III SA/Kr 1017/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę C. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że właściwym organem do rozpatrzenia wniosku o zasiłek celowy jest gmina miejsca zamieszkania strony, a nie gmina pobytu.
Skarżący C. K. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta Krakowa i umorzyła postępowanie w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego. SKO uznało, że właściwą gminą do rozpatrzenia wniosku jest gmina miejsca zamieszkania skarżącego, a nie gmina pobytu. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że o miejscu zamieszkania decyduje całokształt okoliczności wskazujących na centrum życiowych i majątkowych interesów, a nie tylko czasowy pobyt. Skarżący posiadał mieszkanie i był zameldowany w Koszalinie, co przesądzało o właściwości miejscowej tamtejszych organów.
Sprawa dotyczyła skargi C. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta Krakowa i umorzyła postępowanie w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup okularów i leków. SKO uznało, że właściwość miejscową organu ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na fakt, że skarżący był właścicielem mieszkania w Koszalinie, zameldowany tam na pobyt stały i pobierał dodatek mieszkaniowy, Kolegium stwierdziło, że nie spełnia on kryteriów osoby bezdomnej i jego miejscem zamieszkania jest Koszalin. W związku z tym, Prezydent Miasta Krakowa, jako organ niewłaściwy miejscowo, powinien był przekazać wniosek organowi właściwemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO. Sąd podkreślił, że o miejscu zamieszkania decyduje całokształt okoliczności wskazujących na centrum życiowych i majątkowych interesów, a nie tylko czasowy pobyt. Fakt korzystania z rehabilitacji w Krakowie czy posiadanie tam dokumentów nie przesądzał o zamieszkaniu. Sąd uznał również, że nie zaszły przesłanki z art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, pozwalające na ustalenie innej właściwości miejscowej w przypadkach szczególnie uzasadnionych, gdyż skarżący nie wykazał obiektywnych przyczyn uniemożliwiających mu ubieganie się o świadczenie w Koszalinie, gdzie wcześniej składał wnioski i rejestrował się jako bezrobotny. Sąd potwierdził, że SKO prawidłowo zastosowało przepisy k.p.a. dotyczące uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia niewłaściwości miejscowej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Właściwość miejscową organu w sprawach pomocy społecznej ustala się przede wszystkim według miejsca zamieszkania strony. Dopiero w wyjątkowych sytuacjach, gdy występują obiektywne przyczyny uniemożliwiające ubieganie się o świadczenie w gminie właściwej miejscowo, można rozważyć właściwość gminy miejsca pobytu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że o miejscu zamieszkania decyduje całokształt okoliczności wskazujących na centrum życiowych i majątkowych interesów, a nie tylko czasowy pobyt. Skarżący, będąc właścicielem mieszkania i zameldowanym w Koszalinie, gdzie pobierał dodatek mieszkaniowy, miał tam miejsce zamieszkania. Brak obiektywnych przyczyn uniemożliwiających mu ubieganie się o świadczenie w Koszalinie sprawił, że właściwym organem była gmina koszalińska.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.p.s. art. 101 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Właściwość miejscową organu w sprawach pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
k.c. art. 25
Kodeks cywilny
Definicja miejsca zamieszkania osoby fizycznej jako miejscowości, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Pomocnicze
u.p.s. art. 101 § 2
Ustawa o pomocy społecznej
W przypadku osoby bezdomnej, właściwość miejscową organu gminy ustala się według ostatniego miejsca jej zameldowania na pobyt stały.
u.p.s. art. 101 § 3
Ustawa o pomocy społecznej
W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu tej osoby.
u.p.s. art. 6 § 8
Ustawa o pomocy społecznej
Definicja osoby bezdomnej.
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej umorzy postępowanie, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z jakiegokolwiek powodu.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy albo uchylając decyzję - umorzyć postępowanie pierwszej instancji.
k.p.a. art. 65 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ, który stwierdził swą niewłaściwość, przekaże sprawę innemu organowi, zawiadamiając o tym równocześnie strony.
P.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Właściwość miejscową organu w sprawach pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania strony, a nie miejsca pobytu. O miejscu zamieszkania decyduje całokształt okoliczności wskazujących na centrum życiowych i majątkowych interesów, a nie tylko czasowy pobyt. Konflikt osobisty z pracownikiem ośrodka nie stanowi obiektywnej przyczyny uzasadniającej odstąpienie od zasady właściwości miejscowej. Organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepisy k.p.a. dotyczące uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia niewłaściwości miejscowej.
Odrzucone argumenty
Kraków jest miejscem zamieszkania skarżącego, a nie Koszalin. Konflikt osobisty z Dyrektorem CUS w Koszalinie stanowi obiektywną przyczynę uzasadniającą właściwość miejscową Gminy Kraków. Brak posiadania rzeczy osobistych nie jest stanem nadzwyczajnym dla osób bezdomnych i nie może być podstawą do uznania braku centrum życiowego.
Godne uwagi sformułowania
O "miejscu zamieszkania" rozstrzyga zawsze całokształt okoliczności wskazujących na zejście się stanu faktycznego przebywania z zamiarem takiego przebywania. Dla ustalenia miejsca zamieszkania nie wystarczy ani samo zamieszkiwanie w sensie fizycznym, jednak bez zamiaru stałego pobytu, choćby zamieszkiwanie trwało przez dłuższy czas, ani sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości niepołączony z przebywaniem w tej miejscowości.
Skład orzekający
Jakub Makuch
przewodniczący
Katarzyna Marasek-Zybura
członek
Ewelina Dziuban
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej organów w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, interpretacja pojęcia miejsca zamieszkania w kontekście ustawy o pomocy społecznej i Kodeksu cywilnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej skarżącego, ale jego argumentacja prawna dotycząca właściwości miejscowej jest standardowa dla tego typu spraw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego, jakim jest właściwość miejscowa organów administracji publicznej w kontekście świadczeń z pomocy społecznej. Choć nie zawiera nietypowych faktów, jest istotna dla zrozumienia zasad przyznawania pomocy.
“Gdzie złożyć wniosek o pomoc? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady właściwości miejscowej organów.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 1017/24 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2025-02-27 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-06-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Ewelina Dziuban /sprawozdawca/ Jakub Makuch /przewodniczący/ Katarzyna Marasek-Zybura Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 901 Art. 101 ust. 1, 2 i 3 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2024 r. nr SKO.PS/4110/46/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o odmowie przyznania zasiłku celowego oddala skargę Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 11 kwietnia 2024 r., nr SKO.PS/4110/46/2024, po rozpatrzeniu odwołania C. K. (dalej określony jako skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 27 grudnia 2023 r., nr DB.500.2621.2023 odmawiającej przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup okularów oraz zasiłku celowego na zakup leków, uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu l instancji w całości. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. 2023 r. poz. 901), oraz art. 105 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2023 r. poz. 775 ze zm. dalej jako k.p.a.), Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżący zwrócił się do MOPS w Krakowie o przyznanie zasiłku celowego na zakup okularów oraz leków. Powiatowy Urząd Pracy w Koszalinie pismem z dnia 17 listopada 2023 r. poinformował, że skarżący zarejestrował się jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od dnia 31 maja 2023 r. (k. 564). Ustalono także, że skarżący pobiera dodatek mieszkaniowy z Centrum Usług Społecznych w Koszalinie w wysokości 281,76 zł przyznany na wniosek z 31 maja 2023 r. Organ administracyjny w Koszalinie w piśmie z dnia 31 października 2023 r. poinformował również, że skarżący regularnie pokrywa kwotę do pełnej wysokości czynszu za lokal mieszkalny, na który ma przyznany dodatek mieszkaniowy i brak jest aktualnie zaległości w opłatach czynszowych. (k. 586) Skarżący oświadczył, że jest właścicielem mieszkania w Koszalinie przy ul. [...] w Koszalinie, nie wynajmuje tego mieszkania. Wskazał, że "przebywanie osobiste w przedmiotowym mieszkaniu i konflikt osobisty z Dyrektorem CUS w Koszalinie (...) działa na mnie traumatycznie i przyczynia się do pogorszenia mojego stanu zdrowia psychicznego (...)" – k. 607. Gmina Miejska Kraków jest miejscem, w którym skarżący ma zamiar skorzystać z rehabilitacji dłoni (zaświadczenie o leczeniu od 23 października 2023 r. do 6 listopada 2023 r., k. 604, oświadczenie skarżącego k. 607, k. 609); Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 27 grudnia 2023 r. nr DB.500.2621.2023 odmówił C. K. świadczenia w formie zasiłków celowych na podstawie art. 4 i art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej z uwagi na brak współdziałania z organem w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Podczas przeprowadzonego w dniu 19 października 2023 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżący nocuje w różnych miejscach na klatach schodowych, ale też w Ogrzewalni przy ul. [...] w Krakowie. Skarżący poinformował, że posiada przy sobie wyłącznie dokumenty, a rzeczy osobiste zabrał kolega do Koszalina. Skarżący podał też, że czynsz wynosi 356,00 zł. Wyjaśnił, że przebywał w różnych miejscach na terenie Polski oraz że utrzymuje się z żebractwa. Nie podał jednak wysokości dochodu. Posiada skierowanie na oddział psychiatryczny, nie wyraził zgody na jego dołączenie do postępowania (k. 639-644). Od powyższej decyzji odwołanie złożył C. K., nie zgadzając się z treścią zaskarżonej decyzji i zarzucając organowi l instancji pozbawienie go prawa do zaspokajania elementarnych potrzeb życiowych. Odwołujący obszernie przedstawił swoje stanowisko w sprawie, zarzucając organowi l instancji działanie na szkodę odwołującego oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu l instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w uzasadnieniu zaskarżonej, opisanej na wstępie decyzji wskazało, że w przedmiotowej sprawie C. K. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krakowie o pomoc w formie zasiłku okresowego, zasiłku celowego na zakup okularów oraz zasiłku celowego na zakup leków. Następnie podkreślono, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 1 u.p.s.). Kolegium wyjaśniło, że z uwagi na to, że ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", to w tej kwestii należało odwołać się do przepisów kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, chodzi zatem o centrum życiowej aktywności i działalności człowieka. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują obiektywne okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym centrum życiowym danej dorosłej osoby fizycznej, w której koncentrują się jej wszystkie istotne czynności osobiste i życiowe. Wypada przy tym wskazać, że przez termin "zamiar" należy pojmować nie wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestawać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby (K. Piasecki: Komentarz do art. 25 Kodeksu cywilnego, System Informacji Prawnej Lex). Zdaniem Kolegium, pobyt skarżącego na terenie Gminy Miejskiej Kraków ma charakter czasowy i nie można przyjąć, że stałym miejscem zamieszkania skarżącego jest Kraków. Podczas przeprowadzonego w dniu 19 października 2023 r. wywiadu środowiskowego – C. K. podał, że nocuje w różnych miejscach na klatach i schodowych, ale też w Ogrzewalni przy ul. [...]. Poinformował, że posiada przy sobie wyłącznie dokumenty, a rzeczy osobiste zabrał kolega do Koszalina. C. K. poinformował również, że przebywał w różnych miejscach na terenie Polski. W ocenie organu II instancji, fakt, że C. K. korzystał ze świadczeń opieki zdrowotnej na terenie Krakowa i odbywał rehabilitację w dniach od 23 października 2023 r. do 6 listopada 2023 r. nie daje podstaw do przyjęcia, że miejscowość Kraków, w której obecnie przebywa skarżący jest miejscowością, w której strona przebywa z zamiarem stałego pobytu. Nie jest to miejsce ześrodkowania jego interesów majątkowych, życiowych i osobistych. Świadczy o tym brak istotnych rzeczy osobistych w obecnym miejscu przebywania oraz fakt, że skarżący posiada mieszkanie na terenie Koszalina, pobiera tam dodatek mieszkaniowy. Okoliczność, iż skarżący wskazuje, iż nie ma zamiaru stałego pobytu w Koszalinie i nie wiąże z tym miejscem pobytu przyszłości, nie ma w tym zakresie przesądzającego znaczenia. Istotnym bowiem elementem "zamieszkania" jest ześrodkowanie w danej miejscowości aktywności majątkowej i życiowej, a tę okoliczność ustala się na podstawie obiektywnych kryteriów. Sam więc fakt czasowego pobytu skarżącego na terenie Gminy Miejskiej Kraków czy nawet korzystanie z opieki medycznej w Przychodni na terenie Krakowa, w ocenie Kolegium, nie przesądza jeszcze o zamieszkaniu ww. na terenie tej gminy. Ponadto analizując materiał dowodowy organ II instancji uznał, że skarżący nie spełnia kryteriów do uznania go za osobę bezdomną w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej - osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Przepis ten definiując pojęcie osoby bezdomnej wskazuje na dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, lecz posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie (łącznie). Mając na uwadze fakt, że skarżący jest właścicielem mieszkania w Koszalinie, jest zameldowany na pobyt stały pod adresem ul. [...] w Koszalinie i pobiera w Koszalinie dodatek mieszkaniowy, Kolegium stwierdziło, że skarżący nie spełnia kryteriów do uznania go za osobę bezdomną w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Tym samym SKO uznało, iż właściwą miejscowo gminą jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia (art. 101 ust. 1 u.p.s.). W tej sprawie o świadczenie z pomocy społecznej wystąpił C. K. mający miejsce zamieszkania na terenie Gminy Koszalin, a nie na terenie Gminy Kraków. W związku z tym, mając na względzie ww. zasadę określenia właściwości miejscowej organu i ustalone w sprawie miejsce zamieszkania skarżącego, Prezydent Miasta Krakowa - w sytuacji złożenia do niego wniosku o zasiłek okresowy i zasiłek celowy - powinien stosownie do art. 65 § 1 k.p.a. złożony wniosek przekazać organowi miejscowo właściwemu do jego rozpatrzenia, a wnioskodawcę o tym zawiadomić. Organ, który nie jest właściwy miejscowo w sprawie, nie ma kompetencji do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 590/22). Uwzględniając powyższe Kolegium stwierdziło, że zasadne jest uchylenie zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta Krakowa w całości i umorzenie postępowania l instancji w całości. W skardze wniesionej na powyższą decyzję skarżący zakwestionował poczynione przez organ ustalenia faktyczne wskazując, że jego miejscem zamieszkania i głównym ośrodkiem interesów życiowych jest Kraków. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 4 listopada 2024 r. podtrzymał skargę skarżącego oraz wniósł o uchylenie decyzji SKO w części dotyczącej umorzenia postępowania i nakazanie rozpoznania wniosku skarżącego przez organ I instancji przy przyjęciu, że organ I instancji jest właściwy do rozpoznania tego wniosku z uwagi na przebywanie skarżącego na terenie Gminy Miejskiej Kraków. Skarżący nie tylko deklaruje pobyt w Krakowie, ale faktycznie tam przebywa. Wyjaśniono, że brak posiadania rzeczy osobistych nie jest w przypadku osób bezdomnych nie jest stanem nadzwyczajnym, a tym samym oparcie ustaleń na rzekomym braku centrum życiowego potwierdzonego miejscem przechowywania rzeczy, należało uznać za chybione. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną na zasadzie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonego postanowienia pod względem jego celowości czy słuszności. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja SKO w Krakowie nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uwzględnienie. Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, organ odwoławczy prawidłowo ustalił właściwość miejscową organu według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy. Co do zasady o właściwości miejscowej organów gminy w sprawach pomocy społecznej decyduje miejsce zamieszkania strony (art. 101 ust. 1 u.p.s.). Od tej zasady ustawa przewiduje jednak wyjątki i tak, w sprawie, gdy stroną jest bezdomny w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce jego zameldowania na pobyt stały (art. 101 ust. 2 u.p.s.) (vide: I.Sierpowska: Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2009, s. 396; W.Maciejko [w:] W.Maciejko, P.Zaborniak: Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2010, s. 402; postanowienie NSA z dnia 13 maja 2011 r., I OW 196/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Przepisy u.p.s. nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", a dla jego zrozumienia konieczne jest uwzględnienie przepisów Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 k.c., jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania – corpus) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu – animus). Jak to obrazowo przedstawiono w piśmiennictwie; dla ustalenia miejsca zamieszkania nie wystarczy ani samo zamieszkiwanie w sensie fizycznym, jednak bez zamiaru stałego pobytu, choćby zamieszkiwanie trwało przez dłuższy czas, ani sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości niepołączony z przebywaniem w tej miejscowości. O "miejscu zamieszkania" rozstrzyga zawsze całokształt okoliczności wskazujących na zejście się stanu faktycznego przebywania z zamiarem takiego przebywania (vide: S. Grzybowski [w:] System Prawa Cywilnego, Wrocław 1985 r., Z.N. im. Ossolińskich, wyd. 2, t. 1, s. 333 – 334, a także W. Popiołek, glosa do uchwały SN z dnia 24 czerwca 1993 r. sygn. akt III CZP 76/93; PS 1995, nr 3, s. 86 – 87). Należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że za istotny element składający się na odkodowanie pojęcia "zamieszkiwanie" uznać należy skoncentrowanie w danej miejscowości aktywności majątkowej i życiowej, a tę okoliczność ustala się na podstawie obiektywnych kryteriów. Sam więc fakt czasowego pobytu skarżącego na terenie Gminy Miejskiej Kraków czy nawet korzystanie z opieki medycznej w Przychodni na terenie Krakowa, nie przesądza jeszcze o zamieszkaniu skarżącego na terenie tej gminy. Skarżący jest właścicielem mieszkania w Koszalinie, w którym jest zameldowany na stałe. Skarżącemu na wniosek z 31 maja 2023 r. przyznano dodatek mieszkaniowy z Centrum Usług Społecznych w Koszalinie w wysokości 281,76 zł miesięcznie. Organ administracyjny w Koszalinie w piśmie z dnia 31 października 2023 r. poinformował także, że skarżący regularnie pokrywa kwotę do pełnej wysokości czynszu za lokal mieszkalny, na który ma przyznany dodatek mieszkaniowy i brak jest aktualnie zaległości w opłatach czynszowych. (k. 586). Podkreślenia w tym miejscu wymaga fakt, że skarżący: - zarejestrował się w UP w Koszalinie jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku (od dnia 31 maja 2023 r.) (k. 564); - zawnioskował do Centrum Usług Społecznych w Koszalinie o przyznanie dodatku mieszkaniowego, który otrzymał w wysokości 281,76 zł miesięcznie. Z powyższych ustaleń wynika, że stosownie do ust. 1 (a także ust. 2 - który nie ma w tej sprawie zastosowania) art. 101 ustawy - właściwą miejscowo gminą do rozpatrzenia wniosków o przyznanie ww. świadczeń była Gmina Koszalin. W ocenie Sądu, w tej sprawie nie zaistniały również przesłanki z art. 101 ust. 3 ustawy. W przepisie tym ustawodawca przyjął, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się oświadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu tej osoby (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2010 r., sygn. akt I OW 143/10, LEX nr 741 739). Artykuł 101 ust. 3 u.p.s. pozwala więc na ustalenie innej właściwości miejscowej organu tylko wówczas, gdy sytuacja osobista strony odbiega od powszechnie występującego w tego rodzaju sprawach niedostatku środków utrzymania lub trudnej sytuacji materialnej ubiegającego się oświadczenie, w tym gdy wnioskodawca z obiektywnych przyczyn nie ma możliwości ubiegać się o przyznanie świadczenia w organie, którego właściwość wynikałaby z przepisu art. 101 ust. 1 lub ust. 2 u.p.s. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2011 r., sygn. akt I OW 186/10, LEX nr 1 070 880 i postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OW 261/19, LEX nr 3 009 439). Trzeba mieć przy tym na uwadze, że zgodnie z zasadami wykładni prawa, przepis art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, jako wyjątek od reguły zawartej w art. 101 ust. 1 tej ustawy, należy interpretować zawężająco. Jest to istotne zwłaszcza na tle spraw o świadczenia z zakresu pomocy społecznej, w których z istoty organy mają do czynienia z wyjątkową sytuacją osobistą czy majątkową wnioskodawców. Sytuacje, do których ma zastosowanie art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, mają bowiem miejsce jedynie wówczas, gdy wnioskodawca z obiektywnych przyczyn nie ma możliwości ubiegać się o przyznanie świadczenia w organie właściwym dla swego miejsca zamieszkania. Z akt sprawy nie wynika bowiem, żeby po stronie skarżącego wystąpiły obiektywne przyczyny uniemożliwiające mu ubieganie się o przyznanie świadczenia w organie, którego właściwość wynikałaby z przepisu art. 101 ust. 1 u.p.s., zwłaszcza, że niewiele wcześniej skarżący złożył wniosek w Centrum Usług Społecznych w Koszalinie o przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz zarejestrował się w Urzędzie Pracy w Koszalinie jako bezrobotny. Za obiektywną przyczynę z art. 101 ust. 3 ustawy nie można również traktować powodów zawartych w oświadczeniu skarżącego z dnia 13 października 2023 r., w którym podał, że ma konflikt osobisty z Dyrektorem CUS w Koszalinie (...), który działa na niego traumatycznie i przyczynia się do pogorszenia jego stanu zdrowia (k. 607). We wniosku skierowanym do MOPS w Krakowie o przyznanie świadczenia, skarżący również nadmienił, że popadł w ciężką chorobę spowodowaną działaniami pracowników tutejszego ośrodka (na co przedłożył zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy 5 kwietnia 2023 r do 30 kwietnia 2023 r. (k. 525 i 526). Podsumowując, skoro zatem ostatnim miejscem zamieszkania i zameldowania skarżącego jest Koszalin (skarżący jest właścicielem mieszkania przy ul. [...} w Koszalinie), a w sprawie nie zachodzi sytuacja, wskazana w art. 101 ust. 3 u.p.s., to organem właściwym w sprawie wniosku o przyznanie świadczenia z 30 czerwca 2023 r. była Gmina Koszalin, stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy. Zdaniem Sądu, Kolegium prawidłowo zastosowało art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy. W przepisie art. 138 k.p.a. ustawodawca nie przewidział - tak jak w art. 233 § 1 pkt 2 lit. b Ordynacji podatkowej - decyzji, w której organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji w całości i sprawę przekazuje do rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Z uwagi na brak takiego przepisu w Kodeksie postępowania administracyjnego zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie wskazuje się bowiem, że w takim przypadku organ odwoławczy powinien wydać decyzję o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniu postępowania pierwszej instancji (por. B. Adamiak [w:] System..., t. 9, s. 246; zob. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt l OSK 926/10, LEX nr 745378, A. Golęba [w:] H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, WKP 2023 LEX/el). Wobec powyższego, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI