III SA/GL 937/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-03-15
NSAAdministracyjneWysokawsa
dotacjeprzedszkolauchwałysamorząd terytorialnyprawo oświatowewydatki bieżącedelegacja ustawowakontrola sądowanieważność uchwały

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził nieważność części uchwały Rady Miasta Rydułtowy dotyczącej sposobu obliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli, uznając przekroczenie przez radę delegacji ustawowej.

Skarga dotyczyła uchwały Rady Miasta Rydułtowy z 2002 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli, w części dotyczącej § 3 ust. 2 i 3 załącznika. Skarżąca zarzuciła przekroczenie delegacji ustawowej i modyfikację ustawowych zasad udzielania dotacji poprzez zawężenie podstawy ich obliczania. Sąd uznał, że Rada Miasta wykroczyła poza granice uprawnień, wprowadzając własną definicję wydatków bieżących, co stanowiło istotne naruszenie prawa. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonych zapisów uchwały.

Sprawa dotyczyła skargi A. U. na uchwałę Rady Miasta Rydułtowy z dnia 25 stycznia 2002 r. nr XXXVII/328/02 w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli w Rydułtowach, w części dotyczącej § 3 ust. 2 i 3 załącznika. Skarżąca zarzuciła radzie przekroczenie delegacji ustawowej, argumentując, że uchwała modyfikuje ustawowe zasady udzielania dotacji poprzez zawężenie podstawy ich obliczania. W szczególności, skarżąca wskazała, że uchwała wyłączała z podstawy obliczenia dotacji wydatki ponoszone w publicznych przedszkolach nr 6 i 7, co było niezgodne z art. 90 ust. 2b ustawy o systemie oświaty, który nakazuje uwzględniać wydatki wszystkich przedszkoli publicznych w przeliczeniu na jednego ucznia. Rada Miasta broniła swojej uchwały, twierdząc, że wprowadzone regulacje wynikały z dostrzeżonej nieadekwatności wydatków w przedszkolach z oddziałami integracyjnymi i żłobkowymi w porównaniu do innych przedszkoli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że Rada Miasta, formułując własną definicję wydatków bieżących, wykroczyła poza granice uprawnień wynikających z art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Sąd podkreślił, że pojęcie 'wydatków bieżących' powinno być interpretowane zgodnie z ustawą o finansach publicznych, a rada nie miała kompetencji do samodzielnego określania, co do nich należy. Wprowadzenie przez radę zapisów, które de facto przedefiniowały pojęcie wydatków bieżących, stanowiło istotne naruszenie prawa i przekroczenie delegacji ustawowej. W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność § 3 ust. 2 i 3 zaskarżonej uchwały.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, rada gminy nie może modyfikować ustawowych zasad obliczania wysokości dotacji poprzez zawężenie pojęcia 'wydatków bieżących', gdyż przekracza to delegację ustawową zawartą w art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rada gminy, wprowadzając własną definicję wydatków bieżących w uchwale dotyczącej dotacji dla niepublicznych przedszkoli, wykroczyła poza granice uprawnień ustawowych. Pojęcie 'wydatków bieżących' powinno być interpretowane zgodnie z ustawą o finansach publicznych, a rada nie miała kompetencji do jego samodzielnego definiowania lub modyfikowania w sposób sprzeczny z ustawą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (11)

Główne

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Określa podmioty uprawnione do skierowania skargi na akt organu samorządu terytorialnego, jako 'każdego, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej'.

u.s.o. art. 90 § 4

Ustawa o systemie oświaty

Upoważnia organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego do ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji, uwzględniając w szczególności podstawę jej obliczania. Sąd uznał, że upoważnienie to nie obejmuje prawa do ustalenia czy kształtowania tejże podstawy.

u.s.o. art. 90 § 2b

Ustawa o systemie oświaty

Określa wysokość dotacji dla niepublicznych przedszkoli jako nie niższą niż 75% ustalonych w budżecie gminy wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych w przeliczeniu na jednego ucznia.

Pomocnicze

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Stanowi, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne.

u.s.g. art. 91 § 4

Ustawa o samorządzie gminnym

Wskazuje, że do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy niezbędne jest wykazanie, że narusza ona przepisy powszechnie obowiązującego prawa w sposób istotny.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy władzy publicznej działają w granicach i na podstawie prawa.

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Akty prawa miejscowego podejmowane są w oparciu o wyraźnie upoważnienie ustawowe.

u.f.p. art. 165

Ustawa o finansach publicznych

Określał zakres pojęcia 'wydatków bieżących' interpretowany w orzecznictwie.

u.f.p. art. 236 § 3

Ustawa o finansach publicznych

Wskazuje przykładowe wydatki bieżące.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała Rady Miasta przekroczyła delegację ustawową, modyfikując ustawowe zasady udzielania dotacji poprzez zawężenie podstawy ich obliczania. Rada Miasta nie miała kompetencji do samodzielnego definiowania pojęcia 'wydatków bieżących' w sposób odmienny od ustawy o finansach publicznych. Zaskarżone zapisy uchwały naruszają art. 90 ust. 2b w zw. z art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Rady Miasta, że wprowadzone regulacje wynikały z dostrzeżonej nieadekwatności wydatków w przedszkolach z oddziałami integracyjnymi i żłobkowymi, nie została przez sąd uznana za wystarczającą do obrony uchwały.

Godne uwagi sformułowania

Rada Miasta wykroczyła poza granice swoich uprawnień, wynikających upoważnienia ustawowego zawartego w ustawie o systemie oświaty. Samo natomiast pojęcie 'wydatków bieżących' zgodnie z wyrażanym w orzecznictwie poglądem (...) powinno być interpretowane tak, jak termin ten jest rozumiany na gruncie ustawy o finansach publicznych. Lokalny ustawodawca nie może natomiast dążyć do realizacji tego celu poprzez próbę uwzględnienia tych wydatków w sformułowanej w uchwale z naruszeniem art. 90 ust. 2b w zw. z art. 90 ust. 4 u.s.o. własnej definicji wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych na jednego ucznia.

Skład orzekający

Barbara Brandys-Kmiecik

przewodniczący sprawozdawca

Adam Gołuch

sędzia

Magdalena Jankiewicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja granic delegacji ustawowej dla organów samorządu przy ustalaniu zasad udzielania dotacji, a także zasady stosowania pojęcia 'wydatków bieżących' w kontekście finansów publicznych i prawa oświatowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dotacjami dla niepublicznych przedszkoli i interpretacją przepisów ustawy o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia uchwały. Może wymagać analizy zmian legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia finansowania edukacji niepublicznej i interpretacji przepisów przez organy samorządu, co ma znaczenie praktyczne dla wielu placówek i rodziców. Pokazuje, jak sądy kontrolują legalność aktów prawa miejscowego.

Samorząd nie może dowolnie ustalać zasad dotowania przedszkoli – sąd unieważnia uchwałę.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 937/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-03-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Jankiewicz
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 785/23 - Wyrok NSA z 2025-11-07
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1327
art. 90 ust. 2b w zw. z art. 90 ust. 4
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Referent-stażysta Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2023 r. sprawy ze skargi A. U. na uchwałę Rady Miasta Rydułtowy z dnia 25 stycznia 2002 r. nr XXXVII/328/02 w przedmiocie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli w Rydułtowach 1) stwierdza nieważność § 3 ust. 2 i 3 załącznika do zaskarżonej uchwały; 2) zasądza od Rady Miasta Rydułtowy na rzecz strony skarżącej kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 15 listopada 2022r. A.U. (dalej: Strona, Skarżąca) złożyła skargę na uchwałę nr XXXVII/328/02 Rady Miasta Rydułtowy z dnia 25 stycznia 2002 r. w sprawie ustalenia trybu udzielenia i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli w Rydułtowach w części § 3 ust. 2 i § 3 ust. 3 załącznika do zaskarżonej uchwały.
W podstawie powołała się na art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 559; dalej: u.s.g.) oraz art. 90 ust. 4 w zw. z art. 90 ust. 2b ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. (Dz. U. z 2002 r., nr 144, poz. 1615 ze zm.; dalej: u.s.o.) zarzucając przekroczenie delegacji ustawowej przez Radę Miasta, jak również modyfikację ustawowych zasad udzielania dotacji oświatowej wskutek zmiany zasad obliczania wysokości dotacji i ograniczenie podstawy obliczenia dotacji tylko do niektórych wydatków bieżących w przedszkolach publicznych, to jest z wyłączeniem wydatków ponoszonych w konkretnych przedszkolach.
W konsekwencji Strona wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazała, że prowadzi P w Rydułtowach od 2001 r.; otrzymywała w związku z prowadzeniem niepublicznego przedszkola dotacje podmiotowo - celowe od Gminy, zgodnie z ustawą o systemie oświaty. Rada Miasta, w oparciu o art. 90 ust. 4 u.s.o. podjęła uchwałę nr XXXVII/328/02 w dniu 25 stycznia 2002 r. w sprawie ustalenia i trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli w Rydułtowach. Z kolei, uchwałą nr XV/106/03 Rady Miasta Rydułtowy z dnia 29 grudnia 2003 r. w sprawie zmiany wskazanej uchwały wprowadzono zmianę brzmienia § 3 załącznika do ww. uchwały i dodanie ust. 2 oraz ust. 3 do § 3.
Zgodnie z treścią § 3 ust. 2 załącznika do uchwały nr XXXVII/328/02 przy wyliczaniu wydatków, o który mowa w ust. 1 (tj. wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych ustalonych w budżecie Miasta Rydułtowy – przypis Strony), z zastrzeżeniem ust. 3, nie uwzględnia się wydatków Publicznego Przedszkola nr 6 z Oddziałami Żłobkowymi, ani wydatków Publicznego Przedszkola nr 7 z Oddziałami Integracyjnymi. Z kolei, zgodnie z § 3 ust. 3 załącznika do wskazanej uchwały, w przypadku prowadzenia przez przedszkole niepubliczne oddziału żłobkowego lub oddziału integracyjnego przy wyliczeniu wydatków, o których mowa w ust. 1 uwzględnia się odpowiednio wydatki Publicznego Przedszkola nr 6 z Oddziałami Żłobkowymi lub wydatki Publicznego Przedszkola nr 7 z Oddziałami Integracyjnymi.
Zdaniem Skarżącej uchwała w tym zakresie stanowi przekroczenie delegacji ustawowej; podjęta została na podstawie art. 90 ust. 4 u.s.o., a z przepisu tego wynika, że organy j.s.t. upoważnione zostały jedynie do uszczegółowienia zasad przyznawania dotacji poprzez określenie sposobu przekazywania i rozliczania dotacji. Natomiast uchwała nie może modyfikować ustawowych zasad udzielania tych dotacji. Powołany przepis nie daje uprawnienia do wskazywania w uchwaie dodatkowych kryteriów, czy też zmiany zasad obliczania wysokości dotacji. Tymczasem w zaskarżanej uchwale zmieniono zasady obliczania wysokości dotacji. Podstawę obliczania dotacji ograniczono bowiem tylko do niektórych wydatków bieżących w przedszkolach publicznych, to jest z wyłączeniem wydatków ponoszonych w konkretnych przedszkolach. Innymi słowy, organ stanowiący j.s.t na nowo zdefiniował pojęcie wydatków bieżących użyte w ustawie w art. 90 ust. 2b, czym przekroczył delegację ustawową. Oznacza to niedopuszczalne wyjście w akcie prawa miejscowego poza granice upoważnienia ustawowego i w konsekwencji sprzeczność z art. 94 Konstytucji RP, w myśl którego stanowienie prawa miejscowego następuje na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych.
Podkreśliła, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "wydatków bieżących", jednak w orzecznictwie ugruntowane pozostaje stanowisko, że zostało ono użyte w znaczeniu, jakim posługuje się ustawa o finansach publicznych, dzieląca wydatki na "bieżące" i "majątkowe". Natomiast Rada Miasta wręcz dokonała redefiniowania pojęcia "wydatków bieżących" w stosunku do znaczenia nadanego w ustawie o finansach publicznych. Wedle bowiem postanowień skarżonej uchwały, wydatkami bieżącymi ponoszonymi w przedszkolach publicznych są jedynie te, które są ustalone dla przedszkoli bez uwzględniania wydatków Publicznego Przedszkola nr 6 z Oddziałami Żłobkowymi, ani wydatków Publicznego Przedszkola nr 7 z Oddziałami Integracyjnymi. Natomiast, dopiero w przypadku prowadzenia przez przedszkole niepubliczne oddziału żłobkowego lub oddziału integracyjnego w wydatkach bieżących uwzględnia się odpowiednio wydatki Publicznego Przedszkola nr 6 z Oddziałami Żłobkowymi lub wydatki Publicznego Przedszkola nr 7 z Oddziałami Integracyjnymi. Z kolei, według art. 90 ust. 2b u.s.o. dotacje dla niepublicznych przedszkoli przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 75% ustalonych w budżecie danej gminy wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych w przeliczeniu na jednego ucznia, z tym, że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na niepełnosprawnego ucznia przedszkola i oddziału przedszkolnego w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego. Podsumowując więc wskazała, że zgodnie z wykładnią literalną przepisu art. 90 ust. 2b u.s.o. do obliczania dotacji uwzględnia się wydatki wszystkich przedszkoli publicznych bez wyjątku. Przepis nie różnicuje przedszkoli pubiicznych według typów.
Powołując się na orzecznictwo zaakcentowała, że kwota wydatków stanowiąca podstawę obliczenia dotacji, o jakiej mowa w art. 90 ust. 2b u.s.o., to ogólna kwota wydatków zaplanowanych w budżecie jako tych, które są ponoszone na utrzymanie jednego ucznia w przedszkolu publicznym. W tej sytuacji, wprowadzone spornym zapisem uchwały wyłączenie wydatków ponoszonych w niektórych przedszkolach publicznych (kosztów utrzymania oddziału żłobkowego) było nieuprawnione.
Nadto wyjaśniła, że 19 września 2022 r. Skarżąca zwróciła się do organu Gminy o usunięcie stanu niezgodności z prawem, ale Rada nie zajęła stanowiska w sprawie. Zaskarżona uchwała została wprawdzie uchylona uchwałą nr 30.209.2012 Rady Miasta Rydułtowy z dnia 7 grudnia 2012 r., ale okoliczność ta nie stanowi przeszkody do jej weryfikacji i stwierdzenia nieważności.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta wniosła o jej oddalenie podkreślając, że z zarzutami Skarżącej nie można się zgodzić. Ustalając tryb udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli Rada Miasta nie dokonała "redefiniowania" pojęcia "wydatków bieżących" bowiem - powołując się na orzecznictwo - podkreśliła, że w przypadku art. 90 ust. 4 u.s.o. intencją ustawodawcy było aby organ stanowiący właściwej jednostki samorządu terytorialnego ustalił w drodze uchwały (stanowiącej akt prawa miejscowego) ogólne zasady związane z procesem przyznawania dotacji oświatowych oraz trybem weryllkacji prawidłowości wykorzystania przyznanych środków. Zatem wprowadzenie spornej regulacji wynikało z dostrzeżonej przez Radę Miasta nieadekwatności pomiędzy zadaniami realizowanymi przez przedszkola z oddziałami integracyjnymi i przedszkola z oddziałami żłobkowymi względem zadań pozostałych przedszkoli, a co za tym idzie nieadekwatnością wydatków bieżących ponoszonych w nich.
Organ cytując rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. z 2001 r., Nr 61, poz. 624) wyjaśnił koszty utrzymania oddziału żłobkowego; przedstawił kwestię "nieadekwatności" wydatków bieżących w przypadku uczęszczania do przedszkoli publicznych dzieci niepełnosprawnych do wydatków przedszkola niepublicznego bez dzieci niepełnosprawnych co dostrzegł również ustawodawca, gdyż w ustawie z dnia 23 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz.1010) wprowadził stosowne regulacje do u.s.o. w art. 78b. Powyższe okoliczności stanowiły uzasadnienie dla sformułowania zaskarżonych postanowień § 3 ust. 2 i ust. 3 trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli w Rydułtowach, bowiem Rada Miasta zauważyła te problemy kilka lat wcześniej i uregulowała na potrzeby miasta poprzez podjęcie stosownych uchwał - niejako antycypując rozwiązania zawarte w ustawach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne właściwe są do kontroli zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego oraz aktów organów administracji rządowej stanowiących przepisy prawa miejscowego. Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
W tak wyznaczonym zakresie kontroli, Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem objętych skargą zapisów skarżonej uchwały Rady Miasta Rydułtowy z 25 stycznia 2002 r. uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że spełnione zostały formalne wymogi poddania zaskarżonej uchwały kontroli sądowej. Po pierwsze, nie budzi wątpliwości fakt, że zaskarżona uchwała w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli w Rydułtowach, jest uchwałą z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. Po drugie, spełniony został warunek uprzedniego (przed wniesieniem skargi) bezskutecznego wezwania do usunięcia naruszenia prawa – 19 września 2022 r. Skarżąca zwróciła się do organu Gminy o usunięcie stanu niezgodności z prawem, co pozostawiono bez odpowiedzi.
Spełniony został, zdaniem Sądu, także warunek wniesienia skargi przez uprawniony do tego podmiot. Przepis art. 101 ust. 1 u.s.g. określa podmioty uprawnione do skierowania skargi na akt organu samorządu terytorialnego, jako "każdego, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej. Z powyższego należy zatem wywodzić konieczność wykazania przez wnoszącego skargę, że uchwała w sposób rzeczywisty i bezpośredni narusza jego interes prawny rozumiany jako ograniczenie, zniesienie lub uniemożliwienie realizacji tego interesu. Przy czym w doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że interes prawny lub uprawnienie nie musi mieć podstawy wyłącznie w przepisach materialnych prawa administracyjnego, może to być także prawo cywilne lub prawo pracy. Istotne, by interes prawny wynikał z normy prawnej, opierał się na niej lub dał się z nią powiązać. Z normy prawnej wynikać może np. jakaś korzyść, której prawo pozwala oczekiwać, możność dążenia do jakiegoś skutku prawnego, możność obrony przed utratą już zdobytych uprawnień (vide wyrok WSA w Gorzowie Wlkp z dnia 3 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/GO 729/15). Badając więc spełnienie tej przesłanki Sąd uznał, że nie sposób zakwestionować po stronie skarżącej istnienia interesu prawnego do wniesienia skargi, jako podmiotu prowadzącego niepubliczne przedszkole na terenie miasta.
Dopuszczalności zbadania legalności zaskarżonego aktu nie wyklucza również fakt, że w dacie wniesienia skargi zaskarżona uchwała już nie obowiązywała wskutek jej uchylenia uchwałą nr 30.209.2012 Rady Miasta Rydułtowy z dnia 7 grudnia 2012 r., skoro była ona bowiem stosowana w latach 2002-2012, a w brzmieniu kwestionowanym w okresie od 29 grudnia 2003 r. do 7 grudnia 2012 r. i wywoływała skutki prawne. Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 14 września 1994 r. sygn. W 5/94 (Dz.U. Nr 109, poz. 527) ustalił powszechnie obowiązującą wykładnię art. 101 ust. 1 u.s.g., stwierdzając, że po pierwsze, przez uchwałę podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 101 ust. 1 rozumie się również uchwałę, która wprawdzie została uchylona lub zmieniona, lecz może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę; po drugie, przewidziana w art. 101 ust. 1 skarga na uchwałę organu gminy jest dopuszczalna również wtedy, gdy uchwała ta została wprawdzie uchylona lub zmieniona, lecz może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę.
Jako że zaskarżona uchwała mimo jej uchylenia, stosowana była do stanów faktycznych zaistniałych w latach obowiązywania jej spornej normy i na jej podstawie udzielono skarżącej dotacji oświatowych, to tym samym jej uchylenie nie stoi na przeszkodzie dokonania jej sądowej kontroli.
Przechodząc do merytorycznej oceny skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organy władzy publicznej działają w granicach i na podstawie prawa. Oznacza to, iż każde działanie organu władzy, w tym rady miejskiej, musi mieć oparcie w obowiązującym prawie. W świetle art. 94 Konstytucji RP akty prawa miejscowego podejmowane są w oparciu o wyraźnie upoważnienie ustawowe. Organ administracji wykonując zatem kompetencje prawodawcze, zawarte w upoważnieniu ustawowym, jest obowiązany działać ściśle w granicach tego upoważnienia.
W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości, lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia w trybie określonym w art. 90. Po upływie tego terminu organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego (art. 93 ust. 1). Ponadto na podstawie powołanego art. 101 ust. 1 u.s.g. prawo zaskarżenia aktu prawa miejscowego przysługuje każdemu, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej.
Jak zarazem wynika z art. 91 ust. 4 u.s.g. do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy niezbędne jest wykazanie, że narusza ona przepisy powszechnie obowiązującego prawa w sposób istotny. "Istotne" naruszanie prawa, powodujące nieważność uchwał organu gminy nie pokrywa się z przesłankami nieważności decyzji w rozumieniu w art. 156 § 1 kpa (wyrok NSA z dnia 18 września 1990 r. sygn. akt SA/Wr 849/90, ONSA 1990/4 poz. 2). Do istotnych wad uchwał skutkujących stwierdzeniem ich nieważności zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (wyrok z dnia 18 września 1990 r., sygn. akt SA/Wr 849/90, ONSA 1990/4/2).
Skarżona w rozpoznawanej sprawie uchwała została wydana na podstawie art. 90 ust. 4 u.s.o., zgodnie z którym ( w brzmieniu na dzień podjęcia uchwały) organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w ust. 2a-3b, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że formułując w zaskarżonym § 3 ust 2 i 3 wymienionej na wstępie uchwały własną definicję wyliczania wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolu niepublicznym na jedno dziecko Rada Miasta wykroczyła poza granice swoich uprawnień, wynikających upoważnienia ustawowego zawartego w ustawie o systemie oświaty. Jak stanowi art. 90 ust. 1 u.s.o. w brzmieniu obowiązującym na dzień uchwalenia zaskarżonej uchwały, niepubliczne przedszkola, w tym specjalne, szkoły podstawowe i gimnazja, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych oraz szkół podstawowych artystycznych, otrzymują dotacje z budżetu gminy. W myśl art. 90 ust. 2b u.s.o. dotacje dla niepublicznych przedszkoli przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 75 % ustalonych w budżecie danej gminy wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych w przeliczeniu na jednego ucznia, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na niepełnosprawnego ucznia przedszkola i oddziału przedszkolnego w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego - pod warunkiem, że osoba prowadząca niepubliczne przedszkole poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. W przypadku braku na terenie gminy przedszkola publicznego, podstawą do ustalenia wysokości dotacji są wydatki bieżące ponoszone przez najbliższą gminę na prowadzenie przedszkola publicznego.
Porównując treść powyższej regulacji oraz zapisy zawarte w § 3 ust. 2 i 3 zaskarżonej uchwały Sąd doszedł do wniosku, że ustawodawca lokalny dokonał nieuprawnionego zawężenia zakresu pojęcia wydatków bieżących. Po pierwsze, art. 90 ust. 2b nie daje podstaw do ograniczenia tego pojęcia wyłącznie do wydatków bieżących bez uwzględniania wydatków przedszkoli z oddziałami żłobkowymi czy integracyjnymi. Ustawa o systemie oświaty w powyższym przepisie odwołuje się do pojęcia wydatków bieżących, które zostały ustalone w budżecie gminy jako wydatki ponoszone w przedszkolach publicznych w przeliczeniu na jednego ucznia. Samo natomiast pojęcie "wydatków bieżących" zgodnie z wyrażanym w orzecznictwie poglądem (wyrok NSA z 24 marca 2009 r. o sygn. akt. II GSK 284/08, z 17 stycznia 2008 r. o sygn. akt. II GSK 317/07, z dnia 3 marca 2015 r. sygn. akt II GSK 2450/13), a podzielanym przez skład sądzący w niniejszej sprawie, powinno być interpretowane tak, jak termin ten jest rozumiany na gruncie ustawy o finansach publicznych. Będą to zatem wydatki jednostki samorządu terytorialnego niebędące wydatkami majątkowymi z wyłączeniem wydatków ponoszonych na inwestycje i zakupy inwestycyjne, zakup i objęcie akcji oraz wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego. Obecnie w art. 236 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 ze zm.; dalej u.f.p.) wskazano przykładowe wydatki bieżące i wśród nich są m.in. wydatki jednostek budżetowych na wynagrodzenia i składki od nich naliczane, wydatki związane z realizacją statutowych zadań, świadczenia na rzecz osób fizycznych czy dotacje na zadania bieżące. W dacie uchwalenia skarżonej uchwały art. 165 u.f.p. nie zawierał co prawda takiego doprecyzowania, jednak jego zakres był interpretowany w orzecznictwie, w którym zwracano uwagę na to, że ustawodawca określając podstawę obliczenia dotacji wskazał na te wydatki, które zostały ustalone w budżecie i wyodrębnione ze względu na konkretny cel. Oznacza to, że odwołano się do wydatków zaplanowanych związanych z funkcjonowaniem przedszkoli publicznych i to niezależnie od ujęcia tych wydatków w różnych rozdziałach klasyfikacji budżetowej. Kryterium decydu-jącym o uznaniu danego wydatku za wydatek bieżący w danej jednostce nie może być więc sposób przyporządkowania go do określonego rozdziału (vide wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 828/16). Rada Miasta nie miała więc kompetencji do samodzielnego określania, co należy do wydatków bieżących, ale była w tym zakresie związana regulacjami ustawowymi. Modyfikując zasady naliczania dotacji wynikające z art. 90 ust. 2b u.s.o. poprzez ograniczenie zakresu znaczeniowego pojęcia wydatki bieżące organ przekroczył granice delegacji ustawowej zawartej w art. 90 ust. 4 tej ustawy, ingerując w ten sposób w rezultacie w podstawę udzielenia dotacji. Tymczasem wskazany wyżej przepis upoważnia organ jednostki samorządu terytorialnego jedynie do ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji, uwzględniając w szczególności podstawę jej obliczania, upoważnienie to nie obejmuje natomiast prawa do ustalenia czy kształtowania tejże podstawy (por. wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1026/11).
Wprowadzenie więc do uchwały zapisów, które wprowadzają nowy sposób uwzględnienia kosztów związanych z uczęszczaniem do przedszkola dzieci niepełnosprawnych – de facto poprzez przedefiniowanie pojęcia wydatków bieżących (ponoszonych w przedszkolach publicznych na jednego ucznia), wykracza poza wspomnianą delegację ustawową. Oczywistym jest, że przedszkola niepubliczne nie mogą być traktowane w sposób uprzywilejowany w stosunku do przedszkoli publicznych przy wyliczaniu podstawy dotacji, jednak zapewnieniu równego ich traktowania służy mechanizm wprowadzony przywołanym zapisem ustawy. Lokalny ustawodawca nie może natomiast dążyć do realizacji tego celu poprzez próbę uwzględnienia tych wydatków w sformułowanej w uchwale z naruszeniem art. 90 ust. 2b w zw. z art. 90 ust. 4 u.s.o. własnej definicji wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych na jednego ucznia.
Podobny pogląd wyraził WSA we Wrocławiu w wyroku z 13 marca 2018r., o sygn. akt III SA/Wr 1/18 oraz NSA w wyroku z 20 kwietnia 2022r., o sygn. akt I GSK 2368/18, a skład rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela wyrażone w nich stanowiska.
W świetle powyższego Sąd uznał, że § 3 ust. 2 i 3 zaskarżonej uchwały narusza art. 90 ust. 2b w zw. z art. 90 ust. 4 u.s.o. - co w świetle uwag poczynionych na wstępie należy uznać za istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały tym zakresie.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a.
-----------------------
8

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI