III SA/Kr 1111/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując na konieczność dokładniejszego ustalenia stanu zdrowia ojca i zakresu opieki nad nim.
Skarżąca D.M. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem J.N. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że zakres opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez skarżącą pracy zarobkowej i że obowiązek alimentacyjny powinien być realizowany przez brata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy nie ustaliły wystarczająco stanu zdrowia ojca ani zakresu faktycznie sprawowanej opieki, co jest kluczowe dla oceny związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej D.M. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem J.N., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji, w tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymały w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie, argumentując, że zakres czynności opiekuńczych skarżącej wobec ojca sprowadza się do typowych czynności dnia codziennego i nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią pracy zarobkowej. Kolegium podniosło również, że obowiązek alimentacyjny ciąży na dzieciach, a brat skarżącej mógłby partycypować w opiece. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracyjne przedwcześnie orzekły o odmowie. Sąd wskazał na konieczność dokładnego ustalenia aktualnego stanu zdrowia ojca skarżącej oraz zakresu czynności opiekuńczych, które są niezbędne dla jego funkcjonowania. Podkreślono, że związek między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły, a zakres opieki musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Sąd zauważył, że organy nie dysponowały aktualną dokumentacją medyczną ojca i nie oceniły w pełni możliwości brata skarżącej w zakresie sprawowania opieki. W związku z tym, sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organowi administracyjnemu, który ma uzupełnić materiał dowodowy i dokonać ponownej oceny przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że organy administracyjne nie ustaliły wystarczająco stanu zdrowia ojca i zakresu opieki, co jest kluczowe dla oceny związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego, w szczególności aktualnej dokumentacji medycznej ojca, aby ocenić, czy zakres opieki faktycznie uniemożliwia podjęcie przez skarżącą zatrudnienia. Podkreślono, że związek między rezygnacją z pracy a opieką musi być bezpośredni i ścisły.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności z odpowiednimi wskazaniami.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 2 lit. a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji wydaje decyzję na podstawie ustalonego stanu faktycznego.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
u.ś.w. art. 63 § ust. 1
Ustawa o świadczeniu wspierającym
W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
k.r.o.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie ustaliły wystarczająco stanu zdrowia ojca i zakresu opieki. Związek między rezygnacją z pracy a opieką musi być bezpośredni i ścisły. Istnienie rodzeństwa nie wyklucza przyznania świadczenia osobie faktycznie sprawującej opiekę.
Odrzucone argumenty
Zakres opieki skarżącej sprowadza się do typowych czynności dnia codziennego. Obowiązek alimentacyjny powinien być realizowany przez brata skarżącej. Skarżąca nie podjęła zatrudnienia z powodu innych przyczyn niż opieka nad ojcem.
Godne uwagi sformułowania
organy administracyjne przedwcześnie - bez ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych - orzekły o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. zakres opieki musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. w sytuacji gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Skład orzekający
Ewa Michna
przewodniczący
Ewelina Dziuban
sprawozdawca
Renata Czeluśniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadkach sprawowania opieki nad niepełnosprawnym rodzicem, zwłaszcza w kontekście oceny związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką oraz roli rodzeństwa w tej kwestii."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2023 r. w zakresie świadczeń pielęgnacyjnych. Interpretacja przepisów może ewoluować wraz ze zmianami legislacyjnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia pielęgnacyjnego i pokazuje, jak ważne jest dokładne udokumentowanie stanu zdrowia osoby wymagającej opieki oraz zakresu sprawowanej opieki, aby uzyskać świadczenie. Podkreśla również złożoność sytuacji rodzinnych.
“Czy opieka nad chorym rodzicem zwalnia z obowiązku pracy? Sąd wyjaśnia kluczowe kryteria przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 1111/24 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2025-03-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-07-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Ewa Michna /przewodniczący/ Ewelina Dziuban /sprawozdawca/ Renata Czeluśniak Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 390 Art. 17 ust. 1 pkt 4 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Renata Czeluśniak Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2025 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 30 kwietnia 2024 r. nr: SKO-NP-4115-99/24 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu w decyzji z dnia 30 kwietnia 2024 r., nr SKO-NP-4115-99/24 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z 5 lutego 2024 r. o odmowie przyznania skarżącej D. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572), art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 390 ze zm.) w związku z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023r., poz. 1429). Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 27 listopada 2023 r. D. M. (dalej określona jako skarżąca) zawnioskowała do organu I instancji o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem J. N., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Gorlicach z dnia 14 września 2023 r. na stałe. Organ I instancji w decyzji z dnia 5 lutego 2024 r. jako powody odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wskazał na spoczywający na S. N. obowiązek alimentacyjny wobec ojca oraz fakt wieloletniej absencji zawodowej skarżącej. Ponadto podano, że małżonka J. N. tj. J. N.1 posiada orzeczoną niezdolność do samodzielnej egzystencji na określony czas (do maja 2024 r.), w związku z czym od czerwca 2024 r. będzie pierwszą z osób zobowiązanych do sprawowania opieki nad mężem. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podniosła, że jej brat S. N. nie jest w stanie uczestniczyć w opiece nad ojcem z przyczyn życiowych, finansowych i zdrowotnych. Sytuacja finansowa, w jakiej znajduje się brat, nie pozwala na partycypowanie w kosztach opieki nad ojcem. Jest on jedynym żywicielem rodziny, a skromne wynagrodzenie wystarcza na pokrycie podstawowych potrzeb jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie. Ponadto odwołująca nadmieniła, iż z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad ojcem, utraciła możliwość prowadzenia działalności, co jest związane z zaprzestaniem opłacania składek KRUS, jak również pozostałych form aktywności rolniczych i zawodowych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium podało, że niepełnosprawny J. N. posiada znaczny stopień niepełnosprawności na stałe, jest żonaty (żona jest niezdolna do samodzielnej egzystencji do maja 2024 r.) Ustalono, że J. N. jest przewlekle chory, cierpi na nadciśnienie tętnicze, przewlekłe migotanie przedsionków, przewlekłą chorobę wieńcową, niedokrwienie obu kończyn dolnych. W/w miał dokonaną angioplastykę balonową lewej tętnicy udowej powierzchownej i podkolanowej, implantację pomostu udowo podkolanowej z protezy PTFE po stronie lewej embolektomii tętnicy podkolanowej lewej, angioplastykę kolanową tętnicy piszczelowej przedniej lewej, przeszedł stan po tromboembolektomii tętnicy biodrowej zewnętrznej, tętnicy udowej wspólnej i tętnicy głębokiej uda prawego. J. N. posiada chorobę słuchu, często niedosłyszy, cierpi na zawroty głowy, zaniki pamięci. Organ II instancji, na podstawie wywiadu środowiskowego oraz złożonego przez skarżącą oświadczania, ustalił, że zakres czynności podejmowanych przez skarżącą względem ojca obejmuje: przygotowanie i podanie ciepłych posiłków, dbanie o czystość odzieży, kąpiel i pielęgnacja ciała, sprzątanie domu, załatwianie spraw urzędowych, umawianie i dowóz na wizyty lekarskie, uczestniczenie w procesie leczenia, realizacja recept robienie zakupów, przynoszenie drzewa i rozpalanie w piecu, dawkowanie lekarstw, ubieranie, pomoc przy goleniu, pomoc przy przemieszczaniu. W ocenie Kolegium, opisane wyżej czynności stanowią typowe czynności dnia codziennego, wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Zatem mając na uwadze, że wyżej opisany zakres opieki nad niepełnosprawnym J. N. sprowadza się do w zwykłych czynnościach dnia codziennego (Kolegium podkreśliło, że ww. nie jest osobą obłożnie chorą, leżącą i wymagającą zapewnienia mu nadzoru), to w ocenie SKO istnieje możliwość zorganizowania opieki nad niepełnosprawnym przy współudziale brata skarżącej w sposób bezpośredni lub pośredni czy przy skorzystaniu z usług opiekuńczych, tak aby skarżąca mogła podjąć zatrudnienie choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nadto wskazano, iż z materiału dowodowego wynika, że odwołująca co najmniej od 12 sierpnia 2008r. nie pracowała, a jedynie dobrowolnie ubezpieczała się w KRUS, zatem niepodejmowanie przez D. M. zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zdaniem organu II instancji, nie jest związane z koniecznością zapewniania ojcu opieki w związku z zaliczeniem go do grona osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Biorąc powyższe pod uwagę, Kolegium uznało, że sprawie tej nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia/niepodejmowaniem zatrudnienia w związku z koniecznością zapewniania opieki ojcu. W ocenie organu odwoławczego przyznanie skarżącej świadczenia byłoby niezgodne nie tylko z przepisami prawa ale także z zasadami współżycia społecznego ponieważ de facto przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który - z mocy prawa - w pierwszej kolejności ciąży na dzieciach niepełnosprawnego. W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającą ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy poprzez nie wzięcie pod uwagę poważnego stanu zdrowia ojca, który jest osobą wymagającą stałej opieki, która może być wykonywana tylko przez skarżącą, z uwagi na to, że ojciec akceptuje tylko jej osobę. Wskazała, że wbrew ustaleniom organów – S. N. nie może sparować opieki nad ojcem, co zostało potwierdzone w tej sprawie. W ocenie skarżącej, poważny stan zdrowia ojca skarżącej oraz zakres opieki nad nim wyklucza podjęcie przez skarżącą pracy nawet w ograniczonym wymiarze czasowym. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zdaniem Sądu, orzekające w tej sprawie organy administracyjne przedwcześnie - bez ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych – orzekły o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ustalono bowiem aktualnego stanu zdrowia ojca skarżącej, ani zakresu czynności opiekuńczych, których wymaga ojciec skarżącej. W zaskarżonej decyzji, prawidłowo przyjęto, że ocena zaistnienia przesłanek przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego powinna zostać dokonana na podstawie art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W dacie złożenia wniosku brak było formalnych przeszkód wystąpienia przez skarżącą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem (matka skarżącej posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane przez lekarza orzecznika KRUS z dnia 06.06.2023 r.) W kontrolowanej sprawie niesporne były następujące okoliczności – skarżąca opiekuje się niepełnosprawnym ojcem, ma brata zobowiązanego do alimentacji ojca. Niepełnosprawność ojca skarżącej istnieje od 1 sierpnia 2023 r. Okolicznością sporną było istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia/ niepodejmowaniem pracy, a opieką nad ojcem, ocena czy zakres opieki nad ojcem jest tego rodzaju, aby wymagał rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia, a także ocena czy brat skarżącej ma możliwość realizacji obowiązku alimentacyjnego względem ojca. Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1 a u.ś.r., pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13). Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres wykonywanej opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, gdyż realizacja tego celu nie jest możliwa bez powstrzymania się od podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11). Podkreślenia wymaga, że zakres opieki jest determinowany stanem zdrowia osoby niepełnosprawnej, a w rezultacie zakresem czynności opiekuńczych, które są niezbędne dla zapewnienia codziennego funkcjonowania osoby niepełnosprawnej. Zaznaczyć należy, że zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r., na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy w celu sprawowania opieki. Skoro skarżąca w dacie złożenia wniosku miała 55 lat, była osobą obiektywnie zdolną do pracy (organ nie wykazał przeciwnego stanu rzeczy), to wciąż może ją podjąć. Zatem może również powstrzymać się od podejmowania zatrudnienia (zrezygnować z poszukiwania zajęcia zarobkowego) (vide wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 432/22, zob. także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Po 52/23, dostępne w CBOSA). W przedmiotowej sprawie organy administracyjne nie ustaliły aktualnego (na dzień złożenia i rozpoznania wniosku) stanu zdrowia ojca skarżącej. Wiadomo jedynie, że w orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności z 14 września 2023 r. jako symbol przyczyny niepełnosprawności powołano 07-S (oznacza choroby układu oddechowego i krążenia) oraz 03-L (zaburzenia głosu, mowy, choroba słuchu). Znajdująca się w aktach administracyjnych dokumentacja medyczna dotycząca stanu zdrowia J. N., do której odnosiły się organy administracyjne pochodzi z lat 2018-2022, zatem jest sprzed daty ustalenia u J. N. znacznego stopnia niepełnosprawności. Z dokumentacji tej wynika, że w ww. okresie J. N. cierpiał na ostre niedokrwienie tętnic dolnych, przeszedł zabiegi usunięcia tętniaków, po których został wypisany do domu w stanie ogólnym dobrym. Wśród chorób, na które w tamtym czasie ciepał ojciec skarżącej wymieniono tętniakowatość, przewlekłą chorobę wieńcową, nadciśnienie tętnicze. Brak jest dokumentacji, która potwierdziłaby wskazywane przez skarżącą występujące u ojca zawroty głowy czy zaniki pamięci. Organ odwoławczy pominął również milczeniem przedłożone przez skarżącą zaświadczenie z 20 listopada 2023 r. wydane przez lekarza chorób wewnętrznych, w którym podano, że J. N. wymaga systematycznego leczenia i stałej opieki. Nie znając zatem dokładnego stanu zdrowia niepełnosprawnego ojca skarżącej, wynikającego z aktualnej na dzień złożenia wniosku dokumentacji medycznej, organ nie może oprzeć się jedynie na spostrzeżeniach pracownika socjalnego, odnotowanych w protokole z wywiadu środowiskowego, czy też na oświadczeniach samej skarżącej ustalając istotną dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, która determinuje zakres i charakter sprawowanej nad niepełnosprawnym opieki. Stan zdrowia niepełnosprawnego wymagający, wg skarżącej, całkowitej rezygnacji przez nią z zatrudnienia, musi zostać wykazany stosownymi dokumentami wystawionymi przez lekarzy, pod opieką których pozostaje, zwłaszcza, że skarżąca wskazała, iż uczestniczy w procesie leczenia ojca. W związku z powyższym, o tym czy ojciec skarżącej wymaga nieprzerwanej przy nim obecności muszą wypowiedzieć się lekarze, którzy go stale leczą. To pozwoli na ocenę, czy zakres sprawowanej przez skarżącą opieki w rzeczywistości wyklucza podjęcie przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przedmiotem jednoznacznych ustaleń powinno być zatem wyjaśnienie, czy ojciec skarżącej może samodzielnie, bez opieki, pozostać w domu przez dłuższy okres czasu. Organ odwoławczy przyjął, że z uwagi na istnienie rodzeństwa skarżącej, możliwe jest współdzielenie opieki nad ojcem tak aby skarżąca mogła podjąć pracę zarobkową choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Odnosząc się do powyższego Sąd zauważa, że kwestia rodzeństwa nie pozostaje bez wpływu na ocenę istnienia związku przyczynowego, bowiem obrazuje możliwości rodziny związane z organizacją opieki nad niepełnosprawnym jej członkiem (por. wyrok NSA z 14 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 229/23). Nie mniej jednak w tej sprawie S. N. nie angażuje się w opiekę nad ojcem. Ponadto z oświadczenia S. N. wynika, jego żona nie pracuje, i jest on jedynym żywicielem rodziny. Pracuje zawodowo w zróżnicowanym czasie pracy przez cały tydzień, a jego wynagrodzenie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Zatem w realiach tej sprawy nawet ewentualna pomoc brata jawi się jako niewystarczająca dla umożliwienia skarżącej podjęcia zatrudnienia. Zgodnie bowiem z aktualnym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej kwestii - w sytuacji gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (np. por. wyroki NSA: z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1596/23; z dnia 28 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 925/21, z dnia 18 marca 2025 r., sygn. I OSK 608/24 - wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA"). Pogląd organu II instancji o trywialności realizowanej przez skarżącą opieki, mającej sprowadzać się do standardowych obowiązków domowych i normalnej pomocy udzielanej ojcu – nie mógł więc być uznany za wywiedziony w oparciu o wnikliwą i kompleksową ocenę materiału dowodowego sprawy, który jak wyżej wskazano, nie był kompletny. W ocenie Sądu, organ odwoławczy przedwcześnie utrzymał w mocy decyzję odmowną organu I instancji, poprzestając na niepełnym i niewystarczającym materiale dowodowym oraz nie ustalając zasadniczych w tej sprawie okoliczności, co uzasadniało przyjęcie naruszenia art. 80 k.p.a., przy jednoczesnym ukształtowaniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie koniecznych ustaleń nie mógł poczynić Sąd, albowiem z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wynika obowiązek rozpoznania sprawy w pełnym jej zakresie w dwóch instancjach, a wojewódzki sąd administracyjny nie może zastępować organów administracji w rozpatrzeniu sprawy administracyjnej. W postępowaniu dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego organ dokonuje ustalenia zakresu rzeczywiście sprawowanej opieki na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, zarówno na podstawie dokumentów uprawnionych organów, jak i innych zgromadzonych w sprawie dowodów. Dowody te podlegają łącznej ocenie. Zastosowanie znajdują ogólne przepisy postępowania dowodowego, które pozwalają na dopuszczenie w sprawie każdego dowodu, który przyczyni się do rozstrzygnięcia sprawy. W grę wchodzi przeprowadzenie dowodu z dokumentów ale również ze świadków. Takie osoby jak niepełnosprawny ojciec skarżącej – J. N., matka skarżącej J. N.1 czy sąsiedzi wnioskodawczyni, które niewątpliwie mogą dysponować określoną wiedzą mogącą mieć wpływ na przyznanie świadczenia, stanowić mogą źródło dowodowe w indywidualnej sprawie z zakresu pomocy społecznej w zakresie regulowanym przepisami k.p.a. Mając na uwadze powyższe, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracyjny ustali jaki jest aktualny stan zdrowia ojca skarżącej, wzywając skarżącą do przedstawienia stosownych dokumentów lekarskich oraz oceni, czy zakres i rozmiar opieki wykonywanej przez skarżącą nad niepełnosprawnym ojcem jest tego rodzaju, aby całkowicie uniemożliwiał jej podjęcie pracy. Skarżąca ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. W ocenie Sądu, w warunkach rozpoznawanej sprawy odnoszenie się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia prawa materialnego byłoby przedwczesne, albowiem w sprawie konieczne jest dokonanie ponownych ustaleń w stanie oraz uzupełnienie materiału dowodowego w aspekcie spełnienia przez skarżącą przesłanek do przyznania jej żądanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ wezwie też skarżącą do przedłożenia oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii załączonego do skargi orzeczenia z 14 maja 2024 r. o niezdolności J. N.1 do samodzielnej egzystencji (skarżąca do skargi załączyła kserokopię orzeczenia, k. 6 akt sądowych). Po zakończeniu postępowania dowodowego organ administracyjny wyniki tego postępowania przedstawi w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu decyzji zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie Sądu oznacza to, że sprawa skarżącego powinna być rozpoznana przez organ na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Z uwagi na użyte w przepisie sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa" konieczne jest zastosowanie przepisów dotychczasowych, mimo braku wydania decyzji przed dniem 31 grudnia 2023 r. Dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. oraz spełniają określone w ustawie przesłanki jego przyznania. Wskazać należy, że to czy skarżąca je spełnia należy już do istoty sprawy, która wobec wadliwego zastosowania przepisów procesowego nie została rozstrzygnięta (tak słusznie wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2013 r., II SA/Go 552/13). Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI