III SA/Gl 951/24

III SA/Gl 951/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska /sprawozdawca/
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 988
aer. 83b, art. 84 ust. 3 pkt 2
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 lipca 2025 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 sierpnia 2024 r. nr SKO.K/41.3/1695/2024/13062/KC w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnienia diagnosty oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi R.G. (dalej "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej "organ odwoławczy" lub "Kolegium") wydana w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnienia diagnosty.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Prezydent miasta S. (dalej również "Prezydent" lub "organ") decyzją z dnia 26 kwietnia 2023 r., wydaną na podstawie art. 7a § 1 oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej "k.p.a."), umorzył postępowanie administracyjne zmierzające do cofnięcia Skarżącemu uprawnienia diagnosty o nr [...] do wykonywania badań technicznych, wydanego przez Prezydenta Miasta S. (dalej "decyzja ostateczna").
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że pismem z dnia 6 września 2022 r. (przekazanym przez Starostę [...] do organu w dniu 27 września 2022 r.) [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego złożył wniosek o podjęcie działań wobec Skarżącego (diagnosty, nr uprawnień [...]) na podstawie art. 83b oraz art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 988 z późn. zm.). Uzasadniając wniosek, podał, że dniu 22 sierpnia 2022 r. na autostradzie A1 w N. k. T. zatrzymano do kontroli autobus marki Neoplan, o nr rej. [...] kierowany przez M.M. Przedmiotowy pojazd znajdował się w prawnej dyspozycji D. W. (dalej "DW") Pojazdem tym wykonywany był w chwili zatrzymania okazjonalny przewóz drogowy osób. W toku kontroli powzięto podejrzenie, że kontrolowany pojazd nie spełnia wymagań technicznych określonych w obowiązujących przepisach prawa o ruchu drogowym oraz o warunkach technicznych pojazdów. Inspektor Inspekcji Transportu Drogowego, prowadzący czynności kontrolne, dokonał oględzin pojazdu, w wyniku których stwierdzono usterkę - nadmierną korozję elementów konstrukcji, jakimi są podłużnice i poprzeczki kratownicy pojazdu. Korozję stwierdzono na dwóch poprzeczkach kratownicy pomiędzy 1 i 2 osią z prawej strony podwozia oraz na podłużnicy kratownicy pod schodami przy tylnym wejściu, jak również na podłużnicy kratownicy z lewej strony podwozia przy wózku zawieszenia tylnego. Z uwagi na zły stan techniczny pojazdu Inspektor Inspekcji Transportu Drogowego wydał zarządzenie zakazujące dalszej jazdy, zatrzymując jednocześnie dokument uprawniający pojazd do ruchu.
[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego podkreślił, iż zły stan techniczny autobusu służącego realizacji usług transportowych przez przewoźnika zagrażał w sposób bezpośredni bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Ponadto zwrócił uwagę, że z zatrzymanego dowodu rejestracyjnego pojazdu wynikało, że pojazd ten uzyskał wymagane badania techniczne uprawniające go do ruchu w dniu 11 sierpnia 2022 r. a więc niedługo przed przedmiotową kontrolą drogową. Według [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego wskazane okoliczności były wystarczające do cofnięcia uprawnień Skarżącemu.
W dniu 7 października 2022 r. organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne zmierzające do cofnięcia Skarżącemu uprawnienia diagnosty o nr [...] do wykonywania badań technicznych, wydanego przez Prezydenta Miasta S.
Przyczyną wszczęcia postępowania administracyjnego było wykonanie przez skarżącego badania technicznego pojazdu marki Neoplan o nr rej. [...] niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania oraz wydanie zaświadczenia i dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym i przepisami.
W protokole z kontroli przedsiębiorcy M Spółka komandytowa, zatrudniającego Skarżącego, stwierdzono, że Skarżący, jako uprawniony diagnosta nr [...], wykonał w dniu 11 sierpnia 2022 r. okresowe oraz dodatkowe badanie techniczne autobusu marki Neoplan o nr rej [...]. Wynik badania został określony jako pozytywny, nie stwierdzono usterek. W czasie kontroli nie stwierdzono żadnych uchybień.
Świadek DW - właściciel pojazdu marki Neoplan o nr rej. [...] - w dniu 11 sierpnia 2022 r. zeznał, że przedstawił ten pojazd do okresowego badania technicznego oraz dodatkowego badania technicznego autobusu poruszającego się po drogach z prędkością 100 km/h. Świadek zeznał, że stan techniczny tego autobusu budził jego zastrzeżenia, dlatego przygotował go pod badanie techniczne, maskując masą bitumiczną ubytki i znaczną korozję w zawieszeniu. Korozji uległy bowiem podłużnica kratownicy oraz jej poprzeczki pod schodami oraz podłużnice kratownicy i jej poprzeczki przy wózku zawieszenia tylnego. Naprawy te zostały wykonane na mokrej powierzchni zawieszenia, aby w przyszłości można było łatwo usunąć masę bitumiczną oraz dokonać ewentualnych napraw. Po wykonanym badaniu technicznym i po uzyskaniu pozytywnego wyniku tego badania usunął masę bitumiczną w celu dokonania gruntownych napraw. Napraw tych jednak nie wykonał i przedmiotowym pojazdem był realizowany transport drogowy osób na terenie Rzeczpospolitej Polskiej, w ramach przewozów regionalnych.
Z kolei Skarżący w toku postępowania wyjaśnił, że badanie techniczne pojazdu marki Neoplan, nr rej. [...] w dniu 11 sierpnia 2022 r. zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Według niego kratownica pojazdu była w dobrym stanie, poprzeczki kratownicy były pokryte konserwacją - masą bitumiczną w wyniku czego niemożliwe było dostrzeżenie gołym okiem, bez użycia narzędzi (młotek, śrubokręt itp.), ubytków w konstrukcji pojazdu. Wobec braku zastrzeżeń co do stanu technicznego pojazdu wystawił wynik pozytywny badania.
W ocenie organu w toku postępowania administracyjnego Skarżący oraz właściciel kontrolowanego pojazdu złożyli podobne wyjaśnienia, stwierdzając, iż pojazd marki Neoplan o nr rej. [...] został specjalnie przygotowany pod badanie techniczne, przeszedł kompleksową naprawę, skorodowane elementy zostały pokryte masą bitumiczną, która następnie została usunięta po pozytywnym badaniu technicznym.
Mając na względzie art. 75 k.p.a., organ zwrócił się o wydanie opinii do Wydziału Transportu i Inżynierii Lotniczej Politechniki [...] w K., przedkładając zdjęcia dostarczone przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.
Organ zapytał:
1) Czy jest możliwe nałożenie masy wykonanej z oleju i podgrzanej smoły w sposób wskazany w wyjaśnieniach i jej usunięcie sposobem mechanicznym bez pozostawienia śladów jej wykonania. Według oświadczenia naprawa miała miejsce w lipcu 2022 r., badanie techniczne 11 sierpnia 2022 r., a zdjęcia dokumentujące stan elementów kratownicy autobusu wykonano 22 sierpnia 2022 r.
2) Czy jest możliwe określenie przybliżonego okresu powstania tak rozległej korozji na elementach podwozia autobusu.
W dniu 12 stycznia 2023 r. otrzymano następującą odpowiedź od adiunkta Politechniki [...] dr. P.F.:
Ad.1. Nałożenie na podwozie masy w skład, której wchodzi smoła i olej będzie w każdym przypadku powodowało pozostawienie wyraźnych śladów jej nałożenia. Nie jest możliwe usunięcia takiej warstwy ochronnej i jej usunięcie bez żadnych śladów.
Ad.2. Powstanie śladów korozji na wskroś (ubytki materiału rodzimego konstrukcji stalowej) trwa zazwyczaj kilka lub kilkanaście miesięcy. Rama kratownicowa każdego autobusu jest wykonana z elementów o grubości około 2-4 mm. By powstał ubytek materiału w tak grubym elemencie, który dodatkowo jest zabezpieczony powłoką lakierową oraz warstwą antykorozyjną, musi minąć sporo czasu. Nie jest możliwe by przedstawione w dokumentacji zdjęciowej ubytki materiału powstały w okresie jednego miesiąca (lipiec 2022 - sierpień 2022).
W dniu 21 lutego 2023 r. Skarżący przedstawił opinię nr [...] biegłego sądowego i biegłego skarbowego R.G., w której biegły stwierdził m.in.: "Na przedstawionych zdjęciach w obrębie uszkodzeń widoczne są świeże miejsca z których odpadły fragmenty korozji, ślady te powstały w wyniku następujących mechanizmów: korozja odpadła wraz z bandażem oraz korozja odpadła w wyniku mechanicznego czyszczenia ramy kratownicy przez właściciela pojazdu. Na zdjęciu widoczne są świeże ślady: zarysowania, bruzdy, pochodzące od narzędzia, które wskazują na mechaniczne usuwanie korozji z kratownicy pojazdu. Dodatkowo otwory powstałe w wyniku działania korozji posiadają zagięte krawędzie do wnętrza profilu co również oznacza mechaniczną ingerencję w stan ramy. Ślady te nie powstały w sposób naturalny". "Brak widocznych śladów pozostałości bandażu i konserwacji może wskazywać że bandaż został naklejony na luźną korozję oraz mokre podłoże, a konserwacja została tak nałożona na bandaż, aby nie wyszła poza obręb bandażu ponieważ w niedalekiej przyszłości pojazd miał podlegać naprawie. Świeże ślady odpadnięcia korozji wokół skorodowanych miejsc mogą wskazywać na powyższy mechanizm prowizorycznej konserwacji ramy kratownicy".
W opinii organu najistotniejszy dowód w sprawie, czyli dokumentacja fotograficzna, nie może być jedynym materiałem na podstawie, którego można wyciągnąć wnioski odnośnie stanu technicznego pojazdu w chwili badań technicznych wykonywanych przez Skarżącego. Organ zaznaczył, że wykonane zdjęcia oraz protokół z kontroli przesłane przez Inspekcję Transportu Drogowego dokumentują stwierdzone uszkodzenia w chwili kontroli na drodze, tj. w dniu 22 sierpnia 2022 r., natomiast pojazd nie był poddany oględzinom w chwili przeprowadzania badań technicznych przez diagnostę w dniu 11 sierpnia 2022 r. Autobus został według oświadczenia właściciela poddany naprawie, co uniemożliwiło dokonanie oględzin przez organ.
Organ podniósł, iż zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej 1 z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach kontrolę organoleptyczną przeprowadza się bez demontażu zespołów i części pojazdu ustawionego na kanale lub podniesionego za pomocą podnośnika na stanowisku kontrolnym. Mając to na uwadze, diagnosta nie ma uprawnień do wykraczania poza określone w rozporządzeniu wymagania dotyczące kontroli oraz wytyczne dotyczące oceny usterek podczas przeprowadzania okresowego badania technicznego pojazdu, szczególnie w świetle wyjaśnień DW, który przyznał się, iż umyślnie zamaskował uszkodzenia podwozia badanego pojazdu.
Zdaniem przytoczone obie opinie nie wskazują jednoznacznie, iż Skarżący umyślnie dopuścił do ruchu pojazd, który nie spełnia wymagań technicznych. Biorąc pod uwagę wyjaśnienia Skarżącego i właściciela pojazdu - DW, w ocenie organu nie było wystarczających dowodów na cofnięcie uprawnień Skarżącemu.
2. Kolegium decyzją z dnia 21 czerwca 2024 r., wydaną na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu sprzeciwu Prokuratora Prokuratury Rejonowej S.-[...] w S. (dalej "Prokurator") z 13 marca 2024 r. zawierającego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta S. z 26 kwietnia 2023 r., stwierdził jej nieważność w całości.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że w dniu 19 marca 2024 r wpłynął sprzeciw Prokuratora, w którym wniósł on o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej. Prokurator zarzucił:
I. rażące naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne jego niezastosowanie, podczas gdy organ w toku postępowania, nie dysponując wystarczającymi dowodami na cofnięcie uprawnień Skarżącemu powinien przedmiotowe postępowanie zawiesić z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., do czasu wydania wyroku przez Sąd Rejonowy w B., sygn. akt [...], gdzie toczy się sprawa karna przeciwko Skarżącemu podejrzanemu o czyn z art. 271 § 1 k.k. i art. 179 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., który to wyrok ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy;
II. rażące naruszenie przepisu art. 7 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez:
1. Ustalenie stanu faktycznego sprawy w oparciu o prywatną, przedłożoną przez stronę opinię biegłego R.G. nr [...], podczas gdy nie może być ona uznana za obiektywną i miarodajną dla ustalenia stanu faktycznego, z następujących powodów:
- z jej treści wynika, że miała potwierdzić założoną tezę, korzystną dla Strony,
- jest dowolna - zawiera subiektywne twierdzenia biegłego niepoparte żadnymi źródłami naukowymi lub badaniami empirycznymi,
- jest niekompletna, gdyż nie uwzględnia przesłanki, że sposób przygotowania masy służącej do zamaskowania uszkodzeń podwozia autobusu mógł zmienić jej parametry fizyczne w taki sposób, że nie było możliwości, aby usunąć ją z kratownicy podwozia bez pozostawienia śladów,
2. Brak uzupełnienia i dokonania konfrontacji sprzecznych opinii biegłych wydanych w toku postępowania na okoliczność ustalenia, czy zamaskowanie masą bitumiczną korozji podwozia autobusu na dziesięć dni przez kontrolą drogową, a następnie jej usunięcie przed dokonaniem kontroli w taki sposób, że wskazana masa nie byłaby widoczna, jest możliwe do przeprowadzenia.
Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej w całości oraz załatwienie sprzeciwu w terminie trzydziestu dni od daty jego wniesienia.
W ocenie Kolegium Prezydent nieprawidłowo powołał się na art. 7a k.p.a., zamiast na art. 81a § 1 k.p.a., przy czym w ocenie Kolegium zastany stan faktyczny nie uprawniał Prezydenta do skorzystania z instytucji przewidzianej w tym przepisie, a tym bardziej umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Nie została bowiem wyjaśniona okoliczność, czy nałożona na elementy podwozia masa bitumiczna, wykonana w sposób prowizoryczny przez DW, była możliwa do usunięcia w taki sposób, aby nie zostały po niej ślady widoczne w toku przeprowadzonej kontroli, udokumentowanej fotograficznie. O powyższym świadczą również wątpliwości organu, który w swoich rozważaniach skonfrontował wersję wynikającą z zeznań świadków, wspartą prywatną opinią biegłego, z wersją wynikającą z opinii biegłego, powołanego przez organ do sprawy, jednocześnie zauważając ich znaczną różnicę i przyjmując, że powstałe wątpliwości nie dają się usunąć. Tymczasem Prokurator zasadnie podniósł, że wobec zastanych okoliczności należało zmierzać do pełniejszego zgromadzenia materiału poprzez przeprowadzenie kolejnych dowodów, jak choćby w postaci uzupełnienia opinii biegłych o odniesienie się do okoliczności stanowiących twierdzenia strony, bądź też skonfrontowania sprzecznych opinii biegłych na okoliczność ustalenia, czy zamaskowanie masą bitumiczną korozji podwozia autobusu poddanego badaniu technicznemu na dziesięć dni przed kontrolą drogową mogło być po przeprowadzeniu rzeczonego badania usunięte w taki sposób, że w dniu kontroli drogowej na kratownicy podwozia badanego pojazdu nie było jakichkolwiek śladów rzekomo nałożonej uprzednio masy bitumicznej.
Kolegium stwierdziło, że spełniona została przesłanka rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ ustalenia faktyczne organu nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, nadto rażąco naruszył on przepisy;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., albowiem nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tym samym nie zebrał w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
- art. 81a § 1 k.p.a., albowiem mimo zastosowania go w praktyce z błędnym powołaniem się na art. 7a k.p.a., w sprawie nie zaistniała sytuacja, w której pozostawały niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wobec czego organ nie był uprawniony do ich rozstrzygnięcia na korzyść strony;
- art. 105 k.p.a., albowiem na obecnym etapie sprawy nie zachodziły przesłanki dające podstawę do jego umorzenia.
Kolegium nie podzieliło natomiast zarzutu wskazanego w sprzeciwie Prokuratora, dotyczącego rażącego naruszenia przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zdaniem organu prowadzone wobec Skarżącego postępowanie karne w dacie wydania decyzji ostatecznej było na takim etapie, że nie mogło stanowić "zagadnienia wstępnego", o którym mówi art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) jest bowiem mowa o prawomocnym wyroku skazującym, a w dacie wydania decyzji ostatecznej nie skierowano wobec Skarżącego aktu oskarżenia.
Jednak Kolegium zwróciło uwagę, że pozyskanie przez organ administracji informacji o wyroku skazującym za poświadczenie przez diagnostę nieprawdy w dowodach rejestracyjnych pojazdów w trakcie wykonywania okresowych badań technicznych nie tylko uzasadnia, ale wręcz nakazuje wszczęcie postępowania o cofnięcie uprawnienia diagnosty na podstawie art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d.. Przywołana okoliczność obliguje zatem Prezydenta do dokonania ustaleń także w tym zakresie, a to - wobec posiadanej już wiedzy o toczącym się przeciw Skarżącemu postępowaniu karnym na etapie sądowym - pozyskania informacji, na jakim obecnie etapie się znajduje i czy zostało wydane orzeczenie skazujące.
3. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że decyzja ostateczna została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
4. Decyzją z dnia 29 sierpnia 2024 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję z dnia 21 czerwca 2024 r., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kolegium i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 156 § 2 k.p.a., poprzez niezasadne przyjęcie, że decyzja ostateczna została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
W ocenie Skarżącego organ odwoławczy nie uwzględnił uwagę faktu, że do badania i kontroli przedmiotowego pojazdu doszło latem 2022 r. Funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego prócz wykonania niekompletnej dokumentacji zdjęciowej nie dokonali żadnych innych czynności zmierzających do zabezpieczenia dowodów, w tym bezpośredniego badania powierzchni podwozia umożliwiających w dalszym toku sprawy przeprowadzenie dowodów. Materiał dowodowy, na którym działał organ nie dawał żadnych podstaw do podjęcia dalszych czynności dowodowych, a w szczególności zbadania wersji o zakryciu przed badaniem technicznym uszkodzeń podwozia. Pojawia się zatem pytanie na jakim to materiale dowodowym miałby dalej procedować organ. W chwili obecnej mamy rok 2024. Od kwestionowanego przez Prokuraturę badania diagnostycznego minęły dwa lata. Do złożenia przedmiotowego sprzeciwu Prokuratura została zmotywowana przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Tymczasem organ ten w żaden sposób nie zabezpieczył materiału dowodowego do należytego rozpoznania sprawy. A zatem powołane w sprzeciwie i w zaskarżonej decyzji dalsze czynności dowodowe, których nie przeprowadził organ nie są możliwe w chwili obecnej do przeprowadzenia wskutek zaniedbań funkcjonariuszy ITD i niemożliwość ta ma charakter trwały. Niemożliwość ta występowała także w chwili umorzenia postępowania przez organ. W związku z powyższym zarzucanie mu naruszenia prawa nie jest zasadne, a co dopiero naruszenia rażącego.
Nie jest również zasadna argumentacja organu, że art. 84 ust. 3 pkt ustawy Prawo o ruchu drogowym nie uzależnia od obiektywnej możliwości wykrycia usterek badanego pojazdu przez diagnostę. Jak wynika bowiem z materiału dowodowego sprawy w tym także decyzji ostatecznej, samochód został przygotowany przez właściciela do badania technicznego w taki sposób, że Skarżący nie był w stanie podczas badania ujawnić korozji elementów zawieszenia pojazdu, bo te zostały zamaskowane przez właściciela. Tu należy zacytować stwierdzenie organu z zaskarżonej decyzji: "Kolegium przypomina, że celem tego przepisu jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów". W tym stwierdzeniu organowi umknęło, że słowo "rzetelny" odnosi się właśnie do należytej staranności, a zatem do winy i możliwości zarzucenia diagnoście, że mógł wykryć daną usterkę, ale tego nie uczynił. A zatem rzetelnym diagnostą jest ten, który dołożył wszelkiej staranności w wykonywanych przez siebie czynnościach, a usterka umyślnie ukryta przez właściciela pojazdu mimo rzetelnego działania Skarżącego nie została przez niego wykryta. Dlatego interpretację zaprezentowaną przez organ należy uznać za sprzeczną z Konstytucją, a w szczególności z art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 2. W tym przedmiocie przed Trybunałem Konstytucyjnym do sygnatury akt SK 17/23 toczy się sprawa ze skargi konstytucyjnej, do której przystąpił i poparł ją Rzecznik Praw Obywatelskich.
6. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
W sprawie należy podkreślić, że postępowanie zakończone wydaniem decyzji przez Kolegium nie było postępowaniem "zwyczajnym", odwoławczym, prowadzonym w ramach administracyjnego toku instancji, ale postępowaniem nadzwyczajnym prowadzonym wyłącznie w granicach przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Zdaniem Kolegium Prezydent, wydając decyzję ostateczną rażąco naruszył:
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., albowiem nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tym samym nie zebrał w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
- art. 81a § 1 k.p.a., albowiem mimo zastosowania go w praktyce, z błędnym powołaniem się na art. 7a k.p.a., w sprawie nie zaistniała sytuacja, w której pozostawały niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wobec czego organ nie był uprawniony do ich rozstrzygnięcia na korzyść strony;
- art. 105 k.p.a., albowiem na obecnym etapie sprawy nie zachodziły przesłanki dające podstawę do umorzenia postępowania.
Stwierdzenie nieważności decyzji w przypadku rażącego naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2016 r., II OSK 3347/14). Przyjmuje się, że co do zasady nie jest wyłączona możliwość stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa procesowego, jednak naruszenie takie musi prowadzić do podjęcia wadliwego rozstrzygnięcia z tego właśnie powodu, a więc musi przekładać się bezpośrednio na treść decyzji. W odniesieniu do tych przepisów można zatem mówić o rażącym naruszeniu, jeżeli w sposób niebudzący wątpliwości, a więc oczywisty, nie zastosowano ich w trakcie prowadzonego postępowania lub zastosowano je nieprawidłowo (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 września 2007 r., II OSK 1212/06). Za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2022 r., I OSK 2313/21, z 6 marca 2019 r., II OSK 1018/17 i z 20 grudnia 2022 r., III OSK 1745/21).
Taka sytuacja w sprawie wystąpiła. Prezydent prowadził postępowanie dowodowe w sposób niepozwalający na ustalenie podstawowych elementów stanu faktycznego w sprawie. Nie została bowiem wyjaśniona istotna dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, czy nałożona na elementy podwozia masa bitumiczna, wykonana w sposób prowizoryczny przez DW, była możliwa do usunięcia w taki sposób, aby nie zostały po niej ślady widoczne w toku przeprowadzonej kontroli, udokumentowanej fotograficznie.
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że zastany stan faktyczny nie uprawniał Prezydenta do skorzystania z instytucji przewidzianej w art. 81a § 1 k.p.a., a tym bardziej, art. 105 § 1 k.p.a., który legł u podstaw umorzenia postępowania.
Zgodnie z art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d., uprawniony podmiot cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1, stwierdzono wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Jak słusznie zauważyło Kolegium celem tego przepisu jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów. Wydanie przez diagnostę zaświadczenia czy też dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami może mieć bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego, godzić w życie i zdrowie ludzkie. Co więcej, przepis nie posługuje się przesłanką "umyślności dopuszczenia do ruchu pojazdu, który nie spełnia wymagań technicznych", której to organ poszukiwał w treści opinii biegłych. Z literalnej wykładni art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d. wynika, że umyślność winna być dla organu dokonującego kontroli irrelewantna, a przedmiotem badania pozostawać jedynie niezgodność wydanego zaświadczenia/dokonanego wpisu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu ze stanem faktycznym.
Dlatego nieustalenie przez Prezydenta, czy zamaskowanie masą bitumiczną korozji podwozia autobusu poddanego badaniu technicznemu na dziesięć dni przed kontrolą drogową mogło być po przeprowadzeniu tego badania usunięte w taki sposób, że w dniu kontroli drogowej na kratownicy podwozia badanego pojazdu nie było jakichkolwiek śladów rzekomo nałożonej uprzednio masy bitumicznej, świadczy o rażącym naruszeniu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 81a § 1 k.p.a., a w konsekwencji również o rażącym naruszeniu art. 105 § 1 k.p.a., gdyż nie było podstaw do umorzenia postępowania.
W myśl art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Stan bezprzedmiotowości postępowania może istnieć od jego początku lub powstać i zostać ujawniony w toku prowadzonych czynności. Wyróżnia się w związku z tym bezprzedmiotowość pierwotną oraz wtórną, zwaną też następczą (zob. Z. Janowicz, Kodeks..., s. 287, oraz M. Romańska [w:] Kodeks..., red. H. Knysiak-Molczyk, s. 704). W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że umorzenie postępowania w całości albo części (art. 105 § 1 k.p.a.) ma miejsce wtedy, gdy wystąpi trwała i nieusuwalna przeszkoda w kontynuacji postępowania, a więc wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego. Przedmiotem tym jest sprawa administracyjna, toteż postępowanie to jest bezprzedmiotowe wówczas, gdy sprawa, która miała być załatwiona decyzją administracyjną nie miała tego charakteru przed datą wszczęcia postępowania lub utraciła ten charakter w jego toku (zob. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025 i cytowana tam literatura). Sprawę administracyjną określają elementy podmiotowe i przedmiotowe, dopiero brak któregokolwiek z nich uzasadnia pogląd o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego (zob. wyroki NSA z: 21 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2860/19; 24 września 2014 r., sygn. akt I OSK 1317/13). Przepis art. 105 § 1 k.p.a. ma zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania (wyrok WSA w Bydgoszczy z 7 maja 2025 r., I SA/Bd 160/25)
Taka sytuacja w sprawie nie wystąpiła. Nie mamy bowiem mamy do czynienia z bezprzedmiotowością przedmiotową, czy podmiotową – nie jest tak, że w sprawie nie można było orzekać merytorycznie – wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. To, że organ nie ustalił okoliczności faktycznej determinującej rozstrzygnięcie w sprawie nie uprawnia do zakończenia sprawy formalnie, w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a.
Resumując, Kolegium było uprawnione do wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji ostatecznej, w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a,, oddalił skargę.