice wskazali tą placówkę na pierwszym miejscu w "Kolejności preferencji". Natomiast dzieci, których rodzice podali w "Kolejności preferencji" tą placówkę na drugim lub trzecim miejscu byliby rekrutowani, tylko jeżeli po rekrutacji dzieci "z pierwszego wyboru" zostawałyby wolne miejsca, a takie wolne miejsca nie pozostały. W ocenie skarżących, przedszkole nie zrekrutowało zatem ich dziecka w sposób prawidłowy. Przedszkole zrekrutowało tylko dzieci z "pierwszego wyboru" i tylko te dzieci zostały przyjęte. Wyjaśnili, że ich dziecko posiadało 104 punkty, gdy tymczasem przedszkole przyjęło dzieci, które miały nawet 15 pkt, tylko dlatego że ich rodzice podali placówkę na pierwszym miejscu w "Kolejności preferencji". Skarżący podnieśli, że z takim działaniem się nie zgadzają wskazując, że "Kolejność preferencji" nie stanowi kryterium rekrutacji w rozumieniu przepisów Prawa Oświatowego, Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego oraz postępowania uzupełniającego do publicznych przedszkoli, szkół, placówek i centrów z dnia 21 sierpnia 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 1737) ani też nie zostało wskazane jako kryterium rekrutacji we ww. uchwale Rady Gminy w sprawie określenia kryteriów branych pod uwagę podczas przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego i zarządzeniu Wójta Gminy dotyczącego terminów rekrutacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł w pierwszej kolejności o odrzucenie skargi, gdyż w jego ocenie skarga została wniesienia po upływie terminu. Z ostrożności procesowej gdyby ww. stanowisko nie znalazło akceptacji Sądu, organ wniósł o oddalanie skargi, wskazując, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W ocenie organu, nie mają racji skarżący zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu, iż kolejność wyboru (preferencja) były w postępowaniu rekrutacyjnym do ww. przedszkola dodatkowym kryterium. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe - preferencja wyboru przedszkola nie stanowi kryterium, które byłoby brane pod uwagę na pierwszym lub drugim etapie postępowania rekrutacyjnego, lecz stanowi inną kategorię prawną – a mianowicie jest prawem i przywilejem rodzica, który może (ale nie musi) z powyższego uprawnienia skorzystać. Jeżeli rodzic z ww. uprawnienia skorzysta - we wniosku o przyjęcie określa preferencję wyboru (kolejność wyboru, kolejność preferencji). Kolejność preferencji nie jest zatem "kryterium" w rozumieniu art. 131 ust. 2 ustawy, a w szczególności w rozumieniu art. 131 ust. 6 ustawy i w użytym w ww. przepisie znaczeniu pojęcia "kryterium" - a w konsekwencji - zarzucana "kolejność preferencji" nie stanowi kryterium ani ustawowego ani gminnego i nie podlega ocenie punktowej w myśl art. 131 ust. 6 ustawy, lecz jest prawem i przywilejem rodzica. Art. 150 ust. 1 pkt 5 ustawy w sposób wyraźny i jednoznaczny wskazuje, że we wniosku o przyjęcie dziecka do przedszkola rodzic wskazuje kolejność wybranych publicznych przedszkoli w porządku od najbardziej do najmniej preferowanych, co potwierdza, iż określenie preferencji jest prawem rodzica, z którego każdy rodzić kandydata na równych prawach mógł skorzystać. Dodatkowo z przepisu art. 131 ust. 4 ustawy wynika powinność uwzględnienia lokalnych potrzeb społecznych - na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego, gdy brane są pod uwagę kryteria określone przez organ prowadzący. W wyniku zastosowania powyższego każde dziecko (każdy kandydat), które przystąpiło do rekrutacji, we wniosku miało wskazaną którąś z placówek przedszkolnych jako pierwszą preferencję wyboru - i w efekcie - miało równe szanse do stawania do rekrutacji. W dotychczasowej metodzie rekrutacji prowadzonej bez uwzględnienia kolejności wyboru i polegającej na przyznawaniu punktów za określone kryteria niejednokrotnie "wynik" rekrutacji był taki, że dzieci dostawały się np. do 3 (trzech) przedszkoli, a inne dzieci nie dostawały się do żadnego przedszkola i takie sytuacje należało uznać za dyskryminujące. Ustawa Prawo oświatowe stanowi, że wniosek o przyjęcie rodzic kandydata składa do dyrektora wybranego publicznego przedszkola, wskazując we wniosku kolejność wybranych przedszkoli. Złożony wniosek rozpatruje komisja rekrutacyjna powołana przez dyrektora danego przedszkola. Zatem zgodnie z art. 156 ustawy, rodzic ma prawo złożyć trzy (3) wnioski do trzech (3) przedszkoli/oddziałów przedszkolnych według ww. określonej zasady. Konsekwencją powyższego jest to, że są to trzy (3) różne i odrębne postępowania, a przedmiotowa odrębność wynikała z przepisów art. 156 i art. 149 ustawy.
Biorąc pod uwagę powyższe, organ odwoławczy stwierdził, iż uzyskana w postępowaniu rekrutacyjnym do Przedszkola Samorządowego w W. z Oddziałem Zamiejscowym w B. - przeprowadzonym zgodnie z art. 156 ustawy Prawo oświatowe, z uwzględnieniem wynikających z niej konsekwencji oraz w zgodzie z przepisami art. 149 i nast. ustawy – przez kandydatkę L. J. liczba punktów nie była wystarczająca do przyjęcia kandydatki do ww. Przedszkola - dla preferencji drugiego wyboru (podkreślenia Sądu). Postępowanie rekrutacyjne przeprowadzone zostało – zdaniem organu odwoławczego - w sposób prawidłowy i absolutnie nie miało, podobnie zresztą jak sposób kwalifikacji wniosków i obliczania punktów, charakteru dyskryminującego. W ocenie organu, rozstrzygnięcie z dnia 12 maja 2022 r. zostało podjęte w sposób legalny i jest zgodne z prawem, a podniesione w skardze zarzuty są bezzasadne.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu w piśmie procesowym z 22 września 2022 r. organ wyjaśnił, że rekrutacja do przedszkola na rok szkolny 2022/2023 prowadzona była przez jednolity system elektronicznej rekrutacji 4Parents dla placówek oświatowych z terenu Gminy W. (https://softwarehub.pl/produktv /4parents-rekrutacje/). Co istotne, zasada działania tego Systemu jest taka, iż w pierwszej kolejności następuje weryfikacja wniosków (wniosków o przyjęcie do publicznego przedszkola) z pierwszą preferencją wyboru, tzn. wniosków, w których ww. przedszkole zostało przez rodziców kandydatów wskazane jako miejsce "pierwszego
wyboru" (podkreślenie Sądu). Przedszkole prowadziło rekrutację na trzydzieści siedem (37) wolnych miejsc. Do przedszkola wpłynęło trzydzieści siedem (37) wniosków, dla których było ono miejscem "pierwszego wyboru ". W związku z powyższym, w myśl przepisu art. 158 ust. 3 i ust. 4 ustawy Prawo oświatowe, Komisja Rekrutacyjna działająca w Przedszkolu Samorządowym w W. z Oddziałem Zamiejscowym w B. podała do publicznej wiadomości Listę kandydatów przyjętych, która to lista stanowiła Załącznik nr 1 do Protokołu nr 2 z zebrania Komisji Rekrutacyjnej z dnia 20 kwietnia 2022 r. W uwagach Komisji Rekrutacyjnej, wyrażonych w pkt 4 przedmiotowego Protokołu zawarta zastała następująca informacja: "Ilość dzieci przyjętych, których rodzice wskazali Przedszkole Samorządowe w W. z Oddziałem Zamiejscowym w B. miejscem pierwszej preferencji pokryła ilość wolnych miejsc, którymi dysponowało przedszkole". Powyższe pozwala na stwierdzenie, w ocenie organu, że wszystkie wolne miejsca, jakim dysponowało przedszkole na ww. rok szkolny, zostały obsadzone przez kandydatów, których rodzice w przedmiotowym wniosku o przyjęcie wskazali Przedszkole Samorządowe w W. z Oddziałem Zamiejscowym w B. jako miejsce "pierwszego wyboru". Jednocześnie liczba wolnych miejsc w Przedszkolu była równa liczbie kandydatów, których rodzice w przedmiotowym wniosku o przyjęcie wskazali ww. przedszkole jako miejsce "pierwszego wyboru " i którzy w przeprowadzonym postępowaniu rekrutacyjnym uzyskali wymagana liczbę punktów. Z powyższej okoliczności – zdaniem dyrektora - wynika kolejna konstatacja - dzieci (kandydatów) nieprzyjętych do przedszkola w ogóle nie było, a zatem Komisja Rekrutacyjna nie miała możliwości innego działania - Komisja nie mogła podać do publicznej wiadomości (ani wcześniej sporządzić) Listy kandydatów nieprzyjętych – "gdyż kandydatów nieprzyjętych nie było".
Organ podkreślił nadto, że komisja rekrutacyjna nie miała możliwości uzyskania ewentualnych danych osobowych kandydatów nieprzyjętych, gdyż system takich danych nie generował, a tym samym podanie do publicznej wiadomości (a wcześniej sporządzenie) Listy kandydatów nieprzyjętych stanowiłoby "sztuczne" (pozorne) i jednocześnie nieracjonalne spełnienie dyspozycji przepisu art. 158 ust. 3 ustawy Prawo oświatowe w części dotyczącej podania do publicznej wiadomości listy kandydatów nieprzyjętych. Zasada działania systemu elektronicznej rekrutacji 4Parents jest taka, iż w pierwszej kolejności następuje weryfikacja wniosków z pierwszą preferencją wyboru. W konsekwencji - w systemie można zobaczyć status wniosku (i dane) kandydata nieprzyjętego tyko i wyłącznie dla wniosków z preferencją pierwszego wyboru - a takich wniosków (i takich kandydatów) w przedszkolu nie było. W związku z powyższym – podanie do publicznej wiadomości (a wcześniej sporządzenie) Listy kandydatów nieprzyjętych zostałoby sprowadzone do opublikowania "pustej" Listy kandydatów nieprzyjętych, albowiem lista taka nie zawierałaby ani imion i nazwisk kandydatów [nieprzyjętych] (uszeregowanych w kolejności alfabetycznej) ani najniższej liczby punktów, która uprawnia do przyjęcia ani informacji o liczbie wolnych miejsc.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) dalej, w skrócie - p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Jak stanowi m.in. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z kolei w przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Odnosząc się, w pierwszej kolejności do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku organu o odrzucenie skargi jako wniesionej po upływie przewidzianego terminu, podnieść należy, że zgodnie z art. 53 § 4 p.p.s.a., termin, o którym mowa w § 1 (30-dniowy od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie) uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi. W przedmiotowej sprawie skarżący otrzymali zaskarżoną decyzję w dniu 17 maja 2022 r., a skargę bezpośrednio do sądu wnieśli w dniu 17 czerwca 2022 r. . Zgodnie zatem z ww. przepisem oraz art. 83 § 2 p.p.s.a., termin do wniesienia skargi został zachowany, co pozwoliło na kontrolę zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją rozstrzygnięcia .
Zaskarżoną decyzją z dnia 12 maja 2022 r. nr PS.WW.4311.2.2022 Dyrektor Przedszkola Samorządowego w W. z Oddziałem Zamiejscowym w B. - po rozpoznaniu odwołania rodziców małoletniej L. J. - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Komisji Rekrutacyjnej działającej w Przedszkolu Samorządowym w W. z Oddziałem Zamiejscowym w B. o odmowie przyjęcia jej do ww. przedszkola.
Bezsporne jest, że po przeprowadzonej weryfikacji merytorycznej wniosku o przyjęcie dziecka skarżących do przedszkola komisja rekrutacyjna, pomimo przyznania mu 104 pkt na wymagane 15 punktów rekrutacyjnych, odmówiła przyjęcia L. J. do przedszkola ponieważ:
1/ organ I instancji uznał, że najniższa liczba punktów uprawniających do przyjęcia dziecka do przedszkola, tj. 15 pkt dotyczyła dzieci, których rodzice wskazali to przedszkole na liście preferencji na pierwszej pozycji (tzw. przedszkole pierwszego wyboru), a rodzice dzieci, którzy wskazali to przedszkole jako drugą lub trzecią preferencję nie zostali przyjęci do placówki z powodu braku wolnych miejsc
2/ organ odwoławczy uznał, że uzyskana przez kandydatkę L. J. liczba punktów nie była wystarczająca do przyjęcia jej do ww. przedszkola – "dla preferencji drugiego wyboru".
Ponadto w piśmie procesowym z dnia 22 grudnia 2022 r. dyrektor wskazał, że rekrutacja do przedszkola na rok szkolny 2022/2023 prowadzona była
przez jednolity system elektronicznej rekrutacji i "Co istotne, zasada działania tego Systemu jest taka, iż w pierwszej kolejności następuje weryfikacja wniosków (wniosków o przyjęcie do publicznego przedszkola) z pierwszą preferencją wyboru, tzn. wniosków, w których ww. przedszkole zostało przez rodziców kandydatów wskazane jako miejsce "pierwszego wyboru". W związku z tym przedszkole prowadziło rekrutację na trzydzieści siedem (37) wolnych miejsc, a właśnie tyle wniosków, dla których było ono miejscem "pierwszego wyboru " wpłynęło. Komisja Rekrutacyjna podała do publicznej wiadomości Listę kandydatów przyjętych, która stanowiła Załącznik nr 1 do Protokołu nr 2 z zebrania Komisji Rekrutacyjnej z dnia 20 kwietnia 2022 r., a w uwagach wyrażonych w pkt 4 ww. Protokołu stwierdziła: "Ilość dzieci przyjętych, których rodzice wskazali Przedszkole Samorządowe w W. z Oddziałem Zamiejscowym w B. miejscem pierwszej preferencji pokryła ilość wolnych miejsc, którymi dysponowało przedszkole". Zdaniem dyrektora, powyższe pozwala na stwierdzenie, że:
- wszystkie wolne miejsca, jakim dysponowało przedszkole na ww. rok szkolny, zostały obsadzone przez kandydatów, których rodzice w przedmiotowym wniosku o przyjęcie wskazali ww. przedszkole jako miejsce "pierwszego wyboru",
- dzieci (kandydatów) nieprzyjętych do ww. przedszkola w ogóle nie było, a zatem komisja rekrutacyjna nie miała możliwości innego działania - nie mogła podać do publicznej wiadomości (ani wcześniej sporządzić) Listy kandydatów nieprzyjętych - gdyż "kandydatów nieprzyjętych nie było".
Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że komisja nie miała możliwości uzyskania ewentualnych danych osobowych kandydatów nieprzyjętych, gdyż system takich danych nie generował, a tym samym podanie do publicznej wiadomości (a wcześniej sporządzenie) Listy kandydatów nieprzyjętych stanowiłoby "sztuczne" (pozorne) i jednocześnie nieracjonalne spełnienie dyspozycji przepisu art. 158 ust. 3 ustawy Prawo oświatowe w części dotyczącej podania do publicznej wiadomości listy kandydatów nieprzyjętych. Ponieważ zasada działania systemu elektronicznej rekrutacji 4Parents jest taka, iż w pierwszej kolejności następuje weryfikacja wniosków z pierwszą preferencją wyboru, to w konsekwencji - w systemie można zobaczyć status wniosku (i dane) kandydata nieprzyjętego tyko i wyłącznie dla wniosków z preferencją pierwszego wyboru - a takich wniosków (i takich kandydatów) w przedszkolu nie było. W związku z powyższym – podanie do publicznej wiadomości (a wcześniej sporządzenie) Listy kandydatów nieprzyjętych zostałoby sprowadzone do opublikowania "pustej" Listy kandydatów nieprzyjętych, albowiem lista taka nie zawierałaby ani imion i nazwisk kandydatów [nieprzyjętych] (uszeregowanych w kolejności alfabetycznej) ani najniższej liczby punktów, która uprawnia do przyjęcia ani informacji o liczbie wolnych miejsc.
Jak z powyższego wynika, obowiązek opublikowania list kandydatów przyjętych i nieprzyjętych komisja rekrutacyjna zawęziła jedynie do wniosków z "preferencją pierwszego wyboru". Pozostałych dzieci – kandydatów nie zakwalifikowano nawet do "kandydatów nieprzyjętych". Organ odwoławczy uznał takie działanie za zgodne z prawem, przy czym przypomnieć – w tym miejscu - należy, że dyrektor, który twierdzi, że dzieci nieprzyjętych do przedszkola nie było, wydał zaskarżoną decyzję o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia o "odmowie przyjęcia dziecka do przedszkola".
Dokonując kontroli legalności, w ramach wyżej zakreślonej kognicji sądów administracyjnych, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.
Granice materialnoprawne rozpoznawanej sprawy wyznaczają przepisy rozdziału 6 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe ( Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 ze zm., zwanej dalej w skrócie "ustawa"). Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy dzieci przyjmuje się do publicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w publicznych szkołach podstawowych, publicznych innych form wychowania przedszkolnego i publicznych placówek po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego. Natomiast ustawowe kryteria rekrutacji określone zostały w art. 131 ustawy.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją rozstrzygnięcia stwierdzić należy, że zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, z niżej podanych względów, kontrolowane akty są dotknięte ww. wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. skutkującą koniecznością stwierdzenia ich nieważności.
Organy wydając kontrolowane decyzje w sposób oczywisty naruszyły przepisy ustawy Prawo oświatowe, szczególnie art.156 w związku z art. 150 ust.1 pkt 5 oraz art. 131 ustawy Prawo oświatowe. Uznały bowiem, że uprawnienie rodziców do złożenia wniosku do trzech przedszkoli ma istotny wpływ na sposób przeprowadzenia rekrutacji polegający na wyznaczeniu kolejności rozpoznania wniosków o przyjęcie dziecka do przedszkola. Jak stwierdził dyrektor, a wcześniej komisja rekrutacyjna, z art. 131 ust. 4 i art. 156 ustawy Prawo oświatowe wynika, że złożenie przez rodziców wniosku do trzech placówek nakazuje wzięcie pod uwagę przez komisję rekrutacyjną preferencji wyboru wskazanej we wniosku.
W przedmiotowej sprawie złożenie przez skarżących wniosku do trzech przedszkoli spowodowało, że placówki wskazane we wniosku na miejscu drugim i trzecim nie wzięły w ogóle pod uwagę ww. wniosku, skupiając się całkowicie bezpodstawnie jedynie na wnioskach rodziców, które dane przedszkole umieścili na pierwszym miejscu. W wyniku zastosowania powyższej selekcji wniosków, organy zamiast przeprowadzić trzy odrębne postępowania wg reguł ustawy Prawo oświatowe oraz uchwały Rady Gminy, zgodnie z trybem i kryteriami uzyskiwania punktów, decydujących o wyniku rekrutacji, uznały, że dzieci, które przystąpiły do rekrutacji do danego przedszkola, ale we wniosku o ich przyjęcie wskazana placówka została wymieniona jako druga, czy trzecia, winny zostać pominięte w rekrutacji – najpierw bowiem rozpatrywano wnioski rodziców dzieci, w których dana placówka została wskazana jako pierwsza (co więcej, zastosowany system informatyczny nawet nie wskazywał danych pominiętych dzieci, w związku z czym komisja, a następnie dyrektor nie zakwalifikowali ich jako kandydatów nieprzyjętych). "Preferencja wyboru" stała się dla organów nawet nie dodatkowym kryterium wyboru, jak zarzucali skarżący (organy zdawały sobie sprawę, że takie kryterium nie zostało wymienione ani w ustawie ani w uchwale rady gminy), lecz niejako wyznacznikiem całego dalszego postępowania rekrutacyjnego decydującym o kolejności rozpoznania wniosków, a następnie kwalifikacji kandydatów ponieważ, jak ocenił dyrektor "W dotychczasowej metodzie rekrutacji prowadzonej bez uwzględnienia kolejności wyboru i polegającej na przyznawaniu punktów za określone kryteria niejednokrotnie "wynik" rekrutacji był taki, że dzieci dostawały się np. do 3 (trzech) przedszkoli, a inne dzieci nie dostawały się do żadnego przedszkola i takie sytuacje należało uznać za dyskryminujące". Przyjęto zatem, że w postępowaniu rekrutacyjnym należy uwzględniać wskazaną we wniosku przez rodziców "preferowaną kolejność" w ten sposób, że należy uwzględniać i oceniać w pierwszej kolejności jedynie wnioski z tzw. "pierwszą preferencją".
Pomijając, że o takim sposobie rozpoznawania wniosków, jak zauważyli skarżący, nigdzie nie poinformowano rodziców, to stwierdzić należy, że taki sposób rekrutacji jest rażąco niezgodny z ustawą Prawo oświatowe, która wyraźnie reguluje tryb postępowania rekrutacyjnego. Żaden przepis prawa nie pozwala, aby w wypadku złożenia przez rodziców trzech wniosków rozpoznać jedynie, czy też w pierwszej kolejności, wnioski w których dane przedszkole zostało wymienione jako pierwsze. Preferencja placówek wskazana we wniosku nie decyduje zatem w żaden sposób o kolejności kwalifikacji kandydatów. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, aby w pierwszej kolejności były rozpoznawane wnioski do przedszkola z tzw. pierwszego wyboru/miejsca na liście, a dopiero potem rozpoznawane były wnioski na pozostałe wolne miejsca, kolejno z drugiego, a następnie z trzeciego wyboru, według ilości uzyskanych punktów.
W efekcie przyjęcia niezgodnej z prawem kolejności rozpoznania wniosku skarżących nie dokonano jego merytorycznej weryfikacji i oceny ponieważ komisja w toku prowadzonego postępowania rekrutacyjnego wzięła pod uwagę wyłącznie wnioski, w których wskazano placówkę jako pierwszą preferowaną (wg organu –"pierwszej preferencji"). W ocenie Sądu powyższy sposób działania komisji był sprzeczny z istotą postępowania rekrutacyjnego poprzez naruszenie podstawowych zasad ustrojowych, w tym konstytucyjnych, jak: zasada równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne (art. 2 i art. 32 Konstytucji), ukształtowanego przepisami ustawy Prawo oświatowe. Należy przede wszystkim zwrócić uwagę na art. 156 ustawy Prawo oświatowe, który w żaden sposób nie różnicuje wniosków, w tym ze względu na określenie "preferencji" przedszkola. Według ww. przepisu wniosek o przyjęcie do publicznego przedszkola może być złożony do nie więcej niż trzech wybranych publicznych przedszkoli, publicznych innych form wychowania przedszkolnego albo publicznych szkół, chyba że organ prowadzący dopuści możliwość składania wniosku do więcej niż trzech wybranych publicznych przedszkoli, publicznych innych form wychowania przedszkolnego albo publicznych szkół. We wniosku określa się kolejność wybranych publicznych przedszkoli w porządku od najbardziej do najmniej preferowanych. Przepis ten jednak (ani żaden inny, szczególnie art. 131 ustawy Prawo oświatowe) nie dopuszcza sytuacji – wbrew stanowisku zajętemu w nin. sprawie przez organy – w której komisja rekrutacyjna w danym przedszkolu mogłaby dokonać weryfikacji jedynie wniosków wskazujących to przedszkole jako placówkę pierwszej preferencji, a w przypadku drugiej i trzeciej preferencji - jedynie wówczas, gdy wnioski z pierwszej preferencji nie spowodują wyczerpania wszystkich wolnych miejsc w przedszkolu. Celem wprowadzenia regulacji z art. 156 ustawy Prawo oświatowe było zapewnienie większej dostępności publicznej edukacji dla społeczeństwa a jednocześnie zapobieżenie nadmiernemu "rezerwowaniu" miejsc przez co bardziej zapobiegliwych uczestników rekrutacji przez ograniczenie możliwość wielokrotnego składania wniosków o przyjęcie do publicznej placówki – zob. komentarz do art. 156, Mateusz Pilich (red), Prawo Oświatowe. Komentarz, wyd. II. Warszawa 2021 r., a nie - ustalenie kolejności rozpoznania wniosków.
W konsekwencji powyżej wskazanej, w sposób oczywisty i rażący niezgodnej z prawem, zasady przeprowadzenia rekrutacji, doszło do nieakceptowalnej sytuacji, że do przedszkola nie została zakwalifikowana (a następnie przyjęta) córka skarżących, która uzyskała 104 punkty, przy wystarczającej do przyjęcia ilości 15 punktów, tylko dlatego że według organów " była z tzw. drugiej preferencji", przed którą pierwszeństwo miały dzieci "z pierwszej preferencji", które uzyskały minimalną ilość 15 punktów.
Odnośnie zastosowanego systemu informatycznego, stwierdzić jedynie należy, że dopuszczenie w art. 130 ust. 7 ustawy Prawo oświatowe prowadzenia postępowania rekrutacyjnego z wykorzystaniem systemów informatycznych nie oznacza, że zasady działania systemu elektronicznej rekrutacji mogą nie być spójne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa. Przyjęty zatem nowy model zastosowany w tym programie – rozpatrywanie w pierwszej kolejności wniosków tzw. pierwszej preferencji jest pozbawiony podstawy prawnej, w związku z czym komisja rekrutacyjna, a następnie dyrektor rozpoznający odwołanie winni byli dostrzec tą podstawową wadę zastosowanego programu informatycznego, a nie korzystać z niego.
Ustawa Prawo oświatowe stanowi, że wniosek o przyjęcie rodzic kandydata składa do dyrektora wybranego publicznego przedszkola, wskazując we wniosku kolejność wybranych przedszkoli. Złożony wniosek (każdy wniosek) rozpatruje komisja rekrutacyjna powołana przez dyrektora danego przedszkola. Zatem zgodnie z art. 156 ww. ustawy, rodzic ma prawo złożyć trzy wnioski do trzech przedszkoli/oddziałów przedszkolnych według ww. określonej zasady. Konsekwencją powyższego jest to, że są to trzy różne i odrębne postępowania, a przedmiotowa odrębność wynika z przepisów art. 156 i art. 149 ustawy. Obowiązkiem komisji jest rozpoznanie wszystkich wniosków, a nie jedynie wniosków przez siebie wybranych wg tzw. pierwszej preferencji, wg przyjętej przez siebie kolejności.
Jeszcze raz podkreślić należy, że skorzystanie przez rodziców z możliwości złożenia wniosku o przyjęcie dziecka do trzech placówek w żaden sposób nie może wpłynąć na kolejność rozpoznania ich wniosku. Z kolei tryb, jak i brane w jego trakcie kryteria kwalifikacji są jasno wymienione w ustawie (I etap) oraz właściwej uchwale rady gminy (II etap) – art. 131 ustawy Prawo oświatowe.
Stwierdzenie nieważności kontrolowanych decyzji powoduje, że od samego początku nie były one zdolne wywołać skutku prawnego, w związku z czym Sąd nie zawiera w nin. uzasadnieniu wskazówek co do dalszego postępowania, o których stanowi art.141 § 1 zd. 2 p.p.s.a. (vide: np. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2021 r. II OSK 453/21).
Zgodnie z art. 157 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe do zadań komisji rekrutacyjnej należy w szczególności:
1) ustalenie wyników postępowania rekrutacyjnego i podanie do publicznej wiadomości listy kandydatów zakwalifikowanych i kandydatów niezakwalifikowanych, o której mowa w art. 158 ust. 1;
2) ustalenie i podanie do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, o której mowa w art. 158 ust. 3;
3) przeprowadzenie sprawdzianu uzdolnień kierunkowych...
4) przeprowadzenie rozmowy kwalifikacyjnej, o której mowa w art. 141 ust. 6;
5) sporządzenie protokołu postępowania rekrutacyjnego.
Z kolei zgodnie z art. 158 ww. ustawy:
1. Wyniki postępowania rekrutacyjnego podaje się do publicznej wiadomości w formie listy kandydatów zakwalifikowanych i kandydatów niezakwalifikowanych, zawierającej imiona i nazwiska kandydatów oraz informację o zakwalifikowaniu albo niezakwalifikowaniu kandydata do danego publicznego przedszkola
2. Komisja rekrutacyjna przyjmuje kandydata do danego publicznego przedszkola (...) jeżeli w wyniku postępowania rekrutacyjnego kandydat został zakwalifikowany oraz złożył wymagane dokumenty.
3. Komisja rekrutacyjna podaje do publicznej wiadomości listę kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych do danego publicznego przedszkola (...) Lista zawiera imiona i nazwiska kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych lub informację o liczbie wolnych miejsc.
4. Listy, o których mowa w ust. 1 i 3, podaje się do publicznej wiadomości poprzez umieszczenie w widocznym miejscu w siedzibie danego publicznego przedszkola, publicznej innej formy wychowania przedszkolnego, publicznej szkoły lub publicznej placówki. Listy zawierają imiona i nazwiska kandydatów uszeregowane w kolejności alfabetycznej oraz najniższą liczbę punktów, która uprawnia do przyjęcia.
5. Dzień podania do publicznej wiadomości listy, o której mowa w ust. 3, jest określany w formie adnotacji umieszczonej na tej liście, opatrzonej podpisem przewodniczącego komisji rekrutacyjnej.
6. W terminie 3 dni od dnia podania do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wystąpić do komisji rekrutacyjnej z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia odmowy przyjęcia kandydata do danego publicznego przedszkola, (...)
7. Uzasadnienie sporządza się w terminie 3 dni od dnia wystąpienia przez rodzica kandydata lub kandydata pełnoletniego z wnioskiem, o którym mowa w ust. 6. Uzasadnienie zawiera przyczyny odmowy przyjęcia, w tym najniższą liczbę punktów, która uprawniała do przyjęcia, oraz liczbę punktów, którą kandydat uzyskał w postępowaniu rekrutacyjnym.
8. Rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wnieść do dyrektora publicznego przedszkola (...) w terminie 3 dni od dnia otrzymania uzasadnienia.
9. Dyrektor publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub publicznej placówki rozpatruje odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej, o którym mowa w ust. 8, w terminie 3 dni od dnia otrzymania odwołania. Na rozstrzygnięcie dyrektora danego publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub publicznej placówki służy skarga do sądu administracyjnego.
10. Listy, o których mowa w ust. 1 i 3, podane do publicznej wiadomości, są publikowane nie dłużej niż do czasu upłynięcia terminów, o których mowa w ust. 6-8, w postępowaniu rekrutacyjnym lub postępowaniu uzupełniającym przeprowadzanego w danym roku kalendarzowym.
W dniu 20 kwietnia 2022 r. sporządzone zostały listy kandydatów przyjętych do placówek, Komisja natomiast nie sporządziła listy kandydatów nieprzyjętych do placówek (a wcześniej - listy kandydatów niezakwalifikowanych). Ponadto na wniosek skierowany do komisji rekrutacyjnej (a nie - do przewodniczącego komisji) skarżący otrzymali uzasadnienie rozstrzygnięcia, które nie zostało podpisane przez członków komisji, lecz przez jej przewodniczącą. Po złożeniu w wymaganym terminie odwołania, Dyrektor Przedszkola Samorządowego w W. z Oddziałem Zamiejscowym w B. decyzją z dnia 12 maja 2022 r. utrzymał w mocy decyzję komisji rekrutacyjnej w przedmiocie odmowy przyjęcia dziecka do przedszkola, uznając sposób i tryb przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego za zgodny z prawem. Jak już wyżej wskazano, dyrektor uznał, z jednej strony, że brak było podstaw faktycznych do sporządzenia wymaganych list, w tym listy kandydatów nieprzyjętych (skoro – wg niego - nie było nieprzyjętych do przedszkola kandydatów "z pierwszej preferencji", a skoro tak, to w jakim celu podawać do publicznej wiadomości listę z liczbą "0" kandydatów nieprzyjętych), a z drugiej strony uznał, że brak sporządzenia takiej listy nie miał wpływu na prawidłowość postępowania rekrutacyjnego, skoro wiadomym jest, że córka skarżących nie została przyjęta i wiadomo z jakiego powodu odmówiono jej przyjęcia.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że poza ww. rażącym naruszeniem prawa materialnego art. 156 w zw. z art. 149, 150 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 157 i 158 w zw. z art.131 ustawy Prawo oświatowe, w przedmiotowej sprawie organy naruszyły także przepisy postępowania administracyjnego – wbrew bowiem obowiązującym przepisom - art. 157 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 158 ust. 1 – 5 ww. ustawy - komisja rekrutacyjna nie sporządziła wszystkich wymaganych przepisami dokumentów z przebiegu postępowania rekrutacyjnego i nie podała do publicznej wiadomości: listy kandydatów niezakwalifikowanych i listy kandydatów nieprzyjętych, a uzasadnienie jej rozstrzygnięcia (zawartego, jak można ewentualnie przyjąć, w protokole nr 2 z zebrania komisji rekrutacyjnej z dn. 20.04.2022 r. (k. 95 akt sądowych) w połączeniu z listą kandydatów przyjętych (k. 96-98 a.s.) i doręczonym skarżącym uzasadnieniu (k.100 a.s.)) - nie zostało podpisane przez wszystkich jej członków. Komisja jest organem kolegialnym i to w zakresie jej kompetencji leży zarówno rozstrzygnięcie w przedmiocie przyjęcia (odmowy przyjęcia) kandydata do danej placówki, jak i uzasadnienie swojego stanowiska. Stąd niedopuszczalne i naruszające przepisy art. 158 ust. 5, 6 ustawy w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i pkt 8 k.p.a. w sposób kwalifikowany jest podpisanie uzasadnienia wyłącznie przez przewodniczącego komisji. Pogląd ten ma uzasadnienie w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie powszechnie i to od wielu lat przyjmuje się, że rozstrzygnięcie komisji oraz jego uzasadnienie, ze względu na kolegialny charakter organu, powinni podpisać wszyscy członkowie komisji, a nie tylko jej przewodniczący. Prawidłowe podpisanie decyzji ma bowiem zasadnicze znaczenie dla strony postępowania, gdyż potwierdza wolę organu kolegialnego (por. np. wyrok NSA z 4 lutego 2009 r., II OSK 108/08, czy wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2022 r. IV SA/Wr 460/21, w Gdańsku z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 1166/20; w Warszawie z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1146/16; wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl).
Biorąc pod uwagę rażące naruszenie przez organ I instancji ww. przepisów ustawy Prawo oświatowe, a dodatkowo przez organ odwoławczy także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z ww. przepisami ustawy Prawo oświatowe, Sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku, tj. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia - na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art.119 pkt 2 p.p.s.a.
O zwrocie skarżącym kosztów postępowania (zwrot uiszczonego wpisu od skargi) orzeczono w punkcie II sentencji na podstawie art. 200 p.p.s.a.