III SA/Kr 102/21

III SA/Kr 102/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-05-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-01-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas
Ewa Michna
Janusz Kasprzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne
Inspekcja pracy
Sygn. powiązane
III OSK 625/22 - Wyrok NSA z 2023-07-26
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1251
Art. 11  pkt 7, art. 33  ust. 1  pkt 1
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy  - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie: WSA Ewa Michna WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2021 r. sprawy ze skargi Spółki [...] Sp. z o.o. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy, z dnia 23 listopada 2020 r., znak: [...], [...], w przedmiocie nakazu wypłaty wynagrodzenia za pracę skargę oddala
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez Spółkę [...] Sp. z o.o. w T decyzją z dnia 23 listopada 2020 r., znak: [...], Okręgowy Inspektor Pracy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – zwanej dalej w skrócie k.p.a.) utrzymał w mocy nakaz inspektora pracy z dnia 21 października 2020 r., wydany na podstawie art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2019 r., poz. 1251, zwanej dalej ustawą o PIP), o nakazie wypłaty określonym pracownikom należnego wynagrodzenia za pracę.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Inspektor pracy, po przeprowadzeniu kontroli w [...] Sp. z o.o. w T, zakończonej protokołem kontroli nr rej. [...], wydał w dniu 21 października 2020 r., nakaz nr rej. [...] zobowiązujący pracodawcę do wypłaty wynagrodzenia za pracę, naliczonego na liście płac i zatwierdzonego do wypłaty, pracownikom Spółki, wymienionym w treści tego nakazu. Nakaz obejmuje wynagrodzenia za okres od listopada 2019 r. do września 2020 r.
Powyższy nakaz został wydany na podstawie art. 11 pkt 7 ustawy o PIP, zgodnie z którym w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu. W zakresie szczegółowej podstawy prawnej decyzji inspektor pracy wskazał także art. 85 § 2 art 94 pkt. 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. 2020 r., poz. 1320), ustanawiający ustawowy obowiązek wypłaty oraz terminy wypłaty wynagrodzenia za pracę.
W odwołaniu od powyższego nakazu skarżąca Spółka wniosła o zmianę terminu wykonania nakazu z natychmiastowego na termin do dnia 15 stycznia 2021 r. Na uzasadnienie swojego wniosku podniosła, że opóźnienia w wypłatach wynagrodzeń wynikają z trudności ekonomicznych i utraty płynności finansowej, powstałych z przyczyn obiektywnych i zewnętrznych, niezależnych od Zarządu Spółki. Dodatkowo strona podniosła, że aktualnie jest na etapie przygotowywania planu restrukturyzacji w celu uzyskania pożyczki z nowego programu rządowego - Polityka Nowej Szansy. Program ten będzie mógł być wdrożony w 2 połowie grudnia 2020 r i realizowany przez kolejnych 18 miesięcy. W ramach planu restrukturyzacji mają zostać wypłacone zaległe wynagrodzenia. Skarżąca Spółka nie kwestionuje prawidłowości naliczonych i zatwierdzonych do zapłaty wynagrodzeń pracowników.
Opisaną na wstępie decyzją Okręgowy Inspektora Pracy utrzymał w mocy nakaz inspektora pracy wydany w pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Okręgowy Inspektora Pracy wskazał, że postępowanie odwoławcze, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, zmierza do powtórnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w zakresie wyznaczonym rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Obowiązkiem organu odwoławczego jest zatem rozpatrzenie sprawy ponownie, w jej całokształcie.
Przedmiotowy nakaz z dnia 21 października 2020 r., nr rej. [...], został wydany w związku z ustaleniami z kontroli, zawartymi w protokole kontroli nr rej. [...], oraz w oparciu o powszechne i bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa, wskazane przez inspektora pracy, dotyczące obowiązku wypłaty wynagrodzenia. Pracodawca nie kwestionuje okoliczności istnienia zaległości wobec wymienionych w nakazie pracowników w wypłacie przedmiotowych świadczeń, jak i ich wysokości. Należało więc uznać, że obowiązki objęte nakazem są bezsporne i niewątpliwe, a świadczenia w nim określone w efekcie należne. W świetle takich ustaleń faktycznych oraz mając na uwadze przywołane przez inspektora pracy przepisy Kodeksu pracy, w ocenie organu. odwoławczego zachodziły w pełni podstawy do wydania nakazu z dnia 21 października 2020 r., nr rej. [...].
Okręgowy Inspektor Pracy podkreślił również, że natychmiastowa wykonalność nakazu płacowego inspektora pracy wynika wprost z przepisu art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Nie zależy więc od oceny inspektora pracy, ani nie może być zmieniona w drodze jego decyzji. Organ odwoławczy w pełni rozumie trudną sytuację ekonomiczną, w jakiej znajduje się pracodawca, a także docenia działania jakie podejmuje on, aby wyprowadzić Spółkę z obecnej sytuacji. Niemniej nie można zapominać o tym, że to nie na pracownikach spoczywa ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej. Dlatego też nie powinni oni ponosić negatywnych skutków trudności, jakie napotkała w swojej działalności Spółka. Jak słusznie podnosi się w orzecznictwie sądowym, kwestia stanu niewypłacalności pracodawcy, powstała nawet z przyczyn niezawinionych przez niego, nie ma żadnego znaczenia dla oceny zasadności i konieczności wydania nakazu z art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. W przeciwnym bowiem wypadku nastąpiłoby przerzucenie na pracowników ryzyka ekonomicznego, które z woli ustawodawcy obciąża wyłącznie pracodawcę, albowiem ten ostatni jako profesjonalista i w związku z tym podmiot silniejszy od pracownika w ramach stosunku pracy, obciążony jest dodatkowymi obowiązkami jak i dodatkowym ryzykiem w związku z prowadzoną działalnością. Pracownik natomiast, jako jednostka słabsza w stosunku pracy, objęta jest przez ustawodawcę szczególną ochroną, czego wyrazem jest m.in. uregulowanie wyrażone w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP, które nie przewiduje okoliczności wyłączających odpowiedzialność pracodawcy za należności pracownicze na zasadzie ryzyka. Mając na względzie tę szczególną ochronę pracownika i należności mu przysługujących w związku ze świadczeniem pracy, ustawodawca w omawianym przepisie przesądził także w sposób bezwzględny i jednoznaczny o nadaniu decyzji z art. 11 pkt 7 ustawy o PIP rygoru natychmiastowej wykonalności (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2014 r. l OSK 1183/13). Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca Spółka zarzuciła Okręgowemu Inspektorowi Pracy, że nie uwzględnił możliwości płatniczych skarżącej Spółki. Spółka dążąc do uregulowania tych kwestii podkreśliła, że przy zerowych dochodach na dzień dzisiejszy nie jest w stanie ich uregulować "od ręki".
W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem.
Biorąc pod uwagę przedmiot sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2019 r., poz. 1251, zwanej dalej ustawą o PIP), Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w ustawie. Do zadań więc jej należy także nadzór i kontrola przestrzegana przepisów prawa pracy dotyczących wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy (art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIP). W przypadku zatem naruszenia tych przepisów, jak i innych przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy określonego zachowania lub też powstrzymania się od niedozwolonych praktyk, w tym również nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi (art. 11 pkt 7 ustawy o PIP). Przewidziany na gruncie wskazanego przepisu nakaz wypłaty wynagrodzenia oraz innych świadczeń należnych pracownikowi wydawany jest przez właściwego inspektora pracy celem urzeczywistnienia obowiązku pracodawcy wynikającego z przepisów prawa pracy, w szczególności z art. 94 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. 2020 r., poz. 1320, zwanej dalej Kodeksem pracy), zgodnie z którym obowiązek terminowego i prawidłowego wypłacania wynagrodzenia jest podstawowym obowiązkiem pracodawcy. Zgodnie zaś z art. 85 § 1 i 2 Kodeksu pracy, wypłaty wynagrodzenia za pracę dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie. Wynagrodzenie za pracę płatne raz w miesiącu wypłaca się z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego. W sytuacji więc ustalenia w toku kontroli naruszenia tegoż obowiązku właściwy inspektor pracy w myśl art. 33 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 pkt 7 ustawy o PIP wydaje nakaz (decyzję), o którym mowa w art. 11 pkt 7. Przy czym, wynagrodzenie lub inne świadczenie objęte nakazem musi być należne, a zatem prawo do nich nie może budzić wątpliwości (np. świadczenie naliczono, lecz nie wypłacono, prawo do niego wynika wprost z przepisów prawa).
Podkreślić także należy, że nakaz wypłaty wynagrodzenia oraz innych świadczeń należnych pracownikowi podlega z mocy art. 11 pkt 7 ustawy o PIP natychmiastowemu wykonaniu. Wskazany przepis w sposób jednoznaczny i bezwzględny przesądza o nadaniu takiemu nakazowi rygoru natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że ustawodawca nie pozostawia organom administracyjnym żadnego luzu decyzyjnego w tym przedmiocie. Organy nie mają możliwości różnicowania terminu wykonania nakazu, o którym mowa, nawet gdyby stwierdziły, że zaistniały po temu uzasadnione przesłanki. Ustawodawca nie przewidział bowiem dla decyzji z przepisu art. 11 pkt 7 ustawy o PIP innego - niż natychmiastowy - terminu wykonania (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 25 lutego 2010 r., sygn. II SA/Bd 11/10).
W świetle powyższego nie budzi wątpliwości Sądu nie tylko dopuszczalność, ale i obowiązek wydania przez organy inspekcji pracy przedmiotowego nakazu wypłaty wynagrodzeń. Z akt sprawy wynika bowiem, że kwestią bezsporną była zarówno okoliczność istnienia zaległości pracodawcy wobec pracowników, jak i ich wysokości. Obowiązek objęty nakazem był bezsporny i niewątpliwy, a świadczenia w nim wskazane należne. Uzasadniona w związku z tym była kompetencja organu inspekcji pracy do podjęcia działań, o których mowa w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Skarżąca Spółka bowiem nie zadośćuczyniła obowiązkowi wypłaty wynagrodzenia wskazanym pracownikom, przez co uchybiła obowiązkowi wynikającemu z art. 94 pkt 5 i art. 85 § 1 i 2 Kodeksu pracy. Naruszając zaś ww. przepisy, co zastało w sposób bezsporny ustalone w trakcie przeprowadzonej kontroli, wypełniła hipotezę art. 11 pkt 7 ustawy o PIP, co obligowało organ inspekcji pracy, zgodnie z dyspozycją wskazanego przepisu, do wydania przedmiotowego nakazu wypłaty wynagrodzenia pracownikom.
Skoro kwestią bezsporną w przedmiotowej sprawie była okoliczność, że pracodawca (tu skarżąca Spółka) pozostawał w zwłoce w wypłacie należnych pracownikom świadczeń, które miały charakter wymagalny i których wysokość nie została zakwestionowana, to tym samym w świetle obowiązujących przepisów prawa istniały podstawy do wydania nakazu z art. 11 pkt 7 ustawy o PIP.
Kwestia zaś stanu niewypłacalności pracodawcy, podniesiona przez skarżącą Spółkę w skardze, powstała nawet z przyczyn niezawinionych przez niego, wbrew twierdzeniom skarżącej Spółki, nie ma żadnego znaczenia dla oceny zasadności i konieczności wydania nakazu z art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. W przeciwnym bowiem wypadku nastąpiłoby przerzucenie na pracowników ryzyka ekonomicznego, które z woli ustawodawcy obciąża wyłącznie pracodawcę, albowiem ten ostatni jako profesjonalista i w związku z tym podmiot silniejszy od pracownika w ramach stosunku pracy, obciążony jest dodatkowymi obowiązkami jak i dodatkowym ryzykiem w związku z prowadzoną działalnością. Pracownik natomiast, jako jednostka słabsza w stosunku pracy, objęta jest przez ustawodawcę szczególną ochroną, czego wyrazem jest m.in. uregulowanie wyrażone w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP, które nie przewiduje okoliczności wyłączających odpowiedzialność pracodawcy za należności pracownicze na zasadzie ryzyka. Mając na względzie tę szczególną ochronę pracownika i należności mu przysługujących w związku ze świadczeniem pracy, ustawodawca w omawianym przepisie przesądził także w sposób bezwzględny i jednoznaczny o nadaniu decyzji z art. 11 pkt 7 ustawy o PIP rygoru natychmiastowej wykonalności. Rygor wynika z literalnej treści wskazanego przepisu. Tym samym więc dowolność organu w omawianym zakresie jest całkowicie wyeliminowana i organy nie mają żadnej swobody w zakresie różnicowania terminu wykonania nakazu. Należy wziąć pod uwagę także okoliczność, że ustawodawca w art. 12 ustawy o PIP określił, iż w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Pracy przepisy k.p.a. stosuje się tylko w kwestiach nieuregulowanych w ustawie bądź przepisach wydanych na jej podstawie albo w przepisach szczególnych. Tymczasem kwestia terminu wykonania nakazu z art. 11 pkt 7 ustawy o PIP została wyraźnie uregulowana w tym przepisie poprzez wskazanie, że nakazy w przedmiocie wypłaty wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń przysługujących pracownikowi podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Organ był bowiem uprawniony do wydania nakazu, który uzyskał natychmiastową wykonalność z mocy art. 11 pkt 7 ustawy o PIP.
Podniesione w skardze argumenty nie mogły być więc uznane za zasadne, a w związku z tym skarga nie mogła wywrzeć zamierzonego skutku.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.