III SA/Gl 903/25

III SA/Gl 903/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2026-03-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Fleszer /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Herman
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2026 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 16 lipca 2025 r. nr SKO.K/41.3/684/2025/8993/KS w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta D. z dnia 17 kwietnia 2025 r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 16 lipca 2025r., nr SKO.K/41.3/684/2025/8993/KS Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta D. (dalej: Prezydent) z dnia 17 kwietnia 2025 r., nr [...] w sprawie nałożenia na J. S. (dalej: Skarżąca) kary pieniężnej w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie nieprzekraczającym 30 dni.
Rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z 17 kwietnia 2025 r. nr [...] (doręczoną w dniu 9 maja 2025r.) Prezydent orzekł o nałożeniu na Skarżącą kary pieniężnej w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie nieprzekraczającym 30 dni.
Od tej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy SKO utrzymało decyzję w mocy. decyzję.
W jej uzasadnieniu przedstawiło mające zastosowanie w sprawie przepisy prawne.
SKO ustaliło, że w dniu 22 stycznia 2021r. Skarżąca nabyła na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazd marki FIAT o numerze VIN: [...]. Była zatem zobowiązana do zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu do dnia 21 lutego 2021r. Natomiast Skarżąca zawiadomiła Prezydenta o nabyciu tego pojazdu dopiero w dniu 22 lutego 2021r. Tym samym w ocenie SKO Skarżąca uchybiła terminowi wskazanemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. ZDz. U. z 2024r. poz. 1251; dalej: u.p.r.d.), zgodnie z którym czynności zawiadomienia o nabyciu pojazdu powinna była dokonać w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dokonania tej czynności prawnej. W związku z dokonaniem czynności zawiadomienia o nabyciu pojazdu po terminie, pismem z dnia 18 lutego 2025r. Prezydent zawiadomił Skarżącą o wszczęciu wobec niej postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu opisanego wyżej pojazdu w terminie nieprzekraczającym 30 dni, tj. uchybienia art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. oraz, działając w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-ł9, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 842 z późn. zm.), wyznaczył jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie tego terminu. Skarżąca nie skorzystała z prawa do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W następstwie tego Prezydent wydał zaskarżoną decyzję.
W tak ustalony stanie faktycznym SKO stwierdziło, że w sprawie wystąpiła przesłanka nałożenia na Skarżącą karę pieniężną z tytułu niewypełnienia obowiązku wskazanego w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. tj. obowiązku polegającego na zawiadomieniu starosty o nabyciu pojazdu w ustawowym terminie.
SKO wyjaśniło, że wydanie decyzji w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. wymaga uprzedniego rozważenia możliwości zastosowania przepisu art. 189f k.p.a.
Wskazało także, że obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. ma charakter bezwzględny. Wykonanie przez właściciela pojazdu obowiązku zawiadomienia o jego zbyciu lub nabyciu ma na celu zabezpieczenie przed sytuacjami, w których mimo przeniesienia własności samochodu, pojazd ten nadal jest zarejestrowany na zbywcę i to on figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów i innych dokumentach urzędowych jako właściciel tego pojazdu. Spóźnienie przy zawiadomieniu o zbyciu / nabyciu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. powoduje zagrożenie wystąpienia negatywnych skutków w obszarze dóbr prawnie chronionych. Zwrócił uwagę także na znaczenie tej kary z punktu widzenia skutecznej implementacji unormowań unijnych w zakresie ochrony środowiska naturalnego i ochrony zdrowia. Ponadto administracyjna odpowiedzialność ma charakter obiektywny, niezależny od winy. Odpowiedzialność ta łagodzona jest właśnie możliwością odstąpienia od wymierzenia kary w przypadku znikomości naruszenia prawa m.in. gdy okoliczności sprawy wskazują na brak winy strony w niedochowaniu terminu.
Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby w rozpatrywanej sprawie uchybieniu obowiązkowi zgłoszenia nabycia pojazdu towarzyszyły Skarżącej okoliczności, które powodowały, że jej sytuacja była w rozpatrywanej sprawie szczególna, a uchybienie niezawinione. Nie wskazała ona żadnych okoliczności, które uniemożliwiały jej terminowe wywiązanie się z ciążącego na niej obowiązku (pobyt w szpitalu, zwolnienie lekarskie).
Dodatkowo SKO wskazało, że o znikomości naruszenia nie może świadczyć okoliczność, że Skarżąca sama zaprzestała dalszego naruszenia i ostatecznie zgłosiła nabycie przedmiotowego pojazdu. Zaprzestanie naruszenia prawa stanowi bowiem odrębną przesłankę, od której spełnienia na gruncie art. 189f § 1 k.p.a. uzależniono odstąpienie od kary. Nie można tej przesłanki utożsamiać ze znikomością naruszenia. Skarżąca nie wykazała że nie ponosi winy za nieterminowe wypełnienie obowiązku. SKO dostrzegło, że miała ona możliwość uwolnienia się od sankcji w postaci kary pieniężnej za niezawiadomienie o nabyciu pojazdu w ustawowym terminie poprzez złożenie wniosku o jego przywrócenie, z którego to przywileju nie skorzystała. Wobec tego SKO stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie nie można mówić o znikomej wadze naruszenia prawa.
Co do ustalenia wysokości kary z tytułu naruszenia wskazanego obowiązku SKO wskazało, że zgodnie z art. 140mb pkt 2 i art. 140n ust. 4 u.p.r.d. ustawowa wysokość kary z tytułu niewykonania ww. obowiązku wynosi od 200 do 1000 zł, natomiast ustalając wysokość kary w konkretnej sprawie uwzględnia się takie kryteria, jak: zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Naruszenie będące przedmiotem rozważań w rozpatrywanej sprawie jest pierwszym tego typu naruszeniem jakiego dopuściła się Skarżąca i nie osiągnęła ona z tego tytułu żadnych korzyści finansowych. Jednocześnie pozostawała w zwłoce w wykonaniu obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu tylko przez jeden dzień.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy:
I. art. 140mb i 140n ust. 4 u.p.r.d. poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy brak było podstaw do ich zastosowania, biorąc pod uwagę zaistniały stan faktyczny;
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i nie ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie, błąd w ustaleniach faktycznych oraz rażące naruszenie przepisów postępowania.
W związku z powyższym wniosła o uchylenie decyzji w całości, stwierdzenie rażącego naruszenia prawa oraz orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że trzydziestodniowy termin upływał 21 lutego 2021r. Dzień ten zgodnie z obowiązującym w Polsce kalendarzem juliańskim był niedzielą i był dniem wolnym od pracy, zatem trzydziestodniowy termin zgodnie z art. 57 § 4 k.p.a. upływał następnego dnia, który nie był wolny od pracy czyli 22 lutego 2021 r.
Ze względu na charakter prawny ustawowego terminu z art. 78 ust 2 pkt 2 u.p.r.d. nie ulega wątpliwości, że termin ten nie może być skracany. Jest to termin do dokonania określonej czynności prawnej, którego uchybienie skutkuje nałożeniem kary pieniężnej. Skarżąca nie podzieliła poglądu Prezydenta, że termin ten ma charakter materialnoprawny. Na poparcie tego stanowiska przedstawiła poglądy doktryny.
Dalej Skarżąca stwierdziła, że uchybienie terminu nie pozbawia nabywcy pojazdu prawa do zawiadomienia, natomiast ustawodawca przewidział środek dyscyplinujący do przestrzegania tego terminu w postaci właśnie kary pieniężnej. Organy obu instancji błędnie obliczyły termin, a ponadto organ pierwszej instancji sugerował jego przywrócenie na wniosek. Powyższa sprawa nie dotyczy kwestii przedłużenia ustawowego terminu czy też jego przywrócenia. Sprawa dotyczy tylko i wyłącznie obliczenia w sposób prawidłowy jego biegu. Kwestia ta nie została samodzielnie uregulowana w Prawie o ruchu drogowym, a zatem w braku szczególnej, odmiennej regulacji, przy liczeniu biegu trzydziestodniowego terminu ma zastosowanie przepis art. 57 § 4 k.p.a. Wobec tego organy nieprawidłowo zastosowały w sprawie przepis art. 140mb pkt 1 u.p.r.d., w wyniku czego nałożono na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 200 zł z tytułu uchybienia terminu określonego w art. 78 ust. 2 u.p.r.d. do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu.
Termin do złożenia wniosku został zachowany, bowiem zgłoszenia Skarżąca dokonała w pierwszym dniu po dniu wolnym od pracy, na który przypadał upływ 30 dniowego terminu do dokonania tej czynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu jest zaskarżona decyzja SKO z 16 lipca 2025r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta z 17 kwietnia 2025r., którą nałożono na Skarżącą karę pieniężną w związku z niedopełnieniem przez nią obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu w terminie 30 dni od daty jego nabycia.
Niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. lub wykonanie go z opóźnieniem powoduje odpowiedzialność administracyjną, zagrożoną karą administracyjną. W świetle art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Przytoczony przepis art. 140mb pkt 2 wprowadzony został do ustawy Prawo o ruchu drogowym ustawą z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (art. 4 pkt 2) i wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2020 r.
W sprawie bezspornym jest, że Skarżąca nabyła w dniu 22 stycznia 2021 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazd marki FIAT o numerze VIN: [...]. Zobowiązana zatem była do zawiadomienia Prezydenta o nabyciu pojazdu do dnia 21 lutego 2021r., jednakże złożyła je dopiero w dniu 22 lutego 2021 r.
Spór sprowadza się do zasadności odmowy przez organy orzekające w sprawie zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
W sprawie zastosowanie znajdują przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 189a § 1 i 2 k.p.a.), w tym art. 189f k.p.a. (regulujący odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej), ponieważ ani przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, ani też przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (do której odsyła art. 140n ust. 6 p.r.d.), nie zawierają uregulowań dotyczących instytucji odstąpienia od wymierzenia kary.
Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej w drodze decyzji odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Ustawodawca nie wskazał okoliczności, którymi organ powinien kierować się przy dokonywaniu oceny, czy w danej sprawie mamy do czynienia ze znikomym naruszeniem prawa, czy też nie. Wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia (art. 189d pkt 1 k.p.a.).
Z kolei przepis art. 189f § 1 k.p.a. ustanawia regułę obligatoryjnego odstąpienia od wymierzenia kary, jeżeli ziszczą się przesłanki w nim powołane. Biorąc pod uwagę powyższe, uznać w tym miejscu należy, że istnieje pewne podobieństwo pomiędzy pojęciem znikomości wagi naruszenia prawa i znikomą społeczną szkodliwością czynu, znaną z prawa karnego. Wspólną cechą obu pojęć jest przede wszystkim małe negatywne oddziaływanie czynu przez prawo zakazanego na sferę publiczną i społeczną.
Wobec powyższego w ocenie Sądu nie każde, nawet oczywiste, naruszenie art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. (niezawiadomienie o nabyciu lub zbyciu pojazdu w ustawowo określonym terminie) wyłącza zastosowanie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary (obligatoryjnego bądź fakultatywnego), pomimo formalnego stwierdzenia naruszenia prawa. Istnieje i istnieć musi jako swoisty sposób zabezpieczenia (ochrony) przed nadmiernym formalizmem prawa, pewna grupa zachowań podmiotów zobowiązanych, które pomimo formalnego naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. nie wyłączają właśnie odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej z tego tytułu. Znikomości wagi naruszenia, o którym traktuje art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie można przy tym postrzegać jedynie z punktu widzenia samego faktu zaistnienia deliktu administracyjnego (niezawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu), ale skutków jakie owo naruszenie wywołało lub wywołuje w przestrzeni publicznej, społecznej czy prywatnej. Wskazuje na to wyraźnie dalszy człon art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. uzależniający odstąpienie od potwierdzenia faktu usunięcia naruszenia prawa (a więc jego skutków). Nie każde zatem naruszenie obowiązku z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. skutkuje automatycznym obowiązkiem wymierzenia przez organ kary administracyjnej.
W badanej sprawie orzekające w sprawie organy przyjęły, że zawsze gdzie występuje naruszenie art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., zawsze implikuje to wymierzenie kary. Sąd podzielił podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności towarzyszących nabyciu przedmiotowego pojazdu i niezgłoszeniu tego w wymaganym terminie.
Zdaniem Sądu organy oceniając wagę naruszenia prawa nie uwzględniły kryteriów, według których należy ocenić stopień naruszenia prawa w kontekście art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Rozważając przesłanki odstąpienia od wymiaru kary uwzględniły w rzeczywistości jedynie kryteria wymiaru kary z art. 140n ust. 4 u.p.r.d. Jedynym kryterium mającym znaczenie w kontekście art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. ocenionym przez organy był rodzaj naruszonego dobra. Organy eksponowały bowiem, że opóźnienie w wypełnieniu ustawowego obowiązku przez Skarżącą mogło mieć aktualność i rzetelność danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. Nie oceniły natomiast takich kryteriów jak zamiar oraz motywacja Skarżącej, a także wykonanie przez nią tego obowiązku przed nałożeniem kary. Skarżąca nie lekceważyła ciążących na niej obowiązków, a powstałe opóźnienie wyjaśniła zastosowanym przez siebie sposobem liczenia terminu.
Nadto, nie sposób opóźnienia w zgłoszeniu nabycia pojazdu i ewentualnych negatywnych skutków nie zestawić z czasem reakcji organu na powyższe naruszenie. Zgłoszenia nabycia przedmiotowego samochodu Skarżąca dokonała 22 lutego 2021r. natomiast Prezydent wydał decyzję nakładającą na nią karę pieniężną 17 kwietnia 2025r. czyli po czterech latach od wykonania przez nią przedmiotowego obowiązku. Już ten powód - w ramach oceny przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary – powinien być uwzględniony. Organy winny zatem rozważyć jaki jest sens nakładania na Skarżącą kary pieniężnej po tak długim czasie od samodzielnego dokonania stosownego zgłoszenia.
Sąd podkreśla, że podziela tym samym pogląd wyrażony pogląd wyrażony w wyroku WSA w Kielcach z 18 lipca 2024 r., I SA/Ke 229/24 i zawartą w nim argumentację.
Niezależnie od powyższej argumentacji tutejszy Sąd w wyrokach z 2 lipca 2025 r., sygn. akt III SA/Gl 643/24 oraz z 2 września 2025 r., sygn. akt III SA/Gl 122/25 badając sprawy o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym po przeprowadzeniu analizy charakteru terminu zawartego w art. 78 ust. 2 pkt. 1 u.p.r.d. stwierdził, że nie ma on charakteru materialnego i ma do niego zastosowanie regulacja art. 57 § 4 k.p.a. Zatem jego wykładnia zastosowana przez orzekające w sprawie organy w praktyce powodowałaby bezpodstawne skrócenie terminów do dokonania czynności nawet o kilka dni. Przepis ten bowiem stanowi, że jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Skoro w rozpoznawanej sprawie, termin do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu upływał w niedzielę, to złożenie tego w wniosku w pierwszym dniu powszednim następującym po tym dniu, tj. w poniedziałek nastąpiło bez uchybienia terminowi.
Ponownie rozpoznając sprawę, organy zobowiązane będą uwzględnić przedstawioną przez Sąd argumentację. Sprzeciw Sądu budzi prowadzenie postępowania w przedmiocie naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu przede wszystkim w celu fiskalnym, jako działanie sprzeczne z prewencyjnym charakterem kary pieniężnej, mającej chronić określone dobro i zapobiegać działaniom naruszającym to dobro.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego w kwocie 200 zł (wpis od skargi) orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w pkt 2 sentencji wyroku.