III SA/GL 89/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Gminy Pawłowice z dnia 27 listopada 2012 r. w sprawie Programu Stypendialnego "Szansa". Wojewoda zarzucił uchwale sprzeczność z art. 173a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 94 ust. 2 Konstytucji RP, wskazując, że uchwała utraciła moc obowiązującą z dniem 1 października 2018 r. z powodu uchylenia ustawy, na podstawie której została wydana. Ponadto, Wojewoda podniósł szereg innych zarzutów dotyczących m.in. wysokości stypendium, braku wskazania miejsca składania wniosków, zawężenia kręgu beneficjentów, braku regulacji dla osób samotnie gospodarujących, przyznawania stypendium za osiągnięcia sprzed studiów oraz braku obowiązku uzasadniania negatywnych decyzji. Gmina Pawłowice uznała zasadność skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie zgodził się z twierdzeniem o utracie mocy obowiązującej uchwały, wyjaśniając, że akt prawa miejscowego nie traci mocy automatycznie z powodu zmiany ustawy, jeśli upoważnienie do jego wydania zostało zachowane w nowej ustawie. Sąd uznał, że uchwała nie narusza prawa w zakresie wysokości stypendium, miejsca składania wniosków, kryterium stałego zamieszkiwania, rodzaju studiów, sposobu ustalania dochodu dla osób samotnie gospodarujących, przyznawania stypendium za osiągnięcia sprzed studiów ani funkcjonowania komisji stypendialnej. Jedynym istotnym naruszeniem prawa, które skutkowało stwierdzeniem nieważności uchwały w części, było postanowienie § 6 ust. 2, zgodnie z którym negatywne rozpatrzenie wniosku nie wymaga uzasadnienia. Sąd uznał ten zapis za sprzeczny z art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a., który nakłada obowiązek uzasadnienia decyzji administracyjnej. W pozostałym zakresie skargę oddalono.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących aktów prawa miejscowego wydawanych przez jednostki samorządu terytorialnego, w szczególności w kontekście zmian legislacyjnych oraz wymogu uzasadniania decyzji administracyjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji uchwały stypendialnej, ale zasady interpretacji przepisów KPA i Konstytucji RP mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (9)
Czy uchwała rady gminy wydana na podstawie uchylonej ustawy traci moc obowiązującą, jeśli upoważnienie do jej wydania zostało zachowane w nowej ustawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała rady gminy nie traci mocy obowiązującej automatycznie, jeśli upoważnienie do jej wydania zostało zachowane w nowej ustawie, ponieważ akt prawa miejscowego nie jest aktem wykonawczym do ustawy w rozumieniu art. 92 Konstytucji RP, lecz aktem wydawanym na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego zgodnie z art. 94 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że uchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego jest aktem prawa miejscowego, a nie aktem wykonawczym do ustawy. Utrata mocy obowiązującej ustawy, na podstawie której została wydana uchwała, nie powoduje automatycznej utraty mocy uchwały, jeśli upoważnienie do jej wydania zostało zachowane w nowej ustawie.
Czy postanowienie uchwały rady gminy stanowiące, że negatywne rozpatrzenie wniosku nie wymaga uzasadnienia, jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie postanowienie jest sprzeczne z art. 107 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, który nakłada obowiązek uzasadnienia decyzji administracyjnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przyznanie stypendium na podstawie przepisu prawa miejscowego jest rozstrzygnięciem sprawy co do jej istoty zapadającym w formie decyzji administracyjnej, która zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Odstąpienie od uzasadnienia jest możliwe tylko w ściśle określonych przypadkach, które nie miały miejsca w tej sytuacji.
Czy określenie maksymalnej wysokości stypendium przez radę gminy jest naruszeniem prawa, jeśli nie przewiduje możliwości przyznania stypendium w niższej wysokości?
Odpowiedź sądu
Nie, określenie maksymalnej wysokości świadczenia nie jest naruszeniem prawa, nawet jeśli nie przewiduje możliwości przyznania go w niższej kwocie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że określenie górnej granicy świadczenia nie jest istotnym naruszeniem prawa, a dalsze wywody organu nadzoru w tym zakresie są zbyt daleko idące.
Czy brak wskazania w uchwale miejsca składania wniosków o stypendium stanowi istotne naruszenie prawa?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli z uchwały wynika organ właściwy do podjęcia decyzji, oczywiste jest, że wniosek należy skierować do tego organu i złożyć w jego siedzibie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skoro decyzję o przyznaniu stypendium podejmuje Wójt Gminy, to oczywistym jest, że wniosek należy skierować do niego i złożyć w Urzędzie Gminy. Dopatrywanie się w tym istotnego naruszenia prawa jest zbyt daleko idące.
Czy ograniczenie prawa do ubiegania się o stypendium do osób "na stałe zamieszkujących na terenie gminy" jest zgodne z prawem?
Odpowiedź sądu
Tak, należy nadać temu sformułowaniu znaczenie mieszkańców gminy zameldowanych na stałe, co wyklucza osoby niebędące mieszkańcami lub mieszkające czasowo.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sformułowanie "na stałe zamieszkuje na terenie gminy" należy interpretować jako mieszkańców gminy zameldowanych na stałe, co jest zgodne z celem programu wspierania mieszkańców. Sam fakt czasowego nieprzebywania w gminie (np. z powodu studiów) nie wyklucza z grona mieszkańców.
Czy uchwała ograniczająca stypendium do studentów studiów I i II stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich jest zgodna z prawem?
Odpowiedź sądu
Tak, ponieważ te określenia odnoszą się do poziomu studiów i odpowiadają klasyfikacji ustawowej.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że określenia studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia i jednolitych studiów magisterskich odpowiadają klasyfikacji ustawowej i nie wykluczają studentów studiujących niestacjonarnie lub na uczelniach niepublicznych.
Czy brak precyzyjnej regulacji progu dochodowego dla osób samotnie gospodarujących stanowi istotne naruszenie prawa?
Odpowiedź sądu
Nie, w takiej sytuacji należy przyjąć jednolity próg dochodowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak wskazania progu dochodowego dla osób samotnie gospodarujących nie jest istotnym naruszeniem prawa, a próg dochodowy należy przyjąć jako jednolity dla wszystkich ubiegających się o stypendium.
Czy przyznawanie stypendium za osiągnięcia z czasu, gdy dana osoba nie była jeszcze studentem (np. świadectwo ukończenia szkoły z wyróżnieniem), jest zgodne z prawem?
Odpowiedź sądu
Tak, jest to uprawnienie jednostki samorządu terytorialnego do określenia kryteriów przyznawania stypendiów, które może uwzględniać osiągnięcia sprzed rozpoczęcia studiów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że taka regulacja nie powoduje przyznania stypendium przeznaczonego dla studentów osobom, które studentami nie są, a jedynie umożliwia uzyskanie pomocy od chwili rozpoczęcia studiów, uwzględniając wcześniejsze osiągnięcia.
Czy funkcjonowanie Komisji Stypendialnej jako organu opiniującego wnioski narusza rozdział kompetencji między organem stanowiącym a wykonawczym?
Odpowiedź sądu
Nie, powołanie komisji jako ciała opiniodawczego mieści się w granicach uprawnienia do uchwalenia trybu postępowania i nie narusza rozdziału kompetencji.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że uchwalenie sposobu wyłaniania studentów, którym będzie przyznawana pomoc materialna, jest uprawnieniem jednostki samorządu terytorialnego. Powołanie komisji opiniodawczej przez Wójta nie narusza rozdziału kompetencji.
Przepisy (25)
Główne
u.p.s.w.n. art. 96
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Nowe upoważnienie dla jednostek samorządu terytorialnego do przyznawania stypendium dla studentów.
u.s.g. art. 93 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Umożliwia organowi nadzoru zaskarżenie do sądu uchwały, gdy upłynął termin do stwierdzenia jej nieważności w trybie art. 91 ust. 1.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność uchwały organu gminy.
k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Obligatoryjnym elementem decyzji administracyjnej jest uzasadnienie faktyczne i prawne.
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych.
Pomocnicze
u.p.s.w. art. 173a
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
Upoważniał jednostki samorządu terytorialnego do przyznawania pomocy materialnej dla studentów.
p.w.u.p.s.w.n. art. 169 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Przepis uchylający ustawę z 2005 r.
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Tryb stwierdzenia nieważności uchwały przez organ nadzoru.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę.
k.p.a. art. 107 § § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość odstąpienia od uzasadnienia decyzji.
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rozporządzenia są wydawane na podstawie upoważnienia ustawowego i w celu jego wykonania.
Konstytucja RP art. 16 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej.
Konstytucja RP art. 165 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej.
u.s.g. art. 2 § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Zasada samodzielności gminy.
u.p.s.w.n. art. 64
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Klasyfikacja poziomów studiów.
u.p.s.w.n. art. 96 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Stypendium może być przyznane studentowi przez jednostkę samorządu terytorialnego.
u.p.s.w.n. art. 96 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Określenie sposobu przyznawania stypendium.
u.p.s.w. art. 173a § ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
Uchwalenie sposobu wyłaniania studentów, którym będzie przyznawana pomoc materialna.
u.p.s.w. art. 173a § ust. 2 pkt 4
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
Określenie maksymalnej wysokości pomocy materialnej.
u.p.s.w. art. 173a § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
Określenie sposobu i terminu ubiegania się o pomoc materialną.
u.p.s.w. art. 173a § ust. 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
Uprawnienie do przyznawania pomocy materialnej dla studentów.
k.c. art. 25
Kodeks cywilny
Definicja stałego zamieszkania.
u.s.g. art. 15
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Zakres działania organów gminy.
u.s.g. art. 30
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Kompetencje organu wykonawczego gminy.
Konstytucja RP art. 169 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rozdział kompetencji organu stanowiącego gminy i jej organu wykonawczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie uchwały stanowiące, że negatywne rozpatrzenie wniosku nie wymaga uzasadnienia, jest sprzeczne z art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a.
Odrzucone argumenty
Uchwała utraciła moc obowiązującą z powodu uchylenia ustawy, na podstawie której została wydana. • Wysokość stypendium określona przez radę gminy była sprzeczna z prawem. • Brak wskazania w uchwale miejsca składania wniosków o stypendium. • Ograniczenie prawa do ubiegania się o stypendium do osób "na stałe zamieszkujących na terenie gminy" było wadliwe. • Uchwała wadliwie określała krąg beneficjentów, wykluczając studentów studiów niestacjonarnych lub na uczelniach niepublicznych. • Brak precyzyjnej regulacji progu dochodowego dla osób samotnie gospodarujących. • Przyznawanie stypendium za osiągnięcia z czasu, gdy dana osoba nie była jeszcze studentem. • Funkcjonowanie Komisji Stypendialnej narusza rozdział kompetencji.
Godne uwagi sformułowania
akt wykonawczy musi być wydany na podstawie i w celu wykonania upoważnienia ustawowego • akt wykonawczy do ustawy traci moc obowiązującą z chwilą utraty mocy obowiązującej przepisu ustawowego, na mocy którego został podjęty • uchwała Gminy nie jest aktem wykonawczym do ustawy • Organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego • istotne naruszenie prawa musi być oczywiste i bezpośrednie oraz wynikać wprost z treści przepisu • ochrona zasady samodzielności gminy jako jednej z podstawowych zasad ustroju samorządu terytorialnego w Polsce • negatywne rozpatrzenie wniosku nie wymaga uzasadnienia • obligatoryjnym elementem decyzji administracyjnej jest uzasadnienie faktyczne i prawne
Skład orzekający
Krzysztof Wujek
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Herman
członek
Magdalena Jankiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących aktów prawa miejscowego wydawanych przez jednostki samorządu terytorialnego, w szczególności w kontekście zmian legislacyjnych oraz wymogu uzasadniania decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchwały stypendialnej, ale zasady interpretacji przepisów KPA i Konstytucji RP mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego trwałości aktów prawa miejscowego w obliczu zmian legislacyjnych oraz fundamentalnego prawa do uzasadnienia decyzji administracyjnej. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy Konstytucji i KPA w kontekście samorządności.
“Czy uchwała stypendialna gminy może przetrwać zmianę prawa? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.