III SA/Kr 608/11

III SA/Kr 608/11 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2012-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Grażyna Danielec
Krystyna Kutzner
Maria Zawadzka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
II OSK 2761/12 - Wyrok NSA z 2014-04-15
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
Art. 235
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
Par. 5 ust. 1-3, par. 8 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Danielec NSA Krystyna Kutzner Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2012 r. sprawy ze skargi A S.A. z siedziba w K na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 15 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 15 marca 2011 r., znak [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2010r. znak [...] stwierdzającą u D. M. chorobę zawodową – przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: obustronny zespół cieśni w obrębie nadgarstka - wymienioną w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
W wyniku przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego ustalono, że D. M. była zatrudniona kolejno na stanowiskach A S.A.:
• od 8 listopada 1977 r. do 30 września 1980 r. jako operator maszyn licząco-analitycznych,
• od 1 października 1980 r. do 30 kwietnia 1983 r., jako starszy operator średniej mechanizacji,
• od 1 maja 1983 do 31 grudnia 1983 r. przebywała na urlopie wychowawczym,
• od 1 stycznia 1984 r. do 31. maja 1984 r. samodzielny operator urządzeń perforacyjnych,
• od 1 czerwca 1984 r. do 24 kwietnia 1985 r., jako operator urządzeń komputerowych,
• od 25 kwietnia 1985 r. do 24 kwietnia 1987 r. przebywała na urlopie wychowawczym,
• od 1 marca 1987 r. do 30 września 1995 r. jako, magazynowa – wydawca paliw,
Następnie w B Sp. z o.o.:
• od 1 października 1995 r. do 30 listopada 2005 r., jako magazynowa,
• od 1 grudnia 2005 r. do 31 grudnia 2007 r., jako samodzielny referent,
• od 1 stycznia 2008 r. do 31 stycznia 2010 r., jako referent ds. płac.
Z analizy charakterystyki stanowiska pracy i dokładnej oceny narażenia zawodowego wynika, że D. M. w okresach zatrudnienia 1977 r. do 1985 r. oraz od 1996r. do 2010 r. wykonywała prace, które można zaklasyfikować jako prace biurowe, wykonywane w wymuszonej pozycji siedzącej, przy jednoczesnym obciążeniu nadgarstków. Podczas obsługi klawiatury maszyn licząco – analitycznych, perforacyjnych, komputera, myszki oraz pisaniu ręcznym skarżąca narażona była na obciążenie statyczne, wykonywane w wymuszonej pozycji statycznej wynikająca z wymuszonej odgiętej pozycji rąk.
Analizując czynności wykonywane w okresie pracy w obydwu zakładach oraz ich zakres, a także czas trwania narażenia stwierdzono, że obciążenie nadgarstków na stanowiskach pracy w latach 1977-1985 i 1996-2010, ze względu na ilość wykonywanych ruchów monotypowych i stopień ograniczenia ruchowego uznano za duży. W okresie od 1987 do 1996 D. M. pracowała na magazynach, gdzie praca wykonywana przez nią maiła charakter pracy umiarkowanie dynamicznej (praca lekka fizyczna plus praca biurowa). Obciążenie nadgarstków ruchami monotypowymi w tym okresie uznano na poziomie średnim.
Skarżąca była badana w Ośrodku Medycyny Pracy, który w dniu [...] 2010 r. wydał orzeczenie lekarskie NR [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej – przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: obustronny zespół cieśni w obrębie nadgarstka - wymienioną w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych.
W uzasadnieniu tego orzeczenia OMP podał, że zgodnie z wiedzą medyczną kanał nadgarstka ograniczony jest przez dłoniowe powierzchnie kości nadgarstka i przez niepodatny na rozciąganie troczek zginaczy. Przez kanał nadgarstka przechodzą między innymi ścięgna mięśni palców, ścięgna zginaczy nadgarstka oraz nerw pośrodkowy. Ta topografia anatomiczna kanału nadgarstka czyni tą przestrzeń ciasną, co wpływa na zwiększone ryzyko ucisku szczególnie wrażliwego na niedokrwienie nerwu pośrodkowego. Ciśnienie w kanale nadgarstka pozostaje w ścisłym związku ze stanem napięcia mięśni i pozycją przedramienia, nadgarstka oraz palców. Seryjne ruchy zginania i prostowania nadgarstka w ciągu dnia pracy, połączone z koniecznością zamykania dłoni lub chwytania narzędzia palcami, używanie siły nacisku na narzędzie przez zginacze i prostowniki palców powodują podwyższone ciśnienie w kanale nadgarstka. Wiedzie to do powstania ciasnoty w kanale i niedokrwienia nerwu pośrodkowego, wiodące do powstania cieśni nadgarstka. Przeprowadzone aktualnie badania i analiza dostępnej dokumentacji lekarskiej dają podstawę do rozpoznania obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. Kompleksowa ocena narażenia środowiskowego potwierdza, że pracownica w trakcie czynności zawodowych wykonywała seryjne ruchy zginania i prostowania nadgarstków, które wymagały długotrwałej powtarzalności i spełniały kryteria ruchów monotypowych. Stopień obciążenia nadgarstków był duży. Dane wyżej wymienione dają podstawę do uznania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy chorobą, a warunkami pracy. Zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy za chorobę zawodowa uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych narażeniem zawodowym.
Organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej przy wydawaniu decyzji w przedmiocie choroby zawodowej wiąże tryb postępowania określony przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Stosownie do § 8 ust. 1 w/w rozporządzenia oraz art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy wydawanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
Orzekająca w tej sprawie jednostka właściwa do rozpoznania chorób zawodowych tj. Ośrodek Medycyny Pracy wydała orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u D. M. choroby zawodowej, przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Prowadzone postępowanie wyjaśniające potwierdziło narażenie zawodowe, w związku z powyższym Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził chorobę zawodową.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A S.A., domagając się uchylenia jej w całości.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z 15 marca 2011r Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w pełni podzielając zawarte tam stanowisko. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zgodnie z § 8 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzje o stwierdzeniu albo braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W toku postępowania dokonano oceny narażenia zawodowego i stwierdzono, że warunki pracy D. M. stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej. Wydane w tej sprawie orzeczenie lekarskie Ośrodka Pracy jest wyczerpująco uzasadnione. W gestii organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest tylko ocena materiału dowodowego (orzecznicza lekarskiego) w sprawie, natomiast organ nie ma uprawnień do podważania ustalonych przez lekarzy rozpoznań klinicznych.
Jednostka orzecznicza orzekająca w tej sprawie, wydała orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej, które jest jasno i wyczerpująco uzasadnione. Odwołanie wniesione przez A S.A. nie wnosi do sprawy żadnych nowych informacji, które mogłyby wpłynąć na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Zakład pracy podnosi w nim, że schorzenia stwierdzone u D. M. "mają charakter samoistny, wywołany różnymi nakładającymi się na siebie przyczynami".
Odnosząc się do zarzutów poniesionych w odwołaniach zakładu pracy, Inspektor stwierdził, że orzeczenie lekarskie Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] 2010 r. nr [...], w sposób wyczerpujący uzasadnia dlaczego rozpoznana przewlekła choroba obwodowego układu nerwowego wywołana sposobem wykonywania pracy: obustronny zespół cieśni w obrębie nadgarstka jest rozpatrywana jako choroba zawodowa.
Reasumując ocena narażenia zawodowego wykazała, że rodzaj i charakter wykonywanych czynności za zajmowanych stanowiskach pracy, pozwala stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że rozpoznana u D. M. choroba jest spowodowana sposobem wykonywania pracy. Orzekająca w tej sprawie jednostka właściwa do rozpoznania chorób zawodowych tj. Ośrodek Medycyny Pracy wydała orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego, figurującej w obowiązującym wykazie chorób zawodowych – pozycja 20/1.
Na powyższą decyzję A S.A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając im naruszenie prawa procesowego, a to art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz § 8 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a tym samym rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o wadliwie zebrany materiał dowodowy, bez jego całościowego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu odwołania strona skarżąca podniosła, że ustalenia dokonane przez organ administracji, jakoby czynności wykonywane przez D. M. doprowadziły do powstania choroby zawodowej nie powinny stanowić podstawy rozstrzygnięcia, bowiem czynności te nie miały charakteru stałego, gdyż w ciągu dnia, jak i tygodnia pracy D. M. wykonywała wiele innych czynności, które zapewniały jej odpoczynek, przerywając ciągłość wykonywanych prac. Nadto w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wskazano jakiego rodzaju stopień obciążeń w czasie pracy był nadmierny i długotrwały i czy pomiędzy tym elementem zachodzi związek przyczynowy z ewentualnym schorzeniem. W ocenie strony skarżącej organ administracji nie dokonał analizy całości okoliczności sprawy, ponieważ nie uwzględnił faktu, że zakres czynności D. M. był na tyle urozmaicony i niewyczerpujący fizycznie, że w żaden sposób nie mógł się przyczynić do powstania choroby zawodowej.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a.
Obowiązkiem organów administracji w przedmiotowym postępowaniu było ustalenie trzech elementów, a mianowicie: czy rozpoznana choroba jest chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych, czy u D. M. wystąpiło to schorzenie albo jego następstwa oraz czy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, ze choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
W powyższym zakresie ustalenia stanu faktycznego poczynione muszą być zgodnie z przepisami prawa procesowego. W myśl art. 7 k.p.a., wyrażającego między innymi zasadę prawdy obiektywnej, organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art. 77 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena tak zebranego materiału powinna być dokonana w granicach prawem przewidzianej swobody. Stosownie do art. 80 k.p.a., organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, czemu należy dać stosowny wyraz w uzasadnieniu decyzji poprzez wskazanie faktów, które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a). Przy czym, według art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności, dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny, w tym także dokumenty medyczne i inne dostarczone przez stronę.
Zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. (Dz. U. Nr 99, poz. 825), która weszła w życie 3 lipca 2009 r., za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.
Nadto należy zauważyć, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. i zachowuje ono nadal aktualność (sygn. OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4) Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej w istocie nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie jest bowiem jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Tym samym związanie organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją informacji zawartych w orzeczeniu. Organ winien bowiem ocenić orzeczenie jako dowód w postępowaniu z zachowaniem kanonów wyznaczonych przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/GL 752/09 - orzeczenie dostępne w centralnej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W dniu 3 lipca 2009 r. weszło w życie, wydane na podstawie art. 237 K.p. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). W obecnym brzmieniu wykazu stanowiącego załącznik do ww. rozporządzenia, w punkcie 20/1 wymieniony jest zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Stosownie do § 8 ust. 1 w/w rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Przy czym, jak wynika z § 5 ust. 1-3 rozporządzenia, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w ustawie o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych l lub II stopnia, wskazanych w tym przepisie. Jeżeli zaś przed wydaniem decyzji organ stwierdziłby, że zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający powinien zażądać uzupełnienia wydanego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostawała kwestia istnienie schorzenia figurującego w wykazie chorób zawodowych, natomiast strona skarżaca kwestionowania możliwości powstania u D. M. choroby zawodowej w trakcie zatrudnienia w A S.A.
W ocenie Sądu organy dołożyły wszelkiej staranności celem dokładnego i kompleksowego wyjaśnienia sprawy. D. M. była badana przez właściwą jednostkę służby zdrowia I szczebla diagnostyczno – orzeczniczego tj. Ośrodek Medycyny Pracy, który w dniu [...] 2010 r. wydał orzeczenie, w który rozpoznał u D. M. chorobę zawodową: przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołanego sposobem wykonywania pracy: obustronny zespół cieśni w obrębie nadgarstka zawodowy. Z wydanego w toku postępowania orzeczenia lekarskiego jednoznacznie wynika, że stwierdzona u D. M. choroba, spełniła kryteria do rozpoznania choroby zawodowej oraz powstała w okresie świadczenia przez Nią pracy u strony skarżącej.
Zdaniem Sądu organy prawidłowo oceniły sporządzone na użytek tego postępowania - orzeczenia lekarskie za jednoznaczne, spójne i wyczerpujące, opierając na nich swoje rozstrzygnięcia o stwierdzeniu u skarżącej choroby zawodowej. Ponadto zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na podjęcie przez organy odmiennych rozstrzygnięć, albowiem organ administracji, nie posiada specjalistycznej wiedzy, która niezbędna jest do rozpoznania chorób zawodowych, a wiedzę taką posiadają uprawnione jednostki diagnostyczno-orzecznicze, wydające w tym zakresie stosowne, przewidziane prawem orzeczenia lekarskie.
Wydane w sprawie orzeczenia - mające charakter opinii biegłych - wymykają się ocenie merytorycznej, a podlegają jedynie badaniu pod kątem logiki, spójności oraz prawidłowości uzasadnienia (wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 września 2011 roku sygn. akt III SA/Kr 1436/10 - orzeczenie dostępne w centralnej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Konkludując stwierdzić należy, że na podstawie prawidłowej oceny zebranych w sprawie dowodów organ odwoławczy, podobnie jak i organ pierwszej instancji -zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami - poczyniły prawidłowe ustalenia w sprawie i w oparciu o te ustalenia wydały trafne rozstrzygnięcia.
Z powyższych względów zarzuty skargi są bezzasadne, co obligowało Sąd do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.