III SA/Kr 1117/11

III SA/Kr 1117/11 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2012-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grażyna Danielec
Maria Zawadzka /przewodniczący/
Tadeusz Wołek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1658/12 - Wyrok NSA z 2012-09-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
Art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
Art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 40
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Tadeusz Wołek (spr.) NSA Grażyna Danielec Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala
Uzasadnienie
W dniu 9.11.2010 r. A. S. wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy o udzielenie pomocy finansowej do 300 000 zł na budowę, odbudowę lub zakup budynku w związku ze zniszczeniem w wyniku powodzi, która wystąpiła w dniach od 18-05-2010 do 10-06-2010 r., budynku mieszkalnego położonego w miejscowości A nr 33. Oświadczyła, że przyznane środki finansowe wykorzysta na zakup mieszkania.
Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] 2010 r. [...] odmówił przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego w wysokości do 300 000 zł z przeznaczeniem na zakup mieszkania, w związku z uszkodzeniem budynku mieszkalnego położonego w miejscowości A 33 w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, jakie miały miejsce na terenie gminy B w maju i czerwcu 2010 r.
Od powyższej decyzji A. S. wniosła odwołanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2011 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji.
Powtórnie rozpoznając sprawę organ l instancji decyzją z dnia [...] 2011r. znak: [...] po raz kolejny odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.
Od powyższej decyzji z dnia [...] 2011 r. A. S. wniosła odwołanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2011 r. uchyliło w całości decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że organ l instancji winien przez przeprowadzenie stosownego wywiadu środowiskowego zbadać na ile powódź niosąca szereg zniszczeń w gospodarstwie domowym A. S. - właścicielki budynku położonego w A, wpłynęła negatywnie na jej sytuację finansową, szczególnie w kontekście konieczności odbudowy czy też budowy budynku mieszkalnego. Nadto organ l instancji winien rozważyć mając na uwadze przeprowadzone oględziny budynku, orzeczenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz wskazania samej skarżącej udzielenie w ramach swoich możliwości finansowych stosownej pomocy.
Jednocześnie wskazano, że organ wyższego stopnia nie narzuca organowi l instancji konkretnego rozstrzygnięcia w sprawie, niemniej wskazuje, że rozstrzygnięcie w sprawie jak i w sprawach szczególnie istotnych ze społecznego punktu widzenia, winno być poprzedzone wnikliwym postępowaniem dowodowym, które znajdzie swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
Zgodnie, bowiem z art. 107 § 3 Kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W konsekwencji przeprowadzonego postępowania, należy wydać decyzję, zawierającą stosowne do rozstrzygnięcia uzasadnienie.
Po raz kolejny rozpoznając sprawę Kierownik GOPS działający z upoważnienia Burmistrza decyzją z dnia [...] 2011r. znak: [...] przyznał A. S. zasiłek celowy z pomocy społecznej, który nie podlega zwrotowi z przeznaczeniem na częściowe pokrycie strat powstałych wskutek powodzi w maju i czerwcu 2010r. w wysokości 600,00 zł - na podstawie art. 104, 107, art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 2, art. 3, art. 4, art. 7 pkt 14, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 22, art. 40 ust 2, 3, art 101 ust.1, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
W uzasadnieniu decyzji organ przywołując treść art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 40 ustawy o pomocy społecznej wskazał, że w dniu 10.03.2011 r. H. S. (pełnomocnik A. S.) złożyła oświadczenie o następującej treści: "Moja córka A. S. zamieszkała C 49 od urodzenia, zamieszkuje pod tym adresem. W czasie powodzi maj-czerwiec 2010 przebywała za granicą. Po powodzi przyjeżdżała dwukrotnie do domu w celu pomocy do porządkowania po powodzi w A. Aktualnie nadal przebywa za granicą."
W toku postępowania stwierdzono, że A. S. zamieszkuje w miejscowości C nr domu 49 gmina B, natomiast w miejscowości A 33 posiada budynek mieszkalny w którym zamieszkiwała babcia w/w.
Podkreślenia wymaga istota pomocy społecznej. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, A. S. poniosła straty w domu, którego jest właścicielem, w którym jednak nie zamieszkuje i nie prowadzi gospodarstwa domowego, są to straty poniesione w budynku w którym nie koncentruje swojego centrum życiowego.
W związku z powyższym gmina B nie może ubiegać się o pomoc finansową na wypłatę zasiłku celowego w wysokości do 300 tys. zł z przeznaczeniem na zakup budynku w związku ze zniszczeniami budynku w miejscowości A nr 33 w ramach Trybu II. (dotacja z Urzędu Wojewódzkiego).
GOPS na skutek powodzi, która nawiedziła teren Gminy w 2010 r. ma bardzo ograniczone środki finansowe ponieważ z pomocy finansowej tut. Ośrodka korzysta aktualnie coraz większa ilość świadczeniobiorców. Ośrodek w miarę posiadanych możliwości finansowych przyznaje tym osobom niewielkie zasiłki na podstawowe potrzeby tj. żywność, opał, leczenie.
W związku powyższym przyznano zasiłek celowy w wysokości odpowiadający możliwościom finansowym Ośrodka Pomocy Społecznej.
A. S. wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Zarzuciła naruszenia prawa materialnego - art. 40 ustawy o pomocy społecznej, jak również art. 7 i 8 kpa, wyrażające się w przyjęciu, że spełnia przesłanki do udzielenia pomocy w postaci zasiłku jedynie w wysokości 600 zł, przy jednoczesnym braku wyjaśnieniu przyczyn ustalenia wysokości zasiłku jedynie w w/w kwocie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 lipca 2011r. sygn. akt: [...] - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji- na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 40 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w dniu 21 czerwca 2010r. A. S. wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej w wysokości do 100.000,00 zł na remont i odbudowę budynku mieszkalnego w miejscowości A 33, uszkodzonego w wyniku powodzi, która wystąpiła w dniach 19.05.2010r. -27.05.2010r. oraz 5.06.2010r. - 15.06.2010r.
W następstwie wyceny szkody jaką poniosła Wnioskodawczyni rzeczoznawca majątkowy określiła szacunkowy koszt odtworzenia robót budowlanych na kwotę 21.344,00 zł.
Wnioskiem z dnia 28.07.2010r. Burmistrz wystąpił do Wojewody o przyznanie środków finansowych na zasiłek celowy w kwocie do 100.000,00 zł włącznie na remont lub odbudowę budynku zniszczonego lub uszkodzonego wskutek wystąpienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, wskazując wysokość pomocy ustalonej przez rzeczoznawcę majątkowego na poziomie 21.344,00 zł.
Nadto w dniu 1.10.2010r. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego przeprowadził kontrolę budynku mieszkalnego w miejscowości A na działce nr [...], stanowiącego własność A. S. W jej następstwie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 4 października 2010r. nakazał właścicielowi – A. S. działającej przez pełnomocnika H. S. wykonać: rozbiórkę przedmiotowego budynku mieszkalnego i uporządkowanie terenu objętego rozbiórką, rozpoczynając roboty w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia decyzji a zakończyć w terminie 2 lat.
W dniu 9.11.2010r. A. S., wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy o udzielenie pomocy finansowej do 300.000,00 zł na budowę, odbudowę lub zakup budynku w związku ze zniszczeniem w wyniku powodzi, która wystąpiła w dniach od 18.05.2010r. do 10.06.2010r. w miejscowości A 33. W jego treści oświadczyła, że przyznane środki finansowe wykorzysta na zakup mieszkania.
Jednocześnie w dniu 9.11.2010r. pełnomocnik A. S. – H. S. złożyła oświadczenie, iż w związku z tym, że nie może ubiegać się o przyznanie kolejnego zasiłku na odbudowę / budowę budynku wycofuje wniosek o zasiłek celowy do 100.000,00 zł.
Ponadto Kolegium przywołując treść art. 40 ustawy o pomocy społecznej podniosło, że w sprawie skarżąca ubiega się o przyznanie zasiłku celowego do 300.000,00 zł - ze względu na szkody poniesione w wyniku zdarzenia losowego -powodzi, która miała miejsce w maju i w czerwcu 2010 r. Podstawę prawną przyznania tego rodzaju pomocy przewiduje art. 40 ustawy o pomocy społecznej.
Decyzja oparta na przepisie art. 40 ustawy o pomocy społecznej jest decyzją uznaniową. Uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie omawianego przepisu prawa sprawia, że dokonywana kontrola tych decyzji jest znacznie ograniczona. Sprowadza się ona zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności istotne jest czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zatem zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, to jest, czy nie nosi cech dowolności.
Ustalenia faktyczne prowadzą do wniosku, że A. S. poniosła jako właściciel budynku położonego w miejscowości A nr 33 straty będące następstwem powodzi.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu l instancji jakoby istotnym dla sprawy był brak zamieszkiwania Strony w budynku położonym w miejscowości A. Jak wynika z przedłożonego materiału dowodowego przedmiotowy budynek został zniszczony na tyle, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję rozbiórkową. Tym samym zamieszkiwanie w budynku tym z oczywistych względów nie było możliwe zarówno przez A. S. jak i jej babcię M. P., które to zamieszkały czasowo u P. S. w C. Jak wynika jednak z treści rozstrzygnięcia organu l instancji okoliczność ta nie stanowiła istotnej przeszkody do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego w wysokości 600,00 zł.
Ponadto badając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Kolegium dopatrzyło się dowodów świadczących o przyznaniu uprzednio już pomocy w postaci zasiłku celowego w związku ze stratami jakie dotknęły na skutek powodzi budynek mieszkalny położony w A nr 33 .
W dniu 31 maja 2010r. spisany został przez Gminną Komisję powołaną przez Burmistrza protokół na okoliczność poniesionych strat w budynku mieszkalnym w A nr 33. Komisja opisując wszelkie straty jakie stały się następstwem powodzi zaproponowała kwotę dofinansowania w wysokości 6.000 zł. W tym stanie rzeczy w dniu 16 czerwca 2010r. M. P. - babcia A. S., zamieszkująca pod wskazanym adresem wystąpiła do GOPS o udzielenie pomocy finansowej. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego opatrzonego datą 16.06.2010r. w gospodarstwie domowym M. P. Kierownik GOPS decyzją z dnia [...] 2010r. nr [...] przyznał wnioskodawczyni pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości 6000 zł. z dotacji budżetu państwa, po dokonaniu weryfikacji wniosku przez Urząd Wojewódzki.
Zdaniem Kolegium decyzja organu l instancji jest prawidłowa.
Organ l instancji przeprowadził postępowanie w sposób wystarczający; przeprowadzając oględziny, udzielając pomocy społecznej czy występując o uzyskanie środków finansowych na zasiłek celowy. Postępowanie wykazało, że została udzielona zarówno M. P. jak i A. S. pomoc w postaci zasiłku celowego w związku z powodzią, która dotknęła dom w miejscowości A nr 33.
Pomoc społeczna nie nosi znamion odszkodowania za poniesione straty, albowiem temu służą inne instytucje i środki. Ma ona charakter incydentalny, pomocniczy do przezwyciężenia ciężkich sytuacji. Pomoc społeczna, ze swej istoty jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych.
Środki na wypłatę zasiłków celowych pochodzą na co wskazywał organ l instancji ze środków budżetu państwa. Jak wynika z akt sprawy Wojewoda przydzielił stronie środki finansowe na " pierwszą pomoc" w kwocie 6000 zł, zaś środki jakimi gmina dysponuje w ramach własnego budżetu nie pozwoliły na przyznanie wnioskowanego świadczenia w oczekiwanej wysokości. Gmina jak wskazał Kierownik GOPS udzieliła pomocy w ramach swoich możliwości budżetowych.
Mając zatem na uwadze prawidłowość przeprowadzonego postępowania w sprawie, jak i zasadność podjętego przez organ l instancji rozstrzygnięcia, orzeczono jak na wstępie.
A. S. wniosła skargę na powyższą decyzję.
Skarżąca zarzuciła Kolegium naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 40 ustawy o pomocy społecznej, jak również naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i 8 kpa polegające na niewyjaśnieniu okoliczności faktycznych sprawy.
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji.
Kolegium poprzednio podkreśliło, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu l instancji zaprezentowanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jakoby istotnym dla sprawy był brak zamieszkiwania Strony w budynku położonym w miejscowości A. W ocenie skarżącej okoliczność ta winna przesądzać o uchyleniu decyzji zważywszy dodatkowo, ze skarżąca zarzucała, że organ l instancji ponownie zlekceważył ustalenia SKO.
Ponadto organ l instancji zlekceważył zalecenie SKO, iż prawidłowa decyzja w sprawie winna w sposób logiczny, jasny i zrozumiały dla strony opisywać, po pierwsze, czynności dokonane w postępowaniu dowodowym, kolejno wartość oraz rodzaj poniesionych strat, wskazanie zaproponowanej pomocy i jej wysokości, względnie odmowy jej przyznania- ze szczególnym uwzględnieniem motywów podjętego rozstrzygnięcia - co pominięto w uzasadnieniu decyzji organu l instancji a organ II instancji w ogóle się do tego zarzutu nie odniósł w zaskarżonej decyzji.
Kolegium dopatrzyło się dowodów świadczących o przyznaniu uprzednio już pomocy w postaci zasiłku celowego w związku ze stratami jakie dotknęły na skutek powodzi budynek mieszkalny położony w A nr 33 w wysokości 6.000 zł., bowiem w dniu 16 czerwca 2010 r. M. P. - babcia A. S., zamieszkująca pod wskazanym adresem wystąpiła do GOPS o udzielenie pomocy finansowej. Skarżąca zarzuciła, że okoliczność ta nie powinna mieć wpływu na rozstrzygnięcie.
Zgodnie z pismem Dyrektora Biura do Spraw Usuwania Skutków Klęsk Żywiołowych MSWiA z dnia 16 czerwca 2011 r. [...] skierowanym do skarżącej-odnośnie przyznawania zasiłków celowych przeznaczonych na remont lub odbudowę zniszczonych działaniem żywiołów budynków/lokali przyjęte zostały następujące zasady: W przypadku budynku, który nadaje się do remontu przewidziana jest pomoc w postaci zasiłku celowego w wysokości do 20 tys. zł lub do 100 tys. zł na zasadach określonych, w przekazanych wojewodom, pismach Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 maja, znak: [...], z dnia 24 czerwca, znak: [...], z dnia 11 sierpnia, znak: [...] oraz z dnia 20 października 2010 r., znak: [...].
Zgodnie z pismem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 września 2010 r., znak: [...], o pomoc w postaci zasiłku celowego do 300 tys. zł może ubiegać się właściciel budynku lub lokalu mieszkalnego, jeżeli w zniszczonym budynku prowadził gospodarstwo domowe w dniu zdarzenia (pkt 11.2.4) albo osoba posiadająca spółdzielcze własnościowe lub lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego.
W przedmiotowym piśmie podniesiono, że w sprawie nie ulega wątpliwości, iż M. P., jako osoba prowadząca gospodarstwo domowe w budynku położonym w miejscowości A 33, miała prawo do zasiłku do 6 tys. zł, z tytułu zniszczeń spowodowanych działaniem żywiołu po stwierdzeniu i oszacowaniu poniesionych w gospodarstwie domowym strat.
Uprawnionymi do zasiłku na odbudowę budynku, który nie może już pełnić funkcji mieszkalnych jest właściciel zniszczonego mieszkalnego obiektu budowlanego, ale także osoba posiadająca ograniczone prawo rzeczowe, w przedmiotowej sprawie ujawnione w księdze wieczystej. Dyrektor Biura do Spraw Usuwania Skutków Klęsk Żywiołowych MSWiA podniósł nadto, że dotychczasowe postępowanie w zasadzie sprowadzało się do rozpatrzenia kwestii uprawnionego do świadczenia.
Zdaniem skarżącej powyższe okoliczności sprawiają, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonej decyzji, iż decyzja organu l instancji jest prawidłowa oraz, że organ l instancji przeprowadził postępowanie w sposób wystarczający. Ponadto nie jest trafne stwierdzenie organu II instancji, iż środki jakimi gmina dysponuje w ramach własnego budżetu nie pozwoliły na przyznanie wnioskowanego świadczenia w oczekiwanej przez Stronę wysokości oraz że gmina udzieliła odwołującej pomocy w ramach swoich możliwości budżetowych.
W ocenie skarżącej gmina B nie próbowała nawet ubiegać się dla niej o pomoc finansową na wypłatę zasiłku celowego w wysokości do 300 tys. zł z przeznaczeniem na zakup budynku w związku ze zniszczeniami budynku w miejscowości A nr 33. w ramach Trybu II. (dotacja z Urzędu Wojewódzkiego) pomimo, że miała taką możliwość dysponując materiałem dowodowym a przede wszystkim decyzją PINB o nakazie rozbiórki budynku. Przyznanie zasiłku w symbolicznej wysokości 600 zł miało na celu "uwiarygodnienie" tezy o dobrej woli organów gminy, podczas gdy uprzednio organ gminy B konsekwentnie dowodził braku uprawnień skarżącej do zasiłku na odbudowę wbrew orzeczeniom SKO wskazującym bezspornie na istnienie uprawnienia. Do okoliczności tej organ II instancji również się w zaskarżonej decyzji nie odniósł.
W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja podobnie jak poprzedzająca ją decyzja Burmistrza jest obarczona wadami, które przesadzają o konieczności wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.), zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2). Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3).
Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Natomiast w myśl art. 3 ust. 1 tejże ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zatem zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Zaś art. 40 ust. 2 ustawy przewiduje możliwość przyznania zasiłku celowego osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Decyzja w przedmiocie przyznania takiego świadczenia ma charakter uznaniowy.
W sprawie skarżąca ubiega się o przyznanie zasiłku celowego do 300.000,00 zł - ze względu na szkody poniesione w wyniku zdarzenia losowego - powodzi, która miała miejsce w maju i w czerwcu 2010 r. Podstawę prawną przyznania tego rodzaju pomocy przewiduje art. 40 ustawy o pomocy społecznej.
Trafnie w ocenie Sądu, Kolegium wskazało, że decyzja oparta na art. 40 ustawy o pomocy społecznej jest decyzją uznaniową. Organ orzekający nie jest w takim przypadku związany normą prawa materialnego z tym, że argumentacja organu co do odmowy lub rozmiaru udzielonej pomocy musi odpowiadać regule art. 7 k.p.a. W myśl tego przepisu prawa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie tego przepisu prawa sprawia, że dokonywana kontrola decyzji jest znacznie ograniczona. Sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności istotne jest czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zatem zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, to jest, czy nie nosi cech dowolności.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie zwraca uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Wymaga to oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych środków finansowych. Organy pomocy społecznej są zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt l OSK 1464/06 – Lex nr 299415; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt l OSK 624/07 – Lex nr 500091; dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 658/05 – Lex nr 502005; z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1498/10).
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 4 października 2010r. nakazał A. S. rozbiórkę budynku mieszkalnego położonego w miejscowości A nr 33 i uporządkowanie terenu objętego rozbiórką. Mając powyższe na uwadze H. S. - pełnomocnik A. S. złożyła do Burmistrza Miasta i Gminy wniosek o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego w wysokości do 300.000,00 zł z przeznaczeniem na zakup mieszkania, w dniu 9 listopada 2010r.
Dokonane w trakcie postępowania ustalenia faktyczne prowadzą do wniosku, że A. S. poniosła jako właściciel budynku położonego w miejscowości A nr 33 straty będące następstwem powodzi.
Trafnie Kolegium wskazało, iż nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu l instancji zaprezentowanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jakoby istotnym dla sprawy był brak zamieszkiwania strony w budynku położonym w miejscowości A. Jak wynika z materiału dowodowego przedmiotowy budynek został zniszczony na tyle, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję rozbiórkową. Tym samym zamieszkiwanie w budynku tym z oczywistych względów nie było możliwe zarówno przez A. S. jak i jej babcię M. P., które to zamieszkały czasowo u P. S. w C. Jak wynika jednak z treści rozstrzygnięcia organu l instancji okoliczność ta nie stanowiła przeszkody do przyznania skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego w wysokości 600,00 zł.
Ponadto badając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zasadnie Kolegium dopatrzyło się dowodów świadczących o przyznaniu uprzednio już pomocy w postaci zasiłku celowego w związku ze stratami jakie dotknęły na wskutek powodzi budynek mieszkalny położony w A nr 33 .
Z akt wynika, iż w dniu 31 maja 2010r. spisany został przez Gminną Komisję powołaną przez Burmistrza protokół na okoliczność poniesionych strat w budynku mieszkalnym w A nr 33. Komisja opisując w wyczerpujący sposób wszelkie straty jakie stały się następstwem powodzi zaproponowała kwotę dofinansowania w wysokości 6.000 zł. W tym stanie rzeczy w dniu 16 czerwca 2010r. M. P. - babcia A. S., zamieszkująca pod wskazanym adresem wystąpiła do GOPS o udzielenie pomocy finansowej. Po uprzednim przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego opatrzonego datą 16.06.2010r. w gospodarstwie domowym M. P. Kierownik GOPS decyzją z dnia [...] 2010r. nr [...] przyznał wnioskodawczyni pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości 6000 zł. z dotacji budżetu państwa, po dokonaniu weryfikacji wniosku przez Urząd Wojewódzki.
Dokonując analizy sprawy zasadnie, zatem Kolegium uznało, iż decyzja organu l instancji jest prawidłowa.
Organ l instancji przeprowadził postępowanie w sposób wystarczający; przeprowadzając oględziny, udzielając pomocy społecznej czy występując, o czym była mowa wyżej, o uzyskanie środków finansowych na zasiłek celowy. Postępowanie wykazało, że w przedmiotowym wypadku została udzielona zarówno M. P. jak i A. S. pomoc w postaci zasiłku celowego w związku z powodzią, która dotknęła dom w miejscowości A nr 33.
Niewątpliwie pomoc społeczna nie nosi znamion odszkodowania za poniesione straty, albowiem temu służą inne instytucje i środki. Ma ona zatem charakter incydentalny, pomocniczy do przezwyciężenia ciężkich sytuacji. Pomoc społeczna, ze swej istoty jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych.
Rozmiary strat ponoszonych na skutek klęsk żywiołowych lub ekologicznych mogą być bowiem niejednokrotnie tak dotkliwe i osiągać tak znaczne rozmiary, że nawet osoby posiadające wyższe dochody, czy też pewne oszczędności, nie będą w stanie we własnym zakresie przezwyciężyć zaistniałej sytuacji życiowej. W takim zatem przypadku jak najbardziej celowym wydaje się udzielenie osobom tym niezbędnego wsparcia, które wprawdzie nie rozwiąże w całości ich ciężkiej sytuacji, ale będzie stanowiło wymierną pomoc. Ta zaś ma bezpośrednio służyć jak najszybszemu przywróceniu sytuacji osoby zainteresowanej do stanu zapewniającego jej minimum egzystencji.
Środki na wypłatę zasiłków celowych pochodzą na co trafnie wskazywał organ l instancji ze środków budżetu państwa. Jak wynika z akt sprawy Wojewoda przydzielił środki finansowe na " pierwszą pomoc" w kwocie 6000 zł, zaś środki jakimi gmina dysponuje w ramach własnego budżetu nie pozwoliły na przyznanie wnioskowanego świadczenia w oczekiwanej przez skarżącą wysokości. Gmina jak trafnie wskazał Kierownik GOPS, udzieliła pomocy w ramach swoich możliwości budżetowych.
Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.