III SA/Kr 1098/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2022-11-30
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek celowyzakwaterowaniepotrzeba bytowauznanie administracyjnewspółpraca z organemwywiad środowiskowyprawo administracyjnepostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku celowego na zwrot kosztów zakwaterowania, uznając, że skarżący nie wykazał niezaspokojonej potrzeby bytowej i nie współpracował z organami pomocy społecznej.

Skarżący domagał się zwrotu kosztów zakwaterowania w hostelu, twierdząc, że jego lokal mieszkalny jest niezdatny do zamieszkania z powodu pleśni. Organy pomocy społecznej odmówiły przyznania zasiłku celowego, wskazując na brak wykazania niezaspokojonej potrzeby bytowej, systematyczne korzystanie przez skarżącego z pomocy społecznej oraz jego brak współpracy w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.

Sprawa dotyczyła skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. odmawiającą przyznania zasiłku celowego na zwrot kosztów zakwaterowania w hostelu. Skarżący argumentował, że jego lokal mieszkalny jest niezdatny do zamieszkania z powodu pleśni i w związku z tym musi ponosić koszty zakwaterowania w hostelu. Organy pomocy społecznej odmówiły przyznania zasiłku, wskazując na brak wykazania niezaspokojonej potrzeby bytowej, ponieważ skarżący posiadał tytuł prawny do lokalu i nie udowodnił jego niezdatności do zamieszkania. Podkreślono również, że skarżący systematycznie korzystał z pomocy społecznej, a decyzje w sprawie zasiłków celowych mają charakter uznaniowy. Dodatkowo, skarżący utrudniał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo materialne. Sąd podkreślił, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie służy zaspokajaniu wszystkich potrzeb, a także że organy muszą hierarchizować potrzeby beneficjentów w kontekście ograniczonych środków finansowych. Sąd zwrócił uwagę na brak współpracy skarżącego z organami jako dodatkową podstawę odmowy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa jest zasadna, ponieważ skarżący nie wykazał niezaspokojonej potrzeby bytowej, posiadał tytuł prawny do lokalu i nie udowodnił jego niezdatności do zamieszkania, a także nie współpracował z organami.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący nie wykazał niezaspokojonej potrzeby bytowej, ponieważ posiadał tytuł prawny do lokalu i nie udowodnił jego niezdatności do zamieszkania. Podkreślono, że decyzje o zasiłku celowym mają charakter uznaniowy, a pomoc społeczna ma charakter subsydiarny. Brak współpracy skarżącego z organami stanowił dodatkową podstawę odmowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.s. art. 39 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy.

Pomocnicze

u.p.s. art. 3

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 4

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 8

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 11

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 39 § 2

Ustawa o pomocy społecznej

Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

u.p.s. art. 8 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, lub osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu określonych powodów lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.s. art. 107 § 4a

Ustawa o pomocy społecznej

Brak współdziałania strony z organami pomocy społecznej może stanowić samoistną podstawę odmowy przyznania świadczenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania niezaspokojonej potrzeby bytowej przez skarżącego. Posiadanie przez skarżącego tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego. Brak współpracy skarżącego z organami pomocy społecznej. Uznaniowy charakter decyzji o przyznaniu zasiłku celowego. Subsydiarny charakter pomocy społecznej i konieczność hierarchizacji potrzeb.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. i błędów w ustaleniach faktycznych. Twierdzenie skarżącego o niezdatności lokalu do zamieszkania z powodu pleśni.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja wydawana na podstawie art. 39 u.p.s. jest decyzją uznaniową. Pomoc społeczna nie stanowi instytucji refundującej wydatki poniesione na własne potrzeby. Organy pomocowe muszą dokonywać ustalenia hierarchii potrzeb beneficjentów. Brak współdziałania skarżącego z organami pomocy społecznej może stanowić samoistną podstawę odmowy przyznania świadczenia.

Skład orzekający

Jakub Makuch

przewodniczący

Marta Kisielowska

sprawozdawca

Renata Czeluśniak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zasiłków celowych, uznaniowego charakteru decyzji w pomocy społecznej, znaczenia współpracy z organami oraz hierarchizacji potrzeb beneficjentów."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy indywidualnej sytuacji skarżącego i specyfiki jego potrzeb, a także lokalnych realiów administracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, gdzie indywidualne potrzeby muszą być równoważone z przepisami prawa, możliwościami budżetu i zasadami współdziałania z organami.

Czy pomoc społeczna zawsze musi pokryć koszty zakwaterowania? Sąd wyjaśnia granice uznania.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 1098/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jakub Makuch /przewodniczący/
Marta Kisielowska /sprawozdawca/
Renata Czeluśniak
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
Art. 39
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Jakub Makuch Sędziowie: S WSA Renata Czeluśniak ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 maja 2022 r. znak SKO.PS/4110/201/2022 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 6 maja 2022 r., znak SKO.PS/4110/201/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia 24 lutego 2022 r. odmawiającej przyznania A. B. (dalej: "skarżący") pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zwrot kosztów opłaty za zakwaterowanie w Hostelu R. w K. na podstawie załączonej faktury. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 3, art. 4, art. 8, art. 11, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm., dalej: "u.p.s.") oraz art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia 5 lutego 2022 r. skarżący zwrócił się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o zwrot poniesionych kosztów opłaty za zakwaterowanie w Hostelu R. w K. na podstawie przedłożonej faktury. W uzasadnieniu wskazał, że ze względu na pleśń, która pojawiła się w lokalu przy ulicy [...] w W., skarżący pozostaje w stałym leczeniu, w wyniku pobytu w lokalu rozwinęło się u skarżącego zapalenie górnych dróg oddechowych. Skarżący próbował usuwać pleśń na własną rękę przez okres ostatnich dwóch lat, ponieważ Ośrodek Pomocy Społecznej w W. nie udzielił mu niezbędnej pomocy. W ocenie skarżącego MGOPS w W. nie reaguje na zagrożenie życia osób przebywających w lokalu przy ulicy [...], od września 2021 r. nie został przeprowadzony wywiad środowiskowy, a organy uchylają się od udzielenia pomocy w formie nieodpłatnego, trzymiesięcznego pobytu w hostelu na terenie W. Z dołączonej do wniosku faktury nr [...] wynika, że opiewa ona na kwotę 1500 zł za zakwaterowanie jednej osoby w Hostelu R. w K. w dniach od 2 lutego do 4 marca 2022 r. Opłatę uiszczono gotówką.
Z pisma z dnia 7 lutego 2022 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. wynika, że za rok 2020 r. skarżący nie złożył zeznania podatkowego.
W dniu 14 lutego 2022 r. skarżący został wezwany do złożenia pisemnego wyjaśnienia skąd posiadał środki finansowe na opłacenie zakwaterowania w Hostelu R. w K. od 1 października 2021 r. do 28 lutego 2022 r. w kwocie 1500 zł.
Skarżący odmówił udzielania informacji, ponieważ w ocenie skarżącego domaganie się ich przez organ jest pozbawione podstawy prawnej.
Decyzją z dnia 24 lutego 2022 r., [...] Burmistrz Miasta i Gminy W. odmówił przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego na zwrot kosztów poniesionych na opłaty za zakwaterowanie w Hostelu R. w K. na podstawie przedłożonej faktury. W uzasadnieniu organ wskazał, że w postępowaniu mającym za przedmiot przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem zwrotu kosztów zakwaterowania w Hostelu R. w K., organ przeprowadził postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej skarżącego. Ustaleń organ dokonał na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w formie rozmowy telefonicznej. Organ wskazał, że skarżący stale korzysta ze wsparcia finansowego, jest osobą samotnie gospodarującą, osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, pozostaje w stałym leczeniu specjalistycznym, uzyskuje zasiłek stały oraz okresowy, w łącznej wysokości 673 zł, co oznacza, że nie przekracza kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Mając na względzie treść art. 39 ust. 1 u.p.s., organ po dokonaniu oceny hierarchii potrzeb beneficjentów pomocy społecznej oraz możliwości finansowych organu, odmówił przyznania wnioskowanego zasiłku celowego. Organ wziął pod uwagę fakt systematycznego korzystania przez skarżącego z pomocy społecznej w średniej wysokości 1295,31 złote miesięcznie. W ocenie organu, wnioskowana pomoc nie może być uznana za zmierzającą do zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, czyli potrzeby związanej z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędną do normalnej egzystencji na poziomie elementarnym, ponieważ Skarżący użytkuje lokal mieszkalny pod adresem [...] w W., który jednak w ocenie skarżącego nie nadaje się do zamieszkiwania. Do akt dołączono kopię protokołu kontroli Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia 1 października 2021 r., z którego wynika, że stwierdzono w lokalu nieprzyjemny zapach, ale nie pobrano próbek. W dniu 19 stycznia 2022 r. pracownicy socjalni udali się do lokalu celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, ale nie zostali wpuszczeni przez skarżącego (mimo wcześniejszej informacji o terminie). Z dołączonych do akt zaświadczeń lekarskich wynika, że w październiku 2021 r. skarżący był leczony z powodu infekcji objawiającej się kaszlem. Z zaświadczenia wynika, że według oświadczenia skarżącego od września ma on katar, uczucie osłabienia, zatkania nosa, wydzielinę z dróg oddechowych. Według oświadczenia skarżącego widzi on związek tych dolegliwości z pleśnią występującą w lokalu. Z oświadczeń skarżącego wynika, że w czasie dnia przebywa w lokalu kilka godzin dziennie, a dopiero na nocleg udaje się do Hostelu R. Organ podkreślił, że decyzje w sprawie zasiłku celowego mają charakter uznaniowy, organ dokonał ustalenia hierarchii potrzeb strony i zdecydował o przyznaniu zasiłków celowych z przyznaniem na zakup leków, opłat za media, obuwia zimowego, spodni, bielizny, środków czystości, zakupu biletu MPK oraz zakupu żywności.
W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił:
- naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej;
- naruszenie art. 7, art. 77, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dogłębnego zbadania całokształtu okoliczności sprawy;
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji, polegający na odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zwrot kosztów poniesionych na opłaty za zakwaterowanie w Hostelu R. w K.;
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieprzeprowadzeniu przez organ wywiadu w miejscu stałego zamieszkania;
- lekceważenie istotnych informacji dotyczący sprawy, która powinna być potraktowana przez organ jako zdarzenie losowe, a pomoc powinna być udzielona bez zbędnej zwłoki;
- poświadczenie nieprawdy w uzasadnieniu wydanej decyzji polegającym na wskazaniu, że wywiad w sprawie był przeprowadzony w dniu 28 stycznia 2022 r.
W oparciu o podniesione zarzuty, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie zasiłku celowego w kwocie 750 zł, jako zwrot kosztów przymusowego pobytu w Hostelu R. w K. za miesiąc luty 2022 r., a także o:
- uznanie zasadności przymusu opuszczenia stałego miejsca zamieszkania z uwagi na zagrożenie zdrowia i życia, zakwalifikowanie sytuacji życiowej skarżącego jako zdarzenie losowe;
- powiadomienie o zakończeniu postępowania, aby skarżący mógł przeglądnąć akta;
- wyciągnięcie konsekwencji prawnych wobec Dyrektora, Kierownika i innych osób, które dopuściły się poświadczenia nieprawdy w sprawie.
Decyzją z dnia 6 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że podziela stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji. Decyzja Burmistrza Miasta i Gminy W. została oparta na wyczerpująco zebranym materiale dowodowym, a także uzasadniona w sposób zgodny z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Kolegium skarżący ma zaspokojone potrzeby bytowe, w postaci możliwości korzystania z lokalu mieszkalnego w W. Korzystanie z Hostelu R. nie stanowiło zaspokojenia potrzeby bytowej, o której mowa w art. 39 u.p.s. SKO podkreśliło, że skarżący uzyskuje regularne i systematyczne wsparcie finansowe, nie może oczekiwać finansowania całokształtu swoich potrzeb przez instytucje pomocy społecznej. Organ wskazał, że w toku postępowania nie zostało wykazane, że rzeczywiście w lokalu przy ulicy [...] jest pleśń, a skarżący nie wpuścił pracowników Zarządu Budynku Komunalnych do mieszkania celem zweryfikowania twierdzeń skarżącego. Organ podniósł, że skarżący świadomie uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, w tym rozeznanie warunków mieszkaniowych. Kolegium zwróciło uwagę na treść art. 4 u.p.s., który nakłada obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Organ podkreślił, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego, a pomoc społeczna nie stanowi instytucji refundującej wydatki poniesione na własne potrzeby.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił:
- naruszenie prawa procesowego: art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez niewyjaśnienie zakresu niezaspokojonych potrzeb skarżącego oraz jego możliwości majątkowych;
- naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy- art. 11 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ wyjaśnienia skarżącemu zasadności przesłanek, którymi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy;
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji, polegający na przyjęciu, że pobyt skarżącego w Hostelu R. jest nieuzasadniony;
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji, a mający istotny wpływ na wynik sprawy polegający na przyjęciu, że skarżący jest osobą w pełni sprawną i zdolną do pracy, a nadto uzyskuje permanentnie pomoc finansową.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, przyznanie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata Ł. W., zasądzenie kosztów na rzecz pełnomocnika.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności decyzji przeprowadzona zgodnie z ww. granicami wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, z prawidłowo zastosowaną normą prawa materialnego, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.
Art. 8 ust. 1 u.p.s. stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 39 ust.1 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zgodnie z ust. 2 zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Na wstępie wskazać należy że decyzja wydawana na podstawie art. 39 u.p.s. jest decyzją uznaniową, a w konsekwencji kontrola jej legalności dokonywana jest przez Sąd w ograniczonym zakresie. Jak słusznie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny, polega ona na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 27.10.2020 r., I OSK 1011/20, CBOSA). Kontrolując legalność aktu, Sąd ocenia, czy w sprawie zachodziły warunki materialnoprawne uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej (tak: wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2429/14, CBOSA).
Na wstępie należy wskazać, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania. W toku postepowania administracyjnego został zebrany materiał dowodowy, na podstawie którego organy ustaliły istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, w szczególności: wysokość dochodów skarżącego, jego sytuację rodzinną, zdrowotną, majątkową i życiową. Organ ustalił, że skarżący korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, a także ich wysokość. W oparciu o dokonane ustalenia, organy zasadnie stwierdziły, że skarżący spełnia kryterium dochodowe do uzyskania zasiłku celowego, a w konsekwencji zachodzą materialnoprawne podstawy do orzekania na podstawie art. 39 u.p.s. Zasiłek celowy jest przyznawany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, natomiast z uznaniowego charakteru zasiłku celowego wynika, że organy mogą go przyznać, lecz nie muszą w sytuacji, gdy spełnione są przesłanki jego przyznania (por. wyrok NSA z 5 lipca 2022 r., I OSK 2075/21, CBOSA).
W pierwszej kolejności należy wskazać, że organy I i II instancji zasadnie ustaliły, że skarżący nie ma niezaspokojonej potrzeby mieszkaniowej, ponieważ posiada tytuł prawny do lokalu przy ulicy [...] w W., a równocześnie w toku postępowania nie wykazał, że lokal ten nie może być wykorzystany do zaspokajania potrzeb bytowych skarżącego. Należy podkreślić, że skarżący podnosił w toku postępowania sprzeczne okoliczności – z jednej strony wskazywał, że lokal nie nadaje się do zaspokajania jego potrzeb bytowych, z drugiej wskazywał, że przebywa w lokalu w ciągu dnia- pierze, gotuje, przygotowuje korespondencje, a dopiero na nocleg udaje się do hostelu R. W rezultacie, w niniejszej sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka przyznania zasiłku celowego w postaci potrzeby zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Organy uzasadniły odmowę przyznania zasiłku wielopłaszczyznowo, wskazując, że poza brakiem spełnienia przesłanki "potrzeby zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej skarżącego", odmowa przyznania świadczenia jest uzasadniona również innymi okolicznościami, które Sąd w pełni akceptuje.
Sąd podziela stanowisko przyjmowane w orzecznictwie oraz wyrażone w zaskarżonej decyzji, że organy pomocowe muszą dokonywać ustalenia hierarchii potrzeb beneficjentów. Z jednej strony, muszą brać pod uwagę możliwości ośrodków pomocy społecznej, uwzględniając ograniczone możliwości budżetu państwa, co jest rzeczą powszechnie znaną i nie wymagającą przeprowadzania postępowania dowodowego, z drugiej zaś strony muszą uwzględniać ogromną ilość osób oczekujących pomocy, wśród których znajdują się osoby samotne, samotnie wychowujące dzieci, niepełnosprawne i chore, bez własnych źródeł dochodu lub pobawione nie ze swej winy możliwości zarobkowania. Dysponowanie środkami finansowymi w ramach pomocy społecznej musi być więc nie tylko bardzo wyważone, ale także musi podlegać ograniczeniom, tak aby pomoc została udzielona osobom jej najbardziej potrzebującym oraz aby takie osoby nie zostały pozostawione bez jakiegokolwiek wsparcia (tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 lutego 2021 r., III SA/Kr 870/20, CBOSA). Pomoc społeczna ma nie tylko dostarczyć środków bieżącego utrzymania osobom, które nie są w stanie zapewnić ich sobie same, ale także doprowadzić do usamodzielnienia się osób korzystających ze świadczeń (wyrok NSA z 22 lutego 2021 r., I OSK 2517/20, CBOSA). Sąd podziela również pogląd, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do uzyskania zasiłku celowego nie tworzy roszczenia o przyznanie świadczenia, tym bardziej w wysokości lub formie uznanej przez stronę za odpowiednią (por. wyrok NSA z 20 listopada 2020 r., I OSK 1322/20, CBOSA). Organy są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe. Posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób, wymagających wsparcia (wyrok NSA z 29 września 2020 r., I OSK 1032/20, CBOSA). Organ pomocowy ma obowiązek uwzględnienia nie tylko potrzeb wnioskodawcy, ale również wielkość przyznanych z budżetu Państwa środków finansowych oraz liczbę osób uprawnionych do uzyskania pomocy społecznej (por. wyrok NSA z 21 lipca 2022 r., I OSK 2076/21, CBOSA).
Zasadnie zatem w uzasadnieniu organy wskazały na wysokość pomocy społecznej uzyskiwanej przez skarżącego – w skali miesiąca jest to kwota 1295,31 zł, a także na potrzebę hierarchizowania potrzeb nie tylko skarżącego, ale innych osób korzystających z pomocy społecznej. Zasadnie bowiem wskazuje się w orzecznictwie, że celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspokajanie wszystkich potrzeb beneficjentów, nie może ona zatem polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i powinna mieć subsydiarny charakter względem działalności skarżącego (tak słusznie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lipca 2022 r., I OSK 1777/21, CBOSA).
Organ II instancji ustosunkował się do zarzutów odwołania i wyjaśnił, że nie kwestionuje i dostrzega, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, finansowej i zdrowotnej, ale świadczenia z pomocy społecznej nie mają na celu zaspokajania wszystkich niezaspokojonych potrzeb skarżącego, lecz mają umożliwić przezwyciężenie trudnej sytuacji, w której znalazł się skarżący, uwzględniając równocześnie potrzebę pomocy innym osobom, a przede wszystkim możliwości finansowe organu, tak aby pomoc była pomocą rzeczywistą i realną. W rezultacie, organy pomocowe, wbrew zarzutom skarżącego nie mają obowiązku ustalania wszystkich jego niezaspokojonych potrzeb, a tym bardziej ich zaspokajania. Organy zasadnie wzięły pod uwagę, że skarżący korzysta ze stałej pomocy MGOPS w W. uzyskując zasiłek stały oraz zasiłki celowe.
Należy zwrócić uwagę, że zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz winien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy. Zdaniem Sądu podniesione w skardze zarzuty błędnych ustaleń faktycznych sprowadzają się jedynie do kwestionowania ustaleń przyjętych w zaskarżonej decyzji, a nadto zarzucają organom wadliwość ustaleń, które nie zostały dokonane przez organ. Skarżący zarzucił bowiem, że organy przyjęły, że jest on osobą w pełni sprawną, tymczasem w uzasadnieniu decyzji organu I oraz II instancji wyraźnie wskazano, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, a nadto, że organy nie kwestionują trudnej sytuacji skarżącego życiowej, finansowej, ani zdrowotnej.
Podnieść ponadto należy, że skarżący nie wpuścił do lokalu pracowników ośrodka pomocy społecznej, uniemożliwiając w ten sposób przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania. W ocenie Sądu brak współdziałania skarżącego z organami pomocy społecznej, w świetle art. 107 ust. 4a u.p.s., może stanowić samoistną podstawę odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Skoro strona swoim zachowaniem skutecznie uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu, a żadne okoliczności nie uzasadniają jej zachowania, to stan taki jest wyrazem braku współdziałania w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji.
Sąd nie orzekł w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu, ponieważ pełnomocnik nie złożył wniosku o przyznanie mu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Pełnomocnik skarżącego został zawiadomiony pismem z dnia 19 września 2022 r. o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 i, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). W zawiadomieniu Sąd poinformował pełnomocnika o możliwości uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przedłożenie stosownych pism procesowych i dokumentów. Do dnia posiedzenia niejawnego, tj. do dnia 30 listopada 2022 r. do Sądu nie wpłynęło żadne pismo pełnomocnika z urzędu.
Zgodnie z art. 210 § 1 p.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie. Zgodnie natomiast z § 2 przepis § 1 nie ma zastosowania w przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym, gdy strona nie jest reprezentowana przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego. W takim przypadku o kosztach należnych stronie sąd orzeka z urzędu.
Mając na względzie powyższe Sąd nie miał podstaw do orzekania o kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu ponieważ w sprawie tej brak było wniosku pełnomocnika.
Mając na względzie powyższe oraz fakt, że Sąd nie dopatrzył się w decyzji organu I i II instancji naruszeń prawa dających podstawę do ich uchylenia, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI