III SA/Kr 1081/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-11-28
NSAAdministracyjneWysokawsa
dodatek węglowygospodarstwo domowewspólny adresodrębny lokalwywiad środowiskowypostępowanie administracyjneprawo materialneorzecznictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania dodatku węglowego, uznając, że brak formalnych kroków do wyodrębnienia lokalu nie wyklucza prawa do świadczenia, jeśli niemożliwe było ustalenie odrębnego adresu.

Skarżący G.K. domagał się przyznania dodatku węglowego, jednak organy administracji odmówiły, powołując się na brak podjęcia formalnych kroków do wyodrębnienia lokalu i nadania odrębnego adresu, mimo zamieszkiwania pod jednym adresem dwóch gospodarstw domowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzje obu instancji, stwierdzając, że błędna wykładnia przepisów ustawy o dodatku węglowym przez organy doprowadziła do naruszenia prawa. Sąd podkreślił, że brak formalnych działań w celu wyodrębnienia lokalu nie wyklucza prawa do dodatku, jeśli niemożliwe było ustalenie odrębnego adresu do 30 listopada 2022 r., a wystarczające jest oświadczenie strony.

Sprawa dotyczyła skargi G.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania dodatku węglowego. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, ponieważ skarżący, mimo zamieszkiwania pod jednym adresem wraz z innym gospodarstwem domowym i posiadania oddzielnego źródła ogrzewania, nie podjął formalnych kroków w celu wyodrębnienia lokalu i nadania mu odrębnego adresu. Zdaniem organów, zgodnie z ustawą o dodatku węglowym, brak takich działań uniemożliwiał przyznanie dodatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając skargę, uznał stanowisko organów za błędne. Sąd odwołał się do przepisów ustawy o dodatku węglowym, w szczególności art. 2 ust. 3a-3d, które regulują sytuację, gdy pod jednym adresem zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe. Sąd podkreślił, że kluczowe jest ustalenie, czy w terminie do 30 listopada 2022 r. istniała możliwość ustalenia odrębnego adresu dla poszczególnych gospodarstw domowych. Sąd przywołał liczne orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym brak formalnych kroków w celu nadania odrębnego adresu lub wyodrębnienia lokalu nie wyklucza prawa do dodatku węglowego, jeśli niemożliwość ustalenia odrębnego adresu wynika z obiektywnych przyczyn, a wystarczające jest oświadczenie strony. Sąd stwierdził, że organy administracji naruszyły przepisy prawa materialnego, uzależniając przyznanie dodatku od warunków, które nie wynikają z ustawy, a tym samym naruszyły zasadę praworządności. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wykładni przepisów dokonanej przez Sąd.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, brak formalnych kroków w celu wyodrębnienia lokalu i nadania odrębnego adresu nie wyklucza możliwości przyznania dodatku węglowego, jeśli w terminie do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie interpretowały przepisy ustawy o dodatku węglowym, uzależniając przyznanie świadczenia od podjęcia przez stronę formalnych kroków do wyodrębnienia lokalu i nadania odrębnego adresu. Zgodnie z orzecznictwem, wystarczające jest oświadczenie strony o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu, jeśli faktycznie istniały ku temu obiektywne przeszkody.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

u.d.w. art. 2 § ust. 1, 2, 3 i 16

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

Dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, gdy głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, wpisany lub zgłoszony do CEEB do określonego terminu.

u.d.w. art. 2 § ust. 3a

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem.

u.d.w. art. 2 § ust. 3b

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania.

u.d.w. art. 2 § ust. 3c

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

W przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.

u.d.w. art. 2 § ust. 3d

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

W przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.w.t.i.r.c.e.b. art. 27a § ust. 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

u.w.t.i.r.c.e.b. art. 27g § ust. 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada praworządności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak formalnych kroków w celu wyodrębnienia lokalu i nadania odrębnego adresu nie wyklucza prawa do dodatku węglowego, jeśli niemożliwe było ustalenie odrębnego adresu do 30 listopada 2022 r. Oświadczenie strony o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu jest wystarczające do spełnienia przesłanki z art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym. Organy błędnie interpretowały przepisy ustawy, uzależniając przyznanie świadczenia od warunków nieprzewidzianych przez ustawodawcę.

Odrzucone argumenty

Organ I instancji odmówił przyznania dodatku, ponieważ wnioskodawca nie podjął formalnych kroków do wyodrębnienia lokalu i nadania odrębnego adresu. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając stanowisko, że brak formalnych działań w celu ustalenia odrębnego adresu uniemożliwia przyznanie dodatku.

Godne uwagi sformułowania

brak podjęcia kroków do wyodrębnienia lokalu i nadania odrębnego adresu nie jest wystarczające oświadczenie strony, że w budynku znajdują się dwa odrębne lokale nie podjęto żadnych kroków do wyodrębnienia lokalu i nadania odrębnego adresu brak złożenia przez skarżącego wniosku o nadanie dla zajmowanej przez skarżącego części nieruchomości osobnego numeru porządkowego (adresowego) nie wykluczał jeszcze uprawnienia do uzyskania dodatku węglowego dla spełnienia przesłanki z art. 2 ust. 3d w zw. z ust. 3c ustawy (tj. braku możliwości ustalenia do 30.11.2022 r. odrębnego adresu dla jego gospodarstwa) wystarczyło jedynie jego oświadczenie złożone w tym przedmiocie uzależnienie przyznania stronie dodatku węglowego od warunków, które nie wynikają z przepisów prawa

Skład orzekający

Elżbieta Czarny-Drożdżejko

sędzia

Ewelina Dziuban

sprawozdawca

Katarzyna Marasek-Zybura

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o dodatku węglowym dotyczących przyznawania świadczenia w sytuacji zamieszkiwania kilku gospodarstw domowych pod jednym adresem, w szczególności kwestii wymogu formalnych działań w celu wyodrębnienia lokalu i nadania odrębnego adresu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dodatkiem węglowym i może być stosowane analogicznie do innych świadczeń, gdzie podobne kwestie formalne mogą wpływać na prawo do ich uzyskania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego, a jej rozstrzygnięcie opiera się na interpretacji przepisów, która może być nieoczywista dla obywateli. Wyjaśnia praktyczne aspekty ubiegania się o dodatek węglowy w skomplikowanych sytuacjach mieszkaniowych.

Dodatek węglowy bez formalnego adresu? Sąd wyjaśnia, kiedy wystarczy oświadczenie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 1081/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Ewelina Dziuban /sprawozdawca/
Katarzyna Marasek-Zybura /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 141
Art. 3
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek - Zybura Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Czarny - Drożdżejko Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2023 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków – Prądnik Biały w Krakowie M. P. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 19 kwietnia 2023 r., nr SKO.Soc/4116/358/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Wójt Gminy K. decyzją z dnia 12 stycznia 2023 r., po rozpatrzeniu wniosku G. K. o wypłatę dodatku węglowego, na podstawie m.in. art. 2 ust. 1, 2, 3 i 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym odmówił ww. przyznania powyższego dodatku.
Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji wyjaśnił, że wnioskodawca we wniosku z 8 listopada 2022 r. zwrócił się o wypłatę dodatku węglowego, wskazując, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe. Z podaniem o wypłatę dodatku węglowego została powiązana deklaracja w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB), złożona w dniu 28 czerwca 2022 r., zgodnie z którą zainstalowanym i eksploatowanym źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe. W dniu 23 grudnia 2022 r. zostało wysłane do strony wezwanie na podstawie art. 2 ust. 3c ustawy o dodatkach węglowych. W odpowiedzi na to wezwanie G. K. w piśmie z dnia 28 grudnia 2022 r. złożył oświadczenie, że na dzień 30 listopada 2022 r. nie było możliwości ustalenia odrębnego adresu zamieszkania pod wskazanym adresem a wezwanie do złożenia innych dokumentów nie ma podstawy prawnej. W ocenie wnioskodawcy, zgodnie z ustawą o dodatku węglowym organ winien ustalić odrębność lokalu w drodze wywiadu środowiskowego, której to czynności oczekuje. G. K. oświadczył również, że ze względów finansowych i rodzinnych nie jest wstanie wyodrębnić lokalu.
W związku z powyższym organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego dodatku.
W odwołaniu od powyższej decyzji podano, że w trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, iż w budynku zamieszkują dwie oddzielne rodziny, a brak podjęcia kroków prawnych wynikał z faktu, że wnioskodawca nie jest właścicielem budynku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w decyzji z dnia 19 kwietnia 2023 r., nr SKO.SOc/4116/358/2023, działając na podstawie m.in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000), art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 roku o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 141 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygniecie organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że z ustaleń dokonanych przez organ I instancji wynika, że w budynku pod adresem N. [...] zamieszkuje dwie rodziny, z czego jedna otrzymała dodatek węglowy. Podkreślono, że w aktach sprawy znajduje się deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożona dla budynku położonego w miejscowości N. [...] w dniu 28 czerwca 2022 r., z której wynika, że zainstalowanym i eksploatowanym źródłem ciepła w budynku jest kocioł na paliwo stale, a rodzajem stosowanego paliwa jest węgiel.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podzieliło stanowisko organu I instancji, że w sytuacji, w której nie podjęto żadnych kroków do wyodrębnienia lokalu i nadania odrębnego adresu, nie istnieje możliwość przyznania kolejnego dodatku węglowego. W art. 3c ustawy o dodatku węglowym wyraźnie wskazano na zamieszkiwanie w odrębnych lokalach poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem, przy czym - zdaniem organu odwoławczego - nie jest wystarczające oświadczenie strony, że w budynku znajdują się dwa odrębne lokale. Przyjęcie odmiennej interpretacji (czyli przyjęcie, że wystarczające jest oświadczenie strony czy dokonanie ustaleń w toku wywiadu środowiskowego) powodowałoby, że wskazanie przez ustawodawcę, iż "w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach" nie miałoby żadnego znaczenia, czyli byłoby zbędne. Tymczasem wykładnia językowa nakazuje rozumienie przepisu w taki sposób, aby żaden jego fragment nie stał się zbędny. Tak więc, w ocenie Kolegium, z art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o dodatku węglowym wynika, że do przyznania kolejnego dodatku węglowego dla gospodarstwa domowego zamieszkującego pod adresem, dla którego przyznany został już dodatek węglowy nie jest wystarczające ustalenie w toku wywiadu środowiskowego, czy złożenie oświadczenia przez osobę ubiegającą się o dodatek, że w budynku znajdują się dwa odrębne lokale. Konieczne jest wykazanie przez osobę ubiegającą się o przedmiotowy dodatek, że w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. podjęto realne starania mające na celu wydzielenie odrębnego lokalu, ale z przyczyn obiektywnych, czyli niezależnych od strony, nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu zamieszkania dla zajmowanego lokalu.
Organ II instancji podkreślił, że nawet po zmianie ustawy o dodatku węglowym, która weszła w życie 3 listopada 2022 r., tj. po dodaniu do ustawy art. 2 ust. 3c i 3d, zasadą jest, iż na jeden adres zamieszkania przysługuje jeden dodatek węglowy. Nowelizacja ustawy nie uchyliła bowiem art. 2 ust. 3a, zgodnie z którym w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Od tej reguły przewidziany został wyjątek, niemniej jednak odstąpienie od podstawowej zasady ustalonej w art. 2 ust. 3a ustawy możliwe jest tylko w przypadku podjęcia kroków formalnych, prowadzących do nadania odrębnego adresu.
Podsumowując powyższe, w ocenie Kolegium, wnioskodawca składający wniosek o wypłatę dodatku węglowego powinien przedstawić dokumentację potwierdzającą podjęcie kroków formalnych, prowadzących do wydzielenia odrębnego adresu - np. zaświadczenie o samodzielności lokalu lub kopię złożonego wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu, czy też kopię wniosku o nadanie numeru porządkowego.
Tymczasem w przedmiotowej sprawie nie zostały podjęte żadne kroki w celu ustalenia odrębnego adresu w budynku zamieszkiwanym przez wnioskodawcę. Zdaniem organu II instancji bez znaczenia jest również okoliczność, że G. K. nie jest właścicielem lokalu, skoro właścicielką nieruchomości jest rodzina wnioskodawcy i ona mogła podjąć kroki w celu wyodrębnienia lokalu.
Mając powyższe na uwadze, Kolegium uznało, że w tej sprawie zasadnie odmówiono przyznania wnioskodawcy dodatku węglowego.
Pismem z dnia 29 maja 2023 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na ww. decyzję SKO w Krakowie z dnia 19 kwietnia 2023 r. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 2 ust. 3c i 3d ustawy o datku węglowym poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sytuacji której: pod jednym adresem zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe oraz każde gospodarstwo funkcjonuje w oddzielnych lokalach, dla których nie zostały wydane zaświadczenia o ich samodzielności, ani też nie zostały nadane numery porządkowe oraz w każdym z oddzielnych lokali znajdują się oddzielne źródła ogrzewania, przyznanie dodatku jest niedopuszczalne, jeśli wnioskodawca do 30 listopada 2022 r. nie podjął czynności ukierunkowanych na stwierdzenie samodzielności obu lokali bądź też na nadanie lokalom oddzielnych numerów porządkowych. Skarżący wskazał, że prawidłowa wykładania ww. przepisów jest odmienna.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
W piśmie z dnia 27 września 2023 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w Krakowie zgłosił udział w tej sprawie ( k.15 a.s.)
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Wskazana kontrola nie oznacza jednak przejęcia przez sąd sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Przeprowadzona w sprawie kontrola sądowoadministracyjna doprowadziła do stwierdzenia naruszenia prawa uzasadniającego zastosowanie kompetencji kasatoryjnych.
Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu dodatku węglowego. Organy administracyjne odmówiły przyznania tego dodatku z uwagi na to, że nie podjęto żadnych kroków do wyodrębnienia lokalu i nadania odrębnego adresu, bowiem był to kolejny wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożony dla następnego gospodarstwa domowego mającego ten sam adres.
Tytułem przypomnienia, materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 141 ze zm., dalej jako: "u.d.w."), a w szczególności art. 2 tej ustawy. Stosownie do art. 2 ust.1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Regulacja dotycząca uprawnienia do dodatku węglowego osób zamieszkujących pod jednym adresem w kilku odrębnych gospodarstwach domowych zawarta jest w art. 2 ust. 3a – 3d u.d.w. W oparciu o wykładnię wskazanych przepisów należało więc poszukiwać rozstrzygnięcia zarysowanego wyżej problemu.
W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (art. 2 ust. 3a u.d.w.). W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 3b u.d.w.).
W przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła (art. 2 ust. 3c u.d.w.).
W przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową ( art. 2 ust. 3d u.d.w.).
Analiza przywołanych uregulowań, jak i pozostałych uregulowań ustawy, prowadzi do wniosku, że co do zasady dodatek węglowy przyznawany jest na gospodarstwo domowe. Wyjątek od tej reguły przewidziany został w art. 2 ust. 3a u.d.w., gdzie wskazuje się, że w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Ustawodawca zastrzegł jednakże, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.
Z cytowanych wyżej przepisów wynika więc, że dla przyznania dodatku węglowego znaczenie mają - ustalone wyniku wywiadu środowiskowego - następujące okoliczności:
1.fakt zamieszkiwania pod jednym adresem osób wchodzących w skład więcej niż jednego gospodarstwa domowego;
2.istnienie pod tym samym adresem odrębnych lokali;
3.brak możliwości ustalenia osobnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych w terminie do 30 listopada 2022 r.;
4. oddzielne lub współdzielone źródło ogrzewania dla poszczególnych gospodarstw domowych.
W przedmiotowej sprawie z wywiadu środowiskowego z dnia 9 stycznia 2023 r. wynika, że w budynku zlokalizowanym pod adresem N. [...] "zamieszkują oddzielnie dwie rodziny (...) dom wyposażony w dwa wejścia i dwa źródła ciepła (kotły na paliwo stałe) (...) Pracownicy GOPS K. mieli wątpliwości czy budynek jest mieszkalny czy gospodarczy (...) Strona oświadczyła podczas wywiadu, iż nie będą wydzielać odrębnego lokalu z powodów finansowych i rodzinnych (...) - k. 12-15 a.a.
Powodem odmowy przyznania skarżącemu dodatku węglowego było ustalenie przez orzekające w sprawie organy administracyjne, że skarżący choć potwierdził zamieszkiwanie w odrębnym, to nie podjął żadnych działań formalnych prowadzących do ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania.
Omawiana przesłanka, na której oparły swoje rozstrzygnięcia orzekające w sprawie organy, była już przedmiotem rozważań wojewódzkich sądów administracyjnych. W orzecznictwie aprobatę znajduje obecnie pogląd, że przepisy ustawy o dodatku węglowym nie uzależniają bowiem udzielenia wsparcia finansowego w zakupie paliwa stałego od złożenia podania (podjęcia kroków formalnych) o nadanie dodatkowego (nowego) numeru porządkowego dla nieruchomości, tudzież od wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu (por. wyrok WSA w Krakowie z 11 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 673/23), a brak złożenia tego wniosku pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania dodatku węglowego (tak np. WSA w Krakowie w wyroku z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 383/23; WSA w Gliwicach w wyroku z: 7 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 653/23; 14 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 766/23, WSA w Bydgoszczy w wyroku z 5 września 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 391/23; opubl. CBOSA).
Zatem brak złożenia przez skarżącego wniosku o nadanie dla zajmowanej przez skarżącego części nieruchomości osobnego numeru porządkowego (adresowego) nie wykluczał jeszcze uprawnienia do uzyskania dodatku węglowego. Skoro tak, to nie było niezbędne, aby skarżący podjął formalne kroki do wyodrębnienia lokalu i nadania dodatkowego numeru porządkowego, bowiem dla spełnienia przesłanki z art. 2 ust. 3d w zw. z ust. 3c ustawy (tj. braku możliwości ustalenia do 30.11.2022 r. odrębnego adresu dla jego gospodarstwa) wystarczyło jedynie jego oświadczenie złożone w tym przedmiocie. Za takim rozwiązaniem opowiedziało się już orzecznictwo sądowoadministracyjne - por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 11 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 355/23, z dnia 8 maja 2023 r. sygn. II SAB/Gl 24/23, z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 32/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r. sygn. II SA/Łd 299/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 11 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 673/23), które jednocześnie akcentuje potrzebę dokonania oceny tegoż oświadczenia w kontekście zaistnienia wszystkich warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z ust. 3c ustawy o dodatku węglowym.
Podkreślenia też wymaga, że kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury, przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 5 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 210/23). W konsekwencji stwierdzić należy, że organ odwoławczy uzależnił przyznanie stronie dodatku węglowego od warunków, które nie wynikają z przepisów prawa i tym samym naruszył art. 2 ust. 3c i ust. 3d u.d.w.
W tej sprawie skarżący został wezwany przez organ I instancji pismem z 23 grudnia 2022 r. (k. 7 a.a.) o "uzupełnienie wniosku o zaświadczenie potwierdzające wszczęcie postępowania administracyjnego lub zaświadczenie, że istnieje możliwość wyodrębnienia odrębnego adresu miejsca zamieszkania, nadania odrębnego numeru budynku mieszkalnego".
Skarżący oświadczył w piśmie z dnia 28 grudnia 2022 r., że nie ma możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla wnioskodawcy pod wskazanym adresem (k. 11 a.a.).
Podsumowując, nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu II instancji zawartym w zaskarżonej decyzji, że skoro nie zostały podjęte żadne kroki w celu ustalenia odrębnego adresu w budynku zamieszkiwanym przez skarżącego to należało odmówić przyznania ww. dodatku. W ocenie Sądu z powyższym wnioskiem nie można się zgodzić, ponieważ jest on wynikiem błędnej wykładni przepisów prawa materialnego i pozostaje w całkowitej sprzeczności z zaprezentowanym wyżej orzecznictwem sądów administracyjnych.
Przyznanie dodatku węglowego kilku gospodarstwom domowym usytuowanym pod jednym adresem odnosi się do sytuacji, w których faktycznie i bezsprzecznie pod tym samym adresem zamieszkują odrębne gospodarstwa domowe, które zajmują odrębne lokale mieszkalne. Jako niemającą znaczenia z punktu widzenia prawa do dodatku węglowego jest przyczyna braku ustalenia odrębnych numerów porządkowych dla lokali znajdujących się pod tym samym adresem.
Przepisy ustawy nie wprowadzają bowiem wymienionego przez organy "obowiązku podjęcia przez stronę sformalizowanych działań" mających na celu ustalenie odrębnego adresu. Wobec tego wykazanie, iż przesłanka niemożliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych została spełniona, może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, co w niniejszej sprawie rzeczywiście miało miejsce. Organy bowiem z urzędu posiadają wiedzę, czy dla danej nieruchomości możliwe jest ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tym samym nie ma potrzeby, aby strona składała wniosek o nadanie nowego numeru porządkowego zajmowanemu przez siebie lokalowi (por. wyrok WSA w Gliwicach z 11 maja 2023 r., sygn. II SA/Gl 355/23; wyrok WSA w Bydgoszczy z 20 czerwca 2023 r., sygn. II SA/Bd 451/23; wyrok WSA w Gliwicach z 29 czerwca 2023 r., sygn. II SA/Gl 391/23, wyrok WSA w Bydgoszy z 12 września 2023 r., sygn. II SA/Bd 417/23 dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query").
Odmienne stanowisko organów doprowadziło do usankcjonowania nałożenia na skarżącego obowiązku, który nie wynika z ustawy. Pozbawione podstaw prawnych pozostaje zatem uzależnienie przyznania Skarżącemu wsparcia w postaci dodatku węglowego od przesłanki, która nie została wyartykułowana przez ustawodawcę. Na tym tle słusznie tut. Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 lipca 2023 r. sygn. II SA/Gl 633/23 dopatrzył się naruszenia wynikającej z art. 7 Konstytucji RP zasady praworządności, powtórzonej w art. 6 k.p.a. jako jednej z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia, a rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie dodatku węglowego uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię ww. przepisów u.d.w., zważając by nie naruszono przepisów procedury administracyjnej.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Natomiast na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił także decyzję organu I instancji z dnia 12 stycznia 2023 r., z uwagi na to, że decyzja ta - ze wskazanych wyżej powodów - również narusza wymienione wyżej przepisy prawne.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI