III SA/Gl 911/23

III SA/Gl 911/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch /sprawozdawca/
Barbara Orzepowska-Kyć
Dorota Fleszer /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1230
art. 28 ust. 2, 3 3a, art. 32
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant starszy referent Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi R.J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 sierpnia 2023 r. nr UP-613/2023 (060000.71.173166/1107/2023) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 17 sierpnia 2023 r., nr UP- 613-2023, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, Prezes ZUS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: k.p.a.), w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1230 ze zm., dalej: u.s.u.s), utrzymał w mocy decyzję własną z 3 lipca 2023 r., nr [...], odmawiającą R. J. (dalej: skarżący, strona) umorzenia należności z tytułu składek.
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 25 kwietnia 2023 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło pismo ( wniosek), w którym w którym działający w imieniu skarżącego pełnomocnik nieprofesjonalny (Z. S.), zwrócił się z prośbą o:
- umorzenie należności z tytułu zaległych składek na FUS, UZ i FP,
- udzielenie pomocy de minimis, bowiem skarżący jest czynnym przedsiębiorcą pracującym w branży transportowej,
- ustalenie należności z tytułu zaległych składek na dzień wpływu niniejszego wniosku do ZUS,
- umorzenie należności przedawnionych z mocy prawa, z urzędu.
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że obecnie skarżący prowadzi z D. M. w ramach spółki działalność transportową pod nazwą E. S.C. Natomiast w przeszłości prowadził jednoosobową firmę, także transportową. Systematyczne okradanie strony przez jednego z kierowców spowodowało problemy finansowe. Pełnomocnik dodał, że długotrwała w skutkach pandemia C0VID-19 dokonała paraliżu działalności, podobnie jak wybuch wojny na Ukrainie i skutki jakie pociągnęło to za sobą, a więc ogromna podwyżka cen paliw, energii, itp.
Pełnomocnik poinformował, że strona nie ma możliwości spłaty ratalnej zadłużenia. Skarżący usiłował zawrzeć układ ratalny jednak bezskutecznie i bez wiary w możliwość spłaty terminowej. Podkreślił, że skarżący nie znał i na dzień dzisiejszy nie zna faktycznej kwoty należności wobec ZUS. Ponadto pełnomocnik wniósł o wnikliwą analizę zadłużenia, jego okresu i automatyczne umorzenie należności przedawnionych z mocy prawa.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia, decyzją z 3 lipca 2023 r. nr [...] odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ:
- nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.;
- nie wykazano zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego;
- nie wskazano, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń;
- nie wykazano, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły stronę możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
W dniu 11 lipca 2023 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło pismo, w którym pełnomocnik strony, zwrócił się z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu zaległych składek wykazanych w ww. decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 3 lipca 2023 r. nr [...]. Skarżący ww. decyzji zarzucił rozbieżność w kwotach należności wykazanych w sentencji niniejszej decyzji przez ZUS Oddział w R. i w piśmie z 19 czerwca 2023 r. ZUS Oddział w C.
W uzasadnieniu wniosku stwierdził m.in., że organ wydając decyzję bazował na krzywdzącym wniosku, że rodzina strony nie korzysta ze środków pomocowych, np. MOPS, stąd takiej pomocy od państwa nie potrzebuje.
Skarżący podniósł, że ZUS przeszedł bez uwag do przypadków losowych, tj. do wypadku samochodu służbowego oraz do kradzieży palet drewnianych przez byłego pracownika, a nawet do inwalidztwa małżonki skarżącego i niskiej renty. Nie zauważając, że wszelka spłata zadłużenia pozbawiłaby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia absolutnie podstawowych potrzeb życiowych.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezes ZUS zaskarżoną decyzją z dnia 17 sierpnia 2023 r. nr UP-613/2023,utrzymał w mocy decyzję własną z 3 lipca 2023 r., nr [...], odmawiającą skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności stwierdził, że należności na ubezpieczenie zdrowotne za okres 5/2007 - 3/2011 nie uległy przedawnieniu, gdyż zostały zabezpieczone przez organ wpisem do hipoteki, ale w związku z upływem terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia, zgodnie z zapisem art. 24 ust. 5 u.s.u.s.
Natomiast pozostałe zadłużenie figurujące na koncie skarżącego jako płatnika składek jest nadal wymagalne i nie uległo przedawnieniu.
Organ wskazał, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a ewentualne umorzenie zadłużenia stanowiłoby pomoc de minimis.
Na okoliczność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w związku z faktem, że nie zostały do niego dołączone żadne dodatkowe dokumenty ZUS dokonał rozpoznania sytuacji rodzinnej i materialnej, rodzaju, okresu i wysokości należności oraz przyczyn ich powstania na podstawie wszystkich dokumentów uzyskanych i przedłożonych do sprawy z wniosku o umorzenie z 25 kwietnia 2023 r. oraz danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS i rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz Bazy Danych Ksiąg Wieczystych.
Odnosząc się do pozostałych uwag zawartych w złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS wskazał, że w zaskarżonej decyzji z 3 lipca 2023 r. nr [...] podano zaległości widniejące na koncie strony jako płatnika składek do 3/2023, koszty upomnienia, a odsetki zgodnie z obowiązującymi procedurami liczone są na dzień wpływu wniosku o umorzenie, tj. 25 kwietnia 2023 r.
Jednocześnie ZUS wskazał, że ww. decyzja nie uwzględnia kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku wdrożonego wobec strony przymusowego dochodzenia należności, gdyż nie są one należnościami z tytułu składek, więc ich umorzenie nie może być rozpatrywane na podstawie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zdaniem ZUS zastosowanie ewentualnej ulgi w ich opłaceniu może nastąpić na podstawie odrębnych przepisów, tj. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.).
Zaś pismo z 19 czerwca 2023 r. znak: [...] wykazuje w całości zadłużenie na koncie skarżącego jako płatnika składek, tj. składki do 4/2023, koszty upomnienia, koszty egzekucyjne oraz odsetki liczone na dzień sporządzenia pisma.
Oceniając zasadność przedmiotowego wniosku ZUS wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 u.s.u.s. należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności.
Przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ww. ustawy. Całkowita nieściągalność ma miejsce wówczas, gdy:
1. zobowiązany zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 1520 ze zm.),
3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.),
4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,
4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,
4c. ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe,
5. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,
6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Przytoczone powyżej przesłanki stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.
W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że:
- przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;
- nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s., ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:
- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe,
- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
- nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,
- ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe;
- nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. – działalność gospodarcza jest prowadzona przez stronę, więc może stanowić źródło pozyskania środków finansowych niezbędnych do spłaty zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;
- nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł;
- nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
- nie zachodzi przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. - wobec zaległości widniejących na koncie strony, jako płatnika składek, dla których termin przedawnienia nie minął, zarówno Dyrektor ZUS Oddział w C. prowadzi przymusowe dochodzenie należności, w ramach którego dokonano zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty/zwrotu podatku w Urzędzie Skarbowym, jak i Naczelnik Urzędu Skarbowego w R., do którego w związku z bezskutecznością egzekucji prowadzonej przez Dyrektora Oddziału ZUS, przekazano dalsze tytuły wykonawcze celem prowadzenia egzekucji ze składników, do których zastosowania nie jest uprawniony Dyrektor Oddziału ZUS.
Obecny brak efektu w egzekwowaniu należnych składek nie przesądza jednak jeszcze o całkowitej ich nieściągalności. Dodatkowo mimo, że postępowanie egzekucyjne jest aktualnie nieskuteczne to pozostaje w toku, gdyż do dnia dzisiejszego Naczelnik Urzędu Skarbowego w R., prowadzący wobec strony przymusowe dochodzenie zaległości, nie wydał wiążącego postanowienia o umorzeniu postępowania w zakresie egzekucji zobowiązań składkowych, którego powodem byłby całkowity brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Skoro więc zaległości zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym, które nie zostało zakończone, to tym samym nie można uznać ich za całkowicie nieściągalne. Nie jest więc oczywiste, że w toku przymusowego dochodzenia należności nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto posiadany przez stronę majątek nieruchomy, w szczególności dla należności, które nie uległy przedawnieniu, gdyż zabezpieczone są hipoteką, jednakże w związku z upływem terminu przedawnienia mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia, może stanowić przedmiot obrotu cywilnoprawnego, co skutkuje możliwością uznania go za źródło przychodu w celu spłaty zadłużenia.
Nadto z ustaleń własnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że skarżący:
- jest właścicielem na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość o powierzchni 48,18 m2, położonego w R. przy ul. [...], dla którego Sąd Rejonowy w R. prowadzi KW nr [...]. Na przedmiotowej nieruchomości celem zabezpieczenia należności z tytułu składek za okres 5/2007- 2/2012 ZUS dokonał wpisu do hipoteki na kwotę 23.652,51 zł,
- jest właścicielem na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej lokalu niemieszkalnego (garaż) o powierzchni 18,00 m2 położonego w R. przy ul. [...], dla którego Sąd Rejonowy w R. prowadzi KW nr [...]. Na przedmiotowej nieruchomości celem zabezpieczenia należności z tytułu składek za okres 7/2022-10/2022 ZUS dokonał wpisu do hipoteki na kwotę 9.270,75 zł,
- jest użytkownikiem wieczystym na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej 2/68 części terenu zabudowanego (inny) o powierzchni 0,0522 ha, położonego w R. przy ul. [...], dla którego Sąd Rejonowy w R. prowadzi KW nr [...], udział w nieruchomości jest wolny od obciążeń hipotecznych,
- jest właścicielem samochodu ciężarowego Scania [...] z 2008 r. i ciągnika samochodowego [...] z 2007 r. o szacunkowych wartościach pozwalających na dokonanie zastawu skarbowego - zgodnie z Obwieszczeniem Ministra Finansów z dnia 3 sierpnia 2022 r. w sprawie wysokości kwoty wymienionej w art. 41 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa na rok 2023 (M. P. z 2022 r., poz. 774) wysokość tej kwoty wynosi 15.500,00 zł.
Zdaniem ZUS dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji oraz, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. Nieściągalność należności z tytułu składek bowiem związana jest generalnie z całkowitą, aktualną i przyszłą niemożnością skutecznego ich dochodzenia w postępowaniu egzekucyjnym oraz nieracjonalnością wszczęcia takiego postępowania.
W związku z powyższym w ocenie ZUS nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Bowiem w przypadku stwierdzenia braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.
Zgodnie z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w cytowanym rozporządzeniu oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria.
ZUS wskazał, że rozpatrując sprawy ze względu na zdarzenia losowe bada je w kontekście zdarzeń, na które osoba zobowiązana nie miała wpływu i jednocześnie bezpośrednio pozbawiły ją możliwości spłaty zadłużenia lub prowadzenia działalności gospodarczej, a taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsca. Wskazał też, że pomimo powoływanych problemów związanych z pandemią C0VID-19, sytuacją na Ukrainie, czy nierzetelnością i okradaniem przez byłego pracownika, skarżący czynnie prowadzi działalność gospodarczą. Również sama sytuacja związana z pandemią koronawirusa czy wojną na Ukrainie nie jest do tego podstawą, by umorzyć zaległości z tytułu składek, gdyż powstanie przedmiotowego zadłużenia nie jest bezpośrednim ich następstwem, bowiem powstało dużo wcześniej i sięga okresu od 5/2007.
ZUS zaakcentował, że okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości zostały w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę, co wyłącza możliwość uwzględnienia sytuacji innych niż wymienione w poczynionych rozważaniach. Umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wykorzystywane jest w bardzo wyjątkowych przypadkach i każda sytuacja jest oceniana indywidualnie.
Nadto ZUS wskazał, że skarżący jako osoba prowadząca działalność gospodarczą i funkcjonująca na określonym rynku pracy winna mieć świadomość istniejącej na tym obszarze konkurencji i warunków koniecznych, które należy spełnić, by prowadzenie działalności było funkcjonalne. Na każdym etapie prowadzenia działalności skarżący winien oceniać celowość jej kontynuacji, a także skutki wieloletniego niewywiązywania się z obowiązku opłacania składek. Racjonalnym zachowaniem przedsiębiorcy, którego działalność nie dostarcza wystarczających dochodów do pokrycia składek jest przemyślenie jej zawieszenia, zamknięcia bądź restrukturyzacji, a nie rezygnacja z opłacania wszelkich składek i dalsze prowadzenie działalności. Promowanie tak nagannych postaw poprzez umorzenie długu w ZUS stałoby w jawnej sprzeczności z interesem społecznym i byłoby zwyczajnie nieuczciwe w stosunku do innych przedsiębiorców, którzy w owym czasie także prowadzili działalność i terminowo opłacali swoje składki na ZUS.
W ocenie ZUS jeżeli skarżący w danym okresie nie posiadał wystarczających środków finansowych na opłacenie należnych składek w terminie, to obecnie jest zobowiązany do ich uregulowania wraz z odsetkami za zwłokę. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że jest to działalność obliczona na osiąganie zysku. Nastawienie na zysk nie musi oznaczać, że ten zysk rzeczywiście się osiąga. Działalność zarobkowa może nie przynosić zysku, a nawet powodować straty, mimo to pozostaje działalnością zarobkową. Decydując się na założenie działalności gospodarczej skarżący powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność.
Zdaniem ZUS skarżący podejmując się wykonywania działalności gospodarczej wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe działalności strony nie mogą być przerzucane na ogół obywateli. Stosownie do obowiązujących przepisów, to właśnie płatnik składek jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek.
ZUS wskazał, że w toku prowadzonego postępowania skarżący nie przedłożył również żadnych dokumentów medycznych potwierdzających u strony np. fakt konieczności stałego leczenia (w tym: wyników przeprowadzonych badań lub kart informacyjnych), czy zaświadczeń orzekających o istnieniu przeciwskazań zdrowotnych do zarobkowania. Nie legitymuje się także orzeczoną niezdolnością do pracy ani orzeczonym stopniem niepełnosprawności. W części dotyczącej sytuacji zdrowotnej "oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym ..." z 15 maja 2023 r. skarżący wskazał, że żona przeszła dwie operacje kręgosłupa i wymaga całodobowej pomocy z strony. Wspomniał także, że żona posiada orzeczenia lekarskie, w tym komisji do spraw inwalidztwa.
Na potwierdzenie powyższego skarżący nie przedstawił jednak żadnej dokumentacji medycznej. Wskazane problemy z całą pewnością są utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności, gdyż nie pozbawiają możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego ich opłacenie.
Nadto skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że kiedykolwiek zrezygnował z pracy z uwagi na konieczność opieki nad chorym członkiem rodziny, nie podlegał też z tego tytułu do ubezpieczeń. Sytuacja ta nie przekłada się też na obecną aktywność zawodową, bowiem czynnie prowadzi działalność gospodarczą. To z kolei wskazuje, że nie ma przeciwskazań do podejmowania przez pracy na etat lub dodatkowej pracy zarobkowej. Nie bez znaczenia jest i to, że nie przedstawił żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że jest niezdolny do pracy. W ocenie organu skarżący ma możliwość pozyskania środków pieniężnych i poprawy swojej sytuacji materialnej.
Również bardzo ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną i wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie i w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.
ZUS zbadał "oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym skarżącego..." z 15 maja 2023 r. Informacje tam zawarte nie zostały w żaden sposób zaktualizowane, zatem organ przyjął, że obrazują najbardziej aktualną sytuację finansową i rodzinną, więc posłużył się nimi przy analizie w obecnie rozpatrywanej sprawie.
Wynika z niego, że skarżący jest żonaty i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, która osiąga miesięczny dochód w kwocie 1.000,00 zł netto.
Z danych widniejących na koncie żony jako osoby ubezpieczonej wynika, że podlega do ubezpieczenia zdrowotnego jako rencistka, a kwota przyznanego jej świadczenia wynosi obecnie 1.191,31 zł brutto. Z uwagi na fakt, że renta jest wolna od potrąceń windykacyjnych, to wypłacana kwota świadczenia wynosi 1.084,11 zł netto.
Organ we własnym zakresie ustalił ponadto, że skarżący jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i według "oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym ..." oraz informacji zawartych we wniosku o umorzenie, uzyskiwane w ten sposób środki finansowe stanowią jedyne źródło dochodu. Oświadczył, że z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej:
- w 2020 r. - przychód wyniósł 0,00 zł / strata wyniosła 104,63 zł (działalność spółki była zawieszona),
- w 2021 r. - przychód wyniósł 159.703,46 zł / dochód wyniósł 7.803,89 zł,
- w 2022 r. - przychód wyniósł 249.154,81 zł / strata wyniosła 237.219,44 zł.
Wyniki finansowe zostały przez udokumentowane dołączonymi do akt sprawy zeznaniami o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) - PIT-36 i informacjami o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej - PIT/B za lata 2020, 2021 i 2022.
Ponadto z załączonego wydruku podsumowania podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2023 r. wynika, że prowadzona przez firma E. S.C. w I kwartale 2023 r. przyniosła przychód w kwocie 151.172,42 zł / stratę w kwocie 29.187,40 zł.
Podsumowując, w ocenie ZUS fakt, że strona aktywnie prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochody wystarczające by (wraz ze środkami w postaci renty małżonki) pokryć wskazane stałe miesięczne wydatki w łącznej kwocie 3.205,21 zł, w tym: czynsz - 935,21 zł, opłaty eksploatacyjne - 270,00 zł, koszty związane z leczeniem - 200,00 zł i inne (wyżywienie, środki czystości, ubiór i obuwie)
- 1.800,00 zł, które przewyższają kwotę minimum socjalnego ustalonego 10 lipca 2023 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w 1 kwartale 2023 r. dla dwuosobowego gospodarstwa pracowniczego (2.851,12 zł), świadczy o tym, że egzystencja strony nie jest zagrożona.
ZUS w oparciu o zebrany materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie stwierdził, że sytuacja strony nie nosi znamion ubóstwa.
Ponadto ZUS wskazał, że mimo wdrożonego postępowania egzekucyjnego istniejąca zaległość z tytułu składek nie jest w chwili obecnej w żaden sposób zaspokajana, a sam fakt jej istnienia nie ma jakiegokolwiek wpływu na poziom zaspokojenia potrzeb bytowych strony. Nie istnieją też, opisane w treści rozporządzenia, szczególne okoliczności przemawiające za natychmiastowym uwolnieniem od ciążącej zaległości.
ZUS podkreślił, że skarżący swoją wieloletnią bierną postawą w stosunku do spłaty należności przyczynił się do tego, że na kwotę zadłużenia w dużej mierze składają się odsetki za zwłokę. Zaległości strony sięgają bowiem maja 2007 r., a wcześniejsze podjęcie się uregulowania zaległości zależało tylko od dobrej woli. Z tej możliwości skarżący nie skorzystał.
ZUS zaakcentował, że w interesie publicznym nie leży uwolnienie od ciążącego obowiązku uregulowania należności z tytułu składek z uwagi na wysokość zadłużenia. Doprowadziłoby to do sytuacji, że dłużnik zamiast dążyć do spłaty zobowiązań miałby na celu systematyczne uchylanie się od ich zapłaty, tylko po to by stwierdzić, że kwota jest już tak znaczna, że nie ma możliwości jej spłaty i organ powinien zwolnić go z tego obowiązku. Z historii dotychczasowej współpracy skarżącego z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych można sądzić, że motywem działania nie była spłata zadłużenia, a oczekiwanie na jego przedawnienie.
W ocenie ZUS istnieje możliwość chociażby niewielkimi kwotami, np. w formie zawartego układu ratalnego, na wywiązanie się przez stronę z zobowiązań składkowych. Natomiast podjęcie decyzji o umorzeniu należności, biorąc pod uwagę powyższą argumentację, na chwilę obecną byłoby przedwczesne i nieuzasadnione.
W skardze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona zarzuciła organowi administracji naruszenie obowiązującego prawa poprzez
-rażąco błędną analizę przedłożonych materiałów dowodowych, dokumentów, nie uwzględnienie faktów dla jej działalności transportowej od wielu lat, naruszenie przepisów kpa.
W uzasadnienie skargi, skarżący wskazał m.in., że:
Zarówno rozpatrujący jego wniosek o umorzenie należności z tyt. zaległych składek Oddział ZUS w R. wydający Decyzję odmowną umorzenia mych należności Nr [...] jak i Oddział ZUS w B. wydającą decyzje końcową ZUS w postępowaniu z dnia 17 sierpnia 2023 roku nr [...] utrzymując w mocy Decyzję ZUS z dnia 3 lipca 2023 roku w jego ocenie nie uwzględnili ogromnego znaczenia faktów dotyczącego długiego okresu trwania Covid 19 jak i długo trwającej wojny na Ukrainie i ogromnie negatywnych skutków finansowo-gospodarczych dla branży transportowej, tj. także dla jego firmy transportowej E. SC (drugi wspólnik tylko formalnie figuruje w S.C.).
Skarżący wskazał, że ZUS nie uwzględnił ogromnego znaczenia ekonomiczno-finansowego tj. kradzieży pracowniczej na kwotę 30 tys. zł którą strona zmuszona jest spłacać jak i zdarzenia losowego, wypadku niezawinionego kierowcy i dużych skutków finansowych zniszczenia naczepy po najechaniu na miękki fragment pobocza drogi i osunięcie się pojazdu z naczepą i towarem spożywczym.
Nadto ZUS nie uwzględnił w obydwu postępowaniach bardzo trudnej sytuacji finansowej rodziny skarżącego, jego gospodarstwa domowego 2-u osobowego, ponieważ żona jest rencistką, a jego firma przynosi obecnie straty wskutek załamania gospodarczego branży transportowej co powoduje że nie uzyskując dochodu skarżący utrzymuje rodzinę tylko z niskiej renty żony oraz z korzystania z wpływów bieżących firmy uzupełniająco do brakujących kosztów utrzymania rodziny w danym miesiącu. Zdaniem skarżącego dzięki temu może przetrwać zarówno jego rodzina jak i firma.
W podsumowaniu skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca i wniósł o jej uchylenie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu brak jest podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu, bowiem w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego jak również nie miało miejsca naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdził, że do przedawnienia dochodzenia składek nie doszło. Stosownie bowiem do art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w obecnym brzmieniu, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.
Zdaniem Sądu składki, w przeciwieństwie do podatków, nie zasilają budżetu państwa, czy jednostek samorządu terytorialnego, lecz wpływają na konto ZUS, wywierając znaczący wpływ na jego kondycję finansową, która z kolei przekłada się na sytuację finansową ubezpieczonych, uprawnionych do wypłaty świadczeń. Ekwiwalentny charakter składki oznacza jej powiązanie ze wzajemnym świadczeniem ze strony funduszu. Nieuiszczanie składek przez płatników powoduje przerzucanie ciężaru wypłaty świadczeń na fundusz, a tym samym pośrednio na tych, którzy wywiązują się z ciążących na nich obowiązków.
W ocenie Sądu organ w kontrolowanej sprawie prawidłowo przystąpił do oceny zasadności wniosku skarżącego pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 u.s.u.s oraz w oparciu o przepisy rozporządzenia.
Badając kwestię trafności zaskarżonego rozstrzygnięcia organu zaznaczyć trzeba, że zapadło ono w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej, w ustalonych wyczerpująco okolicznościach rozpatrywanej sprawy, ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych w sprawie przepisach prawnych. Tak przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07). Wydanie takiej decyzji poprzedzać musi należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Wszystkie te elementy winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu. Z kolei, sądowa kontrola legalności wydanej w następstwie tego decyzji ograniczona jest do zbadania jej zgodności z prawem. W szczególności Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, gdyż jest to wyłączna kompetencja organu administracji (organu ZUS). Stwierdzenie przez ustawodawcę, że organ może umorzyć należności nie oznacza oczywiście dowolności, bowiem organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej analizy i oceny wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Wybór kierunku rozstrzygnięcia winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Kontrola Sądu obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, czy doszło do ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i czy zostały one poddane wnikliwiej i rzetelnej ocenie.
W realiach rozpoznawanej sprawy, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem organ nie naruszył kryteriów wyżej wskazanych.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez organ, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. W myśl art. 28 ust. 2 ustawy, w/w należności mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a. Ten z kolei przepis otwiera możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia, w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W tym przypadku należności mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Sytuacje całkowitej nieściągalności zostały enumeratywnie wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. I tak, całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 i 2320);
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4 nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z 28 lutego Prawo upadłościowe,
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Organ stwierdził, że w stosunku do skarżącego nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 3, 4, 4a i 4b, 4c 5 i 6 u.s.u.s. Ustalenia ZUS w tym zakresie Sąd uznaje za prawidłowe. Organ szczegółowo przedstawił sytuację finansową, rodzinną i zdrowotną skarżącego. Ustalając istnienie przesłanek miał na uwadze jego aktualną na dzień wydania decyzji sytuację życiową i majątkową. Tym samym, zdaniem Sądu, organ ZUS prawidłowo przyjął, że w sprawie nie występują przesłanki umożliwiające umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
Przechodząc do oceny możliwości umorzenia należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wskazać trzeba, że określone w tym przepisie przesłanki umorzenia zostały uszczegółowione w wydanym na podstawie art. 23 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Z treści przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wynika, że regulacja ta obejmuje jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Innymi słowy, sformułowanie użyte w treści powyższego przepisu odnosi się wyłącznie do należności z tytułu składek ciążących na stronie skarżącej, jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą, a zatem należności składkowych "ubezpieczonych", czyli ich własnych obciążeń z tego tytułu. Przedstawiona interpretacja art. 28 ust. 3a u.s.u.s. znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowym, które przyjęło, że przewidziana w tym przepisie możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dotyczy tylko zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2006 r., sygn. akt III UK 84/06, publ. OSNP 2007, Nr 19-20, poz. 287; wyrok NSA z dnia 12 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 451/07).
Zgodnie z art. 28 ust.3 a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli ubezpieczony wykaże ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną ubezpieczony nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.
Organ prawidłowo stwierdził, że skarżący nie wykazał zaistnienia okoliczności wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 powołanego rozporządzenia. Dopiero w postępowaniu sądowym, skarżący wskazał na znaczne pogorszenie swojego stanu zdrowia, ale nowe okoliczności mogą być przedmiotem ponownej oceny organu, a nie rozważań Sądu, który nie zastępuje Prezesa ZUS w wydaniu decyzji.
Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a jego żona nie pracuje. Przesłanka wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie zachodzi, bowiem powstanie zaległości składkowej skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie było związane z wystąpieniem klęski żywiołowej bądź innego szczególnego zdarzenia. Zaległości są wynikiem niepłacenia składek w okresach objętych decyzją. Odnosząc się natomiast do sytuacji majątkowej skarżącego organ stwierdził, że nie zaistniała obiektywnie wyjątkowa sytuacja, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, pozwalająca przyjąć, że opłacenie zaległych składek pozbawiłoby skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspakajania niezbędnych potrzeb życiowych.
Zdaniem Sądu należy mieć na uwadze, że umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia i wyjątkowo trudną sytuację, nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec ZUS. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu. Skarżący jako inicjator postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją powinien wykazać, że opłacenie składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, wystąpiły nadzwyczajne zdarzenia lub też z uwagi na przewlekłą chorobę lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia ją możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Tymczasem organ ustalił, że skarżący jest współwłaścicielem
we wspólności majątkowej małżeńskiej lokalu :
- mieszkalnego, stanowiącego odrębną nieruchomość o powierzchni 48,18m2, położonego w R. przy ul. [...], dla którego Sąd Rejonowy w R. prowadzi księgę wieczystą nr [...], na której ustanowiono hipotekę w celu zabezpieczenia wierzytelności ZUS z tytułu składek za okres od 05/2007 - 2/2012 na kwotę 23.652,51 zł,
- niemieszkalnego (garaż) o powierzchni 18,00m2, położonego w R. przy ul. [...], dla którego Sąd Rejonowy w R. prowadzi księgę wieczystą nr [...], na której ustanowiono hipotekę w celu zabezpieczenia wierzytelności ZUS z tytułu składek za okres od 7/2022 do 10/2022 na kwotę 9270,75 zł.
Skarżący jest wraz z żoną jest użytkownikiem wieczystym 2/68 części terenu zabudowanego o powierzchni 0,0522ha, położonego w R. przy ul. [...], które to prawo jest ujawnione w księdze wieczystej nr [...], jak również właścicielem samochodu ciężarowego Scania [...] z 2008 r. i ciągnika samochodowego [...] z 2007r. o szacunkowej wartościach pozwalających na dokonanie zastawu skarbowego - zgodnie z Obwieszczeniem Ministra Finansów z dnia 3.08.2022 r. w sprawie wysokości kwoty wymienione w art.41§l ustawy - Ordynacja podatkowa na rok 2023 r. (M.P. z 2022 r., poz.774) w wysokość tej kwoty wynosi 15.500 zł,
W ocenie Sądu, przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności, w ramach uznania administracyjnego, organ dokonał wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy, w celu ustalenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 3 oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Ustalenia organu są prawidłowe i jako takie stanowiły podstawę do wydania zaskarżonej decyzji o charakterze uznaniowym. Raz jeszcze przypomnieć trzeba, że decyzje uznaniowe podlegają ograniczonej kontroli sądu administracyjnego. Kontroli podlega w istocie to, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdy dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.
Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd uznał, że jest ona niezasadna. Organ ustalił bowiem i zbadał wszystkie okoliczności istotne dla oceny wystąpienia przesłanek umorzenia należności. Zebrał i prawidłowo ocenił materiał dowodowy. Z ustaleń tych wynika, że nie zaistniała żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności z tytułu składek wymieniona w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ obszernie wyjaśnił również przesłanki umorzenia, o których mowa w art. 28 ust. 3 a ww. ustawy i § 3 ust. 1 pkt 1 -3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. i słusznie uznał, że nie miały miejsca w sprawie. Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera szczegółowe ustalenie faktów na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa. Ponadto w rozpoznawanej sprawie organ orzekający przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i wystarczający do podjęcia decyzji, a także dokonał wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., nie przekraczając granic uznania administracyjnego. W ocenie Sądu, organ przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, nie naruszając zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., nie dopuścił się również naruszenia art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 i art. 11 k.p.a. Decyzja organu nie narusza również zasady zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 k.p.a. W sprawie został zebrany materiał dowodowy, na podstawie którego właściwie, zgodnie z zasadami logiki i z poszanowaniem art. 80 k.p.a. oceniono wszystkie przewidziane prawem przesłanki umożliwiające podjęcie rozstrzygnięcia o umorzeniu należności z tytułu składek.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.