III SA/KR 1018/22

III SA/Kr 1018/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-12-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna
Maria Zawadzka /przewodniczący/
Renata Czeluśniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
II GSK 1315/23 - Wyrok NSA z 2024-02-02
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
Art. 235
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
Dz.U. 2013 poz 1367
Par. 8
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
Dz.U. 2022 poz 329
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków-Podgórze w Krakowie B. W. sprawy ze skargi Szpitala Powiatowego w C. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 9 maja 2022 r. nr NP.9081.2.12.2022 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej skargę oddala.
Uzasadnienie
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. decyzją z dnia 4 lutego 2022 r. Nr [...], znak: [...], stwierdził chorobę zawodową u E. K. - choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa, wymienioną w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych.
W odwołaniu strona skarżąca – Szpital Powiatowy w C. nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu I instancji i podniósł, że stan epidemii zarówno w Polsce jak i na świecie niesie ze sobą ryzyko zachorowań na SARS- CoV-2 nie tylko w zakładzie pracy, a również w każdym innym miejscu. W ocenie strony ciężko jednoznacznie stwierdzić związek przyczynowo-skutkowy między chorobą uczestniczki postępowania – E. K., a narażeniem zawodowym. Strona podkreśliła, że zapewniono w miejscu pracy środki ochrony indywidualnej oraz prowadzono szczepienia ochronne zgodnie z Narodowym Programem Sczepień przeciw COVID-19. Ponadto wyniki badań laboratoryjnych wykazały podwyższony poziom cholesterolu, który mógł powstać z innych przyczyn niż przebyte zakażanie wirusem SARS-CoV-2 np. obciążenie genetyczne, nieprawidłowe odżywianie.
W konsekwencji powyższego strona wniosła o uchylenie decyzji w całości i wydanie decyzji w sprawie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 9 maja 2022 r. nr NP.9081.2.12.2022 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że uczestniczka postępowania jest pracownikiem Szpitala Powiatowego w C., od dnia 6 lipca 1988 r. Pracuje na stanowisku pielęgniarki w Oddziale Chorób Wewnętrznych. Do jej obowiązków należy wykonywanie czynności związanych z utrzymaniem higieny chorego, czynności diagnostycznych, prowadzeniem dokumentacji, podawaniem leków. Ponadto w okresie od 17 października 2020 r. do 20 maja 2021 r. ww. została oddelegowana do pracy na Oddziale Covidowym, gdzie zajmowała się kompleksową opieką nad chorymi zakażonymi wirusem SARS-CoV-2.
Ocena narażenia zawodowego wykazała, iż warunki pracy uczestniczki stwarzają ryzyko powstania choroby zawodowej pod postacią COVID-19. Pracodawca w karcie oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez PPIS w C. (karta z dnia 8 listopada 2021 r.) potwierdził narażenie (od marca 2020 r.) na czynnik biologiczny - wirus SARS-CoV-2. Aktywne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 zostało potwierdzone testem PCR wykonanym w dniu 12 listopada 2020 r. Uczestniczka badana była w [...] Ośrodku Medycyny Pracy, który w dniu 20 grudnia 2021 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej - choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo ich następstwa - wymienionej w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 ze zm.). W uzasadnieniu podano, iż aktywne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 potwierdzono testem PCR w dniu 12 listopada 2020 r. Badanie wykonano w związku z występującymi w dniu wymazu objawami - katar, złe samopoczucie, dolegliwości bólowe układu kostnego, stan podgorączkowy 37,5°C. W trakcie izolacji domowej wystąpiło osłabienie, silne dolegliwości bólowe głowy i kończyn dolnych. W dniu badania orzeczniczego (30 lipca 2021 r.) uczestniczka zgłaszała ograniczenie wydolności fizycznej, okresowo dolegliwości bólowe stawów kolanowych, zaburzenia pamięci świeżej. W ramach postępowania diagnostyczno-orzeczniczego przeprowadzono badanie ogólnolekarskie, wykonano badania serologiczne na obecność przeciwciał w klasie IgM i IgG przeciwko antygenom wirusa SARS-CoV-2, badanie EKG, badania laboratoryjne (morfologia krwi, bilirubina, aktywności aminotransferaz: alaninowej, asparaginianowej, gammaglutamylotranspeptydazy, kreatyniny, lipidogram, białko c-reaktywne, glukoza), zapoznano się z dostarczoną dokumentacją medyczną oraz dokonano oceny narażenia zawodowego. W wykonanych w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w [...] Ośrodku Medycyny Pracy testach serologicznych w kierunku wirusa SARS-CoV-2 stwierdzono ujemny wynik dla przeciwciał w klasie IgM i dodatni dla przeciwciał w klasie IgG. Wyniki wykonanych badań laboratoryjnych z odchyleń od normy wykazały: MCHC 31,93 g/dl (norma 32-36 g/dl), cholesterol całkowity 6,5 mmol/l (norma 3.0-5.0 mmol/l). Pozostałe wyniki badań laboratoryjnych w granicach norm. W badaniu Ekg bez istotnych nieprawidłowości. Biorąc pod uwagę wywiad, dostarczoną dokumentację medyczną, wyniki wykonanych badań i potencjalne narażenie zawodowe istnieją podstawy do uznania z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy chorobą, a narażeniem zawodowym i rozpoznania choroby zawodowej - stan po zakażeniu wirusem SARS-CoV-2 (COVID-19). Na podstawie ww. orzeczenia lekarskiego oraz oceny narażenia zawodowego, PPIS w C. wydał ww. decyzję z dnia 4 lutego 2022 r.
Organ odwoławczy wskazał następnie, że pismem z dnia 17 marca 2022 r. zwrócono się do jednostki orzeczniczej z prośbą o opinię medyczną w przedmiocie choroby zawodowej ww. uczestniczki postępowania i doprecyzowanie rozpoznanej jednostki chorobowej oraz wyjaśnienie czy rozpoznanie: przebyte zakażenie wywołane wirusem SARS-CoV-2 jest tożsame z rozpoznaniem choroby wywołanej wirusem SARS-CoV-2, tj. COVID-19 i może być uznane za chorobę, która jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych w pozycji 26. W odpowiedzi z dnia 30 marca 2022 r. OMP wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego u Pani E. K. rozpoznano chorobę zawodową, tj. chorobę zakaźną lub pasożytniczą albo ich następstwa: COVID-19, wymienią w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, powstałą w wyniku przebytego przez pacjentkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Biorąc pod uwagę wyniki wykonanych badań, dostarczoną dokumentacje medyczną i potencjalne narażenie zawodowe uznano związek przyczynowo-skutkowy między rozpoznaną chorobą, a warunkami pracy, co dało podstawę do rozpoznania u ww. choroby zawodowej. Zakażenie wirusem SARS-CoV-2 jest tożsame z wywołaniem choroby zakaźnej COVID-19 (definicja Światowej Organizacji Zdrowia WHO). OMP potwierdził zatem u ww. rozpoznanie choroby zakaźnej pod postacią COVID-19 powstałej w wyniku przebytego przez pacjentkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2.
Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, organ II instancji stwierdził, że w przypadku uczestniczki postępowania zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do stwierdzenia choroby zawodowej. Choroba została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia, która w wydanym orzeczeniu lekarskim z dnia 20 grudnia 2021 r. nr [...] orzekła o rozpoznaniu choroby zawodowej - choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo ich następstwa, wymienionej w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Jednostka orzecznicza w uzupełnieniu orzeczenia wydała opinię medyczną, w której podtrzymała swoje stanowisko o rozpoznaniu choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo ich następstwa: COVID-19, wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, powstałej w wyniku przebytego przez pacjentkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2 i pozostającej w związku przyczynowo-skutkowym z wykonywaną przez ww. pracą w Szpitalu Powiatowym w C. Z kolei ocena narażenia zawodowego (karta oceny narażenia zawodowego z dnia 8 listopada 2021 r.) potwierdziła ekspozycję na czynniki biologiczne w środowisku pracy (w tym wirus SARS-CoV-2). W wykazie szkodliwych czynników biologicznych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowie pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. z 2005 r. Nr 81, poz. 716 z późn.zm.) wymieniony jest wirus SARS zakwalifikowany do 3 grupy zagrożenia. W ramach prowadzonego procesu diagnostyczno-orzeczniczego na podstawie wywiadu epidemiologicznego, wywiadu chorobowego, obrazu klinicznego pacjenta oraz oceny narażenia zawodowego u ww. potwierdzono rozpoznanie przebytego zakażenia wirusem SARS-CoV-2 (badanie genetyczne z dnia 12 listopada 2020 r.).
W opinii organu, odwołanie nie wniosło nowych faktów, mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Strona odwołująca podniosła, że w stanie epidemii pracownik mógł zarazić się wirusem SARS-CoV-2 gdziekolwiek. Wskazała również, iż pracownik podczas realizacji podstawowych obowiązków zawodowych był właściwie chroniony przed kontaktem z czynnikiem biologicznym.
Odnosząc się do powyższego organ wyjaśnił, że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji uzyskał od Szpitala szczegółowe informacje dotyczące przebiegu zatrudnienia uczestniczki, wykonywanych czynności, organizacji pracy oraz środków profilaktycznych, podejmowanych w zakładzie pracy, w związku z narażeniem zawodowym. Pracodawca w piśmie z 2 września 2021 r. oraz w karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 8 listopada 2021 r. potwierdził pracę ww. w kontakcie z pacjentami zakażonymi wirusem SARS-CoV-2. Uczestniczka narażona była na duże ryzyko zakażenia SARS-CoV-2 z uwagi na wykonywanie czynności związanych z utrzymaniem higieny chorego oraz czynności diagnostyczne, jak również kontakt z innymi pracownikami.
Przebyte zakażenie wirusem, SARS-CoV-2 zostało potwierdzone u ww. testem PCR. Test molekularny RT-PCR na obecność materiału genetycznego wirusa jest jedynym testem zalecanym w diagnostyce aktywnego zakażenia. W ocenie naukowców z Johns Hopkins Medicine wirusa nie da się wykryć za pomocą testów RT-PCR w pierwszych dniach po zakażeniu. Optymalny czas na wykonanie badania w kierunku SARS-CoV-2 to, jak się przypuszcza, 8 dni po ekspozycji, co odpowiada około 3 dniom od chwili wystąpienia pierwszych objawów. Wykonany w dniu 12 listopada 2020 r. molekularny test potwierdził aktywne zakażenie SARS-CoV-2. Klasa przeciwciał znana jako immunoglobulina M (IgM) rozwija się wcześnie, zwykle po pierwszym tygodniu po wystąpieniu zakażenia. IgM wskazuje na aktywną postać zachorowania i nie utrzymuje się długo. Kilka dni później, po pierwszych 2 tygodniach od zakażenia, wytwarza się immunoglobulina G (IgG). Zwykle przeciwciała anty SARS-CoV-2 w klasie IgG utrzymują się i są wykrywane przez kilka miesięcy po wygaśnięciu zakażenia. Testy serologiczne na obecność przeciwciał w klasie IgM i IgG zostały wykonane u uczestniczki postępowania podczas badania orzeczniczego w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w dniu 30 lipca 2021 r. czyli po ponad pół roku po stwierdzonym aktywnym zakażeniu wirusem SARS-V-2. Stwierdzono ujemny wynik dla przeciwciał w klasie IgM i dodatni dla przeciwciał w klasie IgG.
Skarżący w złożonym odwołaniu podniósł także, że wyniki badań laboratoryjnych nie wskazują jednoznacznie na przebyte zakażenie wirusem SARS-CoV-2 oraz, że pogorszenie stanu zdrowia nastąpiło w sposób trwały i nieodwracalny. Podniesiony argument, zdaniem organu, nie można uznać za słuszny, bowiem każdy przypadek COVID-19 ma indywidualny przebieg. Uczestniczka skarżyła się na katar, złe samopoczucie, dolegliwości bólowe układu kostnego, stan podgorączkowy 37,5°C. W trakcie izolacji domowej wystąpiło osłabienie, silne dolegliwości bólowe głowy i kończyn dolnych. W dniu badania orzeczniczego (czyli ponad pół roku od zachorowania) ww. zgłaszała ograniczenie wydolności fizycznej, okresowo dolegliwości bólowe stawów kolanowych, zaburzenia pamięci świeżej. Inspektor wskazał, że decyzje wydawane w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej stanowią wyjątek od zasady aktualności, zgodnie z którą organ działa na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w czasie wydawania decyzji. W przypadku chorób zawodowych jedyną przesłanką wydania pozytywnej dla pracownika decyzji jest stwierdzenie wystąpienia u niego w trakcie zatrudnienia lub po ustaniu zatrudnienia, w terminie określonym w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, dla konkretnej choroby, co do której można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Argument strony dotyczący braku możliwości wskazania miejsca zakażenia nie został uznany za zasadny. Pomimo iż, ten sam czynnik szkodliwy, występuje także w innych miejscach związanych z aktywnością życiową pracownika, należy wskazać, że zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądowym, występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą. Inspektor wskazał, że zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy, nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku między warunkami pracy, a stwierdzoną chorobą. Ustawodawca w powyższym przepisie, posłużył się bowiem określeniem "z wysokim prawdopodobieństwem" wystąpienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy. [...] Ośrodek Medycyny Pracy w wydanym orzeczeniu lekarskim uzasadniał, iż "biorąc pod uwagę wywiad, dostarczoną dokumentację medyczną, wyniki wykonanych badań i potencjalne narażenie zawodowe, istnieją podstawy do uznania z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo - skutkowego, między chorobą, a narażeniem zawodowym i rozpoznania choroby zawodowej - stan po zakażeniu wirusem SARS-CoV-2 (COVID-19)."
Organ wyjaśnił nadto, że indywidualne środki ochrony, takie jak maski, fartuchy, kombinezony czy ochronne rękawiczki stosowane nawet prawidłowo, nie zapewniają pełnego bezpieczeństwa i nie gwarantują całkowitej ochrony przed zakażeniem. Statystycznie ryzyko zakażenia wywołanego koronawirusem podczas wykonywania obowiązków zawodowych jest w grupie zawodowej służb medycznych znacznie wyższe, niż w przypadku innych grup zawodowych. Ryzyko to zwiększa się jeszcze bardziej, gdy zagrożenie epidemiczne jest nowe - wirus SARS-CoV-2 nie został jeszcze dostatecznie dokładnie przebadany pod kątem naukowym, w tym sposobów skutecznej ochrony przed nim.
Reasumując, w ocenie Inspektora, dla uznania rozpoznanego schorzenia za chorobę zawodową konieczne jest każdorazowe dokładne zbadanie warunków, w jakich pracownik wykonywał pracę i ustalenie występowania na jego stanowisku pracy narażenia na określone czynniki szkodliwe dla zdrowia. Jeżeli bowiem określony czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia na stanowisku pracy daje podstawę by domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej. Zgromadzony materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wnikliwy i wyczerpujący. Wydane w przedmiotowej sprawie orzeczenie lekarskie i wydane do niego dodatkowe opinie medyczne są jasno i wyczerpująco uzasadnione w kwestii dokonanego rozpoznania. Rozpoznana u ww. osoby choroba zakaźna: COVID-19, w wyniku przebytego zakażenia wirusem SARS-CoV-2, została wymieniona w poz. 26 obowiązującego wykazu chorób zawodowych.
W skardze do WSA w Krakowie strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 235 1 Kodeksu pracy poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie można było stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że wystąpiła u uczestniczki choroba zawodowa która została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym", podczas gdy wirusem SARS Cov - 2 uczestniczka mogła zarazić się wszędzie, również poza miejscem pracy, tym bardziej, że w Szpitalu wprowadzone i stosowane zostały działania prewencyjne poprzez szereg zabezpieczeń higienicznych, medycznych i technologicznych, aby zminimalizować ryzyko zachorowania na COVID -19, zatem ryzyko było nieznaczne.
Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji organu I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej - p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 9 maja 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia 4 lutego 2022 r. stwierdzającą chorobę zawodową u E. K. - choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa - wymienioną w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych.
Zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (Dz.U. z 2022 r., poz. 1510 ze zm.) – dalej k.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 k.p.).
Wykaz chorób zawodowych wraz ze sposobem i trybem postępowania dotyczącym zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 ze zm.). W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
Sąd podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 września 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 534/22 - oddalającym skargę na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie choroby zawodowej - zgodnie z którym pomimo tego, że w wykazie chorób zawodowych (rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 ze zm.) oraz w załączniku do ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2021 r., poz. 2069 ze zm.) nie został wymieniony COVID-19, to organy prawidłowo przyjęły, że rozpoznana choroba zakaźna COVD-19, w wyniku przebytego przez uczestniczkę (pielęgniarkę) zakażenia wirusem SARS-CoV-2, mieści się w katalogu chorób zakaźnych lub pasożytniczych albo ich następstw, wymienionych w poz. 26 wykazu chorób zawodowych.
Sąd wskazał, że można stwierdzić chorobę zawodową nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". Ponadto wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy, zebrany materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że w przypadku uczestniczki postępowania zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do stwierdzenia ww. choroby zawodowej wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych.
Po pierwsze, choroba została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia. W wykazie chorób zawodowych, zawartym w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, znajdują się "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa", a w wykazie szkodliwych czynników biologicznych rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. z 2005 r., Nr 81, poz. 716) znajduje się wirus SARS – CoV-2 zakwalifikowany do 3 grupy zagrożenia, który bez wątpienia w świetle definicji legalnej, zawartej w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wywołuje chorobę zakaźną, jaką jest COVID-19. W załączniku nr 2 Lp.4 ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w wykazie prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych wymieniono natomiast prace w jednostkach ochrony zdrowia.
Po drugie, jednostka orzecznicza lekarska w orzeczeniu nr [...] z dnia 20 grudnia 2021 r. (doprecyzowanym w piśmie z dnia 30 marca 2022 r.) wskazała, że aktywne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 potwierdzono testem PCR w dniu 12 listopada 2020 r. Badanie wykonano w związku z występującymi w dniu wymazu objawami - katar, złe samopoczucie, dolegliwości bólowe układu kostnego, stan podgorączkowy 37,5°C. W trakcie izolacji domowej wystąpiło osłabienie, silne dolegliwości bólowe głowy i kończyn dolnych. W dniu badania orzeczniczego (30 lipca 2021 r.) uczestniczka zgłaszała ograniczenie wydolności fizycznej, okresowo dolegliwości bólowe stawów kolanowych, zaburzenia pamięci świeżej. W wykonanych testach serologicznych w kierunku wirusa SARS-CoV-2 stwierdzono ujemny wynik dla przeciwciał w klasie IgM i dodatni dla przeciwciał w klasie IgG. Ponadto w wyniku przeprowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego rozpoznano chorobę zawodową tj. chorobę zakaźną lub pasożytniczą albo ich następstwa: COVID-19, wymienioną w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, powstałą w wyniku przebytego przez pacjentkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Biorąc pod uwagę wyniki wykonanych badań, dostarczoną dokumentację medyczną i potencjalne narażenie zawodowe uznano związek przyczynowo-skutkowy między rozpoznaną chorobą, a warunkami pracy, co dało podstawę do rozpoznania u ww. choroby zawodowej. Podkreślono, że zakażenie wirusem SARS-CoV-2 jest tożsame z wywołaniem choroby zakaźnej COVID-19 (definicja Światowej Organizacji Zdrowia WHO).
Podnieść należy, że organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej merytorycznej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania choroby. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (zob. np. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt II GSK 2321/21 ).
W świetle powyższego stanowisko orzekających organów inspekcji sanitarnej nie budzi wątpliwości. Uczestniczka postępowania ze względu na rodzaj wykonywanej pracy (pielęgniarka) narażona była bezsprzecznie na duże ryzyko zakażenia SARS-CoV-2, zwłaszcza w okresie od 17 października 2020 r. do 20 maja 2021 r. podczas pracy na Oddziale Covidowym. Jak wynika z akt sprawy do obowiązków ww. należy m.in. wykonywanie czynności związanych z utrzymaniem higieny chorego, czynności diagnostycznych, podawaniem leków. Uczestniczka postępowania w swoim środowisku pracy narażona była zatem na czynnik biologiczny jakim jest wirus SARS-CoV-2. Nie można przy tym pominąć, że wykonując pracę ww. miała również kontakt z innymi pracownikami, którzy również mogli być chorzy lub pracowali na oddziałach, na których stwierdzono ogniska epidemiologiczne. Zarzuty skargi w tym względzie nie zasługują zatem na uwzględnienie. Zakażenie SARS-CoV-2 w przypadku osób wykonujących zawody medyczne z dużym prawdopodobieństwem może zostać wywołane czynnikami występującymi w środowisku pracy. Możliwość stwierdzenia, że dana osoba wykonująca zawód medyczny cierpi na chorobę zawodową, będzie każdorazowo zależało od jej miejsca pracy i charakteru pracy, np. lekarz lub pielęgniarka pracująca w szpitalu ponosi bardzo duże ryzyko zakażenia się COVID-19 w miejscu pracy ze względu na wysokie prawdopodobieństwo występowanie tam wirusa SARS-CoV-2, który bezpośrednio powoduje chorobę zakaźną. Podobnie w przypadku ratownika medycznego, który ze względu na częsty kontakt z różnymi osobami chorymi narażony jest na styczność z wirusem podczas wykonywania pracy. Oczywiście niemożliwe będzie uznanie COVID-19 za chorobę zawodową u lekarza wykonującego zawód jedynie w formie teleporad, bez kontaktu z pacjentami.
Zaliczenie pracy w jednostkach ochrony zdrowia w wykazie prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych (w ww. rozporządzeniu) jest zatem w pełni zrozumiałe skoro pracownicy ci ze względu na charakter pracy (kontakt z osobami chorymi) narażeni są na różnorodne czynniki niebezpieczne i szkodliwe, zagrażające ich zdrowiu, a nawet życiu, w szczególności na szkodliwe czynniki biologiczne, do których niewątpliwie zalicza się wirus SARS-CoV-2. Pracownicy zakładów opieki zdrowotnej czy też szpitala są zatem niewątpliwie zaliczani do grupy zwiększonego ryzyka zachorowania na choroby zakaźne. Rację należy przyznać zatem organowi, że indywidualne środki ochrony, takie jak maski, fartuchy, kombinezony czy ochronne rękawiczki stosowane nawet prawidłowo, nie zapewniają pełnego bezpieczeństwa i nie gwarantują całkowitej ochrony przed zakażeniem.
W konsekwencji powyższego, mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, w tym rodzaj pracy wykonywanej przez uczestniczkę, należy uznać, że zasadne było stwierdzenia u niej przedmiotowej choroby zawodowej. Wydane orzeczenie lekarskie i dodatkowe opinie medyczne są jasno i wyczerpująco uzasadnione. Rozpoznana choroba zakaźna COVD-19 w wyniku przebytego przez uczestniczkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2 mieści się w katalogu chorób zakaźnych lub pasożytniczych albo ich następstw, wymienionych w poz. 26 wykazu chorób zawodowych.
Wobec powyższego, nie można skutecznie postawić orzekającym organom zarzutu naruszenia wymienionego w skardze art. 2351 k.p.
W ocenie Sądu, organy w sposób właściwy zgromadziły i oceniły cały materiał dowodowy, a ponadto prawidłowo ustaliły, zinterpretowały i zastosowały przepisy Kodeksu pracy, powołanej ustawy oraz ww. rozporządzeń.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.