III SA/Kr 1089/23

III SA/Kr 1089/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna
Ewelina Dziuban /sprawozdawca/
Renata Czeluśniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
Art. 3  pkt 22, art. 17  ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 7, art. 77, 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Ewa Michna Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) Protokolant starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2023 r. sprawy ze skargi R. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 5 maja 2023 r. SKO.NP/4115/134/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie w decyzji z dnia 5 maja 2023 r., nr SKP.NP/4115/134/2023 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 21 marca 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania R. F. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad żoną M. F.
W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) i art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 390).
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z dnia 21 marca 2023 r. znak: [...] organ l instancji odmówił R. F. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad żoną M. F. Wskazano, że M. F. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 15 listopada 2022 r., w którym stwierdzono, iż niepełnosprawność istnieje od 30-go roku życia, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 21 września 2022 r. Z wydruku z CEiDG wynika, że prowadzona od 2001 r. przez R. F. działalność gospodarcza została zawieszona od dnia 1 marca 2023 r.
Z przeprowadzonego przez organ pomocowy wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawca nie pracuje zawodowo, ani nie prowadzi działalności gospodarczej (którą zawiesił z powodu konieczności sprawowania opieki nad żoną). Posiada natomiast gospodarstwo rolne o pow. 1,60 ha w O., które jest nieuprawiane i zakrzaczone. Małżonkowie mają na utrzymaniu dwoje dzieci - córkę (uczeń 5 klasy SP) i syna (uczeń 3 klasy SP). M. F. pozostaje w stałym leczeniu psychiatrycznym z powodu choroby afektywnej dwubiegunowej (wpada w manię lub przygnębienie i depresję). Z powodu nasilenia się choroby w ubiegłym roku przebywała dwa razy w Szpitalu Psychiatrycznym w G. Ponadto jest w leczeniu na rwę kulszową.
Uzasadniając ww. rozstrzygnięcie, organ pomocowy jako przesłankę odmowy przyznania świadczenia wskazał, że nie są spełnione warunki określone w art. 17 ust. 1 i w art. 17 ust. 1b oraz ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz brak jest związku przyczynowo skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką, a brakiem możliwości zarobkowania.
W odwołaniu od ww. rozstrzygnięcia zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na zastosowanie normy prawnej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz błąd w ustaleniach faktycznych w przedmiocie uznania, że nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy opieką nad M. F., a brakiem możliwości zarobkowych odwołującego choćby w niewielkim zakresie.
W uzasadnieniu wyżej opisanej decyzji z dnia 5 maja 2023 r., Kolegium doszło do przekonania, że kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu, pomimo błędnej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie organu II instancji, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z pracy lub niepodejmowaniem przez R. F. zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad żoną. M. F. jest osobą niepełnosprawną od 30-go roku życia, zaś w stopniu znacznym od września 2022 r. W tym czasie R. F. dzielił obowiązki związane z prowadzeniem wielobranżowej działalności gospodarczej z opieką nad żoną. Organ odwoławczy wskazał, że obecnie - jak twierdzi odwołujący się - stan zdrowia żony uniemożliwia mu prowadzenie takiej działalności.
Następnie Kolegium zwróciło uwagę na fakt, iż odwołujący się jest aktualnie wspólnikiem spółki z o.o. (na podstawie informacji Krajowego Rejestru Sądowego dot. F. Sp. z o.o.), a w orzecznictwie traktuje się uczestnictwo w spółce z o.o. jako działalność zarobkową. W tym miejscu organ II instancji przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 marca 2018 r., II SA/Bd 1137/17, w którym stwierdzono, że "udziałowiec ma prawo do uzyskania w przyszłości od spółki przysporzenia majątkowego w postaci dywidendy. W takim bowiem przypadku wynagrodzeniem wspólnika jest, wynikające z art. 191 § 1 ustawy z 15.09.2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 505) - dalej k.s.h., prawo do udziału w zysku tej osoby prawnej. W ramach stosunków łączących spółkę kapitałową ze wspólnikami takiej spółki szczególną rolę odgrywają świadczenia wynikające z umowy spółki. Do takich świadczeń można zaliczyć m.in. obowiązek wniesienia wkładu na kapitał zakładowy spółki, obowiązek wnoszenia dopłat uchwalonych przez zgromadzenie wspólników, pełnienie funkcji w organach spółki, itp. W przypadku tego rodzaju świadczeń wspólników na rzecz spółki nie można uznać, że spółka uzyskała nieodpłatne świadczenie, nawet jeżeli nie zostało określone z tego tytułu dodatkowe wynagrodzenie wspólników. Zatem sprawowanie funkcji prezesa zarządu przez udziałowca bez wynagrodzenia nie jest działaniem nieekwiwalentnym, przez co nie może być uznane za nieodpłatne. Reasumując należy stwierdzić, że wspólnik spółki kapitałowej prowadzi działalność gospodarczą nawet gdy nie otrzymuje wynagrodzenia, ponieważ ma zysk we wniesionych udziałach (art. 191 § 1 k.s.h.)."
W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił także, że choroba M. F. charakteryzuje się tym, że w różnych okresach wpada w manię lub przygnębienie i depresję. W okresie, gdy występuje faza manii, to wykazuje większą aktywność i ma energię do działania, jest w stanie ugotować obiad, umyć się, zając się dziećmi, posprzątać itp. Natomiast gdy wchodzi w drugą fazę choroby tj. depresję to potrafi leżeć np. 3 tygodnie i na nic nie ma siły. Wtedy jest przygnębiona, smutna, nie ma siły zająć się dziećmi i sobą, nie ma siły gotować, sprzątać, prać, umyć się, uczesać. Ma wtedy bóle głowy i wymioty. Czasami jest taki dzień, że nic nie je. Gdy M. F. wchodzi w tą fazę choroby, to wtedy wymaga opieki osoby drugiej, którą zapewnia jej mąż. Skarżący wtedy dba o utrzymanie porządku w mieszkaniu. Do jego obowiązków należy również pranie bielizny pościelowej, ręczników, ubrań oraz utrzymanie w czystości wszelkich sprzętów codziennego użytku. Jego rola sprowadza się również do przygotowania i podania ciepłych posiłków oraz dozowania i podawania lekarstw. W ramach sprawowanej opieki mąż robi zakupy artykułów spożywczych, leków i innych artykułów potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania w gospodarstwie domowy. Bardzo ważną sprawą w opiece nad żoną jest kontakt z lekarzem i służbą zdrowia. Wskazano, że wnioskodawca jeździ osobiście z żoną do lekarza, realizuje recepty, a w razie nagłego pogorszenia stanu zdrowia wzywa kartkę pogotowia. Załatwia również wszelkie sprawy urzędowe, opłaca bieżące rachunki itp.
Oceniając powyższy zakres i charakter opieki sprawowanej przez odwołującego się nad żoną, Kolegium stwierdziło, że sama pomoc osobie wymagającej opieki w czynnościach takich jak np. sprzątanie, pranie, robienie zakupów, gotowanie posiłków, płacenie rachunków, załatwianie spraw związanych z leczeniem, należy do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie musi być sprawowana w sposób ciągły. Uznano, że opisane czynności opiekuńcze wykonywane są przez R. F. wobec niepełnosprawnej żony okresowo. W większości mają charakter typowych czynności codziennych, które choć w znacznym stopniu ograniczają, to jednak nie uniemożliwiają w sposób zupełny aktywności zawodowej (tak jak czynił to dotychczas poprzez prowadzenie działalności gospodarczej, czy też w niepełnym wymiarze czasu pracy, na umowę o pracę czy zlecenie).
Zdaniem organu odwoławczego, ze stanu faktycznego tej sprawy wynika, że odwołujący się będąc wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nadal prowadzi działalność zarobkową.
