III SA/Gl 90/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2008-05-30
NSAAdministracyjneŚredniawsa
zbiorowe zaopatrzenie w wodękoncesjazezwoleniewłaściwość organuKodeks postępowania administracyjnegoustawa o samorządzie gminnymustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodęstwierdzenie nieważnościMiędzygminny Związek Wodociągów i Kanalizacjigmina

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję stwierdzającą nieważność zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę, uznając, że organ wydający zezwolenie nie był właściwy.

Sprawa dotyczyła skargi Elektrociepłowni "A" Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Nieważność decyzji stwierdzono z powodu wydania jej przez organ niewłaściwy, tj. Międzygminny Związek Wodociągów i Kanalizacji, który nie był właściwy do działania na terenie miasta R. w dacie wydania zezwolenia. Sąd uznał, że organ administracji prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny, oddalając skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę Elektrociepłowni "A" Sp. z o.o. w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy własną decyzję o stwierdzeniu nieważności zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Zezwolenie to zostało pierwotnie wydane przez Międzygminny Związek Wodociągów i Kanalizacji w W. SKO stwierdziło nieważność decyzji, wskazując na naruszenie przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy Międzygminny Związek Wodociągów i Kanalizacji był właściwy do wydania zezwolenia na terenie miasta R. w dacie wydania decyzji. Analiza przepisów ustawy o samorządzie gminnym (u.s.g.) oraz ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków (u.z.z.w.) wykazała, że prawa i obowiązki gmin uczestniczących w związku międzygminnym przechodzą na związek z dniem ogłoszenia jego statutu. Statut związku musi określać jego uczestników. W tej sprawie Gmina R. nie była członkiem Związku w dacie wydania zezwolenia, co potwierdziły dokumenty i pisma urzędowe, w tym dotyczące zmian w statucie. Związek nie wykazał, aby nastąpiło skuteczne ogłoszenie zmiany statutu uwzględniającej Gminę R. jako członka. Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny, a stwierdzenie nieważności decyzji było uzasadnione naruszeniem przepisów o właściwości. W związku z tym skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Związek nie był właściwy, ponieważ Gmina R. nie była formalnie ogłoszonym członkiem Związku w dacie wydania zezwolenia, co stanowiło naruszenie przepisów o właściwości.

Uzasadnienie

Przejście praw i obowiązków gmin na związek międzygminny następuje z dniem ogłoszenia statutu związku. Statut musi określać uczestników. Brak formalnego ogłoszenia zmiany statutu uwzględniającej Gminę R. jako członka oznacza, że Związek nie był właściwy do wydania zezwolenia na jej terenie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie przepisów o właściwości jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji.

u.z.z.w. art. 16 § 1

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę wymagane jest zezwolenie wydawane przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta).

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.z.z.w. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Pomocnicze

u.s.g. art. 64 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Gminy mogą tworzyć związki międzygminne w celu wspólnego wykonywania zadań publicznych.

u.s.g. art. 64 § 3

Ustawa o samorządzie gminnym

Prawa i obowiązki gmin uczestniczących w związku przechodzą na związek z dniem ogłoszenia statutu.

u.s.g. art. 67 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Zmiana statutu związku następuje w trybie przewidzianym dla jego ustanowienia.

u.s.g. art. 67 § 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Statut związku powinien określać jego uczestników.

u.z.z.w. art. 3 § 1

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Zbiorowe zaopatrzenie w wodę jest zadaniem własnym gminy.

u.z.z.w. art. 3 § 2

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

W razie wspólnego wykonywania zadań przez gminy, prawa i obowiązki mogą wykonywać organy związku międzygminnego.

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 67 § 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 67 § 3

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.z.z.w. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

u.z.z.w. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

u.s.g. art. 64 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 64 § 3

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 67 § 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 67 § 3

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Dz.U. 2000 nr 62 poz. 718 art. 13 § 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Międzygminny Związek Wodociągów i Kanalizacji nie był właściwy do wydania zezwolenia na terenie Gminy R., ponieważ Gmina ta nie była formalnie ogłoszonym członkiem Związku w dacie wydania decyzji.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skargi dotyczące błędu w ustaleniach faktycznych i naruszenia prawa materialnego (art. 67 u.s.g.) poprzez przyjęcie, że określenie uczestników jest obligatoryjnym elementem statutu.

Godne uwagi sformułowania

organ niewłaściwy nie jest prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach strony statut związku jest aktem, na mocy którego związek przejmuje przekazane mu przez gminy zadania oraz wiążące się z wykonywaniem tych zadań prawa i obowiązki publicznoprawne i cywilnoprawne zmiana statutu następuje w trybie przewidzianym dla jego ustanowienia prawa i obowiązki gmin uczestniczących w związku międzygminnym, związane z wykonywaniem zadań przekazanych związkowi, przechodzą na związek z dniem ogłoszenia statutu związku

Skład orzekający

Mirosław Kupiec

przewodniczący-sprawozdawca

Marzanna Sałuda

członek

Krzysztof Targoński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących właściwości organów w przypadku związków międzygminnych oraz skutków prawnych ogłoszenia statutu związku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związków międzygminnych i zasad ich funkcjonowania w kontekście wydawania zezwoleń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest formalne przestrzeganie procedur administracyjnych, nawet w kontekście współpracy międzygminnej, i jak błędy formalne mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji.

Błąd formalny w statucie związku międzygminnym unieważnił zezwolenie na wodę.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 90/08 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2008-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Targoński
Marzanna Sałuda
Mirosław Kupiec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6046 Inne koncesje i zezwolenia
Hasła tematyczne
Koncesje
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 156  par. 1  pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec (spr.), Sędziowie Asesor WSA Marzanna Sałuda, Asesor WSA Krzysztof Targoński, Protokolant Sekr. sąd. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi Elektrociepłowni "A" Sp. z o.o. w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie inne – koncesje i zezwolenia (nieważność decyzji w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę) oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy własną decyzję wydaną w pierwszej instancji z dnia [...] r. nr [...], którą stwierdziło z urzędu nieważność decyzji Międzygminny Związek Wodociągów i Kanalizacji w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie udzielenia Elektrociepłowni "A" Spółce z o.o. z siedzibą w R. (zwanej dalej Spółką) zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Międzygminny Związek Wodociągów i Kanalizacji w W. (zwany dalej również Związkiem) udzielił Spółce zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę na terenie miasta R.
Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia jej nieważności wskazując na art. 156 § 1 k.p.a.
W wyniku przeprowadzenia postępowania decyzją z dnia [...] r. nr [...], Kolegium stwierdziło z urzędu nieważność przedmiotowej decyzji stwierdzając, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, a zatem, że została dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Pełnomocnik Spółki złożył wniosek z dnia [...] r. o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] r. SKO postanowiło utrzymać w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji.
W uzasadnieniu zauważyło, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma charakter nadzwyczajny, dotyczy bowiem kontroli prawidłowości wydanej decyzji pod kątem przesłanek określonych w art. 156 k.p.a. Przesłanki te określone są w sposób enumeratywny i mają charakter obligatoryjny. Zauważyło przy tym, że przyczyny stwierdzenia nieważności są ograniczone jedynie do tych wymienionych w wyżej powołanym przepisie, a ich interpretacja nie może być rozszerzana.
Odnosząc się do podstawy stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji SKO wskazało, że przepisy o właściwości mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, a organy obowiązane są w myśl art. 19 k.p.a. z urzędu przestrzegać swojej właściwości i że organ niewłaściwy nie jest prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach strony. Następnie wskazano na treść art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, z pózn. zm., zwaną dalej u.z.z.w.), zgodnie z którym na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków wymagane jest uzyskanie zezwolenia wydawanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w drodze decyzji. Dalej zauważono, że w myśl art. 3 ust. 1 u.z.z.w. zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy i że w razie wspólnego wykonywania przez gminy zadania, o którym mowa w ust. 1, określone w ustawie prawa i obowiązki organów gmin wykonują odpowiednio właściwe organy: 1/ związku między gminnego; 2/ gminy wskazanej w porozumieniu międzygminnym (art. 3 ust. 2 u.z.z.w.). Odwołując się do art. 64 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. 2001 r. Nr 142, póz. 1591 z późn. zm., zwaną dalej u.s.g.) podkreślono, że uchwały o utworzeniu związku międzygminnego podejmują rady zainteresowanych gmin i że prawa i obowiązki gmin uczestniczących w związku międzygminnym, związane z wykonywaniem zadań przekazanych związkowi, przechodzą na związek z dniem ogłoszenia statutu związku. Na koniec wywodów prawnych SKO wskazało, że utworzenie związku wymaga przyjęcia jego statutu przez rady zainteresowanych gmin bezwzględną większością głosów ustawowego składu rady gminy (art. 67 ust. 1 u.s.g.) oraz że zmiana statutu następuje w trybie przewidzianym dla jego ustanowienia.
Odnosząc to do stanu faktycznego sprawy stwierdzono, że Gmina R. w dacie wydania przez Związek decyzji z dnia [...] r. o udzieleniu Spółce zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę, nie była członkiem tego Związku.
Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zauważono, że zgodnie z art. 67 ust. 2 pkt 2 u.s.g. statut winien określać uczestników, czyli, że elementem obligatoryjnym statutu jest określenie uczestników związku międzygminnego, tj. gmin wchodzących w jego skład. Według SKO przyjęcie nowego uczestnika, czy też wystąpienie dotychczasowego oznacza zmianę obligatoryjnego elementu statutu, która winna być dokonana zgodnie z art. 67 ust. 3 u.s.a., w trybie przewidzianym dla jego ustanowienia. W tym zakresie wskazano, że z obwieszczenia Wojewody [...] z dnia [...] r. w sprawie zmian w statucie Międzygminnego Związku Wodociągów i Kanalizacji w W. wynikało, że członkami tego związku były następujące gminy: G., G., M., M., P., R., W. Powołano się przy tym na uchwałę nr [...] Zgromadzenia Związku z dnia [...] r. opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...], poz. [...]. Nadto zauważono, wskazując na pismo Dyrektora Nadzoru Prawnego i Właścicielskiego [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] r., że zmiana ta była ostatnią zmianą statutu Związku. Tym samym stwierdzono, że w dniu wydania decyzji z dnia [...]r. Gmina R. nie była uczestnikiem Związku, czyli że Związek nie był organem właściwym do wydania tej decyzji.
SKO podkreśliło, że mimo dochowania przez Spółkę staranności przy przestrzeganiu procedury przewidzianej w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, było zobowiązane stwierdzić nieważność decyzji wydanej w zwykłym toku postępowania, ponieważ decyzja ta była obarczona wadą przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., czyli że brak było podstaw do uchylenia decyzji wydanej w pierwszej instancji w trybie nadzwyczajnym.
W skardze z dnia [...] r. pełnomocnik Spółki wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucił jej:
1/ błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż Gmina R. w dacie wydania decyzji przez Międzygminny Związek Wodociągów i Kanalizacji w W. z dnia [...] r. nie była członkiem tego Związku;
2/ naruszenie prawa materialnego, a to przepisu art. 67 u.s.g. poprzez przyjęcie, że obligatoryjnym elementem statutu związku międzygminnego jest określenie uczestników związku międzygminnego, tj. gmin wchodzących w jego skład również w przypadku, gdy gmina występuje lub wstępuje do związku;
3/ naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. na skutek błędnych ustaleń faktycznych i naruszenia przepisu prawa materialnego.
Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych przez skarżącego wyjaśniono, że przedmiotem przeprowadzonego postępowania było ustalenie, czy Gmina R. była uczestnikiem Międzygminnego Związku Wodociągów i Kanalizacji w W. w dacie wydania Spółce zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę z dnia [...] r. Wskazano, że w tym celu SKO prześledziło treść Statutu Związku oraz jego zmiany, bowiem istota związku międzygminnego polega na tym, że zainteresowane gminy ustalają, jakie zadanie należące do zakresu ich działania będzie wykonywane wspólnie, i w tym celu tworzą samodzielny byt prawny w postaci związku, na który przenoszą wykonywanie tego zadania. Zdaniem SKO, zgodnie z art. 64 ust. 3 u.s.g., prawa i obowiązki gmin uczestniczących w związku międzygminnym, związane z wykonywaniem zadań przekazanych związkowi, przechodzą na związek z dniem ogłoszenia statutu związku. Zwrócono przy tym uwagę, że w doktrynie podkreśla się, iż statut związku jest aktem, na mocy którego związek przejmuje przekazane mu przez gminy zadania oraz wiążące się z wykonywaniem tych zadań prawa i obowiązki publicznoprawne i cywilnoprawne (Z. Niewiadomski, W. Grzelak: Komentarz, s. 65). W związku z tym, że statut określa również ustrój osoby prawnej, jaką jest związek międzygminny, uznano, że w przedmiotowej sprawie SKO obowiązane było przede wszystkim badać treść statutu Międzygminnego Związku Wodociągów i Kanalizacji w W., gdyż zgodnie z art. 67 ust. 2 pkt 2 u.s.g. statut winien określać uczestników związku.
Dodatkowo analizując zarzuty podniesione przez Spółkę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy SKO odniosło się do trybu obowiązującego przy zmianie statutu związku i wskazało, iż przyjęcie nowego uczestnika, czy też wystąpienie dotychczasowego ze związku gminnego oznacza, iż w takim przypadku treść statutu ulega zmianie, skoro elementem obligatoryjnym statutu jest określenie w nim uczestników związku. Zmiana zaś statutu następuje, zgodnie z art. 67 ust. 3 u.s.g., w trybie przewidzianym dla jego ustanowienia. Zaznaczono przy tym, powołując się na uchwałę NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., OPS 2/04, że SKO nie neguje prawa gminy do wystąpienia ze związku, które oparte jest na prawnej zasadzie dobrowolności uczestnictwa w związku międzygminnym, gdyż gmina ma prawo suwerennego decydowania zarówno o utworzeniu związku (przystąpieniu do związku), jak i o jego wystąpieniu. Stwierdzono przy tym, że dyspozytywna czynność gminy w postaci wystąpienia ze związku nie jest uzależniona od zmiany statutu, lecz zmiana w składzie uczestników w związku oznacza zmianę w treści statutu. Zmiana zaś statutu następuje w trybie przewidzianym dla jego ustanowienia.
Na rozprawę dnia 30 maja 2008 r. strony nie stawiły się mimo prawidłowego zawiadomienia o jej terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy, wywiódł, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji należy w przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwaną dalej P.p.s.a.) wynika natomiast, iż zaskarżona decyzja może zostać uchylona wyłącznie w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie Sąd badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji SKO utrzymującej w mocy własną decyzję wydaną w trybie nadzwyczajnym w pierwszej instancji, którą stwierdziło nieważność decyzji Międzygminnego Związku Wodociągów i Kanalizacji w W. z dnia [...] r. w przedmiocie udzielenia stronie skarżącej zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę na terenie miasta R., nie doszukał się podstaw do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Prawidłowo organy te ustaliły i zasadnie przyjęły, że na dzień [...] r. Międzygminny Związek Wodociągów i Kanalizacji w W. nie był właściwy do orzekania w imieniu Gminy R. w powyższym przedmiocie.
Ramy prawne sprawy przedstawiają się w sposób następujący.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 i art. 16 ust. 1 u.z.z.w. zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy, a na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków jest wymagane uzyskanie zezwolenia wydawanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w drodze decyzji.
W razie wspólnego wykonywania przez gminy tego zadania, określone w ustawie prawa i obowiązki organów gminy mogą wykonywać odpowiednio właściwe organy związku międzygminnego (art. 3 ust. 2 pkt 2 u.z.z.w.). W tym zakresie w celu wspólnego wykonywania zadań publicznych gminy mogą tworzyć związki międzygminne zgodnie z art. 64 ust. 1 u.s.g., a podejmowanie uchwał w sprawach współdziałania z innymi gminami oraz wydzielanie na ten cel odpowiedniego majątku należy do wyłącznej właściwości rady gminy (art. 18 ust. 2 pkt 12 i art. 64 ust. 2 u.s.g.). Taki związek posiada osobowość prawną, którą nabywa po zarejestrowaniu we właściwym rejestrze prowadzonym przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej (art. 65 ust. 2 i art. 68 ust. 2 u.s.g.). Tym samym wykonuje on zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność (art. 65 ust. 1 u.s.g.). Jak stanowi art. 64 ust. 3 u.s.g. prawa i obowiązki gmin uczestniczących w związku międzygminnym, związane z wykonywaniem zadań przekazanych związkowi, przechodzą na związek z dniem ogłoszenia statutu związku. Statut związku ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym, jak stanowi art. 13 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. Nr 62, poz. 718 z późn. zm.).
Natomiast zgodnie z art. 67 ust. 2 u.s.g. statut związku powinien określać:
1) nazwę i siedzibę związku,
2) uczestników i czas trwania związku,
3) zadania związku,
4) organy związku, ich strukturę, zakres i tryb działania,
5) zasady korzystania z obiektów i urządzeń związku,
6) zasady udziału w kosztach wspólnej działalności, zyskach i pokrywania strat związku,
7) zasady przystępowania i występowania członków oraz zasady rozliczeń majątkowych,
8) zasady likwidacji związku,
9) inne zasady określające współdziałanie.
W ust. 3 art. 67 u.s.g. przepis wskazuje, że zmiana statutu następuje w trybie przewidzianym dla jego ustanowienia.
Z powyższych regulacji wynika, że związek międzygminny jest dobrowolną organizacją gmin tworzoną w celu wspólnego wykonywania ich zadań publicznych. Przy czym wszelkie prawa i obowiązki gmin uczestniczących w takim związku, związane z wykonywaniem przekazanych mu (we właściwej formie) zadań, przechodzą z mocy prawa na właściwe organy tego związku, po zarejestrowaniu związku z dniem ogłoszenia jego statutu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Oznacza to, że w tym dniu gmina traci uprawnienie do wykonywania zadań publicznych, a jednocześnie związek staje się podmiotem uprawnionym i zobowiązanym do realizacji przekazanych mu zadań publicznych, których wykonanie polegać może między innymi na wydawaniu aktów władczych ogólnych i indywidualnych.
W związku z tym w orzecznictwie podkreśla się, że statut związku międzygminnego pełni taką samą funkcję jak statut gminy, a jego charakter prawny jest taki sam jak statutu gminy. Tym samym, jak w przypadku statutu gminy, tak i w przypadku statutu związku swoboda gminy (związku) jest ograniczona treścią przepisów ustawowych, które wyznaczają ramy działania gmin oraz tworzenia związków międzygminnych. Przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że uchwały gmin o utworzeniu związku oraz ustanawiające statut związku i jego działalność nie mogą naruszać przepisów ustawy. Oznacza to także, że postanowienia uchwał gmin w tym zakresie sprzeczne z przepisami ustawy nie mogą prowadzić do wyłączenia stosowania przepisów rangi ustawowej (zob. uchwała NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., OPS 2/04, ONSAiWSA 2005/4/64).
W uchwale tej NSA, powołując się na zasadę dobrowolności, wynikającą z zasady samodzielności gmin, wskazał również, że: "Jakkolwiek ustawa o samorządzie gminnym stanowi jedynie wprost o podejmowaniu przez radę gminy uchwały o utworzeniu związku i przyjęciu jego statutu, to nie może ulegać wątpliwości, że również przystąpienie gminy do związku oraz wystąpienie gminy ze związku wymaga podjęcia uchwały przez radę gminy. Skoro bowiem wystąpienie ze związku jest odwrotnością uchwały o utworzeniu związku lub przystąpieniu do związku, to już z tych przepisów trzeba wyprowadzić prawo rady gminy do podjęcia uchwały o wystąpieniu ze związku.".
Jeśli przy tworzeniu związku prawa i obowiązki gmin uczestniczących w związku, związane z wykonywaniem zadań mu przekazanych, przechodzą na związek z dniem ogłoszenia jego statutu w wojewódzkim dzienniku urzędowym, to schemat ten należy również odnieść do przypadku nie tylko nabycia tych praw i obowiązków z tytułu przystąpienia, ale też utraty z tytułu wystąpienia ze związku. W ten sposób, poprzez podanie do publicznej wiadomości konkretnego dnia, realizuje się zasada pewności obrotu prawnego. Brak jest podstaw do wyróżniania innych momentów w zależności od tego, czy dana gmina, na zasadzie dobrowolności i samodzielności, była uczestnikiem związku od początku jego powstania, przystąpiła w trakcie działania lub wystąpiła z niego. W przypadku przystąpienia i wystąpienia będzie to odpowiednia zmiana statutu, w zakresie jego strony podmiotowej, bo sam statut już istnieje i będzie dotyczyła listy uczestników związku, który to element wynika z art. 67 ust. 2 pkt 2 u.s.g. Poza tym, stosownie do art. 67 ust. 3 u.s.g., zmiana zawsze następuje w takim samym trybie jak przy pierwotnym jej ustaleniu, czyli jej skutek z art. 64 ust. 3 u.s.g. powstaje z dniem ogłoszenia nowego wykazu gmin, na którym będzie widniała nazwa uczestnika związku – w przypadku przystąpienia gminy do związku lub będzie brak takiej nazwy - w przypadku jej wystąpienia.
W niniejszej sprawie wprawdzie w Statucie Międzygminnego Związku Wodociągów i Kanalizacji z dnia [...] r. w § 5 wskazano, że zadaniem tego Związku jest bilansowanie potrzeb w zakresie dostaw wody oraz zakup wody u dostawców zewnętrznych i sprzedaż odbiorcom, czyli przedmiotem działania jest zaopatrzenie w wodę, to realizacja tego zadania publicznego nie mogła odbywać się na terenie miasta R. Przeszkodą było to, że Gmina R. nie znajdowała się w ogłoszonym w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] wykazie Gmin – członków Związku, stanowiącym załącznik do tego Statutu. Jak wynika z pisma Dyrektora Wydziału Nadzoru Prawnego i Właścicielskiego [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] r. ostatnia zmiana Statutu – w zakresie wystąpienia Gminy Ś. z Międzygminnego Związku Wodociągów i Kanalizacji – została wpisana do Rejestru związków międzygminnych prowadzonego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu [...] r. i opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia [...] r. Nr [...], poz. [...].
Należy przyjąć, że uregulowane w Statucie w Rozdziale VIII zasady przystępowania i występowania ze Związku dotyczą etapu postępowania poprzedzającego ogłoszenie zmiany, dlatego nie mają one znaczenia przy ocenie przepisów ustawowych. Wykładnia postanowień Statutu nie może prowadzić do wniosków sprzecznych z wykładnią stosownych przepisów ustawowych. Zaznaczyć też należy, że wyraźnie z § 3 uchwały Związku Nr [...] z dnia [...] r. wynika, że zmiana Statutu polegająca na zmianie członków Związku wchodzi w życie dopiero po "ogłoszeniu przez Wojewodę [...] w Dzienniku Urzędowym Województwa [...]".
Tym samym nie nastąpiło przejście na rzecz Związku stosownych praw i obowiązków ustawowych przypisanych Gminie R. w powyższym zakresie przedmiotowym. Nie ma znaczenia dla sprawy okoliczność powołania się przez Związek na fakt podjęcia uchwały z dnia [...] r. o przyjęciu Gminy R. do Związku i funkcjonowanie tej Gminy na prawach członka oraz na przyjętą praktykę, że decydującym momentem o przynależności gminy do Związku była data podjęcia uchwały przez Zgromadzenie Związku w sprawie przyjęcie do Związku, gdyż powodowałoby to naruszenie wyżej opisanych przepisów bezwzględnie obowiązujących. Poza tym w toku postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności ani strona skarżąca, ani Związek nie wykazali, że nastąpiło ogłoszenie stosownego wykazu. Z pisma Związku z dnia [...] r. wynikało, że wprawdzie następna uchwała Związku z dnia [...]r. zawierała wykaz Członków Związku wraz z "miastem R.", ale została stwierdzona jej nieważność na mocy rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody [...] z dnia [...] r. Wszystkie te daty odnoszą się do okresu sprzed wydania decyzji z dnia [...] r., której nieważność stwierdziło SKO.
Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne należy stwierdzić, że organy administracji wszechstronnie wyjaśniły sprawę i nie dokonały błędu w ustaleniach faktycznych. Nie naruszyły również prawa materialnego, w szczególności przepisu art. 67 u.s.g., poprzez przyjęcie, że obligatoryjnym elementem statutu związku międzygminnego jest określenie jego uczestników. W związku z tym Związek wydając stronie skarżącej decyzję z dnia [...] r. w przedmiocie udzielenia zezwolenia na prowadzenie zbiorwego zaopatrzenia w wodę na obszarze miasta R. naruszył przepisy o właściwości, co uzasadniało stwierdzenie nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił ją.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI