III SA/KR 1087/22

III SA/Kr 1087/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-12-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jakub Makuch /przewodniczący/
Katarzyna Marasek-Zybura
Marta Kisielowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2879/23 - Wyrok NSA z 2024-12-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 877
Art. 2  pkt 7
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Jakub Makuch Sędziowie: S WSA Katarzyna Marasek-Zybura ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 grudnia 2022 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków- Krowodrza w Krakowie M.S. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2022 r. znak SKO.AL/4112/21/2022 w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 kwietnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia 10 stycznia 2022 r.: ustalającej nienależnie pobrane przez M. W. (dalej: "skarżąca") świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane decyzją z dnia 24 września 2019 r. na osoby uprawnione N. P., data urodzenia [...].2006 r. oraz W. P., data urodzenia: [...].2007 r. za miesiące: październik 2019 r. w wysokości 469,12 zł; listopad 2019 r. w wysokości 482,83 zł; grudzień 2019 r. w wysokości 497,47 zł; styczeń 2020 r. w wysokości 973,76 zł; luty 2020 r. w wysokości 987,30 zł; marzec 2020 r. w wysokości 958,47 zł; kwiecień 2020 r. w wysokości 1000 zł; maj 2020 w wysokości 1000 zł, czerwiec 2020 r. w wysokości 1000 zł; lipiec 2020 r. w wysokości 958,64 zł, sierpień 2020 r. w wysokości 950,51 zł; wrzesień 2020 r. w wysokości 959,07 zł (pkt 1) oraz nakazującej skarżącej zwrot łącznej kwoty 10237, 17 zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione: N. P., W. P. wraz z odsetkami za opóźnienie liczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty, na rachunek bankowy Centrum Usług Społecznych w M. (pkt 2). Podstawę prawną decyzji stanowił art. 2 pkt 7 lit d, art. 23, art. 25, art. 28 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 877, ze zm., dalej: "u.p.o.u.a.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 24 września 2019 r. Burmistrz Miasta i Gminy W. przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla N. P., urodzonej [...] 2006 r. w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r. oraz dla W. P. urodzonej w dniu [...] 2007 r. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r. W pouczeniu znalazła się informacja, że w przypadku zaistnienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, istnieje obowiązek niezwłocznego poinformowania organu o zmianach.
Z oświadczenia skarżącej z dnia 5 listopada 2021 r. wynika, że w 2020 r. otrzymała za pośrednictwem Sądu w Wielkiej Brytanii tytułem alimentów zaległych następujące kwoty: styczeń – 973,76; luty 987,30 zł, marzec – 958,47 zł; kwiecień – 1215,41 zł; maj – 1007, 53 zł; czerwiec – 1215,79 zł; lipiec – 958,67 zł; sierpień- 950,51 zł; wrzesień 958,07 zł; październik- 965,28 zł; listopad – 977,56 zł; grudzień – 956,74 zł.
Z oświadczenia skarżącej z dnia 3 grudnia 2021 r. wynika, że kwoty wypłacane przez dłużnika R. P. do kasy sądu na terenie Wielkiej Brytanii, skarżąca zaksięgowała na poczet alimentów zaległych. Skarżąca oświadczyła, że bieżących alimentów od dłużnika nie otrzymuje.
W oświadczeniu z dnia 6 grudnia 2021 r. skarżąca wskazała, że w 2018 r. Sąd w Wielkiej Brytanii wydał postanowienie zobowiązujące R. P. do dokonywania wpłat do kasy sądu na córki skarżącej od lutego 2019 r. w kwocie 50 £. Na konto skarżącej instytucja brytyjska przekazuje środki obejmujące wyegzekwowane alimenty.
W dniu 9 grudnia 2021 r. skarżąca przedłożyła wyciąg z rachunku bankowego matki skarżącej za okres od 13 lutego 2019 r. do listopada 2021 r., na który wpływają kwoty alimentów przekazywanych przez dłużnika. Skarżąca wyjaśniła, że nie poinformowała funduszu alimentacyjnego, ponieważ uznała, że są to środki przekazywane tytułem zaległych alimentów – córki mają zasądzone po 1000 zł alimentów, a otrzymywały z funduszu kwotę 500 zł.
Decyzją z dnia 10 stycznia 2022 r. Burmistrz Miasta i Gminy M. ustalił nienależnie pobrane przez skarżącą świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane decyzją z dnia 24 września 2019 r. na osoby uprawnione N. P., data urodzenia [...].2006 r. oraz W. P., data urodzenia: [...].2007 r. za miesiące: październik 2019 r. w wysokości 469,12 zł; listopad 2019 r. w wysokości 482,83 zł; grudzień 2019 r. w wysokości 497,47 zł; styczeń 2020 r. w wysokości 973,76 zł; luty 2020 r. w wysokości 987,30 zł; marzec 2020 r. w wysokości 958,47 zł; kwiecień 2020 r. w wysokości 1000 zł; maj 2020 w wysokości 1000 zł, czerwiec 2020 r. wysokości 1000 zł, lipiec 2020 r. w wysokości 958,64 zł, sierpień 2020 r. w wysokości 950,51 zł, wrzesień 2020 r. w wysokości 959,07 zł oraz nakazał skarżącej zwrot łącznej kwoty 10237, 17 zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione: N. P., W. P. wraz z odsetkami za opóźnienie liczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty, na rachunek bankowy Centrum Usług Społecznych w M. W uzasadnieniu organ wskazał, że we wskazanym w decyzji okresie skarżąca otrzymała świadczenia alimentacyjne z funduszu alimentacyjnego oraz wyegzekwowane od dłużnika, a zatem niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 u.p.o.u.a., co w świetle art. 2 pkt 7 lit. d u.p.o.u.a. stanowi nienależnie pobrane świadczenie.
W odwołaniu od decyzji skarżąca wskazała, że kwoty, które uzyskała nie przekraczają w połączeniu ze świadczeniami z funduszu alimentacyjnego kwot zasądzonych na dwie córki w wysokości 2000 zł, a ponadto, że otrzymała świadczenia nie od dłużnika, lecz od Sądu w Wielkiej Brytanii.
Decyzją z dnia 11 kwietnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że o nienależnie pobranych świadczeniach z funduszu alimentacyjnego można mówić w sytuacji, gdy spełnione są dwa warunki – nastąpiła kumulacja świadczeń pobranych w okresie świadczeniowym z różnych źródeł oraz świadomość osoby pobierającej świadczenia. W ocenie organu w sprawie zostały spełnione obydwie przesłanki, a w okresie świadczeniowym skarżąca otrzymała zaległe alimenty na kwotę 10237,17 zł, a zatem jest to kwota nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca wskazała, że zgodnie z wydanym wyrokiem Sądu w Wielkiej Brytanii zasądzone alimenty dotyczą okresu 2014 do 2017 r., natomiast pierwsza decyzja o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego została wydana w styczniu 2017 r. W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności decyzji przeprowadzona zgodnie z ww. granicami wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, z prawidłowo zastosowaną normą prawa materialnego, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.
Zgodnie z treścią art. 2 pkt 7 u.p.o.u.a. ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu - oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego: a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia, c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia, d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów, (e) f) wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję, g) wypłacone w związku z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu - po ustaleniu, że wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. 4b. Ilekroć natomiast w ustawie jest mowa o okresie świadczeniowym - oznacza to okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 2 pkt 8 u.p.o.u.a.). Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.o.u.a. w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności: 1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia, 2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia, 3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia, 4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia - po należnościach określonych w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
W niniejszej sprawie niesporne jest, że w czasie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego (październik 2019 r. do wrzesień 2020 r.) skarżąca pobrała zaległe alimenty przekazane przez Sąd w Wielkiej Brytanii (październik 2019 r. do wrzesień 2020 r.), a kwoty te wpłynęły na rachunek bankowy matki skarżącej w łącznej wysokości 10237,17 zł. Niekwestionowaną przez skarżącą okolicznością jest również fakt pouczenia skarżącej o obowiązku informowania organów o zmianach mających wpływ na przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych zawarty w decyzji przyznającej świadczenia.
Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle którego art. 2 pkt 7 lit. d u.p.o.u.a. wyraźnie znajduje zastosowanie do sytuacji, w której osoba uprawniona do alimentów, w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, otrzymała niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 u.p.o.u.a., zaległe lub bieżące alimenty. Dla uznania za nienależnie pobrane świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego bez znaczenia pozostaje okres, za jaki strona otrzymała alimenty. Istotny jest sam fakt, że strona w okresie, w którym otrzymuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego, otrzymuje również alimenty. Nie ma natomiast znaczenia, czy są one wypłacane za miesiące bieżące, czy za miesiące poprzednie. Istotną konsekwencją powyższych regulacji jest to, że osoba pobierająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego ma obowiązek powstrzymywania się od bezpośredniego pobierania alimentów od dłużnika alimentacyjnego lub pobierania ich za pośrednictwem organu egzekucyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2022 r., I OSK 1357/21, CBOSA). W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że warunek jednoczesności pobierania świadczeń alimentacyjnych i uzyskania należnych alimentów powinien być w pierwszej kolejności rozważony w aspekcie czasowym i rozumiany jako zbieg wpłat z tych tytułów w danym okresie rozliczeniowym (por. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2021 r., I OSK 297/19, CBOSA). W niniejszej sprawie skarżąca w okresie wskazanym w decyzji od października 2019 r. do września 2020 r. pobrała zarówno świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jak i zaległe świadczenia od dłużnika – przekazane przez instytucję brytyjską.
Mając na względzie powyższe, należy stwierdzić, że organy I i II instancji prawidłowo ustaliły, że w przypadku skarżącej miało miejsce jednoczesne uzyskanie należnych alimentów od ojca dzieci skarżącej (za pośrednictwem sądu) oraz z funduszu alimentacyjnego. Prawidłowo również organ określił wysokość nienależnie pobranych świadczeń ograniczając je do wysokości otrzymanych w tym samym czasie zaległych alimentów. Równocześnie, zgodnie z treścią art. 2 pkt 7 lit. d u.p.o.u.a. bez znaczenia dla uznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane, jest okoliczność, czy otrzymane od Sądu w Wielkiej Brytanii alimenty to alimenty bieżące, czy zaległe, a zatem zarzuty skarżącej w tym zakresie Sąd uznał za niezasadne.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, prawidłowo zastosowanymi przepisami prawa procesowego i materialnego, ponieważ w sposób niebudzący wątpliwości ustalono, że w czasie pobierania alimentów z funduszu alimentacyjnego skarżąca pobrała równocześnie zaległe alimenty od ojca dzieci.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.