III SA/Kr 1061/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2022-12-12
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek celowyenergia elektrycznakryterium dochodoweuznanie administracyjnedochód z gospodarstwa rolnegokoszty utrzymaniatrudna sytuacja bytowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, utrzymującą w mocy decyzję o przyznaniu ograniczonego zasiłku celowego na energię elektryczną, uznając, że organy prawidłowo oceniły sytuację finansową skarżącej i możliwości pomocy społecznej.

Skarżąca M. P. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję o przyznaniu jej zasiłku celowego specjalnego na energię elektryczną w kwocie 250 zł. Skarżąca uważała kwotę za niewystarczającą. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że organy prawidłowo oceniły sytuację faktyczną i prawną, uwzględniając dochody skarżącej z gospodarstwa rolnego oraz ograniczone środki ośrodka pomocy społecznej, a także subsydiarny charakter pomocy społecznej.

Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa o przyznaniu skarżącej M. P. zasiłku celowego specjalnego w kwocie 250 zł na dofinansowanie opłat za energię elektryczną. Skarżąca wnioskowała o wyższe zasiłki na różne potrzeby, wskazując na trudną sytuację materialną i rosnące ceny. Organ I instancji przyznał zasiłek, uznając sytuację za szczególnie uzasadniającą pomoc, mimo przekroczenia kryterium dochodowego, ale w kwocie ograniczonej ze względu na możliwości ośrodka. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, podkreślając, że skarżąca od lat korzysta ze wsparcia, a pomoc społeczna ma charakter subsydiarny. Skarżąca zarzuciła organom wadliwą ocenę sytuacji finansowej i przypisanie dochodów, których nie osiąga. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 41 ust. 1 dotyczący specjalnego zasiłku celowego przyznawanego w ramach uznania administracyjnego. Sąd podkreślił, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie zastępuje wysiłków własnych strony, a także że dochód z gospodarstwa rolnego został prawidłowo uwzględniony na podstawie przepisów ustawy. Sąd wskazał, że przyznanie zasiłku nie jest roszczeniem, a jego wysokość zależy od okoliczności i możliwości organu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przyznanie zasiłku w tej kwocie było zgodne z prawem, ponieważ pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, a jej wysokość zależy od uznania administracyjnego organu oraz jego możliwości finansowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły sytuację skarżącej, uwzględniając jej dochody z gospodarstwa rolnego i inne świadczenia. Podkreślono, że pomoc społeczna ma na celu wsparcie, a nie zastąpienie własnych wysiłków strony, a wysokość zasiłku jest ustalana w ramach uznania administracyjnego, biorąc pod uwagę możliwości finansowe ośrodka.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.s. art. 41 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Specjalny zasiłek celowy może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom lub rodzinom o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny.

u.p.s. art. 8 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł.

u.p.s. art. 8 § 9

Ustawa o pomocy społecznej

Przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego gospodarstwa rolnego uzyskuje się miesięczny dochód w wysokości określonej w przepisach.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala ją.

Pomocnicze

u.p.s. art. 3 § 3

Ustawa o pomocy społecznej

Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

u.p.s. art. 3 § 4

Ustawa o pomocy społecznej

Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności faktyczne uzasadniają przyznanie świadczenia.

P.p.s.a. art. 206

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § 1

Określa stawkę minimalną wynagrodzenia pełnomocnika.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 4 § 3

Określa zasady podwyższania wynagrodzenia o podatek VAT.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy prawidłowo oceniły sytuację faktyczną i prawną skarżącej. Dochód z gospodarstwa rolnego został prawidłowo uwzględniony. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie zastępuje wysiłków własnych strony. Wysokość zasiłku została ustalona w ramach uznania administracyjnego, biorąc pod uwagę możliwości finansowe organu. Skarżąca dysponuje aktywami w postaci mieszkania i gospodarstwa rolnego.

Odrzucone argumenty

Kwota przyznanego zasiłku jest niewystarczająca. Organy przypisały skarżącej dochody, których nie osiąga. Organ powinien przyznać zasiłek w wysokości równiej rachunkom za energię, aby uniknąć zadłużenia.

Godne uwagi sformułowania

przyznanie zasiłku celowego leży w granicach tzw. uznania administracyjnego osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swoich problemów nie można oczekiwać, że organ pomocy społecznej będzie zaspokajać wszystkie potrzeby w pełnym zakresie w sposób ciągły przerzucenie przez stronę obowiązku ponoszenia wszystkich swoich wydatków na ośrodek pomocy społecznej nie znajduje uzasadnienia w zasadzie sprawiedliwości społecznej dochód uzyskiwany z nieruchomości może być dochodem pasywnym celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej nie istnieje roszczenie o przyznanie tego świadczenia, w tym także w żądanej wysokości

Skład orzekający

Jakub Makuch

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Marasek-Zybura

członek

Marta Kisielowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania specjalnego zasiłku celowego, uwzględniania dochodów z gospodarstwa rolnego, zasad uznania administracyjnego w pomocy społecznej oraz subsydiarnego charakteru tej pomocy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej skarżącej i możliwości finansowych konkretnego ośrodka pomocy społecznej. Uznaniowy charakter decyzji ogranicza możliwość kwestionowania wysokości świadczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje trudności osób w trudnej sytuacji materialnej w uzyskaniu wystarczającego wsparcia od państwa, a także złożoność przepisów dotyczących pomocy społecznej i kryteriów dochodowych.

Czy 250 zł wystarczy na ogrzanie mieszkania? Sąd rozstrzyga o zasiłku celowym.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 1061/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-12-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jakub Makuch /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Marasek-Zybura
Marta Kisielowska
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1589/23 - Wyrok NSA z 2025-06-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
Art. 41
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2022 r., znak SKO.PS/4110/148/2022 w przedmiocie przyznania zasiłku celowego specjalnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata J. G. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. P. (dalej: skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 22 kwietnia 2022 r., znak SKO.PS/4110/148/2022, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 2 lutego 2022 r. znak [...], którą orzeczono o przyznaniu skarżącej zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do opłat za energię elektryczną.
Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Pismami z 7 stycznia i 17 stycznia 2022 r. skarżąca zwróciła się do ośrodka pomocy społecznej o przyznanie zasiłku okresowego, zasiłku celowego na żywność, na usługę elektryka celem naprawy oświetlenia, na karty telefoniczne, na środki do dezynfekcji, na prześcieradło, na stelaż do łóżka i transport, przyznanie wyższej kwoty na pościel, a także na zakup poduszki, na energię, na gaz, na czynsz, na leki i na leczenie kanałowe zębów. Wskazała, że prosi o wyższe zasiłki, bo wszystko bardzo podrożało.
W toku postępowania organ na podstawie wywiadu ustalił, że skarżąca jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku, nie pracuje zawodowo i dorywczo ze względu na stan zdrowia, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Posiada spółdzielcze prawo do mieszkania (dwa pokoje, kuchnia i łazienka). Samodzielnie nie dokonywała żadnych opłat mieszkaniowych w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku. Pozostaje w stałym leczeniu kardiologicznym, neurologicznym, dermatologicznym, endokrynologicznym, alergologicznym i ortopedycznym, regularnie zażywa leki, nie przedstawiła faktur za leki. W toku są postępowania w sprawie odwołań od orzeczeń o stopniu niepełnosprawności. Na dochód składa się dodatek mieszkaniowy w wysokości 306,33 zł oraz ustalony na podstawie informacji z Urzędu Gminy T. dochód z gospodarstwa rolnego, którego samoistnym posiadaczem jest skarżąca – 505,12 zł, zaś od 1 stycznia 2022 r. 565,80 zł (1,64 hektara przeliczeniowego pomnożone przez 308 lub 345 zł), przy czym kryterium dochodowe wynikające z art. 8 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej: ustawa) wynosi 776 zł.
Decyzją z 2 lutego 2022 r. organ I instancji przyznał skarżącej zasiłek celowy specjalny w kwocie 250 zł na dofinansowanie do opłat za energię elektryczną. Organ orzekł, że świadczenie zostanie zrealizowane przelewami na konto zakładu energetycznego w kwotach 50 zł miesięcznie w okresie od lutego do czerwca 2022 r. Organ zaznaczył, że zebrany w toku postępowania materiał dowodowy wskazuje, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji bytowej. Jednocześnie podkreślił, że dochód skarżącej przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. 776 zł, jednak pomimo osiągania dochodu przekraczającego kryterium dochodowe z art. 8 ust. 1 ustawy, organ uznał obecną sytuację skarżącej za szczególnie uzasadniającą przyznanie pomocy. Organ wyjaśnił, że wysokość świadczenia została ustalona w oparciu o przedstawione przez skarżącą potrzeby przy uwzględnieniu ograniczonych środków finansowych będących w dyspozycji ośrodka pomocy społecznej. Organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, ze względu na wyjątkowo ważny interes strony.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zakwestionowała przyznaną kwotę zasiłku jako częściową. W jej ocenie, spowoduje to odcięcie dopływu prądu, bowiem otrzymała ponaglenie.
Decyzją z 22 kwietnia 2022 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W ocenie Kolegium, zaskarżona decyzja nie narusza zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, a organ II instancji nie widzi podstaw do kwestionowania decyzji. Kolegium zwróciło uwagę, że organ I instancji reaguje na potrzeby skarżącej, przyznając jej w miarę posiadanych możliwości świadczenia pieniężne na zgłaszane cele. Skarżąca od wielu lat jest objęta wsparciem, nie pracuje zawodowo, nie przedstawiła żadnych wpłat związanych z utrzymaniem mieszkania, od wielu lat większość opłat reguluje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Jak wynika z akt postępowania, w 2021 r. skarżąca uzyskała pomoc finansową na kwotę 12 320,89 zł, co daje średnią miesięcznie kwotę 1026,74 zł. Jak zaakcentował organ odwoławczy, jednym z wyznaczników przyznania pomocy są możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Wobec istnienia coraz większych grup społeczeństwa wymagających pomocy oraz dysponowania przez organy niewystarczającymi środkami, nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc.
Kolegium wyszczególniło, że kwota 50 zł miesięcznie jest wystarczająca, bowiem opłata za energię elektryczną wynosi 89,94 zł, a ponadto skarżąca otrzymała w grudniu 2021 r. pomoc finansową na dofinansowanie do spłaty zadłużenia za energię elektryczną na kwotę 45,85 zł. Kolegium podkreśliło, że uprawnienia wynikające z ustawy mają charakter subsydiarny i uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne wnioskodawcy. Powyższe oznacza, że osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania swoich problemów we własnym zakresie. Kolegium zwróciło uwagę, że skarżąca dysponuje mieszkaniem własnościowym położonym w K. oraz gospodarstwem rolnym.
W złożonej skardze skarżąca podniosła, że rozstrzygnięcie wydano bez wyjaśnienia i przypisano jej dochody, których nie osiąga. Podkreśliła, że jest niepełnosprawna i chora, żyje w nędzy, mieszka w zagrzybionym mieszkaniu i często jest głodna. Zarzuciła organom, że nie uwzględniają stanowisk skarżącej i szukają powodów, dla których odmawiają stosowania prawa.
Odpowiadając na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
W uzupełnieniu skargi, wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej podniósł zarzuty naruszenia:
– art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej: K.p.a.), wskutek wadliwej oceny sytuacji osobistej i finansowej skarżącej i dowolne przyjęcie, że skarżąca osiąga dochody z gospodarstwa rolnego oraz wadliwej oceny w kontekście realiów społeczno-gospodarczych w Polsce, kiedy kwota 250 zł jest zaniżona i niewystarczająca, co skutkuje popadaniem skarżącej w dalsze zadłużenie,
– art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 3 ustawy, poprzez przyznanie pomocy społecznej w rozmiarach nieadekwatnych do potrzeb skarżącej, nieumożliwiających życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.
Podniesiono, że art. 8 ust. 9 ustawy nie zwalnia organu z obowiązku ustalenia, że wnioskodawca osiąga lub ma możliwość osiągania dochodów z gospodarstwa rolnego. Zdaniem skarżącej, treść decyzji I i II instancji nie koresponduje ze sobą, bowiem w jednej wskazano, że skarżąca "figuruje jako samoistny posiadacz gruntów" a w drugiej, że "prowadzi gospodarstwo rolne". Jak zaznaczono, do akt sprawy nie dołączono jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego, że skarżąca jest posiadaczem samoistnym gruntów. Ponadto wskazano, że mimo przyznanych świadczeń, skarżącej wciąż brakuje niemal 40 zł miesięcznie do pokrycia kosztów energii elektrycznej, a skarżąca nie jest w stanie osiągnąć jakichkolwiek dochodów. W ocenie skarżącej, przyznanie zasiłku w kwocie równej rachunkom pozwoliłoby uniknąć prowadzenia w przyszłości kolejnego postępowania dotyczącego dofinansowania na spłatę zadłużenia.
Pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, które to koszty nie zostały pokryte. Pełnomocnik zawnioskował, aby wynagrodzenie pełnomocnika zostało przyznane na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 ze zm., dalej: rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Na wstępie należy zaznaczyć, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w związku z brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy zdalnej, stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi, Sąd uznał, że okazała się ona niezasadna. Sąd nie dostrzegł naruszeń prawa, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w tej sprawie stanowił art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Jak bowiem wynika z art. 8 ust. 1 ustawy, przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę. Powołany przepis wskazuje w punkcie 1. (dotyczącym osoby samotnie gospodarującej), że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł.
Zaakcentować należy, że skoro specjalny zasiłek celowy "może być" i to "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" przyznany (art. 41 ust. 1 ustawy), to ze wskazanej regulacji jasno wynika, że przyznanie zasiłku celowego leży w granicach tzw. uznania administracyjnego. Decyzja podjęta w ramach uznania administracyjnego nie będzie mogła być uznana za dowolną wtedy, gdy orzekający organ ustali zgodnie z art. 7 i 77 § 1 K.p.a. wszystkie istotne okoliczności dla treści rozstrzygnięcia wydawanego na podstawie art. 39 ustawy (por. wyrok NSA z 27 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1011/20). Co należy szczególnie podkreślić, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4).
Należy zauważyć – na co trafnie położyło akcent Kolegium – że osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swoich problemów. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, skarżąca regularnie i od wielu lat otrzymuje pomoc w postaci świadczeń pieniężnych w różnych wysokościach na różne cele. Mimo przekroczenia przez skarżącą kryterium dochodowego, organ zdecydował się na przyznanie skarżącej świadczenia w wysokości 250 zł, co wraz z otrzymywanym dodatkiem mieszkaniowym pozwala na pokrycie znacznej części czynszu. Nie można oczekiwać, że organ pomocy społecznej będzie zaspokajać wszystkie potrzeby w pełnym zakresie w sposób ciągły (por. wyrok NSA z 9 września 2015 r.; sygn. akt I OSK 2224/15). Przerzucenie przez stronę obowiązku ponoszenia wszystkich swoich wydatków na ośrodek pomocy społecznej nie znajduje uzasadnienia w zasadzie sprawiedliwości społecznej oraz zasadach wynikających z art. 3 ustawy. W kolizji z powyższym pozostają wywody, że organ powinien od razu przyznać świadczenie w wysokości rachunku za energię, aby uniknąć postępowania w przedmiocie zasiłku na spłatę zadłużenia za energię. Należy podkreślić, że zgodnie z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Trzeba mieć na uwadze, że skarżąca dysponuje aktywami w postaci dwóch nieruchomości, tj. dwupokojowym mieszkaniem i gospodarstwem rolnym. W odniesieniu do wywodów, jakoby nie była w stanie osiągać jakichkolwiek dochodów, należy zauważyć, że dochód uzyskiwany z nieruchomości może być dochodem pasywnym, tj. uzyskiwanym niezależnie od stanu zdrowia i innej aktywności zawodowej skarżącej (np. poprzez wynajęcie lub wydzierżawienie nieruchomości stanowiących gospodarstwo rolne). Ponadto sama skarżąca zwraca uwagę w skardze, że pracowała – choć czuła się do tego "przymuszona" – w Klubie Integracji Społecznej w K.
W rozpatrywanym przypadku Sąd nie dopatrzył się przekroczenia przez organy ram uznania administracyjnego. Oceniając materiał dowodowy zebrany w kontrolowanej sprawie, stwierdzić przychodzi, że czynności organu I instancji poprawnie zostały ukierunkowane na pozyskanie wiedzy o tych wszystkich okolicznościach faktycznych, które były istotne dla tej sprawy (dochody skarżącej, sytuacja zdrowotna, rodzinna – ustalone w ramach wywiadu środowiskowego i dokumentów pozyskanych w toku postępowania). Jak już zwrócono uwagę powyżej, rodzaj i wysokość pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy i być adekwatne do możliwości organu. Organy pomocowe muszą dokonywać wyboru w hierarchii potrzeb beneficjentów. Z jednej strony muszą brać pod uwagę liczbę wpływających wniosków, z drugiej – możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej, mając na uwadze, że możliwości budżetu państwa są ograniczone. Rozdysponowywanie środkami pomocowymi musi być więc nie tylko bardzo wyważone, ale i podlegać ograniczeniom, tak aby pomoc ta dotarła do osób jej najbardziej potrzebujących oraz aby nie pozostawić takich osób bez jakiegokolwiek wsparcia.
W odniesieniu do dochodu skarżącej, należy wskazać, że organy zgodnie z dyspozycją art. 8 ust. 9 ustawy zaliczyły do dochodu kwotę wynikającą z posiadania przez skarżącą 1,64 hektara przeliczeniowego. Zgodnie z tym jednoznacznie brzmiącym przepisem, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 345 zł, zaś w stanie prawnym na grudzień 2021 r. (miesiąc poprzedzający złożenie wniosku) było to 308 zł. Z kolei zgodnie z art. 107 ust. 5b pkt 11 ustawy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby lub rodziny ustala się m.in. na podstawie zaświadczenia urzędu gminy albo oświadczenia o powierzchni gospodarstwa rolnego w hektarach przeliczeniowych. Kwestia powyższa została już wyjaśniona skarżącej w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 14 października 2022 r. sygn. III SA/Kr 54/22, III SA/Kr 55/22, III SA/Kr 56/22, III SA/Kr 57/22, III SA/Kr 58/22, III SA/Kr 59/22, III SA/Kr 60/22, III SA/Kr 61/22 i III SA/Kr 62/22. Sąd podkreślił wtedy, że nie ma podstaw do kwestionowania ustaleń organu, co do dochodu skarżącej z gospodarstwa rolnego. Odwołując się do materiału zgromadzonego w aktach powołanych spraw – o czym wiadomo Sądowi z urzędu – skarżąca od 2000 r. jest samoistnym posiadaczem gruntów rolnych o powierzchni 1,64 ha przeliczeniowego, stanowiących masę spadkową po F. P. Z tego tytułu jest podatnikiem podatków rolnego i od nieruchomości. Ustalenia te zostały poczynione w szczególności na podstawie pism Urzędu Miejskiego w T. z dnia 29 marca 2021 r. i z dnia 8 kwietnia 2021 r. Art. 8 ust. 9 ustawy nakazuje obligatoryjne przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego. Przeliczenia dokonuje się wówczas, gdy stronie służy jakikolwiek tytuł prawny do gospodarstwa, niezależnie od tego czy dochody są osiągane, czy obiektywnie można je osiągnąć. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody. Nie mają oparcia w aktach sprawy również twierdzenia, jakoby organ I instancji wskazał, że skarżąca "prowadzi gospodarstwo rolne", przez co treść decyzji I instancji nie korespondowałaby z ustaleniami organu odwoławczego. W decyzji z 2 lutego 2022 r. organ stwierdził, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, natomiast próżno tam szukać powołanego w uzupełnieniu skargi stwierdzenia.
Organ ustalił również, że skarżąca systematycznie korzysta z szeregu świadczeń z pomocy społecznej, a także ustalił wysokość tych świadczeń. W odniesieniu do powyższego, organy trafnie nie uwzględniły w obliczaniu dochodu otrzymywanych przez skarżącą zasiłków celowych, natomiast uwzględniły dodatek mieszkaniowy, co wynika z art. 8 ust. 4 ustawy. Na marginesie można zwrócić uwagę, że nawet pominięcie dochodu z gospodarstwa rolnego w obliczaniu dochodu skarżącej, nie miałoby istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem specjalny zasiłek celowy jest przyznawany pomimo przekroczenia kryterium dochodowego.
Wyjaśnić należy również, że uznaniowy charakter kontrolowanej decyzji oznacza, że nawet spełnienie przez skarżącą ustawowych kryteriów uzyskania pomocy, nie przesądza jeszcze o tym, że pomoc taka zostanie przyznana, a także że zostanie przyznana w oczekiwanej przez wnioskodawczynię wysokości. Po stronie wnioskodawcy ubiegającego się o wnioskowaną pomoc, nie istnieje bowiem roszczenie o przyznanie tegoż świadczenia, w tym także w żądanej wysokości (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 listopada 2001 r., sygn. akt SK 15/01).
Mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy należało stwierdzić, że decyzje organów obu instancji nie były arbitralne, lecz podjęte zostały z poszanowaniem mających zastosowanie przepisów materialnoprawnych oraz przepisów procedury. Tym samym niezasadne okazały się zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, 77 i 80 K.p.a. oraz przepisów ustawy dotyczących zasad i celów pomocy społecznej. Organy podały motywy, którymi kierowały się w ocenianej sprawie, wyjaśniając, przy uwzględnieniu jakich okoliczności i przepisów prawnych, skarżącej został przyznany specjalny zasiłek celowy we wskazanej na wstępie wysokości. Analiza natomiast akt sprawy jednoznacznie wskazuje, że kontrolowane decyzje wydane zostały w oparciu o całokształt materiału dowodowego sprawy, który pozyskany został w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania i przy jednoczesnym zaprezentowaniu prawidłowej oceny tego materiału.
Mając powyższe na względzie, Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), o czym orzeczono w punkcie I. sentencji wyroku.
Ustalając wysokość kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu (pkt 2 sentencji) Sąd miał na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23.04.2020 r. (sygn. akt SK 66/19), który dotyczył rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2015 r., 1801). W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ani z analizy art. 29 ust. 2 Prawa o adwokaturze, ani pozostałych przepisów tej ustawy, nie można na gruncie językowym ani celowościowym wyprowadzić podstawy dla Ministra Sprawiedliwości do zróżnicowania wynagrodzenia adwokatów w zależności od tego, czy adwokat świadczył pomoc prawną jako pełnomocnik z wyboru czy z urzędu; tym samym takie rozróżnienie stanowi niedopuszczalną w demokratycznym państwie prawa samowolę legislacyjną, w sposób nieproporcjonalny ingerującą w uprawnienia pełnomocników z urzędu do uzyskania wynagrodzenia za ich pracę. Jednakże na gruncie niniejszej sprawy Sąd miał też na uwadze i stosował art. 206 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Cytowany przepis obejmuje swoim zakresem także uprawnienie sądu do określenia wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika strony, w ramach oceny czynności tego pełnomocnika podejmowanych w postępowaniu sądowym. Przy określaniu wysokości wynagrodzenia pełnomocnika uwzględniać trzeba bowiem każdorazowo szereg okoliczności, wśród których wymienić należy m.in. stopień zawiłości sprawy, jak też wkład pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się przy tym, że wywiedzenie skarg i reprezentowanie strony w sprawach o tożsamym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną uzasadnia miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika, czyli dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy (por. postanowienia NSA z 7 czerwca 2016 r. sygn. akt I OZ 544/16, z 1 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 668/16, z 25 stycznia 2019 r. sygn. akt I GZ 502/18, z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 2407/19). Z uwagi na powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, zastosowanie w zakresie ustalenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika winien mieć par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800). Przepis ten określa stawkę minimalną wynagrodzenia na poziomie 480 zł. Jednakże z uwagi na rodzajowe podobieństwo tej sprawy do innych spraw skarżącej, w których ten sam pełnomocnik został ustanowiony z urzędu (seria spraw o sygn. akt III SA/Kr od 1055/22 do 1067/22) i związany z tym niewątpliwie mniejszy nakład pracy pełnomocnika, sąd miarkował wysokość jego wynagrodzenia, ustalając je na kwotę 240 zł, podwyższoną o należny podatek Vat, co wynika z par. 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2019 r., poz. 18). W trakcie trwania postępowania pełnomocnik z urzędu do momentu rozpoznania sprawy złożył jedynie jedno pismo – uzupełnienie skargi samodzielnie sporządzonej przez skarżącą. Wobec powyższego Sąd uznał za właściwe przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wskazanej wyżej kwoty.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI