III SA/GL 948/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę A.L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej dotyczącej zwrotu podatku VAT. Organy podatkowe uzasadniały nadanie rygoru krótkim okresem do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, twierdząc, że organy nie uprawdopodobniły niewykonania zobowiązania. Sąd przyznał rację skarżącemu. Zgodnie z art. 239b § 1 pkt 4 i § 2 Ordynacji podatkowej, nadanie nieostatecznej decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanki z § 1 (np. krótkiego terminu do przedawnienia) oraz uprawdopodobnienia, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Sąd uznał, że choć przesłanka z § 1 była spełniona (do przedawnienia pozostało mniej niż 3 miesiące), to organy nie wykazały uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania. Podkreślono, że skorzystanie przez podatnika z przysługujących mu środków prawnych (np. odwołania) nie może automatycznie oznaczać braku zamiaru wykonania zobowiązania ani prowadzić do pogorszenia jego sytuacji prawnej. Sąd zwrócił uwagę na długi okres prowadzenia postępowania przez organy podatkowe, co samo w sobie mogło przyczynić się do zbliżenia terminu przedawnienia, a także na brak dowodów na obstrukcję procesową ze strony podatnika. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 239b Ordynacji podatkowej, w szczególności wymogu uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania przy nadawaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej, nawet w sytuacji zbliżającego się terminu przedawnienia. Podkreślenie znaczenia sprawnego działania organów podatkowych i ochrony praw podatnika.
Dotyczy specyficznej sytuacji nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej w kontekście przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zbliżający się termin przedawnienia zobowiązania podatkowego, sam w sobie, stanowi wystarczającą przesłankę do nadania nieostatecznej decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo zbliżanie się terminu przedawnienia nie jest wystarczające. Konieczne jest dodatkowe uprawdopodobnienie, że zobowiązanie nie zostanie wykonane.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 239b § 1 pkt 4 i § 2 Ordynacji podatkowej wymagają kumulatywnego spełnienia przesłanki krótkiego terminu do przedawnienia oraz uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania. Skorzystanie przez podatnika z przysługujących mu środków prawnych nie może prowadzić do pogorszenia jego sytuacji prawnej ani być automatycznie traktowane jako brak zamiaru wykonania zobowiązania.
Czy organ podatkowy, wydając postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, może opierać się na zdarzeniach, które nastąpiły po wydaniu tego postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ocena legalności postanowienia musi opierać się na stanie prawnym i faktycznym istniejącym w chwili jego wydania.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że nie można uzasadniać legalności wcześniejszych działań administracji podatkowej zachowaniem podatnika, które miało miejsce później (np. treścią skargi). Ocena zgodności z prawem musi być dokonana na podstawie stanu istniejącego w momencie wydawania aktu administracyjnego.
Czy opieszałość organów podatkowych w prowadzeniu postępowania może być podstawą do nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności w celu uniknięcia przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, opieszałość organów nie może być podstawą do nadużywania instytucji rygoru natychmiastowej wykonalności. Przedawnienie jest konstrukcją prawną służącą pewności prawnej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przedawnienie jest mechanizmem motywującym organy do sprawnego działania i zapewniającym podatnikowi pewność prawną. Dążenie organu do uniknięcia skutków przedawnienia bez podstaw normatywnych jest sprzeczne z istotą tej instytucji i może być demoralizujące dla podatnika.
Przepisy (9)
Główne
O.p. art. 239b § § 1 pkt 4
Ordynacja podatkowa
Przesłanka nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.
O.p. art. 239b § § 2
Ordynacja podatkowa
Warunek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, wymagający uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Pomocnicze
O.p. art. 70 § § 1
Ordynacja podatkowa
Reguluje termin przedawnienia zobowiązania podatkowego.
O.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
O.p. art. 139 § § 3
Ordynacja podatkowa
Ustawowy termin załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c)
Podstawa ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe nie uprawdopodobniły, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane, opierając się jedynie na zbliżającym się terminie przedawnienia. • Skorzystanie przez podatnika z przysługujących mu środków prawnych (np. odwołania) nie może samo w sobie stanowić podstawy do nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności ani pogarszać jego sytuacji prawnej. • Opieszałość organów podatkowych w prowadzeniu postępowania nie może być uzasadnieniem dla nadużywania instytucji rygoru natychmiastowej wykonalności w celu uniknięcia przedawnienia. • Ocena legalności postanowienia o nadaniu rygoru musi opierać się na stanie prawnym i faktycznym istniejącym w chwili jego wydania, a nie na późniejszych zdarzeniach.
Odrzucone argumenty
Zbliżający się termin przedawnienia zobowiązania podatkowego (poniżej 3 miesięcy) stanowił wystarczającą przesłankę do nadania nieostatecznej decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności. • Fakt wniesienia odwołania od decyzji nieostatecznej oraz zbliżający się termin przedawnienia uprawdopodabniały niewykonanie zobowiązania podatkowego. • Organ I instancji miał prawo zabezpieczyć interes Skarbu Państwa poprzez nadanie rygoru, ze względu na niepewność co do terminu zakończenia postępowania odwoławczego. • Argumentacja skarżącego zawarta w skardze, kwestionująca zasadność egzekucji, świadczyła o braku zamiaru spełnienia zobowiązania.
Godne uwagi sformułowania
nie sposób zaakceptować sytuacji, w której podatnik rozważając, czy sięgać do instytucji gwarantujących mu normatywną ochronę (...) będzie zmuszony ważyć, czy jest to dla niego "opłacalne" i czy w konsekwencji nie pogorszy się jego sytuacja prawna. • nie ma żadnych przeszkód w tym, aby nawet odwołując się od rozstrzygnięcia Organu I instancji, zastosować się do niego. • nie sposób zgodności z prawem zdarzeń mających miejsce w przeszłości oceniać przez pryzmat tego, co zaistniało w przyszłości. • nieuzasadnione jest faktyczne sprowadzanie okoliczności wskazanej w art. 239b § 1 pkt 4 O.p. (...) do uprawdopodobnienia niewykonania skonkretyzowanej powinności podatkowej. • nie sposób oprzeć się wrażeniu, iż jedynym powodem nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności była chęć zapobieżenia przedawnieniu zobowiązania podatkowego, to zaś samo w sobie nie jest prawną przesłanka korzystania ze wspomnianego środka prawnego. • przedawnienie jest konstrukcją prawną, która niewątpliwie przyczynia się do kształtowania pokoju prawnego w relacjach pomiędzy podmiotem uprawnionym z tytułu podatku oraz podatnikiem.
Skład orzekający
Adam Nita
sprawozdawca
Magdalena Jankiewicz
członek
Małgorzata Herman
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 239b Ordynacji podatkowej, w szczególności wymogu uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania przy nadawaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej, nawet w sytuacji zbliżającego się terminu przedawnienia. Podkreślenie znaczenia sprawnego działania organów podatkowych i ochrony praw podatnika."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej w kontekście przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie podatkowym – nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności i jego związku z przedawnieniem. Pokazuje, jak sąd interpretuje przepisy chroniące podatnika przed nadużyciami organów.
“Czy zbliżający się termin przedawnienia pozwala urzędnikom na nadanie decyzji rygoru? WSA: Nie bez dodatkowych dowodów!”
Sektor
podatkowe
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.