III SA/Kr 1107/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Wojewody odmawiającą wymeldowania żony skarżącego, uznając, że opuszczenie miejsca stałego pobytu nie było dobrowolne ani trwałe z uwagi na przemoc domową.
Skarżący, współwłaściciel budynku, wniósł o wymeldowanie swojej żony z pobytu stałego, twierdząc, że opuściła ona lokal w 2015 roku. Organ pierwszej instancji orzekł o wymeldowaniu, jednak Wojewoda uchylił tę decyzję, odmawiając wymeldowania. Wojewoda uznał, że opuszczenie miejsca stałego pobytu nie było dobrowolne ani trwałe, ze względu na przemoc domową stosowaną przez skarżącego, co potwierdzały wyroki karne. WSA w Krakowie oddalił skargę skarżącego, podzielając stanowisko Wojewody.
Sprawa dotyczyła skargi J. M. na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Wójta Gminy o wymeldowaniu żony skarżącego z pobytu stałego i odmówiła jej wymeldowania. Skarżący, jako współwłaściciel nieruchomości, domagał się wymeldowania żony, twierdząc, że opuściła ona lokal w październiku 2015 r. Organ pierwszej instancji uznał, że żona skarżącego opuściła miejsce stałego pobytu dobrowolnie i trwale, koncentrując swoje centrum życiowe gdzie indziej. Wojewoda, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, uznał jednak, że opuszczenie miejsca stałego pobytu nie było dobrowolne ani trwałe. Kluczowe dla tej oceny były zeznania żony skarżącego, wskazujące na przemoc domową ze strony męża jako przyczynę opuszczenia lokalu, co znajdowało potwierdzenie w licznych wyrokach skazujących skarżącego za znęcanie się. Organ odwoławczy podkreślił, że instytucja wymeldowania nie może służyć do wyprowadzania osób z lokalu siłą. WSA w Krakowie oddalił skargę skarżącego, uznając decyzję Wojewody za zgodną z prawem. Sąd podkreślił, że opuszczenie miejsca stałego pobytu musi mieć charakter zarówno przedmiotowy (fizyczne nieprzebywanie), jak i podmiotowy (zamiar zlokalizowania centrum życiowego gdzie indziej), a w tym przypadku element dobrowolności i trwałości nie został spełniony z uwagi na przemoc domową i brak możliwości powrotu do lokalu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, opuszczenie miejsca stałego pobytu spowodowane przemocą domową nie może być uznane za dobrowolne i trwałe.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że opuszczenie miejsca stałego pobytu z powodu przemocy fizycznej i psychicznej ze strony męża, potwierdzonej wyrokami karnymi, nie spełnia przesłanek dobrowolności i trwałości wymaganych do wymeldowania. Brak możliwości powrotu do lokalu z powodu zachowania sprawcy oraz wyrażana wola powrotu, uniemożliwiona przez przemoc, wykluczają uznanie opuszczenia za dobrowolne i trwałe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (9)
Główne
ustawa o ewidencji ludności art. 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.k. art. 193
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny
k.k. art. 190 § 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opuszczenie miejsca stałego pobytu spowodowane przemocą domową nie jest dobrowolne ani trwałe. Instytucja wymeldowania nie może być wykorzystywana instrumentalnie ani jako środek odwetu. Wyroki karne potwierdzające przemoc domową skarżonego męża są istotnym dowodem w sprawie wymeldowania.
Odrzucone argumenty
Skarżący argumentował, że żona opuściła lokal dobrowolnie i trwale, co potwierdza brak jej powrotu i koncentracja życia w innym miejscu. Skarżący podnosił, że żona nie podjęła kroków prawnych w celu ochrony posiadania lokalu. Skarżący powoływał się na wyroki uniewinniające go od zarzutów znęcania się w określonym okresie oraz na postępowania karne dotyczące żony.
Godne uwagi sformułowania
Instytucja wymeldowania z miejsca pobytu stałego nie może być wykorzystywana do wyprowadzenia osoby z lokalu. Wymeldowanie nie jest bowiem tożsame z wykonaniem eksmisji i nie może być drogą zmuszającą osobę do opuszczenia lokalu. Opuszczenie miejsca stałego pobytu stałego winna być więc rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Opuszczenie miejsca stałego zameldowania spowodowane było nie tylko określonymi działaniami ze strony skarżącego, ale przede wszystkim jego wieloletnim nagannym zachowaniem wobec żony.
Skład orzekający
Halina Jakubiec
przewodniczący
Janusz Kasprzycki
sprawozdawca
Barbara Pasternak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wymeldowania w kontekście przemocy domowej i braku dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji przemocy domowej, która wpłynęła na ocenę dobrowolności opuszczenia lokalu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa porusza ważny społecznie problem przemocy domowej i jej wpływu na sytuację prawną ofiar, a także pokazuje, jak prawo ewidencyjne może być wykorzystywane w kontekście konfliktów rodzinnych.
“Przemoc domowa jako powód do odmowy wymeldowania: Sąd rozstrzyga konflikt małżeński.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 1107/18 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2018-12-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-10-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Janusz Kasprzycki /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6050 Obowiązek meldunkowy Hasła tematyczne Ewidencja ludności Sygn. powiązane II OSK 3188/19 - Wyrok NSA z 2022-10-05 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1382 Art. 35 Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn. Dz.U. 2018 poz 1302 Art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Sentencja |Sygn. akt III SA/Kr 1107/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 grudnia 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Halina Jakubiec, Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki (spr.), WSA Barbara Pasternak, Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 r., sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody z dnia 7 sierpnia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania skargę oddala. Uzasadnienie Zaskarżoną przez J. M. (dalej skarżący) decyzją z dnia 7 sierpnia 2018 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. jedn., Dz.U. z 2018 r., poz. 1382, zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności), Wojewoda uchylił decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...] orzekającą o wymeldowaniu B. M. – żony skarżącego - z pobytu stałego oraz orzekł o odmowie jej wymeldowania z pobytu stałego. Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego: Skarżący, jako współwłaściciel budynku mieszkalnego, w którym na pobyt stały była zameldowana jego żona, wniósł w dniu 5 lipca 2017 r. wniosek o jej wymeldowanie z pobytu stałego, podnosząc, że od października 2015 r. nie zamieszkuje ona pod tym adresem. Wójt Gminy pismem z dnia 4 września 2017 r. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania z pobytu stałego żony skarżącego. Postępowanie zakończyło się wydaniem przez Wójta Gminy w dniu [...] 2018 r. decyzji nr [...] orzekającej o wymeldowaniu żony skarżącego z pobytu stałego. Organ uznał, że doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Ustalił, że żona skarżącego opuściła miejsce pobytu stałego wraz z trójką małoletnich dzieci, udając się do domu rodziców pod innym adresem. Zeznała, że powodem opuszczenia miejsca stałego pobytu była przemoc stosowana ze strony skarżącego, który też wymienił zamki w drzwiach. Oświadczyła, że wróciłaby pod adres pobytu stałego, gdyby nie sytuacje zagrażające jej życiu. Zabrała rzeczy osobiste. Kontrola meldunkowa wykazała, że żona skarżącego zamieszkuje ona pod innym ustalonym adresem. Organ uznał, że dobrowolne wyprowadzenie się żony skarżącego, jak również ułożenie sobie życia w nowym miejscu pobytu świadczą o tym, iż koncentruje swoje centrum życiowe poza miejscem stałego zameldowania. Nie podjęła żadnego działania prawem przewidzianego w celu ochrony posiadania. W odwołaniu od ww. decyzji żona skarżącego podniosła zarzuty naruszenia: - art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy na skutek braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego a w końcu poprzez brak uzasadnienia, które fakty organ uznał za udowodnione w przedmiocie trwałości i dobrowolności opuszczenia przez nią wskazanego miejsca zameldowania, - art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez błędne przyjęcie, że opuszczenie przez nią miejsca pobytu było zarówno trwałe jak i dobrowolne, a w konsekwencji wymeldowanie jej pomimo braku przesłanek. Opisaną na wstępie decyzją Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji i orzekł na nowo o odmowie wymeldowania żony skarżącego z pobytu stałego. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że z przepisu art. 35 ustawy o ewidencji ludności wynika, iż o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy osoba fizycznie w danym lokalu nie przebywa, a opuszczenie lokalu nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, o dobrowolności opuszczenia świadczy samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osób trzecich. Organ odwoławczy w sposób odmienny niż organ I instancji ocenił charakter opuszczenia przez żonę skarżącego miejsca pobytu stałego, uznając go za przejaw braku dobrowolności z uwagi na sytuację rodzinną, w której się znalazła. Bezspornym jest nieprzebywanie żony skarżącego pod wyżej wymienionym adresem, jednak sam ten fakt nie przesądza o trwałym opuszczeniu lokalu. Niezbędnym jest bowiem zobiektywizowanie się zamiaru trwałego opuszczenia miejsca pobytu stałego, a o tym decydują między innymi: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu oraz pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w miejscu pobytu stałego. Istotne dla oceny stanu rzeczy w ocenie organu odwoławczego są zeznania żony skarżącego, że przyczyną opuszczenia pobytu była przemoc fizyczna męża w stosunku do niej i dzieci i gdyby nie przemoc, powróciłaby pod ten adres. Załączyła do akt sprawy szereg wyroków sądów karnych, na podstawie których skarżący został skazany za znęcanie się fizyczne i psychiczne nad nią. Organ odwoławczy przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, na podstawie którego ustalono, że w sprawie – skarżącego - prowadzone pod sygn. akt [...] przed Sądem Rejonowym II Wydział Karny postępowanie zakończyło się wydaniem w dniu 21 lutego 2018 r. wyroku skazującego. Sprawa, z uwagi na wniesienie apelacji, zawisła przed Sądem Okręgowym pod sygn. akt [...]. W toku postępowania przygotowawczego wobec skarżącego wydano zakaz zbliżania się do żony. Wobec powyższych okoliczności, organ odwoławczy uznał, że nie doszło do opuszczenia pobytu stałego w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Materiał dowodowy zebrany w sprawie świadczy w sposób jednoznaczny o braku dowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego przez żonę skarżącego. Opuszczenie miejsca stałego zameldowania spowodowane było nie tylko określonymi działaniami ze strony skarżącego, ale przede wszytkom jego wieloletnim nagannym zachowaniem wobec żony. Świadczą o tym, liczne wyroki skazujące załączone do akt sprawy. Zdaniem organu odwoławczego nie można upatrywać trwałości opuszczenia przez żonę skarżącego w niezamieszkiwaniu przez nią przez czas określony w budynku pod adresem pobytu stałego. Żona skarżącego, wyprowadzając się, nie miała zamiaru koncertowania ośrodka życiowego w innym miejscu, zwłaszcza, że jest współwłaścicielem nieruchomości, na której znajduje się rzeczony budynek. Ponadto wyraża wolę powrotu, która tylko i wyłącznie ze względu na negatywne zachowanie skarżącego nie może być zrealizowane. Organ zwrócił uwagę, że instytucja wymeldowania z miejsca pobytu stałego nie może być wykorzystywana do wyprowadzenia osoby z lokalu. Wymeldowanie nie jest bowiem tożsame z wykonaniem eksmisji i nie może być drogą zmuszającą osobę do opuszczenia lokalu. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący przedstawił własną wersję wydarzeń związanych z wyprowadzeniem się żony w 2015 r. z domu stanowiącego ich współwłasność. W ocenie skarżącego, żona dokonała tego dobrowolnie i nie była poddana presji czasu czy sytuacji domowej, gdyż wyprowadzka miała miejsce podczas nieobecności skarżącego. Żona wyprowadziła się do drugiego domu małżonków, zdaniem skarżącego ze względu na to, że był nowszy i lepiej do rodziny dostosowany. Skarżący opisał również zdarzenie polegające na pobiciu go przez żonę wraz z innymi osobami, w tym członkami rodziny żony, które to zdarzenie jest przedmiotem postępowania karnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie stanowił art. 35 ustawy 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. jedn., Dz.U. z 2018 r., poz. 1382, zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności). Zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Wymeldowanie z miejsca stałego pobytu winno być więc następstwem ustalenia przez orzekające organy nie tylko zamiaru zerwania więzi z tym miejscem przez osobę zameldowaną, ale również okoliczności, czy zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, winna być więc rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że "rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów". Do okoliczności, wskazujących na wolę swobodnego opuszczenia lokalu przez daną osobę, należeć będą także: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Przesłanka opuszczenia miejsca stałego pobytu zawiera zatem zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe. Zarówno element przedmiotowy - fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego - jak i element podmiotowy - zamiar zlokalizowania centrum życiowego w innym miejscu niż miejsce stałego pobytu – winny być ustalone w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu, przyczynę opuszczenia miejsca stałego pobytu. Jest to o tyle istotne, że w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego z powodu przymusu fizycznego, psychicznego, czy też uniemożliwienia dostępu do lokalu z powodu wymiany zamków w drzwiach, nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, publ. LEX nr 80643). W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się jednolite stanowisko, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw (por. orzeczenia np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 310/13; wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 824/11; ww. orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl),). Zameldowanie nie służy zatem powstaniu, czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, zaś wymeldowanie w żaden sposób tego prawa nie niweczy. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter czysto ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania. Oceniając przez ten pryzmat zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że została ona wydana w wyniku prawidłowej wykładni i zastosowania art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Organ odwoławczy w sposób właściwy, w zgodzie z postanowieniami art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) ocenił bowiem zebrany w sposób wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy. Trafnie stwierdza w ocenie Sądu organ odwoławczy, że fakt nieprzebywania żony skarżącego w miejscu stałego pobytu nie przesądza o trwałym opuszczeniu przez nią tego lokalu. Niezbędnym jest bowiem zobiektywizowanie się zamiaru trwałego opuszczenia miejsca pobytu stałego, a o tym decydują między innymi: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu oraz pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w miejscu pobytu stałego. Podzielić należy w tym względzie stanowisko organu odwoławczego, że treść zeznań żony skarżącego wskazuje, iż przyczyną opuszczenia przez nią miejsca stałego pobytu była stosowana wobec niej i dzieci przemoc fizyczna i psychiczne oddziaływanie przez męża, co znajduje potwierdzenia w znajdujących się aktach administracyjnych sprawy wyrokach sądów karnych, na podstawie których skarżący został skazany za znęcanie się fizyczne i psychiczne nad nią. Co prawda zdarzenia te miały miejsce przed datą opuszczenia przez żonę skarżącego miejsca stałego pobytu (tj. przed marcem 2015 r.), ale wskazane wyroki skazujące skarżącego za znęcanie się psychiczne i fizyczne nad żoną w okresie od 17 stycznia 2005 r. do grudnia 2006 r. (wyrok Sądu Rejonowego II wydział Karny z 3 kwietnia 2007 r., sygn. akt [...]), od września 2007 do 8 sierpnia 2008 r. (wyrok SR – Wydział Sąd Grodzki, z 2 kwietnia 2009 r., sygn. akt [...]), w okresie od 24 kwietnia 2011 do 2 czerwca 2011 r. (wyrok SR II Wydział Karny z 18 października 2011 r., sygn. akt [...]), czy w okresie od 1 maja 2012 r. do 2 marca 2013 r. i nad dziećmi w okresie od 19 maja 2013 r. do 20 maja 2013 r. (wyrok SR II Wydział Karny z 9 grudnia 2013 r., sygn. akt [...]), świadczą nie tylko o głębokim konflikcie pomiędzy małżonkami, ale przede wszystkim o eskalacji przemocy wobec żony, która z pewnością musiała wywrzeć wpływ na podjętą przez nią decyzję o opuszczeniu miejsca stałego pobytu. Nie można było również pominąć w tej ocenie ustaleń związanych z postępowaniem prowadzonym pod sygn. akt [...] przed Sądem Rejonowym II Wydział Karny, które to zakończyło się także wydaniem w dniu 21 lutego 2018 r. wyroku skazującego skarżącego za przestępstwa z art. 193 i 190 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1600) wraz z zakazem zbliżania się skarżącego do żony. Wyrok ten w dacie wydawania zaskarżonej decyzji nie był jeszcze prawomocny, ale na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 r. pełnomocnik uczestnika niniejszego postępowania sądowego (żony skarżącego) przedłożył do akt odpis wyroku Sądu Okręgowego II Wydział Karny; sygn. akt [...], który zmienił wyrok Sądu I instancji jedynie poprzez uzupełnienie w pkt I, II, III opisów czynów, w pkt V wyroku wyeliminował słowo "nie" z określenia minimalnej odległości odnoszącej się do zakazu zbliżania skarżącego do pokrzywdzonych. Skarżącego uznano zatem za winnego popełnienia przestępstw w szczególności polegających na grożeniu 11 marca 2016 r. m. in żonie pozbawienia życia i spalenia dobytku, a groźby te wzbudziły u niej uzasadnioną obawę spełnienia oraz naruszenia czynności narządów ciała żony na okres poniżej dni siedmiu. Dowodzi to, że także i po opuszczeniu przez żonę miejsca stałego pobytu skarżący dopuszczał się czynów zabronionych wobec niej i jej najbliższych. Wobec powyższego Sąd uznał za właściwą ocenę organu odwoławczego działań skarżącego wobec żony. To one niewątpliwie przyczyniły się do opuszczenia przez nią miejsca pobytu stałego, które w takim stanie rzeczy nie może istotnie nosić cech dobrowolnego i trwałego. Konsekwentnie w orzecznictwie sądowym wyrażony jest bowiem pogląd zasługujący na aprobatę, że jeżeli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego, czy psychicznego, bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. w drodze wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego za dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu (por. wyroki NSA z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02, Lex nr 159183, z 17 września 2003 r., sygn. akt V SA 402/03, Lex nr 159179, z 3 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1784/99, Lex nr 49415, z 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, Lex nr 80643, z 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, Lex nr 50123). Zasadnie podnosił więc w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej pełnomocnik żony skarżącego, że całkowicie błędne jest stanowisko organu I instancji, iż dobrowolne opuszczenie przez żonę skarżącego miejsca stałego pobytu potwierdziły okoliczności nie wniesienia przez nią środków prawnych o ochronę posiadania. Trafnie zwrócił uwagę, na istotne okoliczności stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy, które także nie podobna pominąć, otóż, że toczy się sprawa rozwodowa i dopóki nie zostanie przeprowadzony podział majątku i nie sposób uznać, aby opuszczenie to było dobrowolne, a także, że w początkowej fazie żona skarżącego "...nie miała się w ogóle gdzie podziać i musiała korzystać z dobrodziejstwa rodziców." Nadto, rodzina żony skarżącego ma prowadzoną niebieską kartę. Z ujawnionych ww. wyroków w sposób dobitny wyłania się więc brak dobrowolności opuszczenia. Nie mogła zmienić oceny tego stanu rzeczy także okoliczność, że żona skarżącego nie wniosła środka prawnego o naruszenie posiadania. Rzeczywiście, jak trafnie zauważył pełnomocnik żony skarżącego, trzeba mieć tu na uwadze sytuację, w której się znalazła. Wobec skarżącego orzeczono bowiem trzyletni zakaz kontaktowania się i zakaz zbliżania się, w tym do żony, na odległość mniejszą niż 30 m, a pomimo tego docierały do niej ze strony skarżącego groźby pozbawienia życia i spalenia dobytku. Gwoli jasności, stwierdzić należy, że za podjęcie kroków prawnych zmierzających do ochrony swoich interesów uznać należy, zdaniem Sądu w tej sprawie, także właśnie podjęte przez żonę skarżącego kroki prawne związane z podziałem majątku dorobkowego małżonków jako wstępny etap zmierzający do przezwyciężenia przeszkody powrotu jej do miejsca stałego pobytu. Nie sposób nie wymienić i okoliczności, że była i interwencja funkcjonariuszy Policji, bo wynika to z treści znajdującego się w aktach administracyjnych sprawozdania z wywiadu przeprowadzonego przez kuratora sądowego do sprawy sygn. akt [...]. Rację ma więc organ odwoławczy, że trwałości opuszczenia przez żonę skarżącego oraz jej dzieci budynku miejsca stałego pobytu nie należy upatrywać, jak uczynił organ I instancji w niezamieszkiwaniu go przez nich przez określony czas. Niewątpliwie, żona skarżącego i jej dzieci, wyprowadzając się, nie miały zamiaru skoncentrowania ośrodka życiowego w innym miejscu. Żona skarżącego na datę zaskarżonej decyzji była nadal współwłaścicielem budynku mieszkalnego (a przynajmniej na nic odmiennego materiał dowodowy nie wskazuje), w którym byli zameldowani. Nie zerwała zatem wszelkich związków z tym miejscem i wyraża wole powrotu, która tylko i wyłącznie ze względu na zachowanie jej męża – skarżącego - nie może być realizowana. Skoro opuszczenie przez zonę skarżącego oraz jej dzieci miejsca stałego pobytu nie miało ani charakteru trwałego, ani dobrowolnego, nie można było uznać, że zachodzą podstawy do ich wymeldowania przez organ administracyjny, na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Podjęte zatem przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie reformatoryjne (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) było w pełni zasadne i zgodne z prawem. Wobec powyższego podniesiona w skardze argumentacja, że wyrokiem z dnia 1 lutego 2016 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy uniewinnił skarżącego od znęcania się nad żoną od grudnia 2014 r. do stycznia 2015 r., utrzymanym w mocy przez Sąd Okręgowy, po którym to żona skarżącego opuściła miejsce stałego pobytu, nie mogła zaważyć na trafności oceny organu odwoławczego. To tylko za te czyny, których miał dopuścić się we wskazanym okresie skarżący został uniewinniony. Podobnie jak i pozostałe podniesione okoliczności, jak dopuszczenie się przez żonę skarżącego gróźb wobec niego, postępowanie wobec niego syna, czy też skierowanie aktu oskarżenia o to, że 11 marca 2016 r. żona skarżącego wspólnie i w porozumieniu ze wskazanymi w nim osobami brali udział w pobiciu skarżącego, oceny tej także zmienić nie mogły. Trafnie zauważył w odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu, że: "Trudno zatem przyjmować, by twierdzenia Skarżącego dokumentowane fotokopią aktu oskarżenia dotyczącego zdarzeń w marcu 2016 r. w miejscu zamieszkania uczestniczki w domu rodziców (...) w czasie, gdy w miejscu stałego zameldowania już nie przebywała, mogły potwierdzać tezę Skarżącego, że dobrowolnie i trwale opuściła miejsce stałego zameldowania." Wyrok w tej sprawie jeszcze nie zapadł, więc także i z tego względu nie mogły mieć one znaczenia dla treści rozstrzygnięcia, tak jak i obrazowanie równie negatywnego postępowania przez żonę skarżącego. Instytucji wymeldowania nie można traktować instrumentalnie, jako swego rodzaju środek do osiągnięcia przez skarżącego celu w postaci odwetu za opuszczenie go przez żonę, co niezaprzeczalne, wskutek karnoprawny zachowani i to licznych skarżącego. Skarga nie mogła zatem wywrzeć zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI