III SA/Kr 1080/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2014-02-27
NSAAdministracyjneŚredniawsa
nadzór sanitarnyopłata za kontrolęprawo budowlanewymagania higienicznestan sanitarnyzarządca nieruchomościnajemcyodpowiedzialnośćinspekcja sanitarna

WSA uchylił decyzję o nałożeniu opłaty za kontrolę sanitarną, uznając, że nie stwierdzono naruszenia wymagań higienicznych, co jest warunkiem koniecznym do jej pobrania.

Sprawa dotyczyła opłaty nałożonej przez Inspektora Sanitarnego na zarządcę budynku za kontrolę sanitarną stwierdzającą zanieczyszczenie ptasimi odchodami. Zarządca kwestionował zasadność opłaty, wskazując, że obowiązek utrzymania czystości spoczywa na najemcach, a stan sanitarny nie zagrażał zdrowiu publicznemu. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając, że brak naruszenia wymagań higienicznych uniemożliwia pobranie opłaty, a także że organ błędnie ustalił podmiot zobowiązany do jej uiszczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę A w K na decyzję Inspektora Sanitarnego nakładającą opłatę za kontrolę sanitarną. Kontrola wykazała zanieczyszczenie ptasimi odchodami zewnętrznej ściany budynku i podwórka. Organ pierwszej instancji nałożył opłatę, opierając się m.in. na przepisach Prawa budowlanego i ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, uznając zarządcę budynku za podmiot zobowiązany. Odwołanie zarządcy zostało utrzymane w mocy przez Inspektora Sanitarnego. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że kluczowym warunkiem pobrania opłaty za czynności kontrolne jest stwierdzenie naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, czego w tej sprawie nie wykazano. Sąd podkreślił, że opłata nie jest sankcją za sam fakt sprawowania nadzoru, lecz za konkretne czynności związane z ustaleniem stanu faktycznego, które muszą być odpowiednio udokumentowane. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na nieprawidłowe zastosowanie przepisów dotyczących ustalania opłat oraz na błędne uznanie zarządcy za stronę zobowiązaną do poniesienia kosztów, podczas gdy odpowiedzialność za stan sanitarny lokali spoczywa głównie na najemcach. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, pobranie opłaty jest możliwe tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych.

Uzasadnienie

Art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej jasno stanowi, że opłaty pobiera się tylko wtedy, gdy w wyniku badań lub innych czynności kontrolnych stwierdzono naruszenie wymagań. Brak takiego naruszenia wyklucza możliwość obciążenia strony opłatą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

u.PISan art. 36 § 1

Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

u.PISan art. 36 § 2

Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

P.b. art. 61 § 1

Prawo budowlane

K.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 135

Kodeks postępowania administracyjnego

u.PISan art. 36 § 1

Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Opłata za czynności kontrolne może być pobrana tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych. Nie jest to opłata za sam nadzór, lecz za specjalistyczne czynności niezbędne do ustalenia stanu faktycznego.

P.b. art. 61

Prawo budowlane

Określa krąg podmiotów zobowiązanych do dbania o stan techniczny obiektu budowlanego, w tym odpowiednie warunki higieniczne i zdrowotne, którymi są właściciel lub zarządca nieruchomości.

Pomocnicze

P.b. art. 5 § 2

Prawo budowlane

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 75 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.z.z.i.c.z.u.l. art. 22 § 1

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

O.p. art. 2 § 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 2 § 3

Ordynacja podatkowa

u.o.p.l. art. 6b

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych jako przesłanka do pobrania opłaty za czynności kontrolne. Niewłaściwe ustalenie podmiotu zobowiązanego do poniesienia opłaty (zarządca zamiast najemców). Opłata nie może być ustalana na podstawie wewnętrznych zarządzeń organu. Błędna forma orzeczenia w przedmiocie kosztów (decyzja zamiast postanowienia).

Odrzucone argumenty

Argumenty organów administracji o obowiązku zarządcy do utrzymania stanu sanitarnego nieruchomości i możliwości dochodzenia zwrotu od najemców.

Godne uwagi sformułowania

konieczną przesłanką pobrania opłaty (...) jest naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych Opłata (...) nie jest opłatą za sprawowanie czynności nadzoru lecz opłatą za badania laboratoryjne lub inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem nadzoru, a więc specjalistyczne czynności niezbędne w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy. Obciążenie kontrolowanego podmiotu opłatą z tytułu samego faktu sprawowania nadzoru sanitarnego nabierałoby charakteru ukrytej sankcji finansowej, której w istocie ustawodawca nie przewiduje. Nie sposób bowiem uznać, zważywszy cel powołania inspekcji sanitarnej, aby w zakresie jej kompetencji było prowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego i ustalanie winnego w zakresie nieprzestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych.

Skład orzekający

Janusz Bociąga

przewodniczący-sprawozdawca

Krystyna Kutzner

sędzia

Barbara Pasternak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie warunków koniecznych do pobrania opłaty za czynności kontrolne przez Inspekcję Sanitarną oraz odpowiedzialności zarządcy nieruchomości za stan sanitarny."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne stosowanie przepisów prawa, zwłaszcza w kontekście nakładania opłat i określania odpowiedzialności. Pokazuje też, że nawet rutynowe kontrole sanitarne mogą prowadzić do sporów prawnych.

Czy można nałożyć opłatę za kontrolę, jeśli nic złego się nie stało? Sąd wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 198 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 1080/13 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2014-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-09-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Barbara Pasternak
Janusz Bociąga /przewodniczący sprawozdawca/
Krystyna Kutzner
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 122 poz 851
Art. 36 ust. 1
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity
Dz.U. 2012 poz 270
Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Barbara Pasternak Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A w K na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 20 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty za czynności kontrolne I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. określa, że uchylone decyzje nie mogą być wykonywane, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz A w K kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] działając na podstawie art. 2 § 2 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, art. 60 pkt 7 i art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r., art. 12 ust. 1 i art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku z art. 61 ustawy Prawo budowlane oraz przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalenia wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej i art. 104 K.p.a. ustalił opłatę dla A w K os. Z w K, za kontrolę sanitarną przeprowadzoną w dniu 25 listopada 2011 r. budynku położonego w K przy ul. K i jego otoczenia w wysokości 198,00 zł płatną w terminie 21 dni od daty wydania niniejszej decyzji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 25 listopada 2011 r. stwierdzono zanieczyszczenie ptasimi odchodami zewnętrznej wschodniej ściany budynku, w tym okien, parapetów okiennych i podwórka również od strony wschodniej. Administrator kontrolowanego budynku oświadczył, że obowiązek utrzymania czystości oraz właściwego stanu sanitarno – porządkowego spoczywa na najemcach lokali użytkowych. Protokół z przeprowadzonej kontroli, zawierający opis dokonanych ustaleń, wręczono administratorowi przedmiotowego budynku - pracownikowi A w K. W piśmie z dnia 15 grudnia 2011 r. A w K wskazał, iż to najemcy lokali użytkowych przedmiotowego budynku we własnym zakresie zabezpieczają utrzymanie stanu sanitarno-porządkowego, zarówno wewnątrz budynku, jak i na zewnątrz oraz otwieranie i zamykanie, co wynika z treści postanowienia aktu VI ppkt 2 protokołu przejęcia-przekazania z dnia 31 marca 2002 roku. Ponadto zarządca podniósł, że z treści obowiązujących umów najmu (§ 4 ust. 4 pkt 3) wynika, iż najemca jest zobligowany do utrzymania lokalu i jego otoczenia w należytym stanie sanitarno-porządkowym określonym odrębnymi przepisami. A w K zaznaczył, iż zważywszy na treść obowiązujących umów najmu oraz protokołu przejęcia-przekazania z dnia 31 marca 2002 roku, to wszyscy najemcy lokali użytkowych w wyżej wskazanym budynku, ponoszą łączną odpowiedzialność za całość obowiązków w zakresie utrzymania właściwego stanu rządkowego i sanitarnego, zarówno wewnątrz budynku, jak i na zewnątrz.
Organ wskazał, że zgodnie z normą zawartą w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, właściciel, posiadacz lub zarządzający nieruchomością są obowiązani utrzymywać ją w należytym stanie higieniczno-sanitarnym w celu zapobiegania zakażeniom i chorobom zakaźnym.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że w przedmiotowej sprawie organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie stwierdził by stan sanitarny nieruchomości opisany w toku kontroli w dniu 25 listopada 2011 r. zagrażał wystąpieniem choroby zakaźnej lub zakażenia, bowiem zabrudzenie ptasimi odchodami dotyczyło zewnętrznej fasady budynku. W trakcie kontroli stwierdzono wprawdzie zabrudzenie ptasimi odchodami części podwórka strony wschodniej budynku, jednakże nie niosło to za sobą ryzyka wystąpienia choroby zakaźnej. Mając powyższe na uwadze zasadnym jest stwierdzenie, iż w niniejszej sprawie nie było przesłanek uzasadniających zastosowanie przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym art. 22 ust 1 tejże ustawy. Jednakże w myśl art. 1 Prawa budowlanego ustawa ta normuje działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz określa zasady działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach. Zgodnie natomiast z przepisem art. 61 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami określonymi w przepisie art. 5 ust. 2 tejże ustawy. Art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego stanowi że, obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami higienicznymi i zdrowotnymi (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d). Z analizy przepisu art. 61 ustawy Prawo budowlane jednoznacznie wynika, iż określa krąg podmiotów zobowiązanych do dbania o stan techniczny obiektu budowlanego, w tym także odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych. To właśnie tylko te podmioty – właściciel bądź zarządca nieruchomości – mogą być stroną postępowania administracyjnego, w którym ocenia się skutki niedochowania obowiązków wyżej wskazanych, w tym w przedmiocie ustalenia opłaty za kontrolę sanitarną budynku. Organ nie zakwestionował obowiązków najemcy do utrzymania lokalu i części wspólnych budynku we właściwym stanie technicznym i higieniczno – sanitarnym, lecz stwierdził, że obowiązek ten ma charakter cywilnoprawny, a zatem regulacje te dotyczą wyłącznie relacji na linii wynajmujący – najemca. Właściciel nieruchomości położonej w K przy ulicy K, czyli Gmina oddał w zarząd przedmiotową nieruchomość A w K. Zatem to A przejął odpowiedzialność za właściwe utrzymanie nieruchomości, w tym także w rozumieniu przepisu art. 61 ustawy Prawo budowlane. W myśl art. 36 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej za badania oraz inne czynności wykonywane przez organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego oraz zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, a opłat nie pobiera się jedynie w przypadku, jeżeli w wyniku tych badań bądź innych czynności kontrolnych nie stwierdzono naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych Opłata ustalona w decyzji wynika z czynności wykonanych w związku z kontrolą sanitarną, przyjmując średnią stawkę godzinową wynagrodzenia pracowników wykonujących czynności kontrolne w wysokości 22,66 złotych oraz narzutu kosztów pośrednich w wysokości 45,43%, zgodnie z zarządzeniem Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej nr [...] z dnia 29 lipca 2008 roku w sprawie postępowania przy ustalaniu opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności kontrolne przez Powiatową Stację Sanitarno -Epidemiologiczną (zmienionym zarządzeniem Dyrektora kwiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej nr [...]). Koszty bezpośrednie przedstawiają się następująco: 1/ robocizna - 113,30 złotych (5 godz., 2 osoby), opracowanie techniczno-biurowe - 22,66 złotych (1 godz.). Koszty pośrednie wynoszą 45,43 % kosztów pośrednich.
Od tej decyzji odwołanie wniósł A w K wskazując, że jako jej podstawę prawną organ podał art. 61 ustawy Prawo budowlane, a w protokole kontroli podano przepis art. 22 ust. 1 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Ponadto podniesiono, że interpretacja wskazanych przepisów pozostaje w sprzeczności z art. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, wedle którego instytucja ta została powołana do celów ochrony zdrowia publicznego, które w niniejszej sprawie nie zostało zagrożone.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 20 maja 2013 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę działań organów administracji w rozpatrywanej sprawie stanowią kumulatywnie art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 22 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zgodnie z treścią art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2, czyli utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym. W rozpatrywanej prawie niewątpliwie doszło do naruszenia dyspozycji art. 61 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy prawo budowlane. Mimo iż nie wykazano bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia i życia, gromadzone odchody mogą stanowić potencjalne źródło zakażeń. Natomiast zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi właściciel, posiadacz lub zarządzający nieruchomością są obowiązani utrzymywać ją w należytym stanie higieniczno - sanitarnym w celu zapobiegania zakażeniom i chorobom zakaźnym, w szczególności usuwać odchody zwierząt z nieruchomości. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania. Opłat tych nie pobiera się, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia wymagań, co w tym przypadku nie miało miejsca. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Odnosząc się do wskazania podmiotu obowiązanego do poniesienia kosztów kontroli sanitarnej to zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych podmiotem obowiązanym do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, który na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej obowiązany jest do ponoszenia opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego jest z mocy art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Zadaniem organów inspekcji sanitarnej jest sprawowanie nadzoru nad warunkami higieny w różnych szeroko rozumianych środowiskach w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych. W myśl art. 4 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości. Skoro mowa jest o nieruchomości to stwierdzone nieprawidłowości i powstałe jako ich konsekwencja koszty powinny obciążać podmiot zarządzający nieruchomością w rozumieniu obiektu budowlanego o jakim mowa w art. 61 prawa budowlanego. Nie sposób bowiem uznać, zważywszy cel powołania inspekcji sanitarnej, aby w zakresie jej kompetencji było prowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego i ustalanie winnego w zakresie nieprzestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych.
Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł A w K domagając się jej uchylenia jak również poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania tj. art. 7, art. 10 § 1, art. 28, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 138 § 1 w związku z art. 15 K.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy i równocześnie może stanowić podstawę do wznowienia postępowania.
W uzasadnieniu autor skargi podniósł, że w świetle art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej organy inspekcji sanitarnej mają obowiązek pobrania opłaty za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego od podmiotu obowiązanego do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, o ile w wyniku badań stwierdzono naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2013 r. wskazano, że opłata wynika z czynności wykonanych w związku z kontrolą sanitarną przeprowadzoną w dniu 25 listopada 2011 r. Bezspornie czynności te nie stanowią badań laboratoryjnych. Po drugie nie została spełniona przesłanka do nałożenia opłaty wymagająca by w wyniku badań stwierdzono naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych. Ponadto organy sanitarne błędnie ustaliły, że Zarząd Budynków Komunalnych jest obowiązany do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. To najemcy lokali, w których prowadzona jest działalność lecznicza powinni być uznani za podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty. Wątpliwości budzi również sposób ustalenia opłaty. Jako podstawę prawną dla ustalonej wysokości powołano bliżej nieokreślone zasady z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. oraz zarządzenie Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej. Zarządzenie to nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego wobec czego nie może stanowić podstawy nakładania na strony obowiązków.
W ocenie strony skarżącej w przedmio0towej sprawie organy nadzoru sanitarnego powinny uwzględnić fakt, że podmiotami szczególnie zobowiązanymi do dbania o utrzymanie obiektu w należytym stanie higieniczno – sanitarnym są najemcy, prowadzący w obiekcie budowlanym działalność leczniczą. Wywody organu II instancji wskazują, że w jego ocenie organy inspekcji sanitarnej nie są zobowiązane do dokładnego ustalania kręgu stron postępowania, stosowanie do art. 28 K.p.a. Takiego stanowiska nie da się zaakceptować w demokratycznym państwie prawa. Powyższe wskazuje również na naruszenia norm regulujących postępowanie dowodowe, w tym zasadę prawdy obiektywnej określoną w art. 7 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując całość argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 - dalej: P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analizując skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów należy stwierdzić, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Przystępując do kontroli legalności zaskarżonego aktu w pierwszej kolejności należy wskazać, że konieczną przesłanką pobrania opłaty, o jakiej mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zwanej dalej ustawą, jest naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008r. sygn. akt II OSK 579/07).
Art. 36 ust. 1 ustawy wskazuje, że za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania tylko od tych osób lub jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, które wymagań tych nie przestrzegają. Natomiast stosownie do art. 36 ust. 2 ustawy za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie pobiera się opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań.
Decyzja nakładająca obowiązek poniesienia opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 1 ustawy musi, zatem zostać poprzedzona rozstrzygnięciem, co do naruszenia przez stronę wymagań higieniczno-sanitarnych. Z treści art. 36 ust. 1 ustawy wyraźnie wynika, iż opłata, którą zobowiązany jest ponieść podmiot nieprzestrzegający wymagań higieniczno-zdrowotnych nie jest opłatą za sprawowanie czynności nadzoru lecz opłatą za badania laboratoryjne lub inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem nadzoru, a więc specjalistyczne czynności niezbędne w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy. Jest to, zatem opłata pobierana za konkretne zdarzenia określone w normie prawnej.
Obciążenie kontrolowanego podmiotu opłatą z tytułu samego faktu sprawowania nadzoru sanitarnego nabierałoby charakteru ukrytej sankcji finansowej, której w istocie ustawodawca nie przewiduje. Zwrócić trzeba przy tym uwagę na zawartą w treści art. 6 K.p.a. regulację nakazującą organowi, zgodnie z zasadą praworządności, działać wyłącznie na podstawie obowiązującego prawa, konsekwentnie do czego uprawnienie organu do nałożenie opłaty za wykonanie czynności w ramach sprawowanego nadzoru sanitarnego musi wprost wynikać z obowiązujących norm prawnych. Wskazanie w decyzji wydawanej na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy konkretnych czynności, za które ustala się opłatę przewidzianą w obowiązującym cenniku właściwej stacji sanitarno-epidemiologicznej, ze wskazaniem kosztów poszczególnych czynności, jest konieczne nie tylko dlatego, że należy taki wniosek wyprowadzić z treści tego przepisu, ale także z tej przyczyny, iż strona musi mieć możliwość zapoznania się w toku postępowania administracyjnego z ustaleniami dokonywanymi przez organ, jak również wniesienia środków zaskarżenia (odwołania, skargi do sądu administracyjnego), kwestionując zarówno dokonanie określonych czynności, jak i wysokość określonych przez organ kosztów. W obu decyzjach wydanych w sprawie wskazano natomiast, iż opłaty dotyczą czynności kontrolnych. Określenie "czynności kontrolne" nie znajduje odniesienia ani do unormowania zawartego w § 3 ani też w § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalenia wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
W podobnej sprawie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 3 marca 2009 r. sygn. akt III SA/Kr 64/09. W ocenie tego Sądu art. 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej sam w sobie nie stanowi katalogu kompetencji, lecz określa jedynie sfery działalności Inspekcji Sanitarnej. Nie jest on, więc samodzielnym źródłem kompetencji, a co najwyżej, jako element rekonstrukcji właściwej normy prawnej, stanowi jeden z przepisów współtworzących kompetencje. W przepisie art. 36 ust. 1 ustawy nie skonkretyzowano, o jakie "inne czynności" chodzi nie oznacza, że pod nazwą tą kryją się wszystkie działania wszystkich osób zatrudnionych w stacji, jak również zadania orzecznicze organu. Tak dowolne rozumienie przepisu oznaczać by musiało konieczność pobierania opłat za każde działanie organu, w tym np. za sporządzenie pisma przekazującego organowi II instancji zażalenie strony na postanowienie, lub też za "samo wydanie" każdej decyzji administracyjnej. Zdaniem Sądu opłata za badania i inne czynności ma stanowić równoważnik kosztów ich "wykonania". "Wykonanie" zaś racjonalnie odnosić można do takiej aktywności, która polega na ingerencji w rzeczywistość, a nie na samej ocenie tej rzeczywistości i to w sferze orzeczniczej. Jeśli jedynym efektem oceny dokonywanej przez organ ma być wydanie przez tenże organ aktu administracyjnego, to dla określenia "wykonanie" nie ma desygnatu, nie może by więc mowy o kosztach tego wykonania. Analizowany przepis nie przewiduje pobrania opłaty za wydanie decyzji. Wskazane w przepisie "badania laboratoryjne oraz inne czynności" zamykają się w grupie czynności, które powstały w związku z wydawaną decyzją. Tak zredagowany przepis wskazuje na wyjątkowość powstania pewnych specjalnych kosztów i nie może być traktowany, jako podstawa do żądania od inwestora, zwrotu kosztów wydania decyzji, do czego w istocie doszło.
W tych warunkach Sąd uznał, że do pobrania opłaty za czynności opisane w decyzji, doszło z naruszeniem art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Ponadto organy w niniejszej sprawie dopuściły się obrazy art. 264 § 1 K.p.a. wydając orzeczenie w formie decyzji, zamiast w formie postanowienia. W przedmiocie kosztów postępowania organy orzekają postanowieniem, od którego stronie służy zażalenie.
Odnosząc się do kwestii uznania za stronę postępowania A w K stwierdzić należy, że w tej kwestii organy administracyjne orzekające w sprawie mają rację. Skoro mowa jest o nieruchomości to stwierdzone nieprawidłowości i powstałe jako ich konsekwencja koszty powinny obciążać podmiot zarządzający nieruchomością w rozumieniu obiektu budowlanego o jakim mowa w art. 61 prawa budowlanego. Nie sposób bowiem uznać, zważywszy cel powołania inspekcji sanitarnej, aby w zakresie jej kompetencji było prowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego i ustalanie winnego w zakresie nieprzestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Sąd nie kwestionuje, że również najemca jest obowiązany utrzymywać lokal oraz pomieszczenia, do używania których jest uprawniony, we właściwym stanie technicznym i higieniczno- sanitarnym (art. 6b ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego) jednakże usytuowanie tego przepisu we wskazanej ustawie pozwala na wniosek, że regulacja ta dotyczy relacji wynajmujący najemca co oznacza, iż w przypadku obciążenia właściciela, zarządcy (wynajmującego) kosztami powstałymi z winy najemcy w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych, będzie on mógł dochodzić ich zwrotu od najemcy na zasadach ogólnych.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a i c oraz art. 135 P.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. W oparciu o art. 152 P.p.s.a., orzeczono, że niniejsze decyzje nie mogą być wykonane.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI