III SA/Kr 1075/23

III SA/Kr 1075/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-12-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący/
Jakub Makuch /sprawozdawca/
Marta Kisielowska
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 1985/24 - Wyrok NSA z 2025-12-11
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 71 poz 733
Art. 4  ust. 1  i 2, art. 21  ust. 1
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi P. B. na akt Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 26 kwietnia 2023 r., znak ML-09.7140.47.2023.AD w przedmiocie negatywnego rozpatrzenia wniosku w programie "Mieszkanie za remont" oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P. B. (dalej: "skarżący") jest akt Prezydenta Miasta Krakowa z 26 kwietnia 2023 r. (znak [...]) w przedmiocie negatywnego rozpatrzenia wniosku w programie "Mieszkanie na remont".
W stanie faktycznym sprawy skarżący złożył 4 kwietnia 2023 r. wniosek do programu "Mieszkanie za remont". Wskazał w tym wniosku, że zamieszkuje wraz z córką V. (dalej: córka) w wynajętym mieszkaniu w K. przy ul. O. [...]. Jego dochód uzyskany z prowadzonej działalności gospodarczej za okres styczeń-marzec 2023 r. wynosił 19.739,25 zł, a zatem średni dochód we wskazanym okresie na 1. członka gospodarstwa domowego wyniósł 9.869,63 zł, co miesięcznie daje kwotę 3.289,88 zł. Podał też, iż dysponuje, nabytym w 2023 r. pojazdem marki [...] rocznik 2010, o wartości 50.000 zł. Wyjaśnił także, że jest rozwiedziony. Akcentował, że co prawda sąd rozwodowy uregulował jego kontakty z córką, ale w praktyce córka zamieszkuje u niego około 4 miesiące w roku na podstawie porozumienia z byłą żoną. Płaci na córkę alimenty w kwocie 1.000 zł miesięcznie. Dodatkowo wskazał, że córka ma orzeczenie o niepełnosprawności wywołane astmą oskrzelową i zaburzeniami operacji immunologicznej. Do wniosku załączył m.in. zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o wysokości przychodu za 2021 r., który wyniósł 241.104,47 zł oraz oświadczenie byłej żony datowane na dzień 28 marca 2023 r. o tym, że "wyraża zgodę że jej córka zamieszkuje przez 4 miesiące w roku u swojego ojca". Końcowo zaakcentował, że spełnia kryteria dochodowe przewidziane dla osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową w ramach ww. programu i nie stać go na wykupienie mieszkania na wolnym rynku.
Pismem Zastępcy Dyrektora Wydziału Mieszkalnictwa Urzędu Miasta Krakowa
z 26 kwietnia 2023 r. (znak: [...]) negatywnie rozpatrzono opisany wyżej wniosek skarżącego. Organ powołał się na § 1 Załącznika Nr 4 do uchwały nr XXX/794/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków oraz tymczasowych pomieszczeń (dalej: uchwała). Zgodnie z tym przepisem, w programie "Mieszkanie za remont" mogą uczestniczyć osoby zamieszkujące z zamiarem pobytu stałego na terenie Krakowa i nieposiadające prawa własności lub współwłasności do lokalu lub nieruchomości położonych na terenie Krakowa i miejscowości pobliskiej. Ponadto należy spełnić kryterium dochodowe. Za dochód kwalifikujący uważa się średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego, który nie jest mniejszy niż 150% i nie większy niż 350% najniżej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym, tj. 2.382,66 zł – 5.559,54 zł. Organ wskazał, że dochód skarżącego w ostatnich trzech miesiącach wyniósł 5.579,75 zł. Dodatkowo organ podkreślił, że zgodnie z punktem III wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 22 stycznia 2021 r. (sygn. akt [...]) kontakty skarżącego z córką są uregulowane i ściśle określone, a ponadto jest nałożony na skarżącego obowiązek płacenia alimentów na córkę. Powyższe, w ocenie organu jasno wskazuje, że miejsce stałego zamieszkania córki znajduje się poza miejscem zamieszkania skarżącego i nie można uznać, że skarżący prowadzi z córką dwuosobowe gospodarstwo domowe. Końcowo organ zaznaczył, że wniosek został rozpatrzony pod kątem jednoosobowego gospodarstwa domowego, a uzyskany dochód pomniejszono o kwotę zasądzonych alimentów.
W skardze na powyższy akt skarżący podniósł zarzuty naruszenia:
1) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: § 3 ust. 1 pkt 2 lit. a i b uchwały nr XXX/794/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków oraz tymczasowych pomieszczeń oraz § 1 załącznika nr 4 do uchwały RMK - Regulaminu określającego tryb wyłonienia najemców lokali w ramach programu "Mieszkanie za remont" (w brzmieniu określonym w załączniku nr 2 do uchwały RMK LXXXII/2326/22 z dnia 13 kwietnia 2022 r.w sprawie zmiany uchwały RMK- na mocy § 1 pkt 41 uchwały RMK LXXXII/2326/22; dalej: "Regulamin") poprzez dokonanie błędnych ustaleń i błędne uznanie, pomimo spełniania przez wniosek wymogów określonych w Regulaminie, że skarżący nie spełnia wymogów, wskutek błędnego ustalenia, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i przy takim błędnym ustaleniu nie spełnia kryterium dochodowego, podczas gdy w rzeczywistości gospodarstwo skarżącego było faktycznie tworzone przez niego i jego córkę, która z nim faktycznie współzamieszkiwała (co ponadto wynikało z oświadczenia byłej małżonki skarżącego i z orzeczenia sądowego dotyczącego kontaktów), wskutek czego dochód powinien być obliczony dla gospodarstwa dwuosobowego, co pozwalało na spełnienie kryterium dochodowego;
2) przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 25 i art. 26 § 1 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i błędne zastosowanie polegające uznaniu, że nałożony na skarżącego obowiązek alimentacyjny wobec małoletniej córki oznacza, że miejsce stałego zamieszkania córki skarżącego jest poza miejscem zamieszkania skarżącego, podczas gdy miejsce zamieszkania zarówno skarżącego, jego córki oraz byłej małżonki jest to samo (K.);
b) art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego w zw. z art. 4 zd. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych poprzez błędną wykładnię i błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że "miejsce zamieszkania" jest elementem istotnym dla ustalenia kto wchodzi w skład gospodarstwa domowego, podczas gdy elementem takim jest wspólne zamieszkiwanie w danym lokalu.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że organ nie podważał samego faktu wspólnego periodycznego współzamieszkiwania skarżącego z córką. Podkreślił, że istnienie stanu wspólnego zamieszkiwania córką i współtworzenia gospodarstwa domowego wynika nie tylko z oświadczenia jego byłej żony ale również z wyroku. W wyroku tym Sąd orzekł, że skarżący będzie spotykał się z córką poza miejscem zamieszkania jej matki (i bez obecności matki) z obowiązkiem stałej obecności powoda przy dziecku podczas tych kontaktów - m.in. w następujących okresach (wymienione okresy dotyczą istotnego dla sprawy kwartału od stycznia do marca 2023 r.: a) przez cztery weekendy miesiąca od soboty od godz. 9:00 do niedzieli do godz. 18:00 (...); c) przez pierwszy tydzień ferii zimowych od poniedziałku od godz. 9:00 do niedzieli do godz. 18:00. Zasady te powodują, że córka skarżącego powinna nocować w tym samym lokalu co skarżący i siłą rzeczy, jest to lokal, w którym on mieszka. Zaakcentował, że lokalu położonego pod konkretnym adresem nie należy mylić z miejscem zamieszkania w rozumieniu k.c. oraz - że chociażby w zakresie wynikającym z wyroku, zaspokaja potrzeby życiowe córki i wraz z nią tworzy wspólne gospodarstwo domowe. Wskazał, że na podstawie wyroku, w okresie od stycznia do marca 2023 r. okresy kontaktów skarżącego z córką wynoszą w sumie 516 godzin (weekend – 33 godziny razy 4 weekendy razy 3 miesiące). Tym samym, blisko 1/4 pierwszego kwartału 2023 r. to okres kontaktów skarżącego z córką, co przekłada się na współzamieszkiwanie. Skarżący zaznaczył, że realizuje swój obowiązek alimentacyjny wobec córki, zapewniając jej środki utrzymania w czasie kontaktów z nią. Między innymi zapewnia jej mieszkanie i związku z tym córka ma prawo do zamieszkiwania w lokalu wynajmowanym przez skarżącego (wywodzi swoje prawo do zamieszkiwania z jego prawa najmu).
Kolejno skarżący przytoczył treść art. 25 k.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Podkreślił, że ta miejscowość, w przedmiotowej sprawie w odniesieniu zarówno do niego, jak i byłej żony oraz córki - to K. Gdyby nawet uznać, że "miejsce zamieszkania" jest rozumiane inaczej, niż w k.c.- np. jako adres zamieszkiwanego lokalu, i gdyby nawet tak rozumiane miejsce zamieszkania miało znaczenie przy ustalaniu, kto wchodzi w skład gospodarstwa domowego, to nie znajdowałoby podstaw wybiórcze (wobec niezastosowania art. 25 k.c.) zastosowanie art. 28 k.c. ("Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania"). Końcowo skarżący powołał się na definicję gospodarstwa domowego zawartą w art. 4 zd. 1 u.d.m. Zgodnie z tym przepisem, przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, samodzielnie zajmującą lokal mieszkalny albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Zaakcentował, że zgodnie z podaną definicją, prowadzi z córką takie gospodarstwo. Zaznaczył także, że przepisy prawa nie wykluczają przynależności do więcej niż jednego gospodarstwa domowego, ani wspólnego zamieszkiwania z dwoma różnymi osobami w dwóch różnych lokalach.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zaznaczył, że odpowiedź na wniosek nie jest decyzją administracyjną i nie podlega zaskarżeniu, bo rozpoznawana sprawa jest sprawą cywilną (dotyczy sfery wykonywania uprawnień właścicielskich przez jednostkę samorządu terytorialnego). Tym samym skarga powinna zostać uznana za niedopuszczalną. Organ powołał się na wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1196/22 wydany także w sprawie negatywnego rozpatrzenia wniosku w programie "Mieszkanie za remont" Natomiast dopuszczalność drogi sądowej na zasadzie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. organ pozostawił ocenie sądu.
Dalej organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zaznaczył przede wszystkim, że sposób uregulowania kontaktów w wyroku wskazuje na brak ciągłego, stałego i wspólnego zamieszkiwania skarżącego córką. Z treści wyroku wynika, że skarżący spotyka się z córka poza miejscem zamieszkania matki dziecka, co już jednoznacznie wskazuje gdzie dziecko mieszka. Organ podkreślił, że już sama sentencja wyroku wskazuje na charakter tych kontaktów, a mianowicie użyto sformułowania "spotyka się z córką", a nie jak próbuje to wywodzić pełnomocnik skarżącego - zamieszkuje wspólnie z córką. Odnosząc się do oświadczenia byłej żony skarżącego organ wskazał, że potwierdza ono jedynie czasowe przebywanie córki u ojca, nie zaś prowadzenie przez nich wspólnego gospodarstwa domowego. Ponadto organ zauważył, że córka skarżącego legitymuje się dowodem osobistym wydanym w dniu 21 lipca 2021 r. przez Burmistrza Miasta i Gminy B.1, zaś orzeczenie o jej stopniu niepełnosprawności z 17 lutego 2023 r. wydano w S. Co więcej, o potwierdzeniu zamieszkiwania córki skarżącego na stałe wraz z matką i prowadzenie właśnie z nią wspólnego gospodarstwa domowego świadczy wydruk z portalu społecznościowego z 28 stycznia 2023 r. Wynika z niego, że była żona skarżącego poszukuje dla córki opiekunki na godziny popołudniowe po szkole w miejscowości jej zamieszkania tj. w B., w powiecie s. Końcowo organ zwrócił uwagę na sytuację materialną skarżącego, a w szczególności na wysokość przychodu za 2021 rok (ponad 240 tys. zł). Wskazał, że mając na względzie zarobki oraz młody wiek i przedsiębiorczość skarżącego można uznać, że zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie nie powinno stanowić problemu w przeciwieństwie do osób spełniających kryteria dochodowe w programie "Mieszkanie za remont".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należało zając stanowisko w kwestii dopuszczalności skargi na akt organu – pismo w przedmiocie negatywnego rozpatrzenia wniosku w sprawie programu "Mieszkanie za remont".
W ocenie Sądu, zaskarżone w niniejszej sprawie pismo organu administracji zawierające informację o negatywnym rozpatrzeniu wniosku skarżącego złożonego w ramach programu "Mieszkanie za remont" i skutkujące odmową zakwalifikowania skarżącego do ww. programu stanowi akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., tj. akt organu jednostki samorządu terytorialnego podejmowany w sprawie z zakresu administracji publicznej. Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony przez NSA w uchwale 7 sędziów z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, zgodnie z którym odmowa zakwalifikowania określonej osoby do wynajęcia lokalu oraz umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu nie ma charakteru cywilnoprawnego, lecz stanowi rozstrzygnięcie o tym, że ta osoba nie spełnia warunku do ubiegania się o wynajęcie jej lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Ustalanie listy osób zakwalifikowanych nie tworzy stosunku cywilnoprawnego najmu lokalu. Jest natomiast wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy, wyprzedającym podjęcie czynności cywilnoprawnej, tj. zawarcie umowy najmu. Realizując zadania wynikające z art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - organ gminy ocenia, czy wnioskodawca (członek wspólnoty samorządowej) może uzyskać pomoc gminy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, a przez to zostać zakwalifikowanym do osób, z którymi może być zawarta umowa najmu lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy. Takie działanie jest załatwieniem sprawy z zakresu administracji publicznej, a – jak akcentował NSA – wszelkie wątpliwości w tym przedmiocie powstałe w praktyce co do dopuszczalności drogi sądowej należy interpretować na rzecz ochrony praw obywatelskich i prawa do sądu. We wskazanej wyżej uchwale NSA przyjął, że z analizy przepisów dotyczących trybu udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę wynika, iż postępowanie w tym zakresie ma dwa etapy. W pierwszym etapie wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega przeanalizowaniu i weryfikacji oraz rozstrzygnięciu w kwestii zakwalifikowania i umieszczenia na liście oczekujących na najem lokalu. W drugim natomiast etapie tego postępowania, w razie skierowania przez organ do zawarcia umowy, wnioskodawca zawiera umowę najmu z zarządcą budynku. Rozwiązanie przyjęte w ww. ustawie, które nakłada na gminy obowiązek określenia trybu rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali oraz sposobu poddania tych spraw kontroli społecznej (art. 21 ust. 3 pkt 5) wyraźnie wskazuje, że rozpatrywanie i załatwianie takich wniosków ustawodawca kwalifikuje jako zadanie, które wykracza poza prawa i obowiązki wynajmującego wynikające z przepisów prawa cywilnego. Realizacja tego zadania polega na dokonaniu oceny, czy określona osoba, będąca członkiem wspólnoty samorządowej, może uzyskać pomoc gminy w zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych w drodze zakwalifikowania jej do kręgu osób, z którymi może być zawarta umowa najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Jak wywiódł NSA, to działanie ma wszelkie cechy załatwiania sprawy z zakresu administracji publicznej, zarówno ze względu na przedmiot sprawy, jak i organ powołany do załatwienia takiej sprawy. Nie jest to przy tym – co słusznie zauważył organ - sprawa rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej, gdyż ustawa nie daje podstaw do przyjęcia takiej prawnej formy załatwienia sprawy. Nie jest to także sprawa załatwiana w drodze aktu lub czynności, o których mowa art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ nie dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikających wprost z przepisu prawa. Rozstrzygnięcie organu wykonawczego gminy w sprawie zakwalifikowania osoby do zawarcia umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy jest zatem aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (por. także wyrok WSA w Gdańsku z 10.03.2022 r., sygn. akt III SA/Gd 534/21 oraz z 12.01.2023 r., sygn. akt III SA/Gd 466/22, wyrok WSA w Warszawie z 26.05. 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3126/21; wyrok WSA w Poznaniu z 23.02. 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 890/21).
W ocenie Sądu, zaskarżony w tej sprawie akt, nie naruszał prawa.
Zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy uregulowane zostały w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 725; dalej: u.o.p.l.). Stosownie do art. 4 ust. 1 tej ustawy, tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. Gmina, na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie, zapewnia lokale w ramach najmu socjalnego i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach (ust. 2). Zgodnie art. 4 ust. 3 ustawy, gmina wykonuje zadania, o których mowa w ust. 1 i 2, wykorzystując mieszkaniowy zasób gminy lub w inny sposób. Z kolei art. 21 ust. 1 pkt 2 u.o.p.l. upoważnił radę gminy do uchwalenia zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym zasad i kryteriów wynajmowania lokali, których najem jest związany ze stosunkiem pracy, jeżeli w mieszkaniowym zasobie gminy wydzielono lokale przeznaczone na ten cel.
Aktem określającym zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków jest uchwała nr XXX/794/10 Rady Miasta Krakowa z 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2019 r. poz. 9006 ze zm.), która jako akt prawa miejscowego określa zasady, na jakich wynajmowane są mieszkańcom Krakowa lokale znajdujące się w dyspozycji (zasobie) gminy. Program "Mieszkanie za remont" został wdrożony na podstawie uchwały Rady Miasta Krakowa z dnia 13 kwietnia 2022 r., nr LXXXII/2326/22, (Dz. Urz. Woj. Małop.z 21.04.2022 r. poz. 2980), dalej: uchwała zmieniająca, zmieniającej ww. uchwałę nr XXX/794/19. Regulamin określający tryb wyłonienia najemców lokali w ramach programu "Mieszkanie za remont" (dalej: regulamin) stanowi załącznik Nr 4 do uchwały zmieniającej. Kwestionariusz kwalifikacji punktowej warunków socjalno – mieszkaniowych osób ubiegających się o wynajęcie mieszkania w programie "Mieszkanie za remont" określa załącznik nr 5 do zmienianej uchwały.
Zgodnie z § 1 Regulaminu, w programie "Mieszkanie za remont" mogą uczestniczyć osoby zamieszkujące z zamiarem pobytu stałego na terenie Krakowa i nieposiadające prawa własności lub współwłasności do lokalu lub nieruchomości położonych na terenie Krakowa i miejscowości pobliskiej. Z kolei kryterium dochodowe zostało określone § 3 ust. 1 pkt 2 uchwały zmieniającej. Stanowi on, że za niski dochód dla osób ubiegających się o zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony w programie "Mieszkanie za remont" uważa się średni miesięczny dochód w przeliczeniu na jednego członka gospodarstwa domowego, który: a) nie przekracza 350% najniższej emerytury i nie jest niższy niż 150% najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym, b) nie przekracza 300% najniższej emerytury i nie jest niższy niż 125% najniższej emerytury w gospodarstwie dwuosobowym, c) nie przekracza 250% najniższej emerytury i nie jest niższy niż 100% najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym. Do definicji dochodu z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych odsyłał § 2 pkt 15 uchwały. Zgodnie z tym przepisem, dochód oznacza – po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób – (..) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (...).
Z cytowanych wyżej przepisów wynika zatem, iż w przedmiotowym programie mogą uczestniczyć osoby które:
1. mieszkają w Krakowie z zamiarem stałego pobytu (posiadają "centrum życiowe" w Krakowie, czyli udokumentują faktycznie zamieszkiwanie na terenie Gminy Miejskiej Kraków z zamiarem stałego pobytu),
2. nie dysponują prawem własności/współwłasności nieruchomości na terenie Krakowa i miejscowości pobliskiej, stanowiącej podstawę do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie,
3. osiągnęły określony dochód, odnoszony do okresu 3-ch miesięcy.
W ocenianej sprawie organ przyjął, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i ustalił, że w ostatnich trzech miesiącach poprzedzających złożenie wniosku osiągnął on miesięczny dochód w wysokości 5.579,75 zł. Dostrzec należy, że dochód kwalifikujący do Programu, w przypadku jednoosobowego gospodarstwa domowego wynosi - od 2.382,66 zł do 5.559,54 zł. Organ wydający kontrolowany w tej sprawie akt nie podzielił twierdzeń skarżącego o prowadzeniu przez niego dwuosobowego gospodarstwa domowego z małoletnią córką. Tym samym, kluczowym zagadnieniem spornym wymagającym przesądzenia w niniejszej sprawie było to, czy córka skarżącego wchodzi w skład prowadzonego przez niego gospodarstwa domowego.
Zajmując stanowisko względem tej kwestii zwrócić należy uwagę na art. 2 ust. 9 pkt 1 u.o.p.l. Przepis ten stanowi, że przez gospodarstwo domowe rozumieć należy gospodarstwo, o którym mowa w przepisach o dodatkach mieszkaniowych. Stosownie zaś do art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1335 ) przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego w rozumieniu przywołanego przepisu, jest udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, przy czym wszystkie ww. elementy powinny być uzupełnione cechami stałości, gdyż samo chwilowe pozostawanie na utrzymaniu osoby z którą się mieszka, nie oznacza jeszcze prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego (por. wyrok WSA w Lublinie z 27.11.2009 r., sygn. akt II SA/Lu 587/09, wyrok WSA w Warszawie z 27.08.2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2202/19). W ocenie Sądu, trafne więc było stanowisko organu o braku tworzenia przez skarżącego gospodarstwa domowego wraz z córką, w rozumieniu wyżej zaprezentowanym. Zauważenia wymaga bowiem, że przywołany przepis art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych posługuje się kryterium stałości w zamieszkiwaniu i gospodarowaniu przez inne osoby. Tymczasem, co trafnie podniósł organ, treść wyroku rozwodowego (k. 17 a.a.) naprowadza, iż sposób uregulowania kontaktów skarżącego z córką poza miejscem zamieszkania matki posiadającej pełną władzę rodzicielską nad tym dzieckiem wskazuje na epizodyczność tych kontaktów ("spotykanie się"). Nawet z wyliczeń samego skarżącego wynika, że spędzać ma on z córką łącznie jedynie około ¼ roku, a fakt ten potwierdza oświadczenie byłej żony (k. 13 a.a.), do rąk której, skarżący ma co miesiąc płacić alimenty na to dziecko. Powyższe okoliczności, w ocenie Sądu - także jasno wskazują na brak stałego, ciągłego i wspólnego zamieszkiwania skarżącego z córką, a tym samym – także na brak prowadzenia przez skarżącego dwuosobowego gospodarstwa domowego, tj. łącznie z dzieckiem. Córka skarżącego jedynie czasowo u niego przebywa, a okoliczność tę dostrzega też sam skarżący, który w skardze określa kontakty z własnym dzieckiem jako "wspólne periodyczne współzamieszkiwanie".
Uwzględniając zatem ogół wskazanych okoliczności, nie budziło wątpliwości to, że córka skarżącego stale zamieszkuje jednak z matką (byłą żoną skarżącego) i to właśnie u matki ogniskuje się jej centrum życiowe. W tym zakresie należy uwzględnić treść art. 25 k.c. zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O wypełnieniu przesłanek tej normy prawnej świadczą dwie okoliczności – zewnętrzna, czyli faktyczne przebywanie, oraz wewnętrzna, czyli zamiar stałego pobytu. Ustalenie zamiaru powinno nastąpić w oparciu o kryteria zobiektywizowane, świadczące o woli, ale też możliwości skoncentrowania swoich spraw w danej miejscowości. Stałe zamieszkiwanie generalnie powiązane jest z tzw. centrum życiowym danej osoby, tj. miejscem gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe. Pojęcie miejsca zamieszkania, przyjęte w art. 25 k.c. jest więc konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Także według Słownika Języka Polskiego PWN "zamieszkiwać", "mieszkać" oznacza "zajmować jakieś pomieszczenie i traktować je jako główne miejsce swojego pobytu". Zamieszkiwanie stanowi zatem rodzaj pobytu osoby, cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych tej osoby w mieszkaniu faktycznie zajmowanym, stanowiącym jej centrum życia domowego w danym okresie, a w szczególności nocowania, stołowania się i wypoczynku po pracy, czy nauce. Zamieszkiwanie oznacza więc rodzaj pobytu osoby, cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych tej osoby w mieszkaniu faktycznie zajmowanym, stanowiącym jej centrum życia domowego w danym okresie, a w szczególności nocowania, stołowania się i wypoczynku po pracy czy nauce (por. wyrok WSA w Łodzi z 19.09.2023 r., sygn. II SA/Łd 501/23). Z kolei art. 26 k.c. stanowi, że miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej (§1). Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy (§2).
Z treści wyroku rozwodowego wynika wprost, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad córką powierzono matce dziecka, a władza rodzicielska skarżącego została ograniczona do prawa współdecydowania o wszystkich istotnych sprawach córki. Zdaniem Sądu, taki sposób uregulowania władzy rodzicielskiej nad córką dodatkowo potwierdza, że skarżący nie prowadzi wspólnie z nią gospodarstwa domowego. Skarżący podnosił w skardze, że miejscowością zamieszkania zarówno dla niego, jak i córki oraz byłej żony jest - K. Argument ten nie był jednak trafny. Jak bowiem wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w tej spawie – tj. z ogłoszenia na portalu społecznościowym z 28 stycznia 2023 r. (k. 59 a.a.) - była żona skarżącego poszukiwała opiekunki dla córki w godzinach popołudniowych (w zależności od tego kiedy dziecko kończy szkołę) w miejscowości B., w powiecie s. Co więcej, także orzeczenie o stopniu niepełnosprawności córki skarżącego z 17 lutego 2023 r. (k. 9 a.a.) zostało wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 2 dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 44), właściwość miejscową powiatowego i wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności ustala się według miejsca stałego pobytu w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności. Pobytem takim, według art. 25 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W ocenie Sądu, przedstawione ostatnio dowody (wydruk z portalu społecznościowego oraz właściwość organu administracji w sprawie o ustalenie niepełnosprawności córki skarżącego) jednoznacznie potwierdzają fakt stałego zamieszkiwania dziecka właśnie z matką w miejscowości B. Nie sposób więc zasadnie w tych warunkach twierdzić, że skarżący z dzieckiem stale zamieszkuje i gospodaruje w K.
Ogół zatem okoliczności tej sprawy i zaprezentowana ich ocena nakazywały przyjąć, że negatywne rozpatrzenie przez organ wniosku skarżącego, nie naruszało prawa, skoro niewątpliwie przekroczył on przewidziane prawem kryterium dochodowe uwzględniane dla osób prowadzących jednoosobowe gospodarstwo domowe.
Wobec powyższego, Sąd skargę oddalił. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634).