W piśmie z dnia 9 maja 2023 r. skarżący wniósł skargę od powyższej decyzji do WSA w Krakowie, zarzucając jej naruszenie:
1. prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 17 ust. 1 i b u.ś.r. oraz art. 3 pkt 22 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię polegającą na:
- pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy;
- przyjęciu, że wnioskodawca będąc wspólnikiem spółki prawa handlowego prowadzi działalność zarobkową;
- przyjęciu, że rezygnacja wnioskodawcy z pracy zarobkowej nie była celowa oraz, że rezygnacja z pracy skarżącego nie pozostawała w rzeczywistym w związku przyczynowo - skutkowym z roztoczeniem opieki na osobą niepełnosprawną, pomimo że decyzja Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 15.11.2022 r. (zalegająca w aktach GOPS), wskazuje na konieczność stałej i długotrwałej opieki nad M. F.;
- z ostrożności naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych pomimo uznania jego niekonstytucyjności (...)
2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez:
- niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez stronę i realnych możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawną w zakresie wymaganym stanem zdrowia;
- błąd w ustaleniach, że nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy opieką nad żoną, a brakiem możliwości zarobkowych choćby w niewielkim zakresie;
- błąd w ustaleniach faktycznych w przedmiocie uznania, że wnioskodawca będąc wspólnikiem spółki z o.o. prowadzi działalność zarobkową.
Skarżący w uzasadnieniu wskazał, że jest tylko udziałowcem w spółce, nie wykonuje żadnej pracy odpłatnej, nie uzyskuje dochodów, zatem nie można mówić o spełnieniu przesłanej z art. 3 pkt 22 u.ś.r. Skarżący wyjaśnił, że posiadanie udziałów w sp. z o.o. jest formą własności, a ewentualna dywidenda jest skutkiem posiadania tego prawa, a nie wynagrodzeniem uzyskanym w ramach prowadzonej działalności, czyli nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia.
Skarżący podał, że z uwagi na pogorszenie się stanu zdrowia żony zawiesił działalność gospodarczą. W ocenie skarżącego, nierealną sprawą jest pozostawienie dzieci w wieku 10 i 11 lat pod opieką matki chorej psychicznie, co narażałoby na pogłębienie jej choroby, a dzieci na niebezpieczeństwo narażenia zdrowia czy nawet życia związane z samodzielnym przebywaniem z matką ze względu na rodzaj jej schorzenia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy odmówił skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, iż skarżący posiada udziały w spółce z o.o. Nadto Kolegium uznało, że zakres i charakter sprawowanej przez niego opieki nad żoną nie wskazuje na istnieniu związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką.
Odnośnie pierwszej z ww. spornych kwestii stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2839/19, Lex 3111161, które skład Sądu w niniejszej sprawie w pełni podziela i przyjmuje jako własne, jako że wydane zostało na kanwie tożsamego do rozpoznawanej sprawy stanu faktycznego.
Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku wskazał bowiem, że "przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zawierają własnej definicji pojęcia działalności gospodarczej do jakiego odwołuje się art. 3 pkt 22, dlatego pojęciu temu, należy przypisywać znaczenie, o którym mowa w art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. prawo przedsiębiorców (Dz. U. 2018, poz. 646), w świetle którego działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Ten warunek bez wątpienia nie jest spełniony wyłącznie poprzez sam fakt posiadania przez osobę fizyczną udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. (...) skarżąca posiada mniejszościowy pakiet udziałów spółki (jedynie dziewięć ze stu udziałów) i w związku z tym nie musi ona angażować się w jej działalność w taki sposób, który uniemożliwiałby jej sprawowanie opieki nad niepełnosprawną córką. Z akt sprawy nie wynika również aby pełniła ona w tej spółce jakąkolwiek funkcję związaną z wykonywaniem czynności faktycznych i prawnych, które pozwalałyby uznać, że jest ona osobą zatrudnioną lub prowadzącą inną działalność zarobkową w rozumieniu definicji art. 3 pkt 22 u.ś.r.
W świetle powyższego zaakceptować należy zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ocenę, że skoro z art. 3 pkt 22 u.ś.r. nie wynika wprost, aby posiadanie udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością stanowiło o zatrudnieniu lub prowadzeniu innej działalności zarobkowej, to w stanie faktycznym niniejszej sprawy, okoliczność posiadania kilku udziałów w takiej spółce, nie może stanowić wystarczającej podstawy do odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego." W podsumowaniu swoich rozważań NSA wskazał, że "za taką wykładnią art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r. przemawia również zamknięty katalog podmiotów, którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, zawarty w art. 17 ust. 5 cytowanej ustawy. Wśród przesłanek przesądzających o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca nie wymienia osoby posiadającej udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, co oznacza, że osoba taka co do zasady może świadczenie pielęgnacyjne uzyskać."
Zatem z uwagi na powyższe, samo posiadanie mniejszościowego pakietu udziałów spółki z o.o. (10 udziałów - s. 3 dołączonego do skargi odpisu z KRS) nie wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej i nie może być przyczyną do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto organ II instancji powołał nie w pełni adekwatne do stanu faktycznego sprawy orzeczenie WSA w Bydgoszczy z dnia 13 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1137/17, bowiem skarżący, któremu odmówiono przyznania świadczenia pielęgnacyjnego pełnił funkcję prezesa zarządu sp. z o.o. W aktualnie kontrolowanej sprawie, co wymaga podkreślenia, organ odwoławczy wskazał w zaskarżonej decyzji tylko na fakt posiadania przez skarżącego udziałów w spółce, nie wskazał natomiast aby skarżący pełnił jakieś funkcje w organie spółki. Zaakcentowania w tym miejscu wymaga, że zgodnie z aktualna linią orzeczniczą – piastowanie funkcji w organie zasadniczo stanowi przesłankę odmowną przyznania przedmiotowego świadczenia.
Zgodnie bowiem ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2034/21, baza CBOSA: "wykonywanie czynności prezesa jednoosobowego zarządu spółki, jakkolwiek w odczuciu strony nie byłoby to zajęcie absorbujące, nie jest tożsame z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Bez znaczenia jest przy tym na co zgodził się skarżący w kwestii zakresu pełnienia funkcji prezesa jednoosobowego zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i czy pobiera wynagrodzenie, a także czy jest to jedynie funkcja tytularna. Zasadniczą kwestią jest bowiem istnienie norm prawa w ustawach (zwłaszcza: Kodeks spółek handlowych, Ordynacja podatkowa, Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, Kodeks pracy, Kodeks karny, Kodeks karny skarbowy,) regulujących prawa, obowiązki i odpowiedzialność członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. A zatem, w pewnych okolicznościach skarżący będzie zobowiązany do podejmowania określonych działań wynikających z przepisów, tym samym nie będzie w pełni dyspozycyjny – tym samym nie można go uznać za osobę bezrobotną zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych czy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy – a tylko taka osoba, w świetle ustawy o świadczeniach rodzinnych, dysponuje pełną gotowością do zajmowania się niepełnosprawnym członkiem rodziny i w określonych ustawą warunkach może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego."
Pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, świadczy o niespełnieniu przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. (...) Pełniąc zatem funkcję prezesa w zarządzie spółki kapitałowej nie spełnia się zatem przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a tym samym nie jest się uprawnionym do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad podopiecznym (patrz wyroki: WSA w Łodzi z 12 stycznia 2022 r., II SA/Łd 258/21, WSA w Bydgoszczy z 13 marca 2018 r. II SA/Bd 1137/17 i z 26 listopada 2019 r. II SA/Bd 910/19; WSA w Łodzi z 23 września 2021 r. II SA/Łd 274/21 i wyrok NSA z 1 marca 2017r. I OSK 3283/15).
Zatem mając powyższe na uwadze, w toku ponownego rozpoznania sprawy organ II instancji ustali istotne dla sprawy okoliczności w oparciu m.in. o aktualny pełny, odpis z KRS dotyczący F. Sp. z o.o., sprawozdanie finansowe ww. spółki oraz PIT skarżącego.
Przechodząc do kolejnej, spornej w tej sprawie kwestii, należy wskazać, że ustalenia Kolegium odnośnie charakteru i zakresu opieki skarżącego nad żoną były niewystarczające. Zdaniem Sądu, zawarty w zaskarżonej decyzji wniosek, iż czynności opiekuńcze z racji tego, że są wykonywane okresowo, w większości mają charakter typowych czynności codziennych, które nie uniemożliwiają w sposób zupełny aktywności zawodowej skarżącego, należy ocenić jako przedwczesny, wydany bez rzetelnego i szczegółowego odniesienia się przez organy do zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Tytułem przypomnienia, z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku zamieszkiwania opiekuna z osobą, nad którą jest sprawowana opieka. Przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie zatem spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy, przy czym chodzi tu o opiekę stałą lub długoterminową, a nie tylko o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę. Innymi słowy, przepis art. 17 ust. 1 nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku zamieszkiwania opiekuna z osobą nad którą jest sprawowana opieka, ani też od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (np. wyrok wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 marca 2022 r., II SA/Lu 2/22, LEX nr 3328871).
Jak wskazał WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gd, Lex nr 3607794 :"Opieka nad osobą niepełnosprawną, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie musi być sprawowana nieustannie przez całą dobę, sposób jej sprawowania jest bowiem uzależniony od rodzaju schorzeń osoby wymagającej opieki. Wskazany przepis wymaga, aby opieka nad osobą niepełnosprawną - legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności, sprawowana była zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z orzeczenia o niepełnosprawności, a zatem aby była to opieka długotrwała i stała."
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że istotne znaczenie ma rodzaj choroby, na którą cierpi żona skarżącego (choroba afektywna dwubiegunowa) oraz fakt, że skarżący wraz żoną opiekują się dwójką dzieci w wieku 10 i 11 lat. Powyższych ustaleń odnoszących się do specyfiki choroby żony skarżącego zabrakło w zaskrzonej decyzji.
W świetle art. 77 § 1 k.p.a. organ powinien uwzględnić wszystkie dowody przeprowadzone w postępowaniu, następnie dokonać oceny ich mocy i wiarygodności. Zadaniem organu było dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego celem ustalenia istnienia związku przyczynowego między sprawowaną przez skarżącego opieką nad niepełnosprawną żoną, a niepodejmowaniem zatrudnienia.
Analiza akt organu II instancji oraz uzasadnienia jego decyzji nie wskazuje, by Kolegium uczyniło zadość powyższemu wymogowi. Organ odwoławczy przede wszystkim nie objął swoimi rozważaniami specyfiki choroby na którą cierpi żona skarżącego oraz faktu, że pod jej samodzielną opieką pozostaje dwoje dzieci w wieku 10 i 11 lat. W ocenie Sądu, Kolegium w sposób pobieżny oceniło charakter czynności wykonywanych przez skarżącego wobec niepełnosprawnej żony.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy w oparciu o dowody tj. np. aktualna dokumentacja medyczna M. F., czy oświadczenie skarżącego złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej – ustali aktualny stan zdrowia ww., okresy remisji choroby oraz skuteczność i wpływ na funkcjonowanie żony skarżącego aktualnie zastosowanego leczenia. Nadto organ II instancji oceni aktualny stan zdrowia żony skarżącego również w kontekście możliwości sprawowania samodzielnej opieki przez M. F. nad dziećmi.
Ustanowiona w art. 7 k.p.a. i doprecyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zaskarżona decyzja narusza zatem przepisy postępowania, które to naruszenie może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący w piśmie z dnia 6 lipca 2023 r. wnosił o przeprowadzenie dowodu z karty informacyjnej z leczenia szpitalnego M. F. Sąd nie przeprowadził dowodu z powyższego dokumentu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że postępowanie przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do dokonania nowych ustaleń faktycznych, bowiem sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje prawidłowość postępowania przeprowadzonego przez organy administracyjne. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia wątpliwości. Z tych względów nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia przez Sąd dowodu z dokumentu.
Na gruncie powyższych rozważań Sąd stwierdził zatem, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie dokonał należytej analizy okoliczności sprawy w zakresie przesłanki warunkującej przyznanie przedmiotowego świadczenia określonej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w postaci związku przyczynowo - skutkowego między opieką sprawowaną przez skarżącego nad żoną a niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Ponownie rozpoznając sprawę organ obowiązany jest zatem dokonać dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, celem ustalenia czy skarżący spełnia wszystkie przesłanki do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego.
Rozpoznając sprawę ponownie organ administracyjny uwzględni powyższą ocenę prawną i wskazania co dalszego postępowania zaprezentowaną w uzasadnieniu ww. wyroku.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), orzekł jak w sentencji.