III SA/Gl 887/22

III SA/Gl 887/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Apollo /przewodniczący/
Barbara Orzepowska-Kyć /sprawozdawca/
Małgorzata Herman
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III OSK 2493/23 - Wyrok NSA z 2025-06-05
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 85
art. 108
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant specjalista Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2023 r. sprawy ze skargi S.A. na decyzję Rektora [...] w K. z dnia 4 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę.
Uzasadnienie
Rektor Akademii [...] w K. (dalej: organ odwoławczy, Rektor) decyzją z 4 października 2022 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania S. A. (dalej strona, skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału[...] w K.(dalej: organ pierwszoinstancyjny, Dziekan) z 13 lipca 2022 r. nr [...], skreślającą skarżącą z listy studentów roku akademickiego 2021/2022 studiów niestacjonarnych na Wydziale [...] z powodu nieuzyskania zaliczenia z przedmiotu: anatomia i w konsekwencji nieuzyskania zaliczenia II semestru studiów.
W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej jako: K.p.a.) oraz § 12 ust. 6 Regulaminu Studiów Wyższej Szkoły [...] w K. z 1 października 2021 r. (dalej jako: Regulamin Studiów).
Z akt administracyjnych wynika, że decyzją Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] z 7 września 2022 r. skarżąca została przyjęta na I rok studiów stacjonarnych Wydziału [...], kierunek lekarski; 10 września 2021 r. Uczelnia zawarła ze skarżącą umowę o usługi edukacyjne; 1 października 2021 r. skarżąca złożyła ślubowanie; 13 października 2021 r. złożyła podanie o przyznanie indywidualnej organizacji studiów, dołączając orzeczenie z [...] r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, o symbolu niepełnosprawności –[...]; tego samego dnia przyznano skarżącej indywidualną organizację studiów; 10 marca 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o zmianę trybu studiów ze stacjonarnego na niestacjonarny; wniosek strony został uwzględniony.
Skarżąca 11 maja 2022 r. przystąpiła do zaliczenia warunkowego, w trakcie którego prowadzący zarzucił jej korzystanie z telefonu. W związku z powyższym zaliczenie wobec niej zostało przerwane i strona została wyproszona z sali.
Tego samego dnia strona złożyła wniosek do Dziekana o unieważnienie zaliczenia warunkowego wobec wszystkich zdających, argumentując, że posiadanie telefonu konieczne jest z uwagi na jej stan zdrowia. Faktycznie skorzystała z telefonu, gdyż egzamin się przedłużał, a ona zawiadomiła męża, który zaczął się niepokoić o jej stan zdrowia.
Dziekan pismem z 12 maja 2021 r. nie wyraził zgody na unieważnienie zaliczenia.
Następnie decyzją z 13 lipca 2022 r. skreślił skarżąca z listy studentów roku akademickiego 2021/2022 studiów niestacjonarnych Wydziału [...] z dniem 11 maja 2022 r. - z powodu nieuzyskania zaliczenia z przedmiotu: anatomia i w konsekwencji nieuzyskania zaliczenia 1 semestru studiów. W podstawie prawnej decyzji powołał § 13 ust. 3 pkt a Regulaminu Studiów, z którego wynika, że student może zostać skreślony z listy studentów wobec nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w przewidzianym terminie. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że skarżąca 11 maja 2022 r. przystąpiła do zaliczenia, lecz z uwagi na zachowanie naruszające postanowienia Regulaminu Studiów (§ 24 ust. 2) tj. korzystanie w trakcie egzaminu z urządzenia elektronicznego umożliwiające porozumiewanie się z innymi osobami na odległość - egzamin wobec niej został przerwany, Studentka została wyproszona z sali i w konsekwencji nie ukończyła egzaminu. Ponadto nie uzyskała również zaliczenia z przedmiotu: język łaciński, z którego zajęcia odbywały się w semestrze zimowym roku akademickiego 2021/2022. Studentka, pomimo nieuzyskania zaliczenia w ustalonym terminie, nie złożyła podania o wpis warunkowy.
W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła, że jest ona błędna, a nadto zawiera błędy formalne i prawne. Podniosła, że o konieczności posiadania przy sobie telefonu, z uwagi na swój stan zdrowia, informowała Dziekana jak i innych prowadzących zajęcia na początku roku akademickiego. Podała, że w systemie Eduportal odnośnie przedmiotu anatomia (semestr I) widnieje ocena pozytywna - bardzo dobry, a semestr - zaliczony. W jej ocenie, Dziekan działa w sposób celowy na jej niekorzyść. Brak zaliczenia z języka łacińskiego spowodowany jest tym, że Dziekan nie zorganizował zajęć w tym przedmiocie. Strona podkreśliła, że postawa Uczelni powoduje u niej pogorszenie stanu zdrowia, dlatego też podejmie wobec Uczelni dalsze kroki prawne.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygniecie pierwszoinstancyjne.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca nie uzyskała zaliczenia z przedmiotu anatomia. W portalu: Eduportal, przy przedmiocie anatomia - wykłady (semestr I) brak jest pozytywnej oceny. Brak zatem podstaw do uznania, by skarżąca posiadała zaliczenie z w/w przedmiotu.
Co się zaś tyczy posiadania telefonu w trakcie egzaminu, organ przywołał § 24 ust. 2 Regulaminu Studiów, z którego wynika zakaz korzystania w trakcie egzaminu z urządzenia elektronicznego umożliwiające porozumiewanie się z innymi osobami na odległość. Stwierdził, że Uczelnia jak i pracownicy nigdy nie zostali poinformowani o tym, że musi ona mieć zawsze przy sobie telefon komórkowy. Skarżąca poinformowała Dziekana jedynie o swej chorobie, a nadto o konieczności posiadania przy sobie lekarstw i zastrzyków (i w sytuacji tego wymagającej, konieczności ich podania). Dziekan zgodnie z prośbą skarżącej, poinformował o powyższej okoliczności wszystkich Kierowników Katedr. W czasie zaliczenia warunkowego 11 maja 2022 r. skarżąca używała telefonu komórkowego bez żadnego związku ze swym stanem zdrowia (tak więc argument jakoby skarżąca musiała go mieć przy sobie na wypadek zdrowotnej sytuacji kryzysowej jest zupełnie chybiony). Co więcej, przed przystąpieniem do egzaminu skarżąca nie poinformowała przeprowadzającego egzamin, że z uwagi na swój stan zdrowia prosi o umożliwienie posiadania jej telefonu komórkowego na sali egzaminacyjnej. Organ zwrócił uwagę, że skarżąca na początku roku akademickiego została mailem poinformowana, że osoba niepełnosprawna, która pragnie skorzystać z jakiejkolwiek formy pomocy, winna zgłosić się do Biura Osób Niepełnosprawnych. Skarżąca kontakt ten nawiązała dopiero po otrzymaniu pisma z odmową unieważnienia zaliczenia z anatomii z 11 maja 2022 r.
Organ nie zgodził się też z twierdzeniami skarżącej, że Dziekan przyznał, że celowo działa na jej niekorzyść, gdyż nie znajdują żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym. Wręcz przeciwnie, zdaniem Rektora, z okoliczności sprawy wynika chęć pomocy skarżącej i wola polubownego rozwiązania zaistniałych problemów. O czym świadczy przystąpienie do rozmów Dziekana ze skarżącą, przy udziale pracownika Biura Osób Niepełnosprawnych. Wbrew twierdzeniom skarżącej, to ona na spotkaniach z pracownikami Uczelni prezentowała postawę roszczeniową i nieprzejednaną uciekając się do szantażu. Skarżącej zaproponowano możliwość przystąpienia do zaliczenia komisyjnego z anatomii, lecz ta odmówiła, wskazując, że forma ustna egzaminu jej nie odpowiada. Z uwagi na brak zaliczenia semestru I z anatomii skarżąca nie została dopuszczona do egzaminu z anatomii (poproszono ją o opuszczenie sali).
Organ nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącej jakoby brak zaliczenia z języka łacińskiego w roku akademickim 2021/2022 spowodowany był niezorganizowaniem zajęć przez Dziekana. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżąca nie uczęszczała na zajęcia z języka łacińskiego, o czym Dziekana poinformował prowadzący zajęcia. W czasie spotkania z Dziekanem strona stwierdziła, że zajęcia rozpoczynają się o 8 rano i z uwagi na tak wczesną porę, ona nie jest w stanie w nich uczestniczyć. Nie była zainteresowana zaproponowaną jej możliwością zmiany grupy (zajęcia innej grupy odbywały się w weekendy, o godzinie 11). W konsekwencji skarżąca nie uzyskała zaliczenia z przedmiotu język łaciński (zarówno w I jak i II semestrze), nie złożyła wniosku o wpis warunkowy.
Podsumowując Rektor stwierdził, że zgodnie z Regulaminem, student zobowiązany jest do uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z obowiązującym go planem i programem kształcenia, składania zaliczeń i egzaminów, odbywania praktyk i spełnienia innych wymogów przewidzianych w planie studiów. Wszystkie przedmioty przewidziane planem studiów kończą się egzaminem lub zaliczeniem. Zaliczenie przedmiotu student powinien uzyskać w terminie ustalonym w ramach sesji zaliczeniowo-egzaminacyjnej. Okresem zaliczeniowym jest semestr. Warunkiem zaliczenia semestru jest zaliczenie zajęć dydaktycznych, praktyk i innych obowiązków przewidzianych jako obowiązkowe w planie studiów. Skarżąca nie uzyskała zaliczenia z przedmiotu anatomia. Przerwanie wobec skarżącej egzaminu 11 maja 2022 r. było uzasadnione, wobec naruszenia obowiązującego na Uczelni Regulaminu. Z uwagi na powyższe, wobec braku zaliczenia semestru letniego w roku akademickim 2021/2022, skreślenie skarżącej z listy studentów w trybie § 13 ust. 3 pkt a Regulaminu było uzasadnione.
W skardze do sądu administracyjnego strona wniosła o uchylenie decyzji drugoinstancyjnej oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając:
1. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
a. art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z § 13 ust. 3 pkt a Regulaminu, przez wydanie fakultatywnej decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów, zwłaszcza gdy okoliczności związane z niezaliczeniem przedmiotu pozostawały niewyjaśnione, a informacja o niezaliczeniu przedmiotu została skarżącej przekazana na tyle późno (wobec złożenia przez skarżącą odwołania od odmowy unieważnienia egzaminu), że została ona praktycznie pozbawiona możliwości podjęcia działań naprawczych, co w rezultacie poskutkowało nadużyciem przez organ przysługującej mu możliwości swobodnego decydowania o skreśleniu skarżącego z listy studentów;
b. art. 1, art. 3, art. 4, art. 24 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1169), art. 24 i art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. U. z 2009 t. Nr 203, poz. 1569) oraz art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 K.p.a., poprzez naruszenie zasady równego traktowania, niedostosowania organizacji studiów do potrzeb skarżącej w związku z jej niepełnosprawnością,
c. § 12 ust. 6-10 Regulaminu poprzez jego niezastosowanie i nieudzielenie odpowiedzi w tym rozstrzygnięcia na złożone przez skarżącą odwołanie z 25 maja 2022 r.,
d. § 24 ust. 2 Regulaminu poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe uznanie, że skarżąca dopuściła się naruszenia tego przepisu, podczas gdy miała uzasadnione potrzeby posiadania telefonu komórkowego podczas egzaminu 11 maja 2022 r.,
e. § 47, § 49, § 50 Regulaminu poprzez ich niezastosowanie i niewdrożenie w życie polegające na nierównym traktowaniu skarżącej, niedostosowaniu organizacji studiów do potrzeb skarżącej, niewyrozumiałości w stosunku do niej.
2. Naruszenie przepisów prawa procesowego tj.:
a. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, skutkujące błędnym ustaleniem stanu faktycznego, a w szczególności zaniechanie zebrania materiału dowodowego w sposób całościowy i rzetelny, co poskutkowało nierozpatrzeniem w sposób wyczerpujący okoliczności sprawy przejawiające się w niepełnym zbadaniu okoliczności