III SA/GL 913/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2020-02-04
NSArolnictwoWysokawsa
płatności rolnośrodowiskoweARiMRrolnictwo ekologicznenieprawidłowościzwrot środkówsiła wyższatermin przedawnieniakontrolaobsada drzew

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika na decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, potwierdzając nieprawidłowości w utrzymaniu minimalnej obsady drzew i jakości materiału szkółkarskiego.

Rolnik zaskarżył decyzję Dyrektora ARiMR o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Sprawa dotyczyła nieutrzymania minimalnej obsady drzew i jakości materiału szkółkarskiego w ramach programu rolnośrodowiskowego. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając ustalenia organów za prawidłowe i podkreślając, że rolnik nie zgłosił wystąpienia siły wyższej w wymaganym terminie.

Sprawa dotyczyła skargi S. K. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie, która utrzymała w mocy decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego. Rolnikowi przyznano płatności rolnośrodowiskowe na lata 2010-2012, jednak kontrole wykazały nieprawidłowości w zakresie utrzymania minimalnej obsady drzew i jakości materiału szkółkarskiego w ramach pakietu "Rolnictwo ekologiczne 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe". W konsekwencji, płatności zostały pomniejszone, a następnie wszczęto postępowanie o zwrot nienależnie pobranych środków. Rolnik argumentował, że nieprawidłowości wynikły z siły wyższej (warunki atmosferyczne, szkody wyrządzone przez zwierzynę), jednak nie zgłosił tego faktu organom w wymaganym terminie. Sąd administracyjny, opierając się na wcześniejszym prawomocnym wyroku WSA we Wrocławiu, oddalił skargę, stwierdzając, że ustalenia organów były prawidłowe, a rolnik nie spełnił wymogów programu, co skutkowało obowiązkiem zwrotu środków. Sąd podkreślił również, że termin przedawnienia nie upłynął, a wszelkie działania organów i sądów przerywały jego bieg.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, nieutrzymanie minimalnej obsady drzew i jakości materiału szkółkarskiego stanowi podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że stwierdzone nieprawidłowości w zakresie obsady drzew i jakości materiału szkółkarskiego, potwierdzone kontrolami i wcześniejszym wyrokiem WSA, są podstawą do pomniejszenia płatności i ustalenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych środków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.ARiMR art. 29 § ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a

Ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.wsp.roz.obsz.wiejsk. art. 20 § ust. 4

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

rozp.MRiRW art. 9 § ust. 2 pkt 3

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r.

rozp.MRiRW art. 38 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r.

rozp.MRiRW art. 39 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r.

rozp.Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 art. 3 § ust. 1

Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95

rozp.Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 art. 1 § ust. 2

Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95

rozp.KE (UE) nr 65/2011 art. 5 § ust. 3

Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § § 1 i 2 pkt. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. a, b, c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieprawidłowości w utrzymaniu minimalnej obsady drzew i jakości materiału szkółkarskiego. Brak zgłoszenia siły wyższej w ustawowym terminie. Bieg terminu przedawnienia został skutecznie przerwany przez działania organów i sądów.

Odrzucone argumenty

Wystąpienie siły wyższej (warunki atmosferyczne, szkody od zwierzyny) jako podstawa do zwolnienia z obowiązku zwrotu płatności. Przedawnienie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Naruszenie przepisów postępowania (dowolna ocena materiału dowodowego, wadliwa kontrola). Naruszenie prawa materialnego (niezastosowanie art. 28 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich).

Godne uwagi sformułowania

Ponad wszelką wątpliwość z raportów, którymi dysponowały organy wynika, że w stosunku do działek, co, do których przyznano płatność rołnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości, stwierdzono nieprawidłowości dotyczące nieutrzymania minimalnej obsady drzew oraz materiał szkółkarski nie spełniał określonych wymagań. Fakt zniszczeń spowodowanych przez dziką zwierzynę czy kradzież sadzonek nie może być poddany ocenie przez pryzmat przesłanki wpływającej na przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Zarówno organy decyzyjne jak też Sąd nie mają podstaw do oceny zaistnienia tych okoliczności, skoro obowiązujące przepisy obligują rolnika do dokonania pisemnego zgłoszenia tych zdarzeń w terminie 10 dni, zaś w realiach niniejszej sprawy nieprawidłowości ujawniono w trakcie kontroli, natomiast stosowane zgłoszenie nie zostało dokonane.

Skład orzekający

Barbara Brandys-Kmiecik

sprawozdawca

Małgorzata Herman

przewodniczący

Marzanna Sałuda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących płatności rolnośrodowiskowych, wymogów programu, konsekwencji nieprzestrzegania zobowiązań, zasad zgłaszania siły wyższej oraz biegu terminu przedawnienia w kontekście ochrony interesów finansowych UE."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich i płatności rolnośrodowiskowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak rygorystyczne są przepisy dotyczące płatności rolnych i jak ważne jest przestrzeganie formalnych wymogów, nawet w obliczu trudnych okoliczności. Podkreśla znaczenie terminowego zgłaszania zdarzeń losowych.

Rolnik stracił dopłaty przez niedopełnienie formalności. Sąd wyjaśnia, dlaczego siła wyższa nie zawsze chroni przed zwrotem pieniędzy.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 913/19 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2020-02-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /sprawozdawca/
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1284/20 - Wyrok NSA z 2024-05-28
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2137
art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1  art. 3 ust. 1, art. 1 ust. 2
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 5 ust. 3
Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Starszy referent Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2020 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie (dalej Dyrektor ŚlO ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania S. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej jako: ARiMR) z [...] r., nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszo-instancyjne.
Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r. poz. 2096 ze zm.; dalej Kpa) oraz art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2017, poz. 2137, ze zm.)
W uzasadnieniu odwołano się w pierwszej kolejności do okoliczności faktycznych sprawy. Podkreślono, że wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej z dnia [...] r., przedłożonym w Biurze Powiatowym ARiMR we W., wszczęte zostało postępowanie administracyjne dotyczące przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok [...]. Wniosek zawierał deklarację działki rolnej oznaczonej symbolem A (działka ewidencyjna numer [...]), działki rolnej oznaczonej symbolem B (działka ewidencyjna numer [...]), działki rolnej oznaczonej symbolem C (działka ewidencyjna numer [...]), działki rolnej oznaczonej symbolem E (działka ewidencyjna numer [...]), działki rolnej oznaczonej symbolem F (działka ewidencyjna numer [...]), działki rolnej oznaczonej symbolem G (działka ewidencyjna numer [...]) tj. o łącznej powierzchni [...] ha gruntów rolnych w ramach pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności). Dane wniosku poddane zostały procesowi kontroli danych w zakresie zgodności, kompletności i kontroli administracyjnej danych, która wykazała nieprawidłowości. W związku z tym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wystosował do Strony wezwanie do usunięcia braków formalnych, które rolnik wyjaśnił składając Korektę wniosku z dnia [...] r. i w konsekwencji decyzją nr [...] z dnia [...] r. przyznano Stronie płatność rołnośrodowiskową w wysokości [...] zł w ramach pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe do powierzchni [...] ha; decyzja została doręczona pełnoletniemu domownikowi reprezentanta Strony [...] r. co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru dokumentu; przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez Stronę.
Strona [...] r. złożyła wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na [...] rok, w którym zadeklarowała działki jak poprzednio; kontrola administracyjna danych wniosku nie wykazała nieprawidłowości; [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej I przyznał Stronie płatność rołnośrodowiskową w wysokości [...] zł - pakiet 2 rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) do powierzchni [...] ha. Decyzja została doręczona [...] r., a płatności przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku.
W kolejnym roku [...] Strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR we W. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, w którym zadeklarował działki rolne jak poprzednio, o łącznej powierzchni [...] ha gruntów rolnych w ramach pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności). Wniosek poddany został kontroli zgodności i kompletności, które nie wykazały wystąpienia braków formalnych. Dane wniosku podlegały także kontroli administracyjnej, która nie ujawniła nieprawidłowości skutkujących wystosowaniem wezwania do złożenia wyjaśnień. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. zakończył prowadzone postępowanie decyzją nr [...] z [...]r., którą przyznał Stronie płatność rołnośrodowiskową, w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) w wysokości [...] zł do powierzchni [...] ha; zgodnie z art. 20 ust 4 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007r., Nr 64, poz. 427 z późn. zm.) środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku.
W dniu [...]r. Strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR we W.wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na [...] rok, w którym zadeklarowała działki rolne jak poprzednio, o łącznej powierzchni [...] ha gruntów rolnych w ramach pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności).
W dniach [...] – [...] r. zostały przeprowadzone kontrole na miejscu w zakresie kwalifikowałności powierzchni, sporządzono raport z czynności kontrolnych prowadzonych przez Inspektorów Terenowych, obecny był Pełnomocnik Strony - G. K., który o planowanej kontroli został powiadomiony. Pracownicy Biura Kontroli na Miejscu w ramach kontroli w zakresie Programu Rolnośrodowiskowego stwierdzili nieprawidłowości m.in. nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów; w raporcie z czynności kontrolnych przedstawili wyliczenie obsady w sadach dla poszczególnych działek rolnych; zawarli adnotację, że w dniach [...]-[...] r. odbyło się wykaszanie na działkach rolnych A, B, C, E, F i G. Dodatkowo pełnomocnik Strony, uczestniczący w kontroli na miejscu, złożył oświadczenie, w którym wyjaśnił, iż "W trakcie zabiegów pielęgnacyjnych wykonywanych na działkach zauważyłem, że znaczna część drzewek została uszkodzona przez niekorzystne warunki atmosferyczne oraz przez zwierzynę łeśną, dlatego na większości działek nie jest zachowana obsada".
Następna kontrola przeprowadzona w dniach [...] – [...] r. w gospodarstwie Strony w zakresie wzajemnej zgodności wykazała, iż na działce rołnej oznaczonej symbolem A stwierdzono rozbieżności liczby i/lub wielkości i/lub położenia na załączniku graficznym oczek wodnych o powierzchni do [...] m2 (kod błędu [...]).
W konsekwencji przeprowadzonej kontroli administracyjnej, podczas której stwierdzono uchybienia w przestrzeganiu przez Stronę wymogów dla pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) oraz, że rolnik nie utrzymywał minimalnej obsady drzew i krzewów zgodnie z tabelą zawartą w załączniku nr 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. (Dz. U. Nr 33, poz. 262, z późn. zm.) na działkach rolnych A, C, E, F i G - kod E7; wszystkie uprawiane drzewa oraz krzewy nie spełniają wymogów określonych w § 9 ust 2 pkt 3 w/w rozporządzenia MRiRW na działkach rolnych A, C, E, F i G - kod E2. W związku z tym uznano, że zastosowanie będzie miał § 38 ust 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rołnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. poz. 361) i wysokość płatności rolnośrodowiskowej zostanie zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. Ponadto Strona nie spełniła warunków do przyznania płatności rolnośrodowiskowej, o których mowa w §9 ust 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. i zgodnie, z którym w przypadku pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne wariant 2.9 płatność rolnośrodowiskową jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego - w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego.
W konsekwencji powyższych ustaleń decyzją nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. przyznał Stronie płatność rołnośrodowiskową na rok [...] w pomniejszonej wysokości - pakiet 2 rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) w wysokości [...] zł do powierzchni [...]ha (działka rolna oznaczona symbolem B). W odniesieniu do pozostałych działek rolnych zastosowano zmniejszenie w wysokości 100%, gdyż stwierdzone nieprawidłowości oznaczone kodem E2 i E7, zgodnie z załącznikiem nr 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego skutkowały zmniejszeniem pomocy o 100%. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi Strony.
Od tej decyzji pełnomocnik Strony wniósł odwołanie; Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego decyzją nr [...] z [...] r. utrzymał w mocy pierwszoinstancyjną decyzję. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.
W wyniku rozpatrzenia złożonej skargi na powyższą decyzję ostateczną Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem z 8 października 2014r. o sygn. akt III SA/Wr 424/14 oddalił skargę Strony. W uzasadnieniu wyroku Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał m.in., że "Ponad wszelką wątpliwość z raportów, którymi dysponowały organy wynika, że w stosunku do działek, co, do których przyznano płatność rołnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości, stwierdzono nieprawidłowości dotyczące nieutrzymania minimalnej obsady drzew oraz materiał szkółkarski nie spełniał określonych wymagań. Okoliczność zarówno ilości drzew na działkach, jak też, jakości materiału szkółkarskiego nie zostały w żaden sposób zakwestionowane w toku postępowania oraz w wywiedzionej skardze. Przyjąć, zatem należy, że ustalenia kontroli są zgodne ze stanem faktycznym i nie budzą wątpliwości". Ponadto Sąd wskazał, że "Szeroka argumentacja strony, w szczególności zamieszczona w odwołaniu od decyzji, związana jest z przyczyną nieprawidłowości ujawnionych w trakcie kontroli, czyli siłą wyższą. Fakt zniszczeń spowodowanych przez dziką zwierzynę czy kradzież sadzonek nie może być poddany ocenie przez pryzmat przesłanki wpływającej na przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Zarówno organy decyzyjne jak też Sąd nie mają podstaw do oceny zaistnienia tych okoliczności, skoro obowiązujące przepisy obligują rolnika do dokonania pisemnego zgłoszenia tych zdarzeń w terminie 10 dni, zaś w realiach niniejszej sprawy nieprawidłowości ujawniono w trakcie kontroli, natomiast stosowane zgłoszenie nie zostało dokonane. Nadto w myśl § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nawet zgłoszenie zaistnienia przedmiotowych okołiczności nie stanowi podstawy do przyznania płatności ".
Wobec powyższego w przedmiotowej sprawie ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych Stronie z tytułu Programu Rolnośrodowiskowemu za lata 2010 - 2012. Zawiadomieniem Strona została poinformowana o przysługującym jej prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W odpowiedzi rolnik złożył pismo wraz z wnioskami dowodowymi; wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie przez organ dowodu z zeznań świadków na okoliczność: nieprawidłowości przy przeprowadzaniu kontroli w gospodarstwie rolnym, sposobu jej przeprowadzenia, obszaru gospodarstwa rolnego jaki rzeczywiście został poddany kontroli, wystąpienia siły wyższej w gospodarstwie; wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego.
ARiMR zwrócił się z prośbą do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. o zweryfikowanie ustaleń zawartych w raportach z czynności kontrolnych; w odpowiedzi otrzymał wyjaśnienia co do sposobu kontroli, liczenia drzew, ich stanu niekwalifikującego się (uschnięte, zgryzione przez zwierzynę i złamane); w konkluzji podtrzymało stanowisko, iż wyniki kontroli zawarte w raporcie z czynności kontrolnych były prawidłowe oraz nie stwierdzono podstaw do ich zmiany. Nadto ARiMR uwzględniając prośbę Strony odnośnie przesłuchania świadków na okoliczność przeprowadzonej kontroli na miejscu zwrócił się pismami do właściwych miejscowo ARiMR, których zeznania zebrano; w dniu [...]r. stawił się osobiście Strona wraz z pełnomocnikiem celem przesłuchania.
W konsekwencji decyzją nr [...] z [...]r. ARiMR ustalił Stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej kwocie [...] zł tj. po [...] zł za każdy rok od [...] – [...].
W wyniku złożonego odwołania decyzją nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor ŚlO ARiMR uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy ARiMR wydał [...] r. decyzję nr [...], którą ustalił Stronie ponownie kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...]zł.
Kwestionując powyższą decyzję strona wniosła odwołanie, podtrzymując wszystkie dotychczas zgłaszane zarzuty I argument w sprawie.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor ŚlO ARiMR zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie, podzielając zawarte w nim stanowisko. Przedstawiając cel postępowania odwoławczego i podstawę prawną umożliwiającą przejście z Pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne w ramach PRO W 2004 - 2006 na Pakiet 2 Rolnictwo Ekologiczne w ramach PRO W 2007 - 2013 oraz warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej i zobowiązania rolnośrodowiskowe podkreślił, że kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. w decyzji Nr [...] z dnia [...]r. ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem rołnośrodowiskowym na powierzchnię równą [...]ha. Zobowiązanie w ramach wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) podjęte zostało w dniu [...]r., a Producent zobowiązał się do realizacji 5-letniego programu rolno środowiskowego. Następnie na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] r., nr [...] z [...]r. oraz nr [...]z [...] r. producentowi przekazano na rachunek bankowy płatności rolnośrodowiskowe na lata [...], [...] i [...]. Tymczasem w roku [...] stwierdzono, że rolnik nie dochował zobowiązania w ramach wariantu 2.9 na powierzchni [...] ha, do której otrzymał płatność za [...], [...] i [...] rok. Powierzchnia zobowiązania ustalona decyzją nr [...] z [...] r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.9 wynosiła [...] ha, a więc została zmniejszona o [...] ha w stosunku do zobowiązania podjętego w [...] roku na powierzchnię [...] ha. W sprawie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego bowiem stwierdzono, że na części użytków rolnych zadeklarowanych do płatności rolnośrodowiskowej producent nie spełnił kryteriów kwalifikowałności innych niż kryteria związane z wielkością obszarui z mocy § 39 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rołnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2007-2013 płatność rołnośrodowiskową podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rołnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo ządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej okreśłonych w rozporządzeniu.
Konkludując organ odwoławczy stwierdził prawidłowość wydanego w pierwszej instancji rozstrzygnięcia I dochowanie naczelnych zasad procesowych.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, iż w sprawie nie uznano wystąpienia siły wyższej wskazał, że zwolnienie z odpowiedzialności, jak wynika z przepisów jest uwarunkowane nie tylko wykazaniem wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowyeh okoliczności, ale również spełnieniem warunku formalnego tj. zgłoszeniem tych okołiczności stosownym organom w zakreślonym 10-dniowym terminie i na Stronie ciążył obowiązek dokonania zgłoszenia do Organu ARiMR w wyznaczonym terminie o wystąpieniu każdej okoliczności, która mogła ochronić Stronę przed negatywnymi skutkami wynikającymi z obowiązujących przepisów prawa. Natomiast rolnik nie zgłosił takiej okoliczności.
Ustosunkowując sie do kwestii przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rołnośrodowiskowego organ odwołąwczy wskazał, że w sprawie nie występują przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności określone w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014, zgodnie z którymi obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek: płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu, błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Decyzje o przyznaniu poszczególnych płatności za lata [...] – [...]
nie wynikały z pomyłki ARiMR, bowiem w dniu ich wydawania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. nie posiadał informacji, z których wynikałoby, iż rolnik składając wniosek o przyznanie płatności rołnośrodowiskowych na rok [...], nie dochowa warunków przyznawania pomocy na deklarowanych działkach rolnych objętych zobowiązaniem PRŚ, przez co zaprzestanie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego w dniu [...] r. w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne wariant 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe z certyfikatem zgodności. Z przekazanego do Agencji wykazu wynika wprost, że obsada drzew była niezgodna z wymogami. Na żadnym etapie prowadzonych postępowań przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pełnomocnik działający w imieniu Strony nie kwestionował wyliczonej obsady drzewek, które objęte były zobowiązaniem rołnośrodowiskowym w ramach wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe z certyfikatem zgodności; kilkukrotnie potwierdzał, że w roku [...] była mniejsza obsada drzew jabłoni, co wynikało z panujących warunków atmosferycznych, kradzieży drzewek, jak również z działalności zwierzyny leśnej. Jednakże ani pełnomocnik ani sam zainteresowany nie powiadomił Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. o wystąpieniu siły wyższej łub nadzwyczajnych okolicznościach. Poza tym podkreślono, że w tej sprawie nie możliwym jest odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, gdyż zarówno Kierownik Biura Powiatowego ARiMR jak i Dyrektor [...] Oddziału ARiMR we W., jako organy rozpatrując sprawę przyznania płatności rolnośrodowiskowej oraz Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie uwzględniły działania siły wyższej, jako okołiczności łagodzącej, a więc podstawy do odstąpienia od dochodzenia należności.
Na zakończenie także organ odwolawczy przeanalizował istnienie przesłanek z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UENrL312, s. 1 z 23.12.1995r. z późn. zm.). Wskazał, że zgodnie z powołanym przepisem prawa wspólnotowego obowiązek zwrotu płatności nienależnie pobranych nie powstaje, jeżeli upłynął okres wynoszący cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało łub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.
Powołano się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 czerwca 2015 r. (C-52/14) wskazując, że w przypadku programu rolnośrodowiskowego, który jest programem wieloletnim, przyjąć należy, że okres przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Pod pojęciem daty zakończenia programu należy rozumieć dzień zamknięcia programu wynikający z deklaracji zamykającej program wysyłanej do Komisji Europejskiej. Stosownie do powyższego w ramach PROW 2007-2013 będzie to data nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2015r. (data, do której możliwe było dokonywanie wypłat w ramach programu) oraz nie późniejsza niż 30 czerwca 2016r. (termin na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu, stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21.06.2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. EU L nr 209 z 11.08.2005 r., str. 1, ze zm.). W przypadku realizowania przez Stronę programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013, okres przedawnienia w przypadku kampanii: 2010, 2011, 2012 i 2013 nie upłynął wcześniej niż 31 grudnia 2015 r. (data, do której możliwe było dokonywanie wypłat w ramach programu) i nie później niż do dnia 30 czerwca 2016 r. (tj. termin na przedstawienie Komisji Europejskiej sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu). Tym samym w sytuacji, w której termin przedawnienia upływałby przed dniem zamknięcia programu, ulega on wydłużeniu do daty ostatecznego zakończenia programu, czyli do dnia 30 czerwca 2016r.
Dodatkowo zauważył, iż ostateczne zakończenia programu nie oznacza bezwzględnie upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do wszystkich ewentualnych nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie wdrożenia tego programu. Ma to miejsce jedynie w odniesieniu do nieprawidłowości, które ustały ponad cztery lata przed ostatecznym zakończeniem programu, przy czym wobec braku przerwania biegu przedawnienia ze względu na jeden z powodów określonych w art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia Rady nr 2988/95, nieprawidłowości te przedawnią się automatycznie wraz z zakończeniem projektu (por. wyrok TSUE z dnia 15 czerwca 2017 r. sygn. akt C-436/15). Termin przedawnienia mający zastosowanie do programów wieloletnich przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady nr 2988/95 pozwala jedynie na wydłużenie terminu przedawnienia, a nie na jego skrócenie. (Wyrok z dnia 25 kwietnia 2018r. sygn. akt III SA/Gd 171/18, Lex nr 2493573).
W związku z powyższym okres przedawnienia dla kampanii [...] – [...] liczy się od daty dopuszczenia się nieprawidłowości, za którą przyjmuje się datę złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej dla danej kampanii, do daty ostatecznego zakończenia programu, czyli do dnia [...] r. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa łub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okresu przedawnienia termin ten biegnie na nowo.
A zatem skonstatował, że nieprawidłowością, której dopuściła się Strona jest niedotrzymanie podjętego w roku [...] zobowiązania rolnośrodowiskowego, które zobowiązana była kontynuować przez okres 5-łat od dnia [...] r. W toku prowadzonego postępowania ustalono, iż Strona dopuściła się nieprawidłowości w dniu [...] r., tj. w dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok [...]r., gdyż w tym bowiem dniu zawnioskowała o kolejne płatności do gruntów nieuprawnionych. Przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w dniu [...]r., czyli w dniu doręczenia Pełnomocnikowi Strony m.in. Raportu Nr [...] z czynności kontrolnych, w którym Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformowała Stronę o stwierdzonych nieprawidłowościach w odniesieniu do utrzymania minimalnej obsady drzew na działkach rolnych A, C, E, F i G, jak również niespełnienie wymogów określonych w §9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009r. (Dz. U. Nr 33, poz. 262, z późn. zm.). Tym samym w tym dniu po raz pierwszy, przed upływem czterech lat od dopuszczenia się nieprawidłowości, został przerwany bieg terminu, o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 i termin ten zaczął biec na nowo. Następnie w dniu [...] r. została doręczona Pełnomocnikowi Strony decyzja nr [...] z [...] r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok [...], w której Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. powiadomił Stronę, o stwierdzonych nieprawidłowościach na działkach rolnych A, C, E, F i G, a w konsekwencji o niedochowaniu zobowiązania rolnośrodowiskowego. W rezultacie stanowi to o ponownym przerwaniu biegu terminu przedawnienia przed upływem czterech lat od ostatniego przerwania biegu przedawnienia. W następnej kolejności Pełnomocnik Strony złożył w dniu [...] r. odwołanie od tej decyzji, którą Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. utrzymał w mocy [...] r., skutecznie doręczoną decyzją ostateczną w dniu [...]r., co stanowi o ponownym przerwaniu biegu terminu przedawnienia przed upływem czterech lat od ostatniego przerwania biegu terminu przedawnienia. Następnie dnia 8 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na powyższą decyzję ostateczną i w konsekwencji doszło do ponownego przerwania biegu terminu przedawnienia przed upływem czterech łat od ostatniego przerwania biegu przedawnienia. W dniu [...]r. ARiMR wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia Stronie kwoty nienależnie pobranych płatności rołnośrodowiskowych za lata [...], [...] i [...], a zawiadomienie zostało doręczone Stronie w [...] r. a więc przed upływem ośmiu lat od dnia dopuszczenia się nieprawidłowości. Poza tym doszło ponownie do przerwania biegu terminu przedawnienia w tym dniu [...] r., a więc od [...]r. czteroletni termin przedawnienia biegnie na nowo.
W konsekwencji organ stwierdził, iż przedstawiona sekwencja zdarzeń prawnych wskazuje na to, że ww. zawiadomienie zostało wydane przed upływem 4 lat od dnia ostatniego przerwania biegu terminu przedawnienia (t.j. od dnia [...]r.), a jednocześnie przed upływem 8 łat od momentu dopuszczenia się nieprawidłowości (tj. dnia [...] r.), czyli przed dniem [...] r., tym samym okres przedawnienia jeszcze nie minął, a więc zasadne jest ustalenie rolnikowi kwoty nienałeżnie pobranych płatności rołnośrodowiskowych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Strona wniosła o uchylenie decyzji ostatecznej. Zarzuciła:
a/ naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8 i 9, 77, 80, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w aktach postępowania skutkującą błędnym przyjęciem, iż dawał on organom administracji podstawę do ustalenia, iż na kontrolowanych w dniach [...]-[...] r. gruntach S. K., brak było wymaganej obsady drzew, podczas gdy z załączonego do akt sprawy materiału dowodowego, a zwłaszcza w protokole kontroli ze wskazanych wyżej czyiuiości z dnia [...]- [...] r. brak jest wykazania przesłanek, którymi kierowali się kontrolujący przy dokonywaniu ustaleń w zakresie pomiarów drzewek, tj. brak weryfikowalnej informacji na jakiej podstawie i w oparciu o jakie parametry nasada drzew i krzewów owocowych dla pakietu 2 wariantu 9 uznana została za niewystarczającą dla realizacji pakietu, przy czym w protokołach z wyżej wymienionych czynności kontrolnych brak jest konkretnego wskazania w jaki sposób mierzone były drzewa, brak jest protokołu z czynności pomiaru wszystkich znajdujących się na przedmiotowych gruntach drzew (a nie można uznać za wystarczające dowodowo wskazanie braku właściwej obsady), brak jest wskazania metodologii i sposobu dokonywania pomiaru tych drzew przez kontrolujących, a jedynie zawarte zostały w protokołach wnioski z tych czynności, które to jednak nie są możliwe do zweryfikowania zarówno przez organ II instancji jak i przez skarżącego, który to dowód nie daje tym samym podstawy do czynienia ustaleń jakich dokonał organ w toku niniejszego postępowania oraz poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób niepełny i jednostronny, a co więcej z wiarygodnego i niekwestionowanego przez organ dowodu z przesłuchań świadków wynika, że kontrola była przeprowadzona wadliwie, trwała w terenie nie 4 a 2 dni, że kontrolujący nie dokonywali faktycznie pomiarów drzewek, a jedynie objechali teren gospodarstw w wykoszonej części i oceniali drzewka nie wychodząc z samochodu, a ponad 50 % (nie mniej niż 30%-40%) terenu gospodarstwa w ogóle nie została skontrolowana, co powinno w przypadku wnikliwej weryfikacji całości materiału dowodowego skutkować odmówieniem mocy dowodowej oraz spowodować odmówienie wiarygodności dokumentowi w postaci raportu z czynności kontrolnych wykonanych w dniach [...]-[...], i doprowadzić do wniosku, że nie może on stanowić podstawy ustaleń faktycznych w niniejszym postępowaniu, jak również poprzez lakoniczne ustosunkowanie się do twierdzeń podniesionych na piśmie przez stronę w odwołaniu od decyzji organu I instancji lub też brak odniesienia się do tych twierdzeń, przy czym decyzje organów administracji skierowane zostały wobec niewłaściwego adresata, bowiem zobowiązania rolnośrodowiskowe zostały przejęte przez inny podmiot;
b/ naruszenie prawa materialnego, a to art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-201345 w zw. z art. 45 ust. 7a i 8 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rołnośrodowiskowy" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji określenie zaskarżoną decyzją obowiązku zwrotu pomocy rolnośrodowiskowej przyznawanej za lata [...], [...], [...], podczas gdy w realiach przedmiotowej sprawy zaistniał wypadek siły wyższej uniemożliwiający realizację programu, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia reałizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika;
c/ naruszenie art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE. L nr 312 poz. 1 z późn. zm.) poprzez brak jego zastosowania w sprawie i wskutek tego brak uwzględnienia, że w sprawie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego.
Mając na uwadze wnoszę o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania w sprawie względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację w sprawie oraz akcentując, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa akredytowana jest, jako agencja płatnicza dla obsługi środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych środków przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i zobowiązana jest do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do zapewnienia skutecznej ochrony interesów Unii, w szczególności poprzez odzyskanie nienależnych płatności wraz z odsetkami.
Na rozprawie sądowej obie strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska i argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c P.p.s.a.). Przy rozstrzyganiu spraw Sąd nie kieruje się zasadami słuszności, sprawiedliwości społecznej, wyjątkowymi, w ocenie skarżącego, okolicznościami, które miałyby uzasadniać niezastosowania jakiegoś przepisu prawa, bądź interpretację sprzeczną z treścią przepisu.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie jej zgodności z prawem wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom zarzucić naruszenia przepisów prawa.
Sporem w sprawie jest zasadność ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez Stronę płatności za [...]-[...] wobec zastosowania sankcji i przyznania pomniejszonej płatności za [...] r., gdyż stwierdzono nieprawidłowości w wywiązywaniu się rolnika z zobowiązania rolnośrodowiskowego tj. nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew przez Stronę na obszarze nieruchomości, który zastał zawnioskowany do przyznania płatności, łączna powierzchnia [...] ha.
Powyższe nieprawidłowości zostały potwierdzone prawomocnym wyrokiem WSA we Wrocławie z 8 października 2014 r. o sygn. akt III SA/Wr 424/14, którym Sąd oddalił skargę Skarżącego na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. nr [...] z [...] r. utrzymującą w mocy pierwszoinstancyjną decyzję o przyznaniu na [...] r. płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości – tj. do powierzchni [...] ha.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał m.in., że "Ponad wszelką wątpliwość z raportów, którymi dysponowały organy wynika, że w stosunku do działek, co do których przyznano płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości, stwierdzono nieprawidłowości dotyczące nieutrzymania minimalnej obsady drzew oraz materiał szkółkarski nie spełniał określonych wymagań. Okoliczność zarówno ilości drzew na działkach, jak też jakości materiału szkółkarskiego nie zostały w żaden sposób zakwestionowane w toku postępowania oraz w wywiedzionej skardze. Przyjąć zatem należy, że ustalenia kontroli są zgodne ze stanem faktycznym i nie budzą wątpliwości." (podkr. tut. Sądu)
Dalej w uzasadnieniu WSA we Wrocławiu wskazał, że mimo ewidentnej zgodności wyliczeń skarżącego poczynionych w skardze z tezą, że obsada przedmiotowych działek drzewami owocowymi odpowiada ilości przekraczającej 50% wymaganej, okoliczność ta nie wpływała na prawidłowość zapadłych w sprawie rozstrzygnięć, a twierdzenia skargi, nie tylko nie przyczyniły się do podważenia prawidłowości wydanych decyzji lecz w sposób pośredni, poza raportami kontroli, są dowodem na brak minimalnej obsady nasadzęń na działkach.
Poza tym WSA zauważył, że szeroka argumentacja strony, w szczególności zamieszczona w odwołaniu od decyzji, związana jest z przyczyną nieprawidłowości ujawnionych w trakcie kontroli, czyli siłą wyższą. Fakt zniszczeń spowodowanych przez dziką zwierzynę czy kradzież sadzonek nie może być poddany ocenie przez pryzmat przesłanki wpływającej na przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Zarówno organy decyzyjne jak też Sąd nie mają podstaw do oceny zaistnienia tych okoliczności, skoro obowiązujące przepisy obligują rolnika do dokonania pisemnego zgłoszenia tych zdarzeń w terminie 10 dni, zaś w realiach niniejszej sprawy nieprawidłowości ujawniono w trakcie kontroli, natomiast stosowane zgłoszenie nie zostało dokonane. Nadto w myśl § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nawet zgłoszenie zaistnienia przedmiotowych okoliczności nie stanowi podstawy do przyznania płatności.
Dokonując także analizy badanej wówczas decyzji ostatecznej z zarzutami skargi - WSA we Wrocławiu nie stwierdził naruszenia art. 7, 8, 10, 77 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 Kpa stwierdzając, że organy nie uchybiły zasadom procedury uregulowanym we wskazanych przepisach; rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy formułując logiczne na jego podstawie wnioski. Odniesiono się także w pełni do zarzutów odwołania; stan faktyczny działek został odzwierciedlony dowodem bezpośrednim w postaci sporządzonych na skutek kontroli raportów. Nadto sam skarżący w wywodach skargi potwierdził stan obsady działek.
W konkluzji WSA stwierdził, po zapoznaniu się z tymi dowodami, że "w sposób nie budzący najmniejszych wątpliwości wykazano, że działki objęte wnioskiem nie spełniają warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Nie mogą podważyć wydanych rozstrzygnięć zarzuty związane z naruszeniem reguł wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, czy też zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Dość w tym miejscu wskazać, że analiza akt administracyjnych przedłożonych Sądowi, w żaden sposób nie potwierdza naruszenia wskazanych zasad procedury administracyjnej. Nadto powszechnie znana jest reguła odejścia od zasady prawdy obiektywnej w toku postępowania prowadzonego w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej".
Wobec zatem przedstawionych wyżej okoliczności i prawomocnego przesądzenia zaistnienia nieprawidłowości w [...] roku, a w konsekwencji nie wywiązania się przez Stronę z 5-letniego zobowiązania rolno środowiskowego – koniecznym i zasadnym było wydanie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika ARiMR jako następstwa, skutku stwierdzonych nieprawidłowości.
Zatem konkludując należy odnieść się do zarzutów stawianych zaskarżonej decyzji sankcyjnej i stwierdzić, że przedstawione w jej uzasadnieniu uwarunkowania zostały poprzedzone wszechstronnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności sprawy i dokładnym ustaleniem stanu faktycznego, prawidłowo ocenione przez organ, w pełni rozważone i ujęte w treści wydanego rozstrzygnięcia. Poza tym wiążący charakter wyż. cyt. wyroku WSA prawomocnie przesądził kwestie stwierdzonych uchybień w utrzymywaniu minimalnej obsady drzew, prawidłowość działań organów, zasadne ustalenia kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Powyższego nie mogą podważyć aktualnie zgłaszane w niniejszym postępowaniu zarzuty skargi, wnioski skarżącego i jakiekolwiek oświadczenia czy zeznania świadków.
Skład orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził naruszenia wskazanych przez Stronę przepisów prawa. W szczególności nie naruszono zasad procesowych ani regulacji prawa materialnego wskazywanego przez Skarżącą. Przyznawanie płatności rolnych następuje w sztywnym reżimie prawnym i jak to podkreśliły organy przepisy w tym zakresie mają charakter obligatoryjny.
Norma art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji jednoznacznie przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych.
Natomiast art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. stanowi, że brak obowiązku zwrotu płatności uznanej za nienależną nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w niniejszej sprawie nieprawidłowość skutkująca powstaniem kwoty nienależnie pobranej powstała z przyczyn leżących po stronie rolnika, co potwierdzają wspomniane wyroki sądowe.
Organ zbadał także czy w niniejszej sprawie istnieją przesłanki określone w art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UENr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. z późn. zm.), zgodnie z którymi obowiązek zwrotu płatności nienależnie pobranej nie powstaje, jeżeli upłynął okres wynoszący 4 lata (maksymalnie 8 lat uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia) od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika, za którą należy uznać, w przedmiotowej sprawie, nieprzestrzeganie wymogu szczegółowego dla realizowanego wariantu programu rolnośrodowiskowego stwierdzonego w trakcie złożenia wniosku o przyznanie płatności na [...] r. tj. [...] r. Szczegółową analizę biegu terminów w tej sprawie i okoliczności przerywające zostały przedstawione przez organy w kwestionowanych przez skarżącego decyzjach oraz ujęte obszernie w części opisowej uzasadnienia. Doręczanie kolejnych pism Stronie - począwszy od raportu z czynności kontrolnych ([...]), decyzji obu instancji o płatności w pomniejszonej wysokości ([...]i [...]), wyrok WSA we Wrocławiu (8.10.2014), zaiwadomienie o wszczęciu postępowania dot. Zwrotu nienależnie pobranych kwot ([...]) - powodowało przerywanie biegu terminu przedawnienia i jego bieg od początku od dnia następnego po przerwaniu, a zatem decyzje wydano w dopuszczalnym terminie; okres 8 lat minie dopier [...] r .
Również stwierdzić nalezy, że prawidłowo organ wyliczył sporną kwotę przedstawiając stosowne wyliczenia.
Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalono.
-----------------------
16

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI