III SA/Gl 901/24

III SA/Gl 901/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 277
art. 235 ze zn. 1 i art. 235 ze zn 2
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Adam Gołuch, Protokolant Specjalista Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Z.D. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 2 września 2024 r. nr NS-HP.2332.2.25.2024 w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 2 września 2024 r. NS-HP.2332.2.25.2024 Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach (dalej: ŚWIS) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. (dalej: PPIS) z 21 lutego 2024 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u Z. D. (dalej: Skarżący) choroby zawodowej - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc ze stosunkiem procentowym natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) do pojemności życiowej (VC) wynoszącym 0,7 po leku rozszerzającym oskrzela wym. w poz. 5 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.
Rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z 14 grudnia 2022r. Skarżący zgłosił podejrzenie choroby zawodowej.
W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego PPIS ustalił, że Skarżący pracował w narażeniu na pył węgla kamiennego zawierający wolną krystaliczną krzemionkę w okresie:
-od 24 listopada 1983r. do 30 czerwca 1994r. w Kopalni Węgla Kamiennego "V" oraz w WKWK w W. (następca prawny Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A. w B. uprzednio jako Oddział w D. Zakład "Kopalnie Węgla Kamiennego w całkowitej likwidacji", obecnie Oddział w R. Kopalnie Węgla Kamiennego w całkowitej likwidacji co potwierdza wpis z marca 2024 r. w KRS podmiotów) na stanowiskach: górnika ładowacza pod ziemią, młodszego górnika pod ziemią oraz górnika pod ziemią;
- od 19 listopada 1996r. do 31 grudnia 1998r. w Przedsiębiorstwie R S.A. w L. (zakład zlikwidowany) na stanowisku górnika pod ziemią;
- od 1 stycznia 1999r. do 1 kwietnia 2000r. w Przedsiębiorstwie E S.A. w K. (obecnie P Spółka Akcyjna w K.) na stanowisku górnika pod ziemią;
- od 1 sierpnia 2000r. do 31 grudnia 2000r. oraz od 1 lutego 2001r. do 31 maja 2001r. w Przedsiębiorstwie R Sp. z o.o. w Z. (zakład zlikwidowany) na stanowisku górnika pod ziemią;
- od 12 listopada 2001r. do 11 stycznia 2011r. w Przedsiębiorstwie S Sp. z o.o. w L. (praca wykonywana na terenie [...] Spółki Węglowej S.A. Kopalni Węgla Kamiennego "B" w O.) na stanowiskach: górnika pod ziemią oraz górnika przodowego pod ziemią.
Skarżący był badany na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych w Poradni Chorób Zawodowych [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Oddział w W. (orzeczenie z 23 stycznia 2024 r., nr [...]). Orzecznicy wskazali, iż u Skarżącego nadal występuje duszność wysiłkowa i spoczynkowa oraz od kilku lat, kaszel z odkrztuszaniem. Skarżący zażywa leki rozszerzające oskrzela (3 rodzaje). Nigdy nie palił papierosów. Leczy się u pulmonologa prywatnie. Rtg klatki piersiowej z dnia 20 czerwca 2023 r. wykonane w Ośrodku Diagnostyczno-Leczniczym przy [...] Fundacji Ochrony Zdrowia w W. wskazuje, iż klatka piersiowa jest symetryczna, układ kostny bez zmian. Kopuły przepony wysklepione symetrycznie, kąty przeponowe żebrowe wolne, ostre. W obu polach płucnych zagęszczenia drobnoguzkowe o typie zmian śródmiąższowych rozproszonych (symbol 2/2 q/q). W badaniu gazometrycznym wydolność na dolnej granicy normy przy leczeniu bronchodilatatorami. W spirometrii zaburzenia wentylacji - jakość sesji F - niewiarygodna diagnostycznie. Lekarze wyjaśnili, iż okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym w przypadku przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli wynosi 1 rok. U Skarżącego POCHP rozpoznano w roku 2017 tj. 6 lat od ustania pracy w narażeniu na pył węgla kamiennego zawierającego wolną krystaliczną krzemionkę. W związku z powyższym orzeczono o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc ze stosunkiem procentowym natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) do pojemności życiowej (VC) wynoszącym 0,7 po leku rozszerzającym oskrzela.
W orzeczeniu lekarskim uwzględniono okresy narażenia zawodowego: od 24 listopada 1983 r. do 30 czerwca 1994 r., od 19 listopada 1996 r. do 31 grudnia 1998 r., od 1 sierpnia 2000r. do 31 grudnia 2000 r., od 1 lutego 2001 r. do 31 maja 2001 r. oraz od 12 listopada 2000r. do 11 stycznia 2011 r. W powyższym orzeczeniu nie został zawarty czas narażenia od 1 stycznia 1999 r. do 1 kwietnia 2000 r., czyli okres w którym Skarżący pracował na stanowisku górnika pod ziemią w P Spółka Akcyjna w K. (dawniej Przedsiębiorstwo E S.A. w K.). Uzasadnienie zawierało informację, iż w trakcie zatrudnienia w powyższym zakładzie ww. pracował bez narażenia na pył węgla kamiennego zawierający wolną krystaliczną krzemionkę (brak możliwości ustalenia narażenia).
W oparciu o tak ustalony stan faktyczny decyzją z 21 lutego 2024r. PPIS nie stwierdził choroby zawodowej przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc ze stosunkiem procentowym natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) do pojemności życiowej (VC) wynoszącym 0,7 po leku rozszerzającym oskrzela.
Od tej decyzji Skarżący złożył odwołanie. W jego ocenie PPIS nieprawidłowo przyjął, iż w okresie najpóźniej roku od zaprzestania pracy muszą wystąpić objawy przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc ze stosunkiem procentowym natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) do pojemności życiowej (VC) wynoszącym 0,7 po leku rozszerzającym oskrzela. Zdaniem Skarżącego w okresie pracy i roku od dnia jej zaprzestania muszą pojawić się same objawy charakterystyczne dla tej choroby, a niekoniecznie musi wystąpić odpowiednia wartość stosunku procentowego natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej do pojemności życiowej.
Ponadto Skarżący wniósł o nadesłanie do akt sprawy wszystkich dokumentów medycznych jego dotyczących a znajdujących się w placówce [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Oddział w W., w szczególności tych od 31 grudnia 2012 r., a następnie dopuszczenie z nich dowodu na fakt, że w okresie pracy w narażeniu oraz rok po jej zaprzestaniu w warunkach narażenia wystąpiły udokumentowane objawy chorobowe upoważniające do rozpoznania choroby zawodowej. Skarżący wniósł również o dopuszczenie dowodu w postaci dołączonego do odwołania zaświadczenia lekarskiego z dnia 28 września 2009 r. oraz badania spirometrii z dnia 8 września 2009 r. z uwagi na fakt, że w okresie pracy Skarżącego występowały objawy upoważniające do rozpoznania w późniejszym czasie choroby zawodowej.
ŚPWIS zlecił PPIS przeprowadzenie dodatkowego uzupełniającego postępowania dowodowego w związku z rozbieżnością w zakresie czynników narażenia oraz charakterystyki wykonywanej pracy Skarżącego pomiędzy dołączoną do akt sprawy kartą oceny narażenia zawodowego z dnia 5 marca 2020 r., sporządzoną w związku z podejrzeniem u Skarżącego choroby zawodowej - pylicy płuc; pylicy górników kopalń węgla a kartą oceny narażenia zawodowego z dnia 18 maja 2023 r., sporządzoną w związku z podejrzeniem u Skarżącego choroby zawodowej - przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli.
PPIS pismem z 8 maja 2024 r. poinformował, iż zakład pracy potwierdził, iż Skarżący w okresie od 1 stycznia 1999r. do 1 kwietnia 2000r. na stanowisku górnika pod ziemią świadczył pracę w Kopalni Węgla Kamiennego O na W., gdzie wykonywał czynności związane z ręcznym załadunkiem urobku przy użyciu łopaty oraz ręczne prace transportowe w warunkach narażenia na pyły węgla kamiennego. PPIS sporządził nową kartę oceny narażenia zawodowego w zakładzie P S.A. w K. z 8 maja 2024 r.
Następnie ŚPWIS wystąpił pismem z 20 maja 2024 r. do lekarzy orzeczników [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Oddział w W. z prośbą o weryfikację uzasadnienia orzeczenia lekarskiego z 23 stycznia 2024 r., nr [...] w związku ze sporządzeniem poprawionej karty oceny narażenia zawodowego z 8 maja 2024 r. Zwrócono się również do orzeczników z prośbą o informację czy załączona przez Skarżącego dokumentacja medyczna w postaci: zaświadczenia lekarskiego z dnia 28 września 2009r. oraz wyniku badania z dnia 8 września 2009r. ma wpływ na treści orzeczenia lekarskiego w świetle uzupełnionego materiału dowodowego.
W odpowiedzi pismem z 26 czerwca 2024 r. orzecznicy [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy poinformowali, iż wykonywana praca w P S.A. w K. stwarzała ryzyko powstania choroby zawodowej, gdyż wiązała się z narażeniem na pył węgła kamiennego zawierający wolną krystaliczną krzemionkę. Mając na uwadze powyższe wydali zweryfikowane orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 26 czerwca 2024 r. o stwierdzeniu braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Lekarze wskazali, że zaświadczenie lekarskie z dnia 28 września 2009 r. oraz wyniki badania z dnia 8 września 2009 r. nie mają wpływu na treść orzeczenia lekarskiego.
W tak ustalonym stanie faktycznym ŚPWIS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W jej uzasadnieniu podał mające zastosowanie w sprawie przepisy prawne.
Powołując się na stanowiska sądów administracyjnych wyjaśnił, że organy inspekcji sanitarnej wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej ma na względzie, że rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy muszą pozwalać na stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Brak jednego z tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Zgodnie z wykazem chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, w przypadku przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli w stopniu nasilenia określonym w przepisach prawa (stosunek procentowy natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) do pojemności życiowej (VC) wynoszącym 0,7 po leku rozszerzającym oskrzela) upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 1 rok. Zatem jest to maksymalny okres czasu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów choroby w określonym stopniu nasilenia upoważnia do rozpoznania ww. schorzenia jako choroby zawodowej.
W rozpoznawanej sprawie Skarżący zakończył pracę w narażeniu na pył węgla kamiennego zawierający wolną krystaliczną krzemionkę w roku 2011. Orzecznicy [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy stwierdzili u niego przewlekłe obturacyjne zapalenie płuc w roku 2017, a zatem 6 lat po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym. Dodatkowo, jak wskazali orzecznicy w piśmie z dnia 26 czerwca 2024 r. dokumentacja dołączona przez Skarżącego w postaci zaświadczenia lekarskiego z dnia 28 września 2009 r. oraz wyniki badania z dnia 8 września 2009 r. nie mają wpływu na treść orzeczenia lekarskiego.
ŚPWIS podkreślił przy tym, że orzeczenie jednostki orzeczniczej ma walor opinii biegłego, a zatem jeśli jest wewnętrznie spójne, opiera się na całokształcie zebranego materiału dowodowego i zawiera uzasadnienie nie budzące wątpliwości, to wiąże organ inspekcji sanitarnej właściwy do wydania decyzji, w tym sensie, że organ ten nie ma podstaw do dokonania oceny odmiennej od tej, która wynika z orzeczenia jednostki orzeczniczej. Zdaniem ŚPWIS orzeczenie lekarskie wydane przez Poradnię Chorób Zawodowych [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Oddział w W. zostało oparte na prawidłowo zebranym i wystarczającym materiale dowodowym, jest spójne, logiczne i odpowiednio uzasadnione, a jako takie posiada ono walor opinii biegłego, którą to opinią organ prowadzący postępowanie jest związany.
Jednocześnie zaznaczył, że nie wystąpił do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z prośbą o nadesłanie do akt sprawy wnioskowanych przez Skarżącego dokumentów medycznych Skarżącego znajdujących się w ww. placówce, bowiem ocena stanu zdrowia wymaga wiadomości specjalnych, które są dostępne biegłym posiadającym wiedzę medyczną.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący zaskarżył w całości decyzję zarzucają jej
1) naruszenie przepisów prawa materialnego:
- poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009r. (Dz.U. z 2022r., poz. 1836; dalej: rozporządzenie) tj. załącznika do tego Rozporządzenia stanowiącego wykaz chorób zawodowych poprzez bezpodstawne przyjęcie, że do stwierdzenia choroby zawodowej określonej w pkt 5 tego załącznika tj. przewlekłego obturacyjnego zapalenie oskrzeli koniecznym jest, aby w okresie najpóźniej roku od zaprzestania pracy wystąpiły od razu pełne objawy w postaci - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowały trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc ze stosunkiem procentowym natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) do pojemności życiowej (VC) wynoszącym 0,7 po leku rozszerzającym oskrzela, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia zapisów załącznika do wymienionego Rozporządzenia winna doprowadzić do konkluzji, że w okresie pracy i roku od dnia jej zaprzestania muszą wystąpić same objawy charakterystyczne dla tej choroby, nawet o mniejszym natężeniu; a niekoniecznie muszą mieć w tym czasie wartości (ze stosunkiem procentowym natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) do pojemności życiowej (VC) wynoszącym 0,7 po leku rozszerzającym oskrzela).
2) naruszenie przepisów postępowania:
- mające istotny wpływ na wynik, sprawy, a w szczególności art. 7, 77 § 1, 80, 104 § 2, 107 § 1, kpa, polegające na: nierozpoznaniu sprawy co do istoty i uznaniu, iż brak jest podstaw do zmiany decyzji organu I instancji stwierdzającej brak podstaw do orzeczenia u Skarżącego choroby zawodowej - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc ze stosunkiem procentowym natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) do pojemności życiowej (VC) wynoszącym 0,7 po leku rozszerzającym oskrzela, jedynie na podstawie zebranej w sprawie dokumentacji medycznej, gdy tymczasem w celu kompleksowego rozpoznania sprawy konieczne było zasięgnięcie opinii biegłego z zakresu pulmonologii.
Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji ŚPWIS oraz uchylenie decyzji organu I instancji, a także zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżący wniósł także o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu pulmonologii na okoliczność ustalenia czy w okresie pracy Skarżącego i w okresie roku od ustania zatrudnienia tj. koniecznym do uznania choroby za chorobę zawodowa występowały w jego organizmie objawy upoważniające do rozpoznania w późniejszym czasie choroby zawodowej - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli oraz czy przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli występujące w związku z narażeniem zawodowym na pył węgla kamiennego zawierającego wolna krystaliczna krzemionkę jest chorobą, której natężenie objawów postępuje w czasie dłuższym niż rok.
W uzasadnieniu skargi Skarżący nie podważając orzeczenia lekarskiego wydanego przez Poradnię Chorób Zawodowych [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy poddał w wątpliwość prawidłowość interpretacji przepisów poprzez uznanie, że objawy przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli muszą wystąpić od razu w zakreślonych granicach.
W odpowiedzi na skargę ŚPWIS podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi uczyniono decyzję ŚPWIS z 2 września 2024r. którą utrzymał w mocy decyzję PPIS z 21 lutego 2024 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u Skarżącego choroby zawodowej - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc ze stosunkiem procentowym natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) do pojemności życiowej (VC) wynoszącym 0,7 po leku rozszerzającym oskrzela wym. w poz. 5 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 235¹ oraz art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. (tekst jedn. Dz. U. 2025 poz.277; dalej: K.p.). Zgodnie z art. 235¹ K.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane zostało stanowisko, według którego pojęcie "choroby zawodowej" jest pojęciem prawnym, posiadającym ustawową definicję. Zatem dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczyno-skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem (por. wyrok NSA z 11 maja 2023 r. sygn. akt II OSK 1335/20; wyrok WSA w Poznaniu z 7 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Po 59/24). Sąd orzekający w sprawę podziela pogląd wyrażony przez tutejszy Sąd w wyrokach z 26 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 825/23 oraz z 2 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 946/23 co do tego, że na gruncie art. 2351 K.p. nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym") a stwierdzonym schorzeniem. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy zatem od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (por. wyrok NSA z 5 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 1111/19; wyrok NSA z 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 1408/18; wyrok NSA z 22 lutego 2022 r. sygn. akt II OSK 567/19).
Natomiast stosownie do art. 2352 K.p., rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Jak stwierdził NSA w wyroku z 20 stycznia 2022, sygn. akt II OSK 654/19 z treści przepisów prawnych nie wynika, aby rozpoznanie choroby zawodowej było możliwe tylko wówczas, gdy w dacie wydawania decyzji choroba ta nadal istnieje. Jedynymi przesłankami wydania pozytywnej dla pracownika decyzji na podstawie art. 235¹ oraz 2352 K.p. jest stwierdzenie wystąpienia u niego w trakcie zatrudnienia lub po zakończeniu zatrudnienia w terminie określonym w załączniku do rozporządzenia dla konkretnej choroby wymienionej w załączniku do rozporządzenia, co do której można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Badając niniejszą sprawę Sąd musi uwzględnić także i to, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu stanowią lex specialis wobec przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 5 ust. 2 i 3 ww. rozporządzenia. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1 wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej orzeczeniem lekarskim, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Następnie lekarz tej jednostki na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1). Jeżeli zakres informacji zawartych w wymienionej dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5). Jak podkreślił NSA rolą orzeczenia lekarskiego jest rozpoznanie choroby zawodowej, jego podstawą są wyniki przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacja medyczna pracownika lub byłego pracownika, dokumentacja przebiegu zatrudnienia oraz ocena narażenia zawodowego (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2020 r. II OSK 3615/19).
Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego przez podjęcie wymienionych w nim czynności (§ 8 ust. 2).
WSA w Gliwicach w wyroku z 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 962/23 zwrócił uwagę na związanie organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Inaczej, bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania. Oznacza to więc, iż ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Tak więc bez stosownych opinii bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Także inne sądy wyraziły taki pogląd (np. wyrok NSA z 24 marca 2000 r., sygn. akt I SA 2334/99; wyrok NSA z 8 listopada 2000 r., sygn. akt I SA 664/00; wyrok NSA z 3 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1872/13; wyrok NSA z 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1567/13; wyrok WSA w Gdańsku z 1 października 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 604/15; wyrok WSA w Gliwicach z 26 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 825/23). Sąd w składzie orzekającym także popiera to stanowisko.
Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy zauważyć wypada, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zawierał:
- kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej (karta 8 akt administracyjnych);
- kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej (karta 45 akt administracyjnych);
- orzeczenie lekarskie z dnia 23 stycznia 2024r., nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (karta 28 akt administracyjnych).
- orzeczenie lekarskie z dnia 26 czerwca 2024r., nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zweryfikowane (karta 51 akt administracyjnych).
Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowana orzeczenia lekarskiego. Zostało ono wydane przez lekarzy zatrudnionych w [...] Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Oddział w W., który jest jednostką organizacyjną właściwą do rozpoznawania chorób zawodowych o których mowa w § 5 ust. 2 rozporządzenia.
Wydane pracownikowi orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zawiera dane, o które oparli się lekarze orzecznicy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Sąd nie posiada specjalistycznej wiedzy, którą mają uprawnieni lekarze orzekający w jednostkach orzeczniczych wskazanych w § 5 rozporządzenia. Zawarte w przedmiotowych orzeczeniach lekarskich uzasadnienie nie budzi wątpliwości, wywód w nim zawarty jest jednoznaczny i spójny. Orzeczenie wydane zostało z wykorzystaniem materiału dowodowego zebranego w sprawie. Sąd nie stwierdził konieczności jego uzupełnienia. W ocenie Sądu brak jest podstaw, aby poddawać w wątpliwość zawarte w nim rozpoznanie oraz jego uzasadnienie.
Za bezpodstawne uznał Sąd zarzuty Skarżącego w zakresie naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, 104 § 2, 107 § 1 k.p.a. Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 1056/15, wyrok WSA w Gliwicach z 2 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 946/23). Inaczej, Sąd nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Orzeczenie lekarskie stanowi jedyny dopuszczalny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej (wyrok WSA w Gdańsku z 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1212/20).
W kontrolowanej sprawie organ oceniał pracę związaną z narażeniem zawodowym oraz dysponował orzeczeniem lekarskim, które poddał prawidłowej ocenie. Jednoznacznie stwierdzono w nim brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wobec tego Sąd nie dostrzegł w przeprowadzonej przez organy ocenie materiału dowodowego przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Według Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do tego, aby rozstrzygnąć sprawę. Wobec tego twierdzenie jakoby zostały w sprawie naruszone przez orzekające w niej organy reguły postępowania dowodowego określone w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. uznać należało za bezzasadne. Zauważyć przy tym należy, że organ prowadzący postępowanie wyjaśniające nie ma obowiązku przeprowadzać wszystkich dowodów zawnioskowanych przez stronę. Organ prowadzi postępowanie dowodowe tylko w takim zakresie jaki jest konieczny do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Skoro, organ w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdził, że dysponuje materiałem dowodowym w oparciu, o który zostaną wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności, to nie musi zbierać dodatkowych dowodów na potwierdzenie dokonanych już wcześniej ustaleń.
Nie ma podstaw, aby zarzucić organom nieprawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Sporządzone uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera konieczne elementy, o którym mowa w art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności wyjaśnia podstawę prawną i zawiera wystarczające uzasadnienie faktyczne.
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zarzuty przedstawione w skardze nie są zasadne i z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.