III SA/GL 989/23

III SA/Gl 989/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-01-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik
Barbara Orzepowska-Kyć /przewodniczący/
Krzysztof Wujek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Szpitala
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 10 ust. 1, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w W. na decyzję Szpitala Miejskiego w R. Sp. z o.o. w R. z dnia 11 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odpowiedzi na pierwsze pytanie strony skarżącej, 2. w pozostałym zakresie oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 11 września 2023 r., nr [...], Szpital Miejski w R. Spółka z o.o. (dalej jako "Szpital") odmówił Fundacji [...] w W. (dalej: Fundacja) udostępnienia informacji publicznej wskazanej w pkt 1 - 4 oraz pkt 6 -7 wniosku z dnia 28 lipca 2023 r.
Z akt administracyjnych wynika, że wnioskiem z 28 lipca 2023 r., opierając się na art. 2 ust. 1 oraz 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2022 r. poz. 902 ze zm.; dalej "u.d.i.p") w związku z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 1997 r. nr 78, poz. 483; dalej: Konstytucja RP) Fundacja zwróciła się o udzielenie informacji, czy w prowadzonym przez Spółkę szpitalu dokonuje się terminacji ciąży w przypadkach określonych w art. 4a ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. 2022 r. poz. 1575 z póżn. zm.). W razie pozytywnej odpowiedzi Fundacja domagała się udzielenia informacji odnośnie:
1) liczby świadczeń wykonywanych na podstawie art. 4a ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, z wyszczególnieniem poszczególnych lat, począwszy od roku 2016, a skończywszy na roku 2022 z podziałem według określonych ustawowo przypadków, z powodu których podjęto się realizacji świadczenia według ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży art. 4a ust. 1 pkt 1 bądź 3 (oraz 2 i 4 - obecnie uchylone);
2) liczby przeprowadzanych aborcji w przypadku zdiagnozowanych problemów psychicznych matki z wyszczególnieniem poszczególnych lat;
3) w przypadkach aborcji ze względu na zdiagnozowane problemy psychiczne matki - ile razy stwierdzono wady u poczętego dziecka i jakie to były wady, z wyszczególnieniem poszczególnym lat;
4) dostępnych do wykonania i rozliczenia z Narodowym Funduszem Zdrowia procedur, z wyszczególnieniem ilościowym stosowania poszczególnych metod w poszczególnych latach, jednocześnie zaznaczając, że zapytanie dotyczy jedynie stosowanych przez lekarzy procedur, nie szczegółowych opisów przypadków zawartych w dokumentacji medycznej. Przykładowa odpowiedź: "rozszerzenie kanału szyjki i wyłyżeczkowanie ścian jamy macicy w celu zakończenia ciąży - 366 razy, zakończenie ciąży przez wstrzyknięcie domaciczne -19 razy, podanie preparatu w celu zakończenia ciąży - 657 razy";
5) liczby nielegalnych terminacji ciąży wykonanych na terenie szpitala;
6) tytułów naukowych, specjalizacji, imion i nazwisk lekarzy, zatrudnionych przez placówkę obecnie bądź w przeszłości, mających ze względu na posiadane kwalifikacje możliwość wykonywania świadczenia określonego w art. 4a ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, z podziałem na wykonujących świadczenia określone w art. 4a ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży z wyszczególnieniem ilości, podziałem na lata oraz przypadki ustawowe - w sposób identyczny jak określony w punkcie 1);
7) procedur stosowanych w placówce w przypadkach żywych urodzeń będących skutkiem wykonanego w placówce przerwania ciąży;
8) procedur stosowanych w przypadku samoistnego poronienia lub śmierci noworodka w placówce, w szczególności podanie informacji czy matce zmarłego dziecka udzielana jest pomoc psychologiczna.
W ocenie Fundacji informacje, których dotyczy zapytanie są informacjami prostymi, niewymagającymi przetworzenia. Jednocześnie, w wypadku gdyby informacje te należały do grupy informacji przetworzonych, Fundacja podała, że ich uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu społecznego, ponieważ tematyka jest ważna społecznie i stanowi przedmiot zainteresowania wielu grup społecznych, organizacji pozarządowych i wspólnot wyznaniowych a Fundacja uzyskane informacje wykorzysta w celu prowadzenia działalności statutowej.
Pismem z 16 sierpnia 2023 r. Szpital, uznając że przedmiotem wniosku jest informacja publiczna przetworzona, zwróciła się do Fundacji o przedstawienie szczególnie istotnego interesu publicznego w jej uzyskaniu, informując przy tym Fundację, że w Szpitalu nie wykonuje się żadnych "nielegalnych terminacji ciąży"(pkt 5 pytania), a pytanie z pkt 7 nie spełnia warunków informacji publicznej.
Odpowiadając na to wezwanie Fundacja stwierdziła, że szczególnie istotny interes publiczny w uzyskaniu informacji wynika stąd, że prowadzi rozległe badania i prezentuje statystyki dotyczące zabiegów przerywania ciąży w Polsce, skutków aborcji oraz podejmuje działania w szeroko pojętej ochronie dzieci nienarodzonych. Ponadto Fundacja podała, że istnieje w polskiej przestrzeni medialnej od wielu lat, składa w sejmie obywatelskie projekty ustaw, pod którymi podpisują się setki tysięcy osób. Te właśnie działania dotyczą aborcji oraz ochrony dzieci nienarodzonych. Fundacja działa w interesie społecznym, w zgodzie z Polską Konstytucją oraz respektując prawo. Prezentuje poglądy milionów Polaków, zasadnym jest więc udzielenie jej żądanych informacji przyjmując założenie, że stanowią one informacje przetworzone. Dodatkowo podała, że przy ocenie przesłanki istotności dla interesu publicznego kluczowe znaczenie powinien mieć jej status, doświadczenie, planowane i dotychczasowe działania, grono odbiorców, słuchaczy, odwiedzających stronę www. Podkreśliła przy tym szeroką rozpoznawalność Fundacji i wskazała, iż to właśnie ona ma możliwości pokazania statystyki dotyczącej aborcji w Polsce, o czym świadczy wizyta na stronach Fundacji w mediach społecznościowych oraz na prowadzonej stronie www: https://[...]/. Znane są również wystąpienia publiczne (m.in. w sejmie) członków zarządu Fundacji, tj. Pani K. G. oraz Pana K. K.
Wspomnianą tu na wstępie decyzją z 11 września 2023 r. Szpital odmówił udzielenia informacji publicznej w zakresie pkt 1-4 oraz pkt 6 i 7 wniosku z 28 Iipca 2023r. Poinformował przy tym Fundację, że w Szpitalu nie wykonano żadnej "nielegalnej terminacji ciąży" (pkt 5 wniosku) oraz, że Szpital zatrudnia psychologa udzielającego pomocy psychologicznej pacjentom (pkt 8 wniosku).
Uzasadniając swą decyzję Szpital stwierdził, że jest podmiotem wykonującym zadania publiczne związane z ochroną zdrowia, pokrywającym koszty udzielanych świadczeń zdrowotnych ze środków publicznych, a zawnioskowane przez Fundację informacje stanowią informacje publiczne w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.
Dalej jednak Szpital uznał, że informacje zawnioskowane przez Fundację są informacjami przetworzonymi, czyli takimi, których Szpital nie posiadał na moment wpłynięcia wniosku, ale które mógłby przygotować przez ich samodzielne zredagowanie w oparciu o analizę danych źródłowych pozyskanych z systemów Szpitala, dokumentacji medycznej oraz akt osobowych personelu. Wymagałoby to zaangażowania personelu medycznego i administracyjnego.
W tej sytuacji Szpital wezwał Fundację do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu żądanych informacji publicznych przetworzonych, ale Fundacja nie wykazała w swoim stanowisku, by interes, na który się powołuje był interesem "szczególnie istotnym" i aby w jakikolwiek sposób odnosił się do "interesu publicznego", który ze swej istoty powinien wykraczać poza prywatne i indywidualne próby określonych ustaleń. Fundacja nie wykazała, by udzielenie jej informacji mogło realnie przełożyć się na poprawę funkcjonowania jakiejkolwiek instytucji publicznej, samego Szpitala lub administracji publicznej in genere.
W swej skardze Fundacja, zaskarżając w całości decyzję Szpitala, zarzuciła mu naruszenie:
1) art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie żądanych informacji za informacje przetworzone w sytuacji, gdy są to informacje proste, a jedynie z ostrożności procesowej Fundacja stwierdziła, że wykazała szczególny interes w uzyskaniu żądanych informacji;
2) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP poprzez odmowę udzielenia informacji publicznej w sytuacji, gdy uprawnienie to wynika wprost z Konstytucji oraz niewystarczające uzasadnienie odmowy udzielenia informacji publicznej.
W oparciu o te zarzuty Fundacja wniosła o uchylenie decyzji Szpitala i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a ponadto zobowiązanie go do udzielenia informacji publicznej w ustawowym terminie zgodnie z wnioskiem. Wniosła także o zasądzenie od Szpitala na swą rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W ocenie Fundacji żądane przez nią informacje nie stanowią informacji przetworzonych, tylko informacje proste. Szpital w sposób niewystarczający uargumentował swoje stanowisko, zaś szerokie orzecznictwo oraz poglądy doktryny wskazują na błędne potraktowanie wniosku Fundacji skutkujące wydaniem decyzji, która nie powinna zaistnieć w obrocie prawnym.
Fundacja podniosła także, że inne szpitale odpowiadały na tożsamy wniosek w ciągu kilku dni, bez prób zasłaniania się informacją przetworzoną. Być może to zła organizacja wewnętrzna Szpitala prowadzi go do takich wniosków, a być może - co bardziej prawdopodobne - jest to jedynie próba uzasadnienia bezprawnej odmowy udzielenia informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Szpital podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko.
Bezspornym między stronami pozostaje, że Szpital jest podmiotem obowiązanym do udzielania informacji publicznej, jako podmiot wymieniony w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., czyli jako osoba prawna, w której Miasto R. posiada 100% udziałów (KRS nr [...]).
Nie ma też sporu między stronami co do tego, że pytania postawione przez Fundację dotyczą informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., gdyż dotyczą spraw publicznych.
Wychodząc z tych dwóch podstawowych założeń Szpital rozpoznał wiosek Fundacji jako dotyczący informacji publicznej, a więc z zastosowaniem przepisów u.d.i.p.
Dwie kwestie pozostają sporne, a od ich rozstrzygnięcia zależny był wynik tej sprawy. Pierwsza – czy wniosek Fundacji, w części załatwionej odmownie, dotyczy informacji przetworzonej, druga – czy Fundacja wykazała, że uzyskanie tych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego tak, jak to wynika z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Kwestia ta była już przedmiotem rozstrzygnięcia WSA w Gliwicach w wyroku z 20 grudnia 2023 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 955/23, w której Fundacja zaskarżyła decyzję innej jednostki służby zdrowia odmawiającą udzielenia informacji na te same pytania, które występują w niniejszej sprawie.
Przyjmując te poglądy i podążając za nimi Sąd uznał w rozstrzyganej tu sprawie, że wniosek Fundacji co do pytań 2 – 4 oraz 6 – 7, dotyczy informacji przetworzonej oraz, że Fundacja nie wykazała, że uzyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Dla przypomnienia, przedmiotem sporu jest realizacja wniosku w zakresie pkt. 1 - 4 oraz pkt 6 – 7, bo w tym zakresie Szpital odmówił Fundacji udzielenia informacji.
Pytania te dotyczą:
1) liczby świadczeń wykonywanych na podstawie art. 4a ustawy z dnia 7 stycznia 1993r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, z wyszczególnieniem poszczególnych lat, począwszy od roku 2016, a skończywszy na roku 2022 z podziałem według określonych ustawowo przypadków, z powodu których podjęto się realizacji świadczenia według ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży art. 4a ust. 1 pkt 1 bądź 3 (oraz 2 i 4 - obecnie uchylone),
2) liczby przeprowadzanych aborcji w przypadku zdiagnozowanych problemów psychicznych matki z wyszczególnieniem poszczególnych lat,
3) w przypadkach aborcji ze względu na zdiagnozowane problemy psychiczne matki - ile razy stwierdzono wady u poczętego dziecka i jakie to były wady? Z wyszczególnieniem poszczególnym lat,
4) dostępnych do wykonania i rozliczenia z Narodowym Funduszem Zdrowia procedur, z wyszczególnieniem ilościowym stosowania poszczególnych metod w poszczególnych latach, jednocześnie zaznaczając, że zapytanie dotyczy jedynie stosowanych przez lekarzy procedur, nie szczegółowych opisów przypadków zawartych w dokumentacji medycznej. Przykładowa odpowiedź: "rozszerzenie kanału szyjki i wyłyżeczkowanie ścian jamy macicy w celu zakończenia ciąży - 366 razy, zakończenie ciąży przez wstrzyknięcie domaciczne -19 razy, podanie preparatu w celu zakończenia ciąży - 657 razy".
6) tytułów naukowych, specjalizacji, imion i nazwisk lekarzy, zatrudnionych przez placówkę obecnie bądź w przeszłości, mających ze względu na posiadane kwalifikacje możliwość wykonywania świadczenia określonego w art. 4a ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, z podziałem na wykonujących świadczenia określone w art. 4a ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży z wyszczególnieniem ilości, podziałem na lata oraz przypadki ustawowe - w sposób identyczny jak określony w punkcie 1),
7) procedur stosowanych w placówce w przypadkach żywych urodzeń będących skutkiem wykonanego w placówce przerwania ciąży.
Wykładni pojęć "informacja prosta" i "informacja przetworzona" dokonało orzecznictwo sądowe. Pod pojęciem informacji prostej rozumie się informację, której nie można przypisać cech przetworzenia. Jest to informacja, którą podmiot zobowiązany może udostępnić w takiej formie, w jakiej ją posiada i nie jest to związane z koniecznością poniesienia kosztów lub znacznego nakładu pracy trudnego do pogodzenia z bieżącym funkcjonowaniem jednostki, przy czym anonimizacja informacji nie czyni jej przetworzoną, a jedynie przekształconą. Natomiast informacja przetworzona w chwili złożenia wniosku nie istnieje. "Jej wytworzenie wymaga przeprowadzenia przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste" (tak NSA w wyroku z 26 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 833/15). Chodzi tu więc o taką informację, która dopiero zostanie wytworzona w oparciu o kryteria zawarte we wniosku o udostępnienie informacji (por. wyrok WSA w Gliwicach z 11 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 378/23).
Podkreśla się jednocześnie w orzecznictwie, że w sytuacji, gdy wnioskodawca żąda wielu informacji, to nawet wówczas, gdy pojedynczo mają one walor informacji prostej, to suma takich informacji prostych może stanowić informację przetworzoną (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 315/14, wyrok NSA z 28 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 547/14, wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 864/14). W ostatnim z powołanych wyroków NSA stwierdził, że informacją przetworzoną jest informacja publiczna opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych. Innymi słowy informacja, która zostanie przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów. Informacja publiczna przetworzona to taka informacja, na którą składa się pewna suma tzw. informacji publicznej prostej, dostępnej bez wykazywania przesłanki interesu publicznego. Ze względu jednak na treść żądania, udostępnienie wnioskodawcy konkretnej informacji publicznej nawet o prostym charakterze, wiązać się może z potrzebą przeprowadzenia odpowiednich analiz, zestawień, wyciągów, usuwania danych chronionych prawem. Powyższe zabiegi czynią takie informacje proste informacją przetworzoną, której udzielenie jest skorelowane z potrzebą istnienia przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego.
Z powyższego wynika, że pojęcie informacji publicznej przetworzonej nie posiada definicji legalnej. Można jednak założyć, że taką cechę mogą mieć takie dane publiczne proste, które wymagają dokonania analiz, obliczeń, zestawień, porównania danych statystycznych, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności i przez konieczność dokonania tych czynności w celu ich pozyskania, uzyskują walor informacji przetworzonej. Uzyskanie wnioskowanych informacji wiązać się więc musi z potrzebą odpowiedniego przetworzenia danego zbioru danych według określonych kryteriów, czego nie należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać na wyodrębnieniu pojedynczych informacji ze zbiorów będących w posiadaniu organów (które mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie zawartych w nich informacji) i ich przygotowaniu według założeń wnioskodawcy (opracowaniu nawet prostego zestawienia). Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów jakie musi ponieść organ, może być traktowana jako informacja przetworzona (por. wyrok WSA w Gliwicach z 11 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 378/23; wyrok WSA w Warszawie z 23 września 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 978/09; wyrok NSA z 30 października 2008 r., sygn. akt I OSK 951/08, wyrok NSA z 27 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 529/13).
W judykaturze wskazuje się na trudność z zakreśleniem granicy pomiędzy informacją przetworzoną a informacją prostą, udostępnioną po wykonaniu na niej pewnych czynności umożliwiających jej udostępnienie. Problem pojawia się bowiem, gdy wnioskodawca wnosi o przedstawienie mu wielu informacji prostych. W tym zakresie wystąpiły w orzecznictwie dwa poglądy. Zgodnie z pierwszym nie stanowi informacji przetworzonej proste zebranie danych, z wielu dokumentów jakimi organ dysponuje. O tym, czy daną informację należy traktować jako przetworzoną, a nie prostą, nie może decydować pracochłonność konieczna do jej wytworzenia, czy udostępnienia (wyrok NSA z dnia 19 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2875/12), a więc charakteru takiej informacji nie mogą zmienić ewentualne trudności podmiotu wykonującego zadania publiczne w udostępnieniu informacji (wyrok NSA z 14 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1292/12). Zbiór szeregu informacji prostych, nawet gdy ich zebranie powoduje konieczność wykonania pewnych działań przez angażujących pracowników i środki zobowiązanego, nie powoduje, że informacje proste przekształcają się w informację przetworzoną. Drugi pogląd reprezentowany w orzecznictwie i doktrynie wskazuje, że w pewnych przypadkach suma informacji prostych posiadanych przez adresata wniosku może przekształcić się w informację przetworzoną, jeżeli uwzględnienie wniosku wymaga ich zgromadzenia poprzez przegląd materiałów źródłowych w których są zawarte, a ilość informacji prostych konieczna dla sporządzenia wykazu wskazanego we wniosku jest znaczna i angażuje po stronie wnioskodawcy środki i zasoby konieczne dla jego prawidłowego funkcjonowania (wyrok NSA z 6 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1199/11; wyrok NSA z 7 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 416/12).
Sąd orzekający w sprawie podziela poglądy zawarte m.in. w wyroku NSA z 4 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 1645/14, wyroku NSA z 5 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 863/14 i wyroku NSA z 9 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 792/11. Są to przykłady orzecznictwa, w których ogólnie rzecz ujmując przyjmuje się, że także suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, szerokiego zakresu wniosku powodującego konieczność przekształcenia (zanonimizowania) wielu dokumentów, co może zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań, może być uznane za przetworzenie informacji prostych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Szpital zakwalifikował żądaną informację jako informację przetworzoną, wskazując na jej szeroki zakres tematyczny oraz okres którego wniosek dotyczy (co do pkt 1 - 7 lat), jak również potencjalny duży nakład pracy pracowników Szpitala, którzy musieliby zostać oderwani od normalnej pracy (związanej z udzielaniem i organizacją świadczeń opieki zdrowotnej) do analizy obszernej dokumentacji z tego okresu (dokumentacji medycznej, statystycznej oraz pracowniczej). Jednocześnie Szpital podkreślił, że nie posiada zestawień, o których mowa w pkt 1 - 4 oraz pkt 6 i 7 wniosku, a niezbędnym warunkiem ich ewentualnego wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych istotnych i czasochłonnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych na podstawie posiadanych informacji prostych.
Oceniając stanowisko Szpitala Sąd uwzględnił przepisy wyznaczające obowiązki z zakresu statystyki publicznej. I tak, dane statystyczne dotyczące liczby corocznie przeprowadzonych zabiegów przerywania ciąży gromadzone są na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 773), z zachowaniem jej art. 10 i 54. Sprawozdawczość prowadzona jest w związku z realizacją "Programu badań statystycznych statystyki publicznej" na dany rok. Sprawozdania te są zatem źródłem danych o wykonanych zabiegach. Corocznie w drodze rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów określane są wzory formularzy sprawozdawczych, objaśnienia co do sposobu ich wypełniania oraz wzory kwestionariuszy i ankiet statystycznych stosowanych w badaniach statystycznych ustalonych w programie badań statystycznych statystyki publicznej na dany rok. W formularzach MZ-24 oraz MZ-29 prezentowane są dane obejmujące zabiegi przerywania ciąży w podziale na przedział wiekowy kobiet oraz przyczynę dokonania zabiegu (tj. z powodu zagrożenia życia lub zdrowia matki, w wyniku badań prenatalnych, w wyniku czynu zabronionego). Formularz MZ-24 obejmuje roczne sprawozdania o przerywaniu ciąży wykonywanych w placówkach ambulatoryjnej opieki zdrowotnej, natomiast formularz MZ-29 stanowi sprawozdanie z działalności szpitala ogólnego. Powyższe wskazuje, że dane statystyczne co do wykonanych zabiegów przerywania ciąży są gromadzone w każdym szpitalu na podstawie ustawy o statystyce publicznej. Natomiast art. 4a ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (tekst jedn. Dz.U. z 2022r. poz.1575) stanowi, że przerwanie ciąży może być dokonane wyłącznie przez lekarza, w przypadku gdy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej oraz gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego.
Jak wynika z porównania treści obligatoryjnego dla Szpitala formularza statystycznego MZ-29 z treścią wyżej przywołanego art. 4a ust. 1 ustawy o planowaniu rodziny z zakresem pkt. 1 wniosku Fundacji z 28 lipca 2023 r. sporządzane zestawienia statystyczne pokrywają się z wymienionymi w tej ustawie przesłankami oraz odpowiadają zakresowi żądania Fundacji. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że dane objęte zestawieniami sporządzanymi na formularzach ustalonych przez Ministerstwo Zdrowia nie są informacjami przetworzonymi, przed udostępnieniem których należy badać przesłankę szczególnie istotnego interesu publicznego. Są to informacje proste, które powinny być udostępnione na wniosek bez stawiania dalszych żądań, stąd pkt 1 wyroku uchylający zaskarżona decyzję w części dotyczącej odpowiedzi na pytanie pierwsze Fundacji. Rozstrzygnięcie to zostało wydane na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako "p.p.s.a.") w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Poza zakresem tego zestawienia pozostają jednak kwestie poruszone w pytaniach 2, 3, 4 i 6 oraz 7 wniosku Fundacji. W związku z tym zasadnie informacje oznaczone w pkt. 2-4 i pkt 6 - 7 wniosku z 28 lipca 2023 r. zostały zakwalifikowane przez Szpital jako mające charakter informacji publicznej przetworzonej. Ich udostępnienie wymaga bowiem podjęcia przez Szpital działań zmierzających do ich przygotowania.
Informacja publiczna przetworzona może być udostępniona tylko wtedy, gdy jest spełniona przesłanka określona w art. 3 ust pkt 1 u.d.i.p., a mianowicie "gdy jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Według NSA użyte w ustawie wyrażenie "szczególnie istotne dla interesu publicznego" jest wyrażeniem niedookreślonym. Nie może być zdefiniowane w sposób abstrakcyjny, w oderwaniu od konkretnej sytuacji. Ustalenie, czy coś jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, zależy od okoliczności danej sprawy oraz miejsca i czasu. Każdą sprawę należy więc zbadać i ocenić indywidualnie (wyrok NSA z 5 grudnia 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1600/02). Wobec takiego rozumienia przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego należy przyjąć, że prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2111/13). Wnioskodawca musi więc wykazać, że informacje, które zamierza uzyskać, nie dotyczą wyłącznie jego interesu. A więc zobowiązany będzie on do takiego nakreślenia okoliczności i faktów, które zostaną uznane za wystarczające do przyjęcia, że działa on w interesie publicznym, a informacja, o której chce się dowiedzieć ma szczególne znaczenie (wyrok WSA we Wrocławiu z 29 maja 2020 r., sygn. akt IV SA/Wr 74/20). Jak wskazano w doktrynie, ustalenie interesu publicznego następuje w kontekście różnego rodzaju zdarzeń społecznych, politycznych czy gospodarczych. Za sprawę szczególnie istotną dla interesu społecznego należy zatem uznać taką, która – ze względu na rodzaj, czas, miejsce, sposób, okoliczności rozstrzygania i późniejszej realizacji – w istotnym zakresie wpływa lub może wpływać na wykonywanie przez podmioty władzy publicznej (w tym także inne osoby i jednostki organizacyjne w zakresie, w którym współuczestniczą w procesie wykonywania władzy publicznej, gospodarują majątkiem Skarbu Państwa) ich uprawnień i obowiązków (por. D. Fleszer, "Zasady dostępu do informacji publicznej przetworzonej", publ. w "Samorząd Terytorialny" z 2011, nr 1–2, s. 96).
Niewątpliwie ocena tego, czy w konkretnej sprawie występuje szczególnie istotny interes publiczny należy do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej i to on musi wykazać brak istnienia tej przesłanki ustawowej decyzji odmownej. Przy czym ocena charakteru interesu leżącego u podstaw wniosku powinna być dokonywana według kryteriów obiektywnych i abstrahować od subiektywnych intencji wnioskodawcy. Natomiast rozstrzygnięcie organu w przedmiocie udostępnienia informacji przetworzonej nie ma charakteru uznaniowego. W przypadku stwierdzenia przez podmiot zobowiązany, że udostępnienie informacji przetworzonej w jakimkolwiek zakresie objętym wnioskiem nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, podmiot ten nie ma obowiązku udzielenia informacji objętych żądaniem wniosku.
Zatem wobec uznania przez Szpital, że żądana przez Fundację informacja stanowi informację publiczną przetworzoną prawidłowo Szpital pismem wezwał Fundację do wykazania szczególnego interesu. W odpowiedzi Fundacja wskazała, że prowadzi rozległe badania i prezentuje statystyki dotyczące zabiegów przerywania ciąży w Polsce, skutków aborcji oraz działa w szeroko pojętej ochronie dzieci nienarodzonych. Poza tym składa w Sejmie obywatelskie projekty ustaw, pod którymi podpisują się setki tysięcy osób. Fundacja działa w interesie społecznym, w zgodzie z Polską Konstytucją oraz respektując prawo i prezentuje poglądy milionów Polaków. W ocenie Szpitala podany przez Fundację interes nie stanowi szczególnie istotnego interesu publicznego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt. 1 u.d.i.p. W żaden sposób nie wykazała ona, że tak szerokie i szczegółowe dane mają być szczególnie istotne dla interesu publicznego w kontekście prowadzonej działalności skierowanej na ochronę życia nienarodzonych dzieci. Fundacja nie powiązała wskazywanego przez siebie celu z danymi ujętymi we wniosku, a to m.in. z ilością przeprowadzonych aborcji w przypadku problemów psychicznych matki, z wyszczególnieniem konkretnych wad poczętego dziecka, dostępnych do wykonania i rozliczenia procedur z NFZ (bez wskazania, że chodzi wyłącznie o procedury dot. przerywania ciąży), czy też szczegółowych danych lekarzy, którzy mieli możliwość wykonania zabiegu przerwania ciąży. Sąd przyznając rację Szpitalowi stoi na stanowisku, że po stronie Fundacji nie występuje ta wyjątkowa przesłanka szczególnie istotnego interesu publicznego. Wskazane przez Fundację okoliczności są ogólnikowe. Nie wyjaśniają w jaki sposób udostępnienie żądanej informacji, może mieć realne znaczenie dla wykonywania zadań publicznych, dla dobra wspólnego lub interesu publicznego. W przypadku informacji przetworzonej nie jest istotne, kto się o nią ubiega, lecz w jakim celu. Samo wykonywanie działalności statutowej nie stanowi jeszcze szczególnie istotnego interesu publicznego, który jest niezbędny do domagania się udostępnienia informacji publicznej przetworzonej. Fundacja nie wskazała na okoliczności, które mogą być wystarczające do uznania, że zakres żądanych informacji ma znaczenie dla sprawy publicznej.
W tej sytuacji Szpital prawidłowo zastosował art. 16 ust. 1 u.d.i.p., stanowiący o konieczności wydania decyzji w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej, a zarzuty skargi w tym zakresie są nieuzasadnione, co stało się postawą orzeczenia zawartego w pkt 2 wyroku o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.