III SA/Kr 409/22
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką nie uzasadnia rezygnacji z pracy zarobkowej i nie wykazano bezpośredniego związku przyczynowego.
Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organy administracji odmówiły, powołując się na niespełnienie przesłanki stałej opieki oraz brak bezpośredniego związku przyczynowego między opieką a rezygnacją z pracy. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że zakres czynności opiekuńczych nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia, a obowiązek alimentacyjny spoczywa również na innych dzieciach.
Sprawa dotyczyła skargi B. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy G. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca zrezygnowała z pracy, aby opiekować się niepełnosprawną matką. Organy administracji odmówiły świadczenia, argumentując, że niepełnosprawność matki powstała w sposób nieustalony, co według pierwotnej interpretacji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych mogło stanowić przeszkodę. Jednakże, po uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał ten przepis za niekonstytucyjny w tym zakresie, organy skupiły się na faktycznym zakresie opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mimo że uznało wyrok TK za istotny, ostatecznie utrzymało odmowę, stwierdzając, że czynności wykonywane przez skarżącą (sprzątanie, pranie, opłacanie rachunków, pomoc w kąpieli) nie są na tyle obciążające, aby uniemożliwiały podjęcie pracy zarobkowej, nawet w ograniczonym wymiarze. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko w sytuacji, gdy opieka jest stała i długotrwała, a między nią a rezygnacją z pracy istnieje bezpośredni związek przyczynowy. Wskazał również, że obowiązek alimentacyjny spoczywa na wszystkich dzieciach, które mogą wspomóc opiekującą się córkę, zarówno osobiście, jak i finansowo. Sąd uznał, że zebrany materiał dowodowy nie wykazał, aby matka skarżącej wymagała stałej opieki wykluczającej zatrudnienie, ani aby istniał bezpośredni związek przyczynowy między opieką a niepodejmowaniem pracy przez skarżącą.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką nie jest na tyle obciążający, aby uniemożliwiał podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej, nawet w ograniczonym zakresie godzinowym, a tym samym nie wykazano bezpośredniego związku przyczynowego między opieką a rezygnacją z pracy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że czynności takie jak sprzątanie, pranie, opłacanie rachunków czy pomoc w kąpieli nie są na tyle czasochłonne, by uniemożliwiać podjęcie pracy. Podkreślono, że obowiązek alimentacyjny spoczywa na wszystkich dzieciach, które mogą wspomóc opiekującą się córkę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.r.o. art. 128
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 129 § 2
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 135 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 140 § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nie jest na tyle obciążający, aby uniemożliwiał podjęcie pracy zarobkowej. Nie wykazano bezpośredniego związku przyczynowego między sprawowaną opieką a rezygnacją z zatrudnienia. Obowiązek alimentacyjny spoczywa na wszystkich dzieciach, które mogą wspomóc opiekującą się córkę. Wyrok TK K 38/13 nie zwalnia z obowiązku spełnienia pozostałych przesłanek ustawowych do przyznania świadczenia.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych przez organ I instancji. Niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy przez organy administracji. Istnienie związku przyczynowego między opieką a rezygnacją z pracy. Zakres opieki wypełnia dyspozycję przepisu o świadczeniu pielęgnacyjnym.
Godne uwagi sformułowania
nie da się ustalić od kiedy powstała niepełnosprawność nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP nie można wnioskować, aby faktyczny zakres opieki, jaki wykonuje skarżąca względem niepełnosprawnej matki, był tego rodzaju, że uniemożliwiałoby to jej podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie godzinowym nie sposób przyjąć, iż skarżąca stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawną matką, zatem nie wyczerpuje ona zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego przerzucałoby na barki wszystkich podatników, realizację obowiązku alimentacyjnego, który w pierwszej kolejności ciąży na dzieciach osoby wymagającej opieki nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ prawidłowo ustalił, że z materiału tego w żaden sposób nie wynika, aby matka skarżącej wymagała stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, wykluczającej podjęcie przez opiekuna jakiegokolwiek zatrudnienia nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opieką innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie istnieje związek przyczynowy
Skład orzekający
Tadeusz Kiełkowski
przewodniczący
Katarzyna Marasek-Zybura
sprawozdawca
Hanna Knysiak-Sudyka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności wymogu stałej opieki, związku przyczynowego z rezygnacją z pracy oraz roli obowiązku alimentacyjnego innych członków rodziny."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Może być mniej przydatne w sprawach, gdzie zakres opieki jest ewidentnie całodobowy lub gdy nie ma innych zobowiązanych do alimentacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego, a jej rozstrzygnięcie opiera się na analizie zakresu faktycznej opieki i obowiązków rodzinnych, co jest istotne dla wielu osób. Wyrok pokazuje, jak sądy interpretują te przesłanki w praktyce.
“Czy opieka nad matką zwalnia z pracy? Sąd wyjaśnia, kiedy przysługuje świadczenie pielęgnacyjne.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
III SA/Kr 409/22 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2022-09-13 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-03-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Hanna Knysiak-Sudyka Katarzyna Marasek-Zybura /sprawozdawca/ Tadeusz Kiełkowski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2167 Art. 1 par. 1 i 2 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn. Dz.U. 2022 poz 329 Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2020 poz 111 Art. 17 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j. Dz.U. 2020 poz 1359 Art. 128, art. 129, art. 135, art. 140 Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359). Sentencja |Sygn. akt III SA/Kr 409/22 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 września 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 31 grudnia 2021 r. znak SKO-NP-4115-688/21 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Uzasadnienie Decyzją z dnia 31 grudnia 2021 r. znak: SKO-NP-4115-688/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i § 2a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111; dalej: u.ś.r.) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia 14 października 2021 r. znak: DŚR.5231.164.SP.10.2021 o odmowie przyznania B. Ż. (dalej: skarżąca), świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką S. P. Na podstawie oświadczenia skarżącej, organ ustalił, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 14 listopada 2012 r., wydanym bezterminowo. Jak wynika z treści ww. orzeczenia, nie da się ustalić od kiedy powstała niepełnosprawność. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że S. P. utrzymuje się z emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym, mieszka z synem Z., który obecnie pracuje w W. (przyjeżdża do domu dwa razy w miesiącu). Matka skarżącej jest osobą trwale niepełnosprawną w stopniu znacznym z powodu schorzeń neurologicznych, schorzeń ruchu i somatycznych. Niedowidzi, jest po operacji zaćmy jednego oka, porusza się po domu z trudem ale samodzielnie. W 2009 r. przeszła udar. Jak ustalił organ, S. P. ma czworo dzieci. Syn Z. P. pracuje, prowadzi gospodarstwo rolne, nadużywa alkoholu, nie zapewnia matce odpowiedniej opieki. Córka M. C. mieszka w L., pracuje zawodowo, prowadzi gospodarstwo rolne i opiekuje się niepełnosprawną córką. Syn A. P. mieszka w K., również pracuje zawodowo w systemie zmianowym. Ww. przyjeżdżają rzadko, głównie na święta. Bezpośrednią opiekę sprawuje córka B. Ż., która w listopadzie 2019 r. zrezygnowała z pracy zawodowej i podjęła opiekę nad matką. Skarżąca jest u matki codziennie, czasem dwa razy dziennie w zależności od potrzeby, średnio spędza z matką 7-8 godzin dziennie. Zajmuje się prowadzeniem całego domu. Sprząta, pierze raz w tygodniu, opłaca rachunki, załatwia leki i wizyty lekarskie, pomaga w kąpieli. W dniu 27 września 2021 r. dostarczone zostało oświadczenie syna A. P., w którym oświadczył, że nie jest w stanie opiekować się swoją matką, ponieważ pracuje zawodowo poza miejscem zamieszkania, posiada gospodarstwo rolne. Dostarczone zostało również oświadczenie drugiego syna Z. P., w którym oświadczył, że nie jest w stanie opiekować się swoją matką, ponieważ posiada gospodarstwo rolne, a pomiędzy pracami w polu wyjeżdża zarobkowo do pracy. Córka M. C. oświadczyła, że nie jest w stanie opiekować się swoją matką, ponieważ pracuje na dwie zmiany, posiada gospodarstwo oraz opiekuje się niepełnosprawną córką. Skarżąca w swoim oświadczeniu wskazała, jakie czynności wykonuje podczas opieki nad matką S. P. Następnie organ, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/14, stwierdził że skarżąca nie spełnia warunku zawartego w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie da się ustalić od kiedy powstała niepełnosprawność matki skarżącej. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r., ustawodawca pozbawił osoby prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą, której niepełnosprawność powstała później niż do 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje żadnych możliwości wyłączenia tej negatywnej przesłanki. Mając na uwadze powyższe Wójt Gminy G. decyzją z dnia 14 października 2021 r. znak: DŚR.5231.164.SP.10.2021 orzekł o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu złożonym od ww. decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: - błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust 1b pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną, ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust 1 Konstytucji RP. - naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W opisanej na wstępie decyzji z dnia 31 grudnia 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Odnosząc się do argumentacji zaprezentowanej przez organ I instancji w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji, Kolegium stwierdziło, że stanowisko organu, iż odwołująca nie spełnia przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest nieprawidłowe i wynika z błędnie przeprowadzonej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym w szczególności wskazanych w art. 17 ust. 1b tej ustawy. Kolegium wyjaśniło, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowił przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, stwierdził że art. 17 ust. 1b w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Kolegium wskazało, że kwestia skutków powyższego wyroku była już wielokrotnie analizowana w orzecznictwie sądów administracyjnych, których stanowisko - w przypadkach analogicznych jak w niniejszej sprawie - jest jednolite, i wynika z niego, że stosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r., jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie. W stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później (niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia), kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Zatem w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13. W dalszej kolejności Kolegium wskazało, że rozpoznając sprawę organ l instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, w szczególności wywiad środowiskowy, oraz odebrał prawem przewidziane oświadczenia od osoby ubiegającej się o wnioskowane świadczenie. W ocenie Kolegium z zaprezentowanych w rozpoznawanej sprawie ustaleń faktycznych nie można wnioskować, aby faktyczny zakres opieki, jaki wykonuje skarżąca względem niepełnosprawnej matki, był tego rodzaju, że uniemożliwiałoby to jej podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie godzinowym. Na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie sposób przyjąć, iż skarżąca stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawną matką, zatem nie wyczerpuje ona zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego, która jak już wcześniej wspomniano, ma być trwała. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że czynności takie jak: przygotowanie posiłków, pranie, sprzątanie, pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, robienie zakupów, dawkowanie lekarstw, zapewnienie dostępu do usług medycznych oraz innych instytucji - nie odbiegają od czynności, które wykonują osoby zajmujące się opieką np. nad starszymi rodzicami i jednocześnie pracujące zawodowo, czy prowadzący gospodarstwo domowe. Czynności te nie mają charakteru tego rodzaju, że należy je wykonywać przez cały dzień, a jedynie w ściśle określonych porach - z reguły rano i wieczorem - a zatem trudno uznać, że ich wykonywanie uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek pracy, chociażby w ograniczonym zakresie. Dodatkowo organ I instancji ustalił, jaki jest krąg osób zobowiązanych do alimentacji względem osoby wymagającej opieki i z ustaleń tych wynika, że oprócz skarżącej zobowiązane do alimentacji S. P. są pozostałe jej dzieci. Jak wskazuje doświadczenie, w rodzinach wielopokoleniowych istnieje możliwość takiego podzielenia obowiązków związanych z opieką nad rodzicami, aby sprawowanie opieki nie wymagało rezygnacji któregokolwiek członka rodziny z aktywności zawodowej. Kolegium podkreśliło, że obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na osobistym staraniu, lecz może ograniczać się do łożenia środków finansowych na osobę uprawnioną. Mając na uwadze przedstawione okoliczności, Kolegium stwierdziło, że przyznanie skarżącej świadczenia byłoby niezgodne z przepisami prawa, a także z zasadami współżycia społecznego, ponieważ przerzucałoby na barki wszystkich podatników, realizację obowiązku alimentacyjnego, który w pierwszej kolejności ciąży na dzieciach osoby wymagającej opieki. Reasumując, w ocenie Kolegium, ustalony stan faktyczny nie dawał podstaw do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: a) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.: - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaną przez nią opieką nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowy istnieje; - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym, wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej. 2. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad matką, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, dalej: k.r.o.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Na wstępie Sąd wskazuje, iż podziela pogląd organu II instancji, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., I OSK 300/19, z dnia 26 kwietnia 2019 r., I OSK 8/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ze wskazanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, skarżąca nie spełnia warunku sprawowania stałej opieki, oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ prawidłowo ustalił, że z materiału tego w żaden sposób nie wynika, aby matka skarżącej wymagała stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, wykluczającej podjęcie przez opiekuna jakiegokolwiek zatrudnienia. Jak wynika z akt sprawy, matka skarżącej posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 14 listopada 2012 r., wydanym bezterminowo. Z treści ww. orzeczenia wynika, nie da się ustalić od kiedy powstała niepełnosprawność. Z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że nie podejmuje ona stałego zatrudnienia. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca zajmuje się prowadzeniem całego domu. Sprząta, pierze raz w tygodniu, opłaca rachunki, załatwia leki i wizyty lekarskie, pomaga matce w kąpieli. W ocenie Sądu, z materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie nie wynika, aby matka skarżącej był osobą leżącą, niemogącą się poruszać czy też wymagającą szczególnej pielęgnacji. Zdaniem Sądu zakres opieki, nie wymusza na skarżącej rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Podkreślić należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, iż matka skarżącej, nie jest w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącej, tym bardziej, że skarżąca nie mieszka z matką, nie mieszka nawet w tej samej miejscowości. Czynności związane z opieką nad matką skarżącej ograniczają się zaś do pomocy w kąpieli 1-2 razy w tygodniu. Skarżąca ponadto sprząta, pierze raz w tygodniu, opłaca rachunki, załatwia leki i wizyty lekarskie. Nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opieką innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. W niniejszej sprawie matka skarżącej jest osobą stosunkowo samodzielną, ubiera się sama, porusza się sama po domu, obiady przygotowuje wspólnie ze skarżącą, a także często gotuje sama, czasem sama radzi sobie z paleniem pod kuchnią i w piecu, gdy ma przygotowany opał. Sąd wskazuje, że systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji". System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad matką a niepodejmowaniem przez nią pracy, nie istnieje związek przyczynowy. Ponadto, stosownie do stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie np. w wyroku z dnia 26 kwietnia 2021 roku, sygn. III SA/Kr 1065/20, z dnia 28 stycznia 2022 r. sygn. III SA/Kr 1386/21 i III SA/Kr 1418/21, z dnia 25 lutego 2022 r. sygn. III SA/Kr 1480/21, z dnia 29 marca 2022 r., sygn. III SA/Kr 1601/21, z dnia 30 maja 2022 r., sygn. III SA/Kr 128/22, z dnia 3 czerwca 2022 r. sygn. III SA/Kr 372/22 czy z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. III SA/Kr 39/22 (opubl. w CBOSA), w których Sąd wskazał, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz osoby skarżącej jeszcze inne dzieci, z których część zamieszkuje w nieznacznej odległości od tej osoby, to realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, mogą one wspomóc osobę skarżącą w opiece nad wymagającym opieki. Natomiast dzieci zamieszkujące w dalszej odległości, również realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, powinny wspomóc tę osobę w inny sposób tj. finansując pomoc w opiece nad nią. Zgodnie bowiem z art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Podkreślić należy, że stosownie do treści art. 129 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, krewnych w tym samym stopniu, w tym wypadku dzieci, obowiązek alimentacyjny obciąża, co należy podkreślić, w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Natomiast zgodnie z art. 135 § 1 k.r.o., zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Z kolei stosownie do § 2 tego przepisu, wykonanie obowiązku alimentacyjnego wobec osoby niepełnosprawnej, może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych, polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania uprawnionego. Zgodnie zaś z art. 140 § 1 k.r.o., osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania, będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w tej samej kolejności, byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić. Okoliczności te mają znaczenie dla oceny czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. W niniejszej sprawie skarżąca ma rodzeństwo i nie zostało wykazane aby nie byli oni w stanie realizować swojego obowiązku alimentacyjnego wobec matki poprzez sprawowanie osobistej opieki lub finansowanie pomocy w opiece nad matką, ani też, aby skarżąca nie była w stanie uzyskać od rodzeństwa, zwrotu przypadającej na nich części świadczeń alimentacyjnych, w sytuacji gdyby istotnie spełniła je wobec matki w części obciążającej rodzeństwo, stosownie do treści art. 140 § 1 k.r.o. Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które, w ocenie Sądu, w całości odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę