III SA/Kr 1040/25

III SA/Kr 1040/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-12-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jakub Makuch
Marta Kisielowska /sprawozdawca/
Michał Niedźwiedź /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
Art. 58
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Niedźwiedź Sędziowie: Sędzia WSA Jakub Makuch Sędzia WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2025 roku sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 maja 2025 roku znak SKO.UP/4121/32/2025 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego M. K. 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 15 maja 2025 r. znak SKO.UP/4121/32/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: "SKO", "Kolegium") odmówiło M. K. (dalej: "skarżący") przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 4 marca 2020 r. o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii B i C na okres do czasu przedłożenia orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Podstawę prawną postanowienia stanowił art. 58 i art. 59 § 2 w zw. z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: "k.p.a.").
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z 20 czerwca 2018 r. Prezydent Miasta Krakowa skierował skarżącego na badania lekarskie do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzją z 6 września 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa.
Pismem z 9 grudnia 2019 r. Prezydent Miasta Krakowa zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Korespondencja została zwrócona (po podwójnym awizowaniu) z adnotacją "nie podjęto w terminie".
Decyzją z dnia 4 marca 2020 r. nr KM-04.5430.5.267.2018 Prezydent Miasta Krakowa orzekł o zatrzymaniu prawa jazdy kategorii B,C na okres do czasu przedłożenia orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Przesyłka wróciła do organu po podwójnym awizowaniu z adnotacją "nie podjęto w terminie".
10 grudnia 2024 r. skarżący złożył do UMK pismo zatytułowane "wniosek", w którym wskazał, że decyzja nie została mu skutecznie doręczona, co w ocenie skarżącego powinno skutkować stwierdzeniem jej nieważności. Podkreślił, że nie udzielał nikomu pełnomocnictwa do odbioru przesyłek pocztowych. W piśmie zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z uwagi na brak skutecznego doręczenia.
15 stycznia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie zwróciło się do skarżącego o wskazanie daty, numeru i przedmiotu decyzji, której odwołanie dotyczy w terminie siedmiu dni od daty odbioru wezwania. Pismo to zostało doręczone skarżącemu w dniu 24 stycznia 2025 r.
30 stycznia 2025 r. skarżący skierował do SKO pismo, w którym zawarł wyjaśnienie, że nie zna daty i numeru decyzji, bowiem nigdy mu jej nie doręczono. Kolegium pozostawiło wniosek skarżącego bez rozpoznania.
19 marca 2025 r. skarżący skierował do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie kolejne pismo, z którego wynika, iż zapoznał się z aktami sprawy i wyjaśnił, że odwołanie dotyczy decyzji z dnia 4 marca 2020 r. nr KM-04.5430.5.267.2018.
Postanowieniem z 15 maja 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 4 marca 2020 r. o zatrzymaniu prawa jazdy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że odwołanie zostało złożone po upływie 14 dniowego terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Decyzja została skierowana na adres ul. S. [...], [...] K., który to adres pełnomocnik skarżącego wskazała jako adres właściwy do doręczeń.
Kolegium zauważyło, że skarżący został wezwany do wskazania w terminie siedmiu dni daty, numeru i przedmiotu decyzji, czego nie uczynił. Z akt sprawy wynika, iż w dniu 26 września 2024 r. zapoznał się z aktami, w tym z decyzją o zatrzymaniu prawa jazdy z dnia 4 marca 2020r., z której sporządził fotokopię.
W ocenie Kolegium, nawet przy przyjęciu, że skarżący nie wiedział o wydanej w dniu 4 marca 2020 r. decyzji i nie znał jej treści, powziął wiadomość o niej 26 września 2024 r. tj. w dniu, w którym zapoznał się z aktami sprawy. Tym samym, zdaniem SKO, to od tego dnia należy liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, bowiem to w dniu 26 września 2024 r. ustała przyczyna uchybienia terminu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, podniósł, że argumentacja organu jest chybiona, a przedmiotowa decyzja nie została mu skutecznie doręczona. Wskazał, że w czasie, gdy decyzja miała mu zostać doręczona był bezprawnie osadzony.
W oparciu o poniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz ponowne rozpatrzenie wniosku o przewrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Pismem z 2 grudnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty podniesione w skardze i wskazał, że decyzja Prezydenta Miasta Krakowa z 4 marca 2020 r. nie została skarżącemu doręczona, a zatem termin do złożenia odwołania nie rozpoczął biegu. Fikcja doręczenia zgodnie z art. 44 k.p.a. została obalona, ponieważ skarżący przebywał w Areszcie Śledczym w Krakowie, gdzie odbywał karę pozbawienia wolności. Do pisma dołączył wydruk Kartoteki osób pozbawionych wolności oraz poszukiwanych listem gończym, z której wynika, że od 18 października 2018 r. do 15 kwietnia 2022 r. odbywał karę pozbawienia wolności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W sprawie niesporne są następujące okoliczności – zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy, jak i decyzja Prezydenta Miasta Krakowa z 4 marca 2020 r. o zatrzymaniu prawa jazdy, zostały – po podwójnym awizowaniu i zwrocie z adnotacją "nie podjęto w terminie" – uznane przez organy za doręczone w trybie określonym w art. 44 k.p.a.
Z przedłożonego na etapie postępowania sądowego wydruku z Kartoteki osób pozbawionych wolności oraz poszukiwanych listem gończym wynika, że od 18 października 2018 r. do 15 kwietnia 2022 r. – a zatem również w czasie, gdy miało dojść do doręczenia decyzji skarżącemu – skarżący odbywał karę pozbawienia wolności.
Zgodnie z art. 42 § 1 pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych. Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). Jak stanowi art. 43. k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
Zgodnie z art. 44 § 1 w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 3). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).
W ocenie Sądu decyzja Prezydenta Miasta Krakowa z 4 marca 2020 r. nie została skarżącemu skutecznie doręczona, a zatem nie otworzył się termin do wniesienia od niej odwołania.
Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2025 r., I GSK 917/24) domniemanie skuteczności doręczenia dokonywanego w trybie art. 44 k.p.a., zdeterminowane jest łącznym spełnieniem określonym nim przesłanek. Po pierwsze, niemożnością doręczenia pisma adresatowi pod prawidłowo oznaczonym adresem jego miejsca zamieszkania, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy. Po drugie, pozostawieniem przesyłki dla adresata w oddawczym urzędzie pocztowym i dwukrotnego umieszczenia zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a. Po trzecie, upływem czternastodniowego terminu przechowywania pisma w placówce pocztowej, oraz udokumentowaniem powyższego w materiale dowodowym sprawy, zwłaszcza zaś w tzw. zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonym do doręczanej przesyłki.
Na wstępie należy zauważyć, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uznało za prawidłowo doręczoną decyzję skierowaną na adres pełnomocnika skarżącego ustanowionego w innym postępowaniu, w sytuacji, gdy w postępowaniu o zatrzymanie prawa jazdy skarżący pełnomocnika nie ustanowił, a zatem brak było podstaw do kierowania korespondencji na ten adres. W rezultacie, nie został spełniony podstawowy warunek określony w art. 44 k.p.a. - doręczenia korespondencji pod adresem zamieszkania skarżącego.
Odnosząc się do wpływu przebywania przez skarżącego w areszcie w okresie, gdy miało miejsce doręczenie decyzji, Sąd w pełni podziela i przytacza poniżej rozważania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (por. wyrok z 24 lipca 2025 r., I SA/Gl 152/25): "(...) przepisy o doręczeniach mają przede wszystkim charakter gwarancyjny. "Służą bowiem zagwarantowaniu prawa strony do rzetelnego i prawidłowego postępowania. Prawidłowość doręczeń jest jednym z kluczowych warunków przestrzegania praw strony. Wprawdzie przepisy o doręczeniach zastępczych mają także na celu zapewnienie sprawności postępowania, którą trudniej byłoby osiągnąć, gdyby dopuszczać jedynie doręczenie właściwe, to jest do rąk adresata. Tym niemniej przepisy o doręczeniach zastępczych, art. 44 czy art. 43 k.p.a., powinny być wykładane i stosowane także przy uwzględnieniu ich gwarancyjnego charakteru. Wzgląd na tę okoliczność sprzeciwia się zaakceptowaniu skuteczności doręczenia zastępczego na adres zamieszkania osoby od długiego czasu pozbawionej wolności, szczególnie w tak specyficzny sposób jak tymczasowe aresztowanie, w którym kontakt ze światem zewnętrznym jest dodatkowo utrudniony (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1462/23), wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt I FSK 5/19). Wprawdzie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują żadnych szczególnych rozwiązań w zakresie doręczania pism osobom pozbawionym wolności bądź przebywającym w areszcie śledczym. Niemniej jednak doręczenie w trybie zastępczym możliwe jest wyłącznie w razie nieobecności adresata w mieszkaniu. Przez nieobecność należy jednak rozumieć sytuację przejściową, wynikającą ze zwyczajnych okoliczności życia codziennego. Przebywanie w areszcie śledczym nie jest taką okolicznością. Jedynie nieobecność nietrwająca nadmiernie długo, wynikająca ze zwykłych okoliczności życiowych, np. ze względu na wyjazd wakacyjny, służbowy albo z innej zwykłej przyczyny, pobyt w pracy, zakupy, odwiedziny u innych osób, uczestnictwo w obrzędach religijnych, uczestnictwo w imprezach sportowych lub kulturalnych, pobyt w szpitalu, zatrzymanie przez Policję oraz wszelkie inne sytuacje, w których adresat korzystając z wolności przemieszczania się swobodnie wybiera powód swojej nieobecności w mieszkaniu lub też nawet, jeżeli nieobecność spowodowana jest legalnymi działaniami organów władzy publicznej, które jednak nie powodują długotrwałego pozbawienia wolności i długotrwałego zaburzenia kontaktów ze światem zewnętrznym, umożliwia skuteczne doręczenie korespondencji w drodze doręczenia zastępczego przesyłki skierowanej do strony postępowania pod znanym adresem zamieszkania. Za taką krótkotrwałą nieobecność (krótkotrwały brak zamieszkiwania) nie można uznać pobytu w zakładzie karnym i to bez względu na to, czy pobyt ten jest wynikiem odbywania kary pozbawienia wolności, czy też tymczasowego aresztowania, a także bez względu na to, czy organ prowadzący postępowanie i doręczający stronie korespondencję o tym pobycie strony w zakładzie karnym wiedział. Należy zaznaczyć, że kwestia doręczeń osobom pozbawionym wolności jest ugruntowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Podnosi się tam mianowicie, że jedynym dopuszczalnym sposobem doręczenia pisma osobie pozbawionej wolności jest uczynienie tego na adres zakładu (np. zakładu karnego, aresztu śledczego), w którym adresat przebywa, za pośrednictwem jego administracji. Doręczenie pisma w inny sposób jest nieskuteczne, niezależnie od wiedzy organu procesowego o fakcie pozbawienia adresata wolności (por. wyrok SN z 22 sierpnia 2007 r., III KK 1/07, LEX nr 310195; wyrok SN z 26 listopada 2003 r. III KK 257/02, LEX nr 82318; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 30 września 2004 r., II AKz 347/04, KZS 2004, z. 10, poz. 21). Pismo wysłane pod ostatnio wskazanym przez stronę adresem nie może być uważane za doręczone, jeżeli strona została pozbawiona wolności i nie podała swego miejsca pobytu w czasie pozbawienia wolności do wiadomości organu, przed którym toczy się postępowanie (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 1974 r.VI KZP 5/74, OSNKW 1974, nr 7-8, poz. 130). Także i w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazywano, że z samej istoty pozbawienia wolności wynika, że jest ono niezależne od woli osoby pozbawionej wolności zarówno co do czasu trwania, jak i miejsca pobytu, a ponadto, że niejednokrotnie może ono ograniczać swobodę w podaniu do wiadomości wspomnianego organu miejsca pobytu w czasie pozbawienia wolności (por. wyrok WSA w Warszawie z 27 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1869/11)".
Tym samym, zdaniem Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że decyzja Prezydenta Miasta Krakowa z 4 marca 2020 r. została skutecznie doręczona skarżącemu. Podkreślić ponadto należy, że również nie zostało skarżącemu skutecznie doręczone zawiadomienie o wszczęciu postępowania, zwierające między innymi pouczenie o konieczności informowania organu o zmianie adresu zgodnie z art. 41 k.p.a.
W rezultacie, należy stwierdzić, że termin do wniesienia odwołania od decyzji nie rozpoczął biegu, a zatem brak było podstaw do orzekania w przedmiocie jego przywrócenia.
Sąd zwraca uwagę, że w treści pism skarżący wyraźnie wskazywał na okoliczność braku skutecznego doręczenia decyzji Prezydenta Miasta Krakowa. Należy wskazać, że wadliwe oznaczenie pisma nie zmienia jego charakteru. Skoro, treść pisma budziła wątpliwości co do charakteru żądania, organ powinien był wezwać skarżącego o jego sprecyzowanie. Co więcej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie poddało analizie skuteczności doręczenia decyzji – mimo podnoszonej przez skarżącego okoliczności odbywania kary pozbawienia wolności, w czasie gdy decyzja miała mu zostać doręczona, a także braku udzielenia pełnomocnictwa do odbioru przesyłek.
Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") uchylił zaskarżone postanowienie.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964).
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.