III SA/Gl 1000/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2007-01-04
NSApodatkoweWysokawsa
VATpodatek naliczonypodatek należnyfakturanieistniejący podmiotryzyko podatkowekontrola skarbowarozliczenia podatkowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika, uznając, że nie miał on prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury wystawionej przez nieistniejący podmiot gospodarczy.

Sprawa dotyczyła prawa podatnika do odliczenia podatku naliczonego VAT od zakupu oleju napędowego. Podatnik otrzymał fakturę od firmy B, która okazała się podmiotem nieistniejącym lub fikcyjnym, nie składającym deklaracji podatkowych. Organy podatkowe uznały, że faktura taka nie może stanowić podstawy do odliczenia VAT. Sąd administracyjny zgodził się z tym stanowiskiem, podkreślając, że ryzyko związane z transakcjami z fikcyjnymi podmiotami obciąża podatnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę S. W. – Firmy A na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję określającą zobowiązanie podatkowe z tytułu VAT za dany rok. Spór dotyczył prawa podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktury zakupu oleju napędowego od Firmy B. Organy podatkowe ustaliły, że Firma B była podmiotem fikcyjnym – jej właściciel nie przebywał pod wskazanym adresem, nie składał deklaracji podatkowych, a próby kontroli wykazały fikcyjność adresu działalności. Podatnik twierdził, że nie miał podstaw przypuszczać o nierzetelności kontrahenta, gdyż zamówienia były realizowane telefonicznie, a płatności dokonywane gotówką. Sąd administracyjny oddalił skargę, powołując się na § 48 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów, który stanowi, że faktury wystawione przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony nie stanowią podstawy do obniżenia podatku naliczonego. Sąd podkreślił, że ryzyko związane z transakcjami z fikcyjnymi podmiotami obciąża podatnika, nawet jeśli działał w dobrej wierze.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego w takiej sytuacji.

Uzasadnienie

Przepisy (w tym § 48 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów) stanowią, że faktury wystawione przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku naliczonego. Ryzyko związane z transakcjami z takimi podmiotami obciąża podatnika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.p.t.u. art. 19 § ust. 1 i 2

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

rozp. MF art. 48 § ust. 4 pkt 1 lit. a

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Faktury wystawione przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego.

Pomocnicze

O.p. art. 233 § 1 pkt 1

Ordynacja podatkowa

P.u.s.a. art. 1 § § 1 ust. 1 i 2

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktura wystawiona przez podmiot nieistniejący lub fikcyjny nie może stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego. Ryzyko związane z transakcjami z fikcyjnymi podmiotami obciąża podatnika.

Odrzucone argumenty

Podatnik nie miał podstaw przypuszczać o nierzetelności kontrahenta. Należyta realizacja zamówień i płatność gotówką powinny wystarczyć. Państwo powinno ponosić skutki nierzetelności sprzedawcy. Organy podatkowe nie dołożyły starań w ustaleniu miejsca pobytu właściciela firmy B. Brak rejestracji kontrahenta nie musi rodzić negatywnych skutków dla jego kontrahenta.

Godne uwagi sformułowania

ryzyko tego typu sytuacji obciąża podatnika za podmiot fikcyjny występujący w obrocie uznać należy nie tylko podmiot faktycznie nieistniejący, lecz także podmiot formalnie zarejestrowany w oparciu o nieprawdziwe lub nieścisłe i nieaktualne dane, który nie składa właściwych deklaracji podatkowych i nie wykazuje podatku należnego

Skład orzekający

Marek Kołaczek

przewodniczący sprawozdawca

Mirosław Kupiec

asesor

Barbara Orzepowska-Kyć

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do odliczenia VAT w przypadku transakcji z podmiotami, które okazały się fikcyjne lub nieistniejące. Podkreślenie ryzyka obciążającego podatnika."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego z 1993 r. i rozporządzeń z 2002 r., ale zasady dotyczące fikcyjnych kontrahentów są nadal aktualne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje klasyczny problem w VAT – ryzyko związane z fakturami od nieistniejących podmiotów. Jest to ważna lekcja dla przedsiębiorców.

Uważaj na faktury od nieistniejących firm – ryzyko VAT obciąża Ciebie!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 1000/06 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2007-01-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-07-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Orzepowska-Kyć
Marek Kołaczek /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Kupiec
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek (spr.), Sędziowie Asesor WSA Mirosław Kupiec,, Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Sekretarz sądowy Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2007 r. przy udziale - sprawy ze skargi S. W. – Firma A w D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] określającą kwotę zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za [...]r. w kwocie [...]zł.
W podstawie prawnej decyzji powołano art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60), art. 19 ust 1 i 2, art. 23 pkt 1 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) – odtąd ustawa o VAT z 1993 oraz § 48 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 27, poz. 268) – odtąd rozp. z 2002 r.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności nawiązano do okoliczności faktycznych sprawy. W tych zaś ramach podniesiono, że w oparciu o dokumenty źródłowe badane w toku kontroli skarbowej w firmie A S. W. z/s w D. w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za [...] rok ustalono, że kontrolowana jednostka uwzględniła i bezpodstawnie obniżyła w deklaracji VAT-7 za [...]r. podatek należny o podatek naliczony wynikający z faktury zakupu nr [...]z [...]r. na wartość netto równą [...]zł, VAT [...]zł dotyczącą zakupu oleju napędowego od Firmy B A. K. z/s w C.. Z informacji uzyskanej od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. wynikało, że za okres objęty kontrolą A. K. złożył jedynie zeznanie roczne PIT-37. Nie wykazywał nigdy przychodu i dochodu bądź straty z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej. W [...] r. nie składał deklaracji VAT-7 ani PIT-5. Próby przeprowadzenie kontroli u A. K. wykazały, że nie przebywał on w miejscu zamieszkania a wskazany urzędowi skarbowemu adres prowadzenia działalności jest fikcyjny. Jakkolwiek A. K. zawarł w dniu [...]r. umowę na wynajem pomieszczeń z [...] S.A. w K., w okresie obowiązywania umowy jego firma nie funkcjonowała.
W dniu [...]r. przesłuchano S. W. na okoliczność dokonywanych transakcji z firmą B. Zeznał on, że nawiązał kontakt telefonicznie, ale nie był w stanie przypomnieć sobie kto do niego dzwonił i skąd miał numer telefonu. Zakupów z firmy B dokonywał ze względu na pewność dostarczenia paliwa oraz cenę. Nigdy nie spotkał osobiście właściciela firmy B, nie przebywał w jej siedzibie, nie interesowała go wiarygodność tak samej firmy jak i jej właściciela. Towar zamawiał telefonicznie. Osobiście odbierał dowożone paliwo wraz z fakturą a należność regulował gotówką u kierowcy.
Biorąc pod uwagę powyższe organ pierwszej instancji uznał, że kontrahent podatnika w rozumieniu § 48 ust. 4 pkt 1 lit. 1 rozp. z 2002 r. jest podmiotem nieistniejącym, a zatem S. W. nie miał prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z zakwestionowanej faktury.
W tym stanie rzeczy podjęte zatem zostało przedstawione na wstępie rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne zaskarżone następnie odwołaniem do Dyrektora Izby Skarbowej. W odwołaniu tym powołano się zaś na zarzut naruszenia art. 180,187 i 191 Ordynacji podatkowej poprzez błędne ustalenie, z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, że strona dokonywała obniżenia podatku należnego w oparciu o nabycie towarów potwierdzonego fakturami VAT wystawionymi przez podmiot nieistniejący, a tym samym naruszyła § 48 ust. 4 pkt 1 lit. a rozp. z 2002 r.
W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że strona nie miała podstaw przypuszczać, iż firma B nie reguluje zobowiązań podatkowych. Wynikało to z faktu należytej realizacji zamówień telefonicznych. Odwołujący się zwrócił uwagę, że firma B dochowała wszelkich formalnych wymagań nałożonych ustawą na osobę prowadzącą działalność gospodarczą, tj. zgłosiła fakt prowadzenia działalności gospodarczej do stosownych urzędów i instytucji na co wskazują dokumenty, w tym zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług (VAT-R). Wobec czego S. W. nie miał formalnych ani faktycznych podstaw do obawy, że firma ta działalności faktycznie nie prowadzi, nie reguluje zobowiązań podatkowych, czy też, nie wykazuje przychodów z prowadzonej działalności.
W dalszej części uzasadnienia wskazano, że zgodnie z obowiązującym systemem prawnym, w tym zwłaszcza w zakresie podatku od towarów i usług można stwierdzić, że państwo "powierzyło" rolę statio fisci sprzedawcy towarów i usług. W tej sytuacji skutki nierzetelności sprzedawcy powinno w pierwszej kolejności ponosić państwo, ponieważ sprzedawca działa w tym przypadku w jego imieniu. Nie jest zatem zasadne, aby odwołujący się jako nabywca towaru musiał uiszczać podatek drugi raz tylko dlatego, że sprzedawca nie ujął kwoty podatku we właściwej deklaracji podatkowej, czy też, okazał się podmiotem ukrywającym swe przychody i niedokonującym stosownych rozliczeń podatkowych. Sytuacja ta powoduje w pewnym sensie podwójne opodatkowanie.
Odwołanie zawierała również polemikę z ustaleniem, iż podatnik dokonał obniżenia podatku należnego w oparciu o nabycie towarów potwierdzonego fakturami VAT wystawionymi przez podmiot nieistniejący. W ocenie odwołującego się, w toku postępowania nie ustalono miejsca pobytu właściciela firmy B, nie wykorzystano wszystkich w tym względzie możliwości. Nie ustalono bowiem aktualnego adresu na podstawie danych ewidencji ludności lub za pośrednictwem innych organów np. Policji. Tymczasem dokonanie dodatkowych czynności pozwoliłoby na wykazanie, że firma B faktycznie prowadziła działalność gospodarczą ,a jedynie nie dokonywała rozliczeń z urzędem skarbowym.
Odwołujący się powołał się również na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 maja 2003 r. sygn. akt III SA 2597/01, zgodnie z którym, sam fakt braku rejestracji jednej ze stron umowy jako podmiotu gospodarczego nie może rodzić dla jej kontrahenta ujemnych skutków i nie jest automatycznie dowodem, że transakcja nie miała miejsca. Podobnie brak kopii faktur u wystawcy nie oznacza jeszcze, że umowa sprzedaży także nie miała miejsca. Tymczasem w przedmiotowej sprawie kontrahent odwołującego się posiadał wszystkie niezbędne dokumenty rejestrowe, w tym też w zakresie podatku VAT. W tej sytuacji nie można zgodzić się z ustaleniem, że przedmiotowe transakcje zrealizowane były z podmiotem nieistniejącym. W sytuacji bowiem, gdy nie doszło do oszustwa podatkowego popełnionego przez obie strony czynności podlegającej opodatkowaniu odliczenie podatku naliczonego przysługiwało podatnikowi w razie zapłacenia ceny wraz z zawartym w niej podatkiem bez względu na to czy sprzedawca uiścił podatek.
Dyrektor Izby Skarbowej nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Uzasadniając zajęte w sprawie stanowisko organ odwoławczy podniósł, że generalna zasada obniżenia podatku należnego o podatek naliczony określona została w art. 19 ustawy o VAT z 1993 r. Zgodnie z tą zasadą obniżenie kwoty podatku należnego może nastąpić o kwotę podatku naliczonego tylko w warunkach ściśle określonych przez przepisy ustawy. Jednym z zasadniczych warunków prawidłowego rozliczenia podatku od towarów i usług jest rygorystyczne przestrzeganie, aby faktury VAT były wystawione przez podatników VAT jako podmioty realnie istniejące i tym samym uprawnione do wystawiania właściwych dokumentów rozliczeniowych potwierdzających transakcje dokonane między stronami. Organ odwoławczy stwierdził, że z uwagi na istotę podatku od towarów i usług za podmiot fikcyjny występujący w obrocie uznać należy nie tylko podmiot faktycznie nieistniejący, lecz także podmiot formalnie zarejestrowany w oparciu o nieprawdziwe lub nieścisłe i nieaktualne dane, który nie składa właściwych deklaracji podatkowych i nie wykazuje podatku należnego wynikającego z wystawionych faktur oraz w konsekwencji nie płaci tego podatku. W związku z tym za prawidłową fakturę mogąca stanowić podstawę do późniejszych odliczeń podatku nie można było uznać faktury wystawionej przez taki podmiot.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy uznał, że takim stwarzającym pozory formalnego istnienia podmiotem była w momencie wystawienia spornej faktury firma B. Na dowód przytoczono ustalenia organu I instancji. Za chybiony uznano zarzut zaniechania przez kontrolę prób ustalenia adresu firmy B zwracając uwagę, że również S. W. poproszony o przekazanie numeru telefonu, pod którym zamawiał paliwo poinformował inspektora, że nie może ujawnić numeru telefonu komórkowego kontrahenta z obawy o bezpieczeństwo rodziny. Za bezpodstawne uznał również organ odwoławczy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 180, 187 i 191 Ordynacji podatkowej podnosząc, że organ podatkowy I instancji działał zgodnie z przepisami procedury administracyjnej, a w szczególności przeprowadzając potrzebne dowody wyjaśnił sprawę w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygnięcie. Natomiast zgodnie z ogólną regułą dowodową obowiązującą w postępowaniu podatkowym każdy, kto z określonych faktów wyprowadza dla siebie korzystne skutki prawne obowiązany jest te fakty wykazać i udowodnić. Skoro zatem strona nie przedłożyła organowi prowadzącemu postępowanie stosownych dowodów uzasadniających słuszność jej twierdzeń, musi liczyć się z tym, że organ ten rozstrzygnie sprawę w oparciu o zgromadzony przez siebie materiał dowodowy.
Powyższa decyzja zaskarżona została w całości przez stronę pismem datowanym [...]r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Decyzji tej strona zarzuciła:
- błędne ustalenie z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, że dokonała obniżenia podatku należnego w oparciu o nabycie towarów potwierdzonego fakturami VAT wystawionymi przez podmiot nieistniejący a tym samym naruszyła § 48 ust. 4 pkt 1 lit. a rozp. z 2002 r.
- naruszenie art. 180, 187 i 191 Ordynacji podatkowej.
Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podtrzyma w całości argumentację przedstawioną w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).
Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Skarga uzasadniona nie jest, albowiem wbrew jej twierdzeniom, zaskarżona decyzja prawa nie narusza.
Przechodząc natomiast do meritum sporu zauważyć trzeba, iż sprowadza się on w gruncie rzeczy do kwestii zasad rozliczania w podatku od towarów i usług podatku naliczonego przy zakupie towarów i usług. Stąd też w punkcie wyjścia dalszych rozważań przywołać godzi się regulacje prawne znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie. Tak więc zgodnie z przepisem art. 19 ust. 1 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 z późn. zm.) podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Realizacja tego podstawowego dla podatników podatku od towarów i usług prawa dokonywana jednak może być tylko na warunkach ściśle określonych przez przepisy w/w ustawy. Taki formalizm jest niewątpliwie konsekwencją faktu, że obliczanie i pobór podatku pozostaje w kompetencji podatnika. Tym samym więc jego działania w omawianym zakresie muszą być łatwo weryfikowalne, chociażby ze względu na skutki jakie ustawa powodować może w budżecie państwa.
Jednym z warunków realizacji omawianego prawa jest to, iż wszelkie odliczenia od podatków mogą być dokonywane wyłącznie na podstawie faktur, które spełniają wymogi formalne określone przez powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Wniosek taki wynika bowiem a contrario z regulacji zawartych w art. 19 – 25 ustawy o podatku od towarów i usług (...) w zw. z przepisami rozdz. 10 (§ 34 – 51) rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 27, poz. 268 z późn. zm.). W tym kontekście za nieuzasadniony należy uznać zarzut niewłaściwego zastosowania i błędnej interpretacji przepisu art. 19 i 25 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym poprzez przyjęcie, że pomimo faktycznego zakupu towaru, otrzymania faktury i jej faktycznej zapłaty podatnikowi nie przysługiwało prawo odliczenia podatku naliczonego.
Mając powyższe na uwadze zauważyć dalej trzeba, że wspomniane tu rozporządzenie w przepisie § 48 ust. 4 pkt 1 lit a stanowi, iż "W przypadku gdy sprzedaż towarów lub usług została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujących, faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego".
W świetle treści przywołanej wyżej regulacji nie może zatem budzić wątpliwości ta konkluzja, że podatnik podatku od towarów i usług traci prawo do rozliczenia podatku naliczonego przy zakupie towarów i usług w sytuacji, gdy podatek ten wynika z faktury wystawionej przez podmiot:
a) nie istniejący, bądź
b) nie uprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujących.
Ten pierwszy przypadek zachodzić będzie niewątpliwie wtedy, gdy wystawca faktury jest podmiotem, który w sensie wymagań stawianych przez prawo w ogóle nie istnieje. W drugim natomiast przypadku wystawca faktury (faktury korygującej) może co prawda istnieć niemniej z powodu niedopełnienia obowiązków rejestracyjnych określonych w art. 9 ustawy o podatku od towarów i usług (...) bądź też wobec utraty przez niego statusu podatnika tego podatku nie posiada legitymacji prawnej do wystawiania faktur "vatowskich".
Zaakcentować trzeba, iż zawarta w przepisie § 48 ust. 4 pkt 1 lit a rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym regulacja, iż nie można dokonywać odliczeń na podstawie faktur wystawionych przez podmiot nie istniejący lub nie uprawniony do wystawiana faktur lub faktur korygujących nie wprowadzała unormowania, którego nie dałoby się wywieść z art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Powyższe zasady rozliczania podatku od towarów i usług zdają się być zresztą nie kwestionowane przez skarżącego. Z treści skargi wynika bowiem, że przede wszystkim kwestionuje on ustalenie, iż wystawcę spornych w niniejszym przypadku faktur uznano za podmiot nie istniejący. W konsekwencji tego ciężar sporu przesuwa się w istocie rzeczy na kwestie natury dowodowej.
W tym jednak zakresie nie można, zdaniem składu orzekającego w tej sprawie, postawić organom podatkowym skutecznych zarzutów. Zebrały bowiem w roztrząsanej tu kwestii materiał kompletny i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia, który poddały następnie logicznej, zgodnej z wymogami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), ocenie.
Przypomnieć w związku z tym trzeba, iż z ustaleń tych wynika, że wystawca spornych faktur A. K. złożył jedynie zeznanie roczne PIT-37, nie wykazywał nigdy przychodu i dochodu bądź straty z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej. W [...] r. nie składał deklaracji VAT-7 ani PIT-5. Próby przeprowadzenie kontroli u A. K. wykazały, że nie przebywał on w miejscu zamieszkania a wskazany urzędowi skarbowemu adres prowadzenia działalności był fikcyjny. Wprawdzie A. K. zawarł w dniu [...]r. umowę na wynajem pomieszczeń z [...] S.A. Centrum w K., w okresie obowiązywania umowy jego firma nie funkcjonowała.
Ustalenia te wobec braku ustaleń przeciwnych pozwalały zatem na dzień podejmowania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie – co godzi się w tym miejscu podkreślić, zastosować przywołane wyżej regulacje materialnoprawne, które skutkowały pozbawieniem skarżącego prawa do rozliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez wskazany wyżej podmiot. Świadczą one bowiem o tym, że ww. sposób spełniona została dyspozycja przepisu § 48 ust. 4 pkt l lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 27, poz. 268 ze zm.).
Zaakcentować trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko (zob. wyrok OZ NSA w Gdańsku z dnia 27 stycznia 2000 r. sygn. akt I SA/Gd 2645/98, opubl. LEX 40387 i tam powołane przykłady innych wyroków dot. wystawiania faktur przez podmioty fikcyjne), że z uwagi na istotę podatku od towarów i usług za podmiot fikcyjny występujący w obrocie należy uznać nie tylko podmiot faktycznie nieistniejący, lecz także podmiot formalnie zarejestrowany bądź to w oparciu o nieprawdziwe lub nieścisłe i nieaktualne dane, który nie składa właściwych deklaracji podatkowych i nie wykazuje podatku należnego wynikającego z wystawianych faktur oraz w konsekwencji nie płaci tegoż podatku. W związku z tym za prawidłową fakturę mogącą stanowić podstawę do późniejszych odliczeń podatku nie można było uznać faktury wystawionej przez taki podmiot. Tę wykładnię można odnieść do § 48 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia. Podmiot nieistniejący, o którym mowa w tym przepisie, to także podmiot stwarzający formalne pozory istnienia, który jednak rzeczywiście nie uczestniczy w obrocie prawnym.
Takim stwarzającym pozory formalnego istnienia podmiotem była firma B. Potwierdziło to postępowanie podatkowe.
Równocześnie stwierdzić trzeba, że podstaw do zmiany powyższego stanowiska nie dostarczają, w ocenie składu orzekającego, argumenty naprowadzone przez stronę skarżącą. Poczynione na dzień wydania decyzji ostatecznej ustalenia są bowiem jednoznaczne zaś sposobu ich podjęcia skutecznie nie podważono.
Co zaś się tyczy argumentu, iż zakup oleju napędowego udokumentowany spornymi fakturami miał miejsce i po otrzymaniu faktur doszło do ich zapłaty zaś skarżący ze swej strony dołożył wszelkich starań ażeby zweryfikować swego kontrahenta, podnieść trzeba, iż argumenty te również nie mogą odnieść pożądanego przez niego skutku procesowego. Jak bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20.12.2001 r., sygn. SA/Sz 1387/00 "okoliczność, że skarżąca działała w dobrej wierze i nie miała możliwości sprawdzenia kontrahenta, nie zmienia faktu, że rachunek pochodzi od nieistniejącego podmiotu i przez to nie stanowi dokumentu potwierdzającego operację gospodarczą, a tym samym nie ma mocy dowodowej w rozliczeniu podatkowym. Ryzyko tego typu sytuacji obciąża podatnika" (publ. System Informacji Prawniczej na CD Wyd. LEX w Sopocie – Lex nr 53866).
Innymi słowy w świetle powyższych uwag oraz poglądów judykatury wyrazić można pogląd, że zastosowanie przywołanych na wstępie regulacji materialnoprawnych uzależnione jest w istocie rzeczy od wystąpienia określonego stanu rzeczy, ryzyko wystąpienia którego obciąża podatnika.
Za chybiony należy również uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia Ordynacji podatkowej poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego, a w szczególności nieustalenia miejsca pobytu właściciela firmy B zwłaszcza, że sam skarżący nie chciał współdziałać z organami podatkowymi w tym zakresie i nie podał nawet numeru jego telefonu.
W podsumowaniu należy stwierdzić, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia, dokonane ustalenia faktyczne znajdują oparcie w zgromadzonych dowodach, dały też podstawę do poczynienia trafnych rozważań faktycznych i prawnych. Wyrażone w decyzji stanowisko organu zostało nadto dostatecznie pod względem formalnym uzasadnione.
Decyzja ta nie uchybia także przepisom prawa materialnego, gdyż poczynione rozważania należy podzielić. W istocie bowiem trafnych ustaleń organ wysnuł zasadne wnioski.
Kierując się powyższymi względami Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI