III SA/Gl 896/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-04-04
NSAAdministracyjneWysokawsa
finanse publicznedotacjezwrot dotacjiwczesne wspomaganie rozwojupostępowanie administracyjneprawo oświatowekodeks postępowania administracyjnegosądy administracyjnezasada czynnego udziałunaruszenie procedury

WSA uchylił decyzję SKO w sprawie zwrotu dotacji, uznając naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym.

Sprawa dotyczyła zwrotu dotacji za rok 2019, zakwestionowanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) jako pobranej w nadmiernej wysokości. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. WSA w Gliwicach uchylił decyzję SKO oraz decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na naruszenie art. 10 k.p.a. (zasada czynnego udziału strony) oraz możliwość wznowienia postępowania w związku z nowymi dowodami przedstawionymi w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę D.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która zreformowała decyzję Starosty W. w sprawie zwrotu dotacji za rok 2019. SKO uznało dotację za pobraną w nadmiernej wysokości, argumentując, że zajęcia wczesnego wspomagania rozwoju były prowadzone w zaniżonej liczbie godzin i z niepełnymi zespołami specjalistów, co nie spełniało wymogów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej. Strona skarżąca podniosła szereg zarzutów, w tym naruszenie zasady czynnego udziału strony (art. 10 k.p.a.), błędną wykładnię przepisów materialnych dotyczących zwrotu dotacji, a także naruszenie przepisów postępowania dowodowego. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Kluczowym argumentem sądu było naruszenie przez SKO zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że strona nie została należycie poinformowana o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym. Ponadto, sąd uznał, że nowe dowody przedstawione w skardze mogły stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W konsekwencji, sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez SKO, z obowiązkiem zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym przez organ drugiej instancji, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stanowi podstawę do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że zasada czynnego udziału strony (art. 10 k.p.a.) jest fundamentalną zasadą procesową, która nakłada na organy obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania i umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. Brak takiego działania przez SKO, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona podnosiła trudności w przedstawieniu dowodów z przyczyn osobistych, stanowiło naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (23)

Główne

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

u.f.p. art. 251 § ust. 1 i 5

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 252 § ust. 1 i 5

Ustawa o finansach publicznych

u.f.z.o. art. 15

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

u.f.z.o. art. 35 § ust. 2

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

u.f.z.o. art. 35 § ust. 1

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

Dotacja może być przeznaczona na pokrycie wydatków bieżących, które mogą być pokryte dotacją oświatową w związku z realizacją celów z zakresu kształcenia, wychowania i opieki.

p.o. art. 127 § ust. 5-9

Prawo oświatowe

p.o. art. 10 § ust. 1

Prawo oświatowe

p.o. art. 125 § ust. 5

Prawo oświatowe

p.o. art. 35 § ust. 1

Prawo oświatowe

p.o. art. 34 § ust. 2

Prawo oświatowe

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uwzględnienie skargi następuje poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia w przypadku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uwzględnienie skargi następuje poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia w przypadku innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.o. art. 7

Prawo oświatowe

p.o. art. 77 § § 1

Prawo oświatowe

p.o. art. 80

Prawo oświatowe

p.o. art. 107

Prawo oświatowe

p.o. art. 75 § § 1

Prawo oświatowe

p.o. art. 89 § §1

Prawo oświatowe

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez SKO zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) poprzez brak umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym. Przedstawienie w skardze nowych dowodów, które mogły stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Argumenty strony dotyczące błędnej wykładni przepisów materialnych o zwrocie dotacji (SKO podtrzymało swoje stanowisko w tym zakresie, choć nie było ono przedmiotem rozstrzygnięcia sądu).

Godne uwagi sformułowania

sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) naruszenie przepisów postępowania w takim stopniu, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi

Skład orzekający

Małgorzata Herman

przewodniczący

Barbara Brandys-Kmiecik

sprawozdawca

Marzanna Sałuda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym przez organy administracji publicznej, zwłaszcza w kontekście możliwości przedstawienia nowych dowodów w skardze do WSA."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i proceduralnego, ale zasady dotyczące art. 10 k.p.a. i wznowienia postępowania mają charakter uniwersalny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie podstawowych zasad proceduralnych przez organy administracji, a naruszenie ich może prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli kwestia materialnoprawna wydaje się być jasna. Podkreśla znaczenie prawa strony do obrony i aktywnego udziału w postępowaniu.

Błąd proceduralny organu zniweczył decyzję o zwrocie dotacji – co to oznacza dla Twojej sprawy?

Dane finansowe

WPS: 172 018,69 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 896/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /sprawozdawca/
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 10, art. 81
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi D.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 16 września 2022 r. nr SKO.FD/41.4/65/2022/9908 w przedmiocie zwrotu dotacji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty W. z dnia 12 maja 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 7007,00 zł (słownie: siedem tysięcy siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr SKO.FD/41.4/65/2022/9908 z dnia 16 września 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania D. P. (dalej: Strona, Skarżąca) zreformowało decyzję Starosty W. nr [...] z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie zwrotu dotacji za rok 2019.
W podstawie prawnej powołał się m.in. na przepisy z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz., 735 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 60 pkt 1, art. 251, art. 252 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 305 ze zm.; dalej też u.f.p.), art. 15 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz.U. z 2022r, poz. 10; dalej: "u.f.z.o.") oraz art. 35 ust. 2, art. 127 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2019 r. 1943; dalej "p.o.").
W uzasadnieniu przedstawiło stan faktyczny sprawy i argumentację prawną. Wyjaśniło, że pierwszoinstancyjną decyzją organ orzekł o obowiązku Strony do zwrotu dotacji za rok 2019 w kwocie 172.018,69 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, jako pobranej w nadmiernej wysokości.
W odwołaniu Strona zakwestionowała tę decyzję podkreślając zasadność wydatkowanej kwoty. Zarzuciła naruszenie zasad procesowych, a w konsekwencji błędną wykładnię art. 35 ust. 1 u.f.z.o. w zw. z art. 10 ust. 1 p.o. i art. 236 ust. 2 u.f.p.
Zaskarżoną decyzją SKO zreformowało powyższą decyzję poprzez określenie do zwrotu dotacji w łącznej wysokości 158.931,07 zł. Podkreśliło, że zakwestionowana kwota stanowiła dotację pobraną w nadmiernej wysokości, gdyż pobrana została z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż niezbędna na dofinansowanie dotowanego zadania; zajęcia wczesnego wspomagania rozwoju organizowane w roku 2019 przez [...] prowadzone były w ramach zaniżonej liczby godzin; harmonogram, kierunki działania oraz postępy dzieci były oceniane przez niepełne zespoły wwr. Powołało się na wyniki kontroli i stwierdziło, że prowadzenie zajęć nie spełniało wszystkich wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci, co miało niewątpliwie wpływ na otrzymanie dotacji w kwocie wyżej niż niezbędna na dofinansowanie zajęć wwr.
Przedstawiając kwestie dotyczące organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dziecka obowiązujące od 1 września 2017 r. SKO powołało się na regulacje art. 127 ust. 5-9 p.o. oraz w/w rozporządzenia MEN wskazując na różnice pomiędzy poprzednio obowiązującymi przepisami dotyczącymi finansowania tych zadań i aktualnym stanem prawnym akcentując, że obecnie zadania te finansowane są pod warunkiem ich prowadzenia zgodnie z art. 125 ust. 5 p.o., który z kolei odsyła do ust. 19 pkt 1 (wymóg spełnienia przez dotowane placówki przepisów wykonawczych wynikających z rozporządzenia MEN). Zatem jeśli zajęcia wczesnego wspomagania rozwoju nie zapewniają minimalnej ilości godzin określonej w § 6 rozporządzenia MEN, bądź też w skład tworzonych zespołów wwr nie wchodzą wskazani w rozporządzeniu MEN specjaliści to nie można mówić o zrealizowaniu w pełni celu, dla którego dotacja została przyznana. W konsekwencji zaś dotowany otrzymał dotację w wysokości wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie organizowanych przez niego zajęć wczesnego wspomagania rozwoju, gdyż zaniżył liczbę godzin wwr, powołał niepełne składy bez wymaganych prawem specjalistów, wreszcie nie zrealizował w okresie rocznym minimalnej ilości godzin przewidzianej na tego typu zajęcia z dziećmi. Otrzymał natomiast dotację na każde dziecko w wysokości skalkulowanej i określonej w u.f.z.o. z uwzględnieniem warunków wynikających z rozporządzenia MEN.
SKO zaznaczyło, że dla otrzymania dotacji nie ma znaczenia ilość godzin przeznaczonych na zajęcia, jak również powołanie niepełnych składów zespołów. Podstawowym celem tej dotacji jest ustalenie przez powołane zespoły wwr, na podstawie diagnozy poziomu funkcjonowania dziecka zawartej w opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, kierunków i harmonogramu działań podejmowanych w tym zakresie oraz wsparcia rodziny dziecka, uwzględniających rozwijanie aktywności i uczestnictwa dziecka w życiu społecznym oraz eliminowanie barier i ograniczeń w środowisku utrudniającym jego funkcjonowanie poprzez organizowanie zajęć z dziećmi w oparciu o minimalne wymagania określone w rozporządzeniu MEN.
Kwestionując powyższą decyzję ostateczną Strona wniosła skarga wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji (został rozpatrzony postanowieniem nr [...] z dnia 2 grudnia 2022 r.). Zarzuciła:
1/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienia Stronie czynnego udziału w sprawie, w szczególności poprzez brak skierowania do Strony przez organ II instancji zawiadomienia o możliwości końcowego wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie w sytuacji znacznej obszerności materiału dowodowego zgromadzonego w aktach przedmiotowej sprawy;
2/ naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. w zw. z art. 35 ust. 1 tej ustawy w zw. z art. 10 ust. 1 p.o., poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że wypłacona dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem oraz pobrana w nadmiernej wysokości, podczas gdy w rzeczywistości została ona pobrana zgodnie z treścią ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz wydatkowana na cele wskazane w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych oraz na zadania organu prowadzącego, które mogą być finansowane z dotacji oświatowej (co wynika wprost z dyspozycji art. 35 ust. 1 u.f.z.o.), a tym samym dotacja została przeznaczona na pokrycie wydatków bieżących, które mogą być pokryte dotacją oświatową w związku z realizacją celów z zakresu kształcenia, wychowania i opieki w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej;
3/ naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 251 ust. 4 u.f.p. poprzez niezastosowanie;
4/ naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 34 ust. 2 u.f.z.o. poprzez niezastosowanie i uznanie, że niektóre dzieci przy czym nie jest z decyzji wiadomym które, wobec nie bycia wychowankiem poradni na 1 dzień danego miesiąca nie są dziećmi na które należna jest dotacji, mimo że były w danym miesiącu objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju;
5/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., jak również art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 107 k.p.a. poprzez oparcie wydanej przez SKO decyzji na niedostatecznym zebraniu materiału dowodowego na gruncie niniejszej sprawy, jak również niedostatecznym rozważeniu już zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz pomimo dość obszernej treści decyzji opartej zasadniczo w całości na decyzji organu I instancji, braku w treści decyzji uzasadnienia faktycznego.
Pismem z dnia 30 listopada 2022 r. Strona uzupełniła skargę wnioskując o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów:
a/ protokołu kontroli w [...] w W. z dnia 14 września 2021 r. przeprowadzonego przez [...] Kuratora Oświaty w K. na okoliczność braku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości w zakresie działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej placówki;
b/ oświadczeń rodziców dzieci uczęszczających do [...] w W. na okoliczność realizowania przez placówkę prowadzoną przez p. D. P. zajęć z wczesnego wspomagania rozwoju, odpracowywania z dziećmi odwołanych zajęć, zaangażowania terapeutów oraz pracowników placówki w proces realizacji zajęć z dziećmi, jak również zapewnienia wsparcia dla rodzin tych dzieci;
c/ opinii nr [...] o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju z dnia 18 kwietnia 2014 r. oraz opinia [...] z dnia 18 kwietnia 2018 r. wydane na rzecz dziecka R. N. na okoliczność stwierdzenia, że względem R. N. zachodzi potrzeba wczesnego wspomagania rozwoju ze względu na niepełnosprawność ruchową do czasu podjęcia przez dziecko nauki szkolnej oraz że dziecku temu odroczono realizację obowiązku szkolnego w roku szkolnym 2018/2019;
d/ dokumentacji pracowników Poradni zatrudnionych w roku 2019 na okoliczność posiadania przez pracowników wszelkich niezbędnych kwalifikacji związanych z pracą z dziećmi posiadającymi orzeczenie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśniło, że przedstawione przez Skarżącą okoliczności są w zasadzie powieleniem zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. wskazało, że dopiero wykazanie przez Stronę, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do uzasadnienia skargi. Wyjaśniono, że Strona miała wielokrotnie możliwość przedstawienia dowodów potwierdzających wydatkowanie otrzymanej kwoty oraz miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów zarówno w czasie trwania czynności kontrolnych, jak i w toku postępowania administracyjnego przed organem I instancji; miała zapewnioną możliwość czynnego udziału w postępowaniu przed organem I instancji, jednakże nie skorzystała z tych możliwości. Natomiast w postępowaniu odwoławczym SKO orzekało na podstawie akt zgromadzonych przez Starostę W. i w żaden sposób nie dokonywało jego uzupełnienia. Natomiast wskazane przez Stronę zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak i powtórzone w skardze do WSA, wnioski dowodowe odnoszące się do sposobu prowadzenia terapii dla dzieci, poprzez dopuszczenie dowodu z oświadczeń rodziców dzieci uczęszczających do Poradni na okoliczność realizowania zajęć wwr, odpracowywania odwołanych zajęć, zaangażowania terapeutów oraz pracowników placówki w proces realizacji zajęć z dziećmi, jak również dopuszczenie dowodu z dokumentacji pracowników na okoliczność posiadania przez nich niezbędnych kwalifikacji - nie dają podstawy do przyjęcia, że będą one miały istotny wpływ na wynik sprawy. Kolegium nie kwestionuje bowiem, że zajęcia były realizowane z dziećmi przez terapeutów i specjalistów posiadających niezbędne kwalifikacje, jak również nie kwestionuje zaangażowania pracowników placówki w proces realizacji zadań z dziećmi oraz współpracy z rodzicami. Odnosząc się do żądania przeprowadzenia rozprawy administracyjnej na etapie postępowania odwoławczego na okoliczność prawidłowości prowadzenia zajęć wczesnego wspomagania rozwoju, jak również przesłuchania świadków (terapeutów prowadzących zajęcia z dziećmi) Kolegium uznało, że wnioski te nie mają istotnego znaczenia dla rozpatrzenia niniejszej sprawy, gdyż prowadzenie zajęć nie było kwestionowane. Ponadto, z uwagi na okoliczność, iż ustalenie, czy otrzymana przez Stronę dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości, pobrana nienależnie, niewykorzystana w terminie, czy też wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem było możliwe wyłącznie na podstawie materiału dowodowego w postaci dokumentacji księgowej i rozliczeniowej Strony oraz ustaleń poczynionych w siedzibie Poradni, z uwzględnieniem udostępnionej przez Stronę dokumentacji. Brak było podstaw do przeprowadzenia w tym celu rozprawy administracyjnej. Przedmiotem wnioskowanej przez Stronę rozprawy miały bowiem być okoliczności niemające bezpośredniego znaczenia dla stwierdzenia ewentualnej kwoty dotacji do zwrotu.
Natomiast prowadzenie zajęć - co wykazała kontrola - nie spełniających wszystkich wymogów określonych w rozporządzeniu miało niewątpliwie wpływ na otrzymanie dotacji w kwocie wyżej niż niezbędna na dofinansowanie zajęć w.w.r. Zakwestionowana kwota stanowiła - według Kolegium - dotację pobraną w nadmiernej wysokości, gdyż pobrana została w wysokości wyższej niż niezbędna na dofinansowanie dotowanego zadania, gdyż zajęcia wczesnego wspomagania rozwoju organizowane w roku 2019 przez [...] prowadzone były w ramach zaniżonej liczby godzin, a harmonogram, kierunki działania oraz postępy dzieci były oceniane przez niepełne zespoły wwr.
Odnosząc się do dopuszczenia dowodu z opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka R. N. oraz opinii o potrzebie odroczenia obowiązku szkolnego 2018/2019 stwierdziło, że pomimo dołączenia tego dokumentu na etapie skargi do WSA w Gliwicach, Kolegium podtrzymuje stanowisko, że w tym zakresie pobrana dotacja była dotacją pobraną w nadmiernej wysokości, gdyż Strona nie przedłożyła wymaganego dokumentu pomimo wielokrotnego wezwania. Zgodnie z przedłożonymi do kontroli aktami, dziecko powinno było rozpocząć obowiązek nauki szkolnej we wrześniu 2018 roku, tj. w roku szkolnym, w którym ukończył 7 lat. Dlatego, zespół kontrolujący Starostwa Powiatowego wezwał Stronę do przedłożenia opinii o odroczeniu realizacji obowiązku szkolnego pismami z dnia 12 sierpnia 2020 r., 3 września 2020 r., 18 września 2020 r., 6 października 2020 r., 18 lutego 2021 r., 25 marca 2021 r. Jednak Skarżąca nie przedłożyła odpowiedniego dokumentu oraz nie udzieliła w tej kwestii żadnych wyjaśnień. Aktualnie w uzupełnieniu skargi do WSA przedłożyła opinię [...] z dnia 18 kwietnia 2018 r., w której jednym z zaleceń było odroczenie realizacji obowiązku szkolnego w roku szkolnym 2018/2019. Takie działanie jest niedopuszczalne i nie może być akceptowane, gdyż Strona pomimo dysponowania opinią już w 2018 r., nie przedstawiła jej w czasie prowadzonego postępowania kontrolnego, jak również w trakcie wszczętego przez organ I instancji postępowania w sprawie zwrotu dotacji, nie dołączyła wskazanego dokumentu również do wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji. Zatem wobec braku tego dokumentu orzeczono o dotacji pobranej w nadmiernej wysokości.
Kolegium nie podziela także stanowiska Strony, w szczególności dotyczącym naruszenia zasad postępowania określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., a także art.89 §1 i art. 75 § 1 k.p.a., które Skarżąca upatruje w brakach postępowania dowodowego oraz niesłusznym - jej zdaniem - nie uwzględnieniu wniosków dowodowych. Materiał dowodowy został oceniony wszechstronnie i wnikliwie w oparciu o te dokumenty i dowody oraz ustalenia zawarte w protokole kontroli Starostwa Powiatowego w W. z dnia 10 czerwca 2021 r. oraz protokole kontroli przeprowadzonej przez Kuratora Oświaty w K. Delegatury w R.
Na rozprawie sądowej pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie decyzji i podtrzymał argumentację skargi. Podkreślił niemożność przedłożenia stosownych dokumentów na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego ze względu na chorobę i tragedię osobistą Strony, zarzucając SKO niedopełnienie wymogu z art. 10 k.p.a. czym pozbawiło Skarżącą czynnego udziału i współdziałania z organem w jednoznacznym ustaleniu stanu sprawy. Zaakcentował pozytywną ocenę prowadzonej działalności placówki wystawioną przez wizytatora Kuratorium Oświaty, który stwierdził należyte realizowanie zadań. Wyjaśniono kwestie terapii i zaangażowania poszczególnych terapeutów; zasady finansowania wynagrodzenia dyrektora placówki. Wskazał na dokumenty dołączone do skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia w całości albo w części w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przeprowadzona w rozpoznawanej sprawie, według powyższych kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie odpowiada ona wymogom prawa naruszając normy procesowe w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy i wypełnia dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit b) p.p.s.a tj. naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - co skutkuje koniecznością uwzględnienia skargi.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z naczelną zasadą procesową z art. 10 k.p.a., regulującą zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, § 1 stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wyjątkowo na mocy § 2 tego przepisu organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną; § 3 nakazuje, że organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1.
Zatem zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10) nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona może realizować wiele uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami Kodeksu (np. art. 78 § 1, art. 79), natomiast w zakresie prawa do obrony ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (por. art. 81).
Zawarte w treści art. 10 § 1 k.p.a. sformułowanie "przed wydaniem decyzji" jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o ten moment postępowania, w którym organ administracji publicznej, po zakończeniu postępowania dowodowego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia. Dotyczy to zarówno postępowania przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji. Możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji jest więc dla strony niejako ostatnią szansą na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska. Art. 10 § 1 k.p.a., którego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy.
Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie i stoi na straży konstytucyjnych praw obywatela i zasady praworządności.
Natomiast SKO obowiązkom tym nie sprostało. Skarżąca jednoznacznie akcentowała, że brak zapewnienia czynnego udziału uniemożliwił złożenie koniecznych dowodów, których z uwagi na stan zdrowia i sytuację osobistą nie była w stanie przedstawić na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
Również SKO wskazało, że wielokrotna możliwość przedstawienia dowodów potwierdzających wydatkowanie otrzymanej kwoty oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów zarówno w czasie trwania czynności kontrolnych, jak i w toku postępowania administracyjnego dopuszczona była wyłącznie przed organem I instancji.
Tym samym należało uznać zasadność podnoszonych w skardze zarzutów i stwierdzić, że brak zawiadomienia Strony na etapie postępowania odwoławczego i umożliwienie zaznajomienia z zebranym materiałem dowodowym, wypowiedzenia się i przedstawienia kontrdokumentów jest naruszeniem przez organ II instancji zasad prawidłowego prowadzenia postępowania administracyjnego z m.in. art. 10 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy; w konsekwencji skutkuje zaistnieniem przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Poza tym dołączone do skargi – bowiem SKO uniemożliwiło przedstawienie ich w postępowaniu odwoławczym – dokumenty: z opinii nr [...] o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju z dnia 18 kwietnia 2014 r. oraz opinia nr [...] z dnia 18 kwietnia 2018 r. wydane na rzecz dziecka R. N. na okoliczność stwierdzenia, że względem R. N. zachodziła potrzeba wczesnego wspomagania rozwoju ze względu na niepełnosprawność ruchową do czasu podjęcia przez dziecko nauki szkolnej oraz że dziecku temu odroczono realizację obowiązku szkolnego w roku szkolnym 2018/2019 wypełniają przesłankę wyż. cyt. art. art. 145 § 1 pkt 1 lit b) p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: pkt 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Zatem konkludując skład orzekający tut. Sądu, uwzględniając powyższe okoliczności stwierdził naruszenie przepisów postępowania w takim stopniu, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz dawało podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
W konsekwencji SKO przy ponownym rozpatrywaniu sprawy zapewni Stronie czynny udział w postepowaniu, umożliwi uzupełnienie materiału dowodowego, przeanalizuje wszystkie okoliczności i dokona właściwej subsumpcji.
Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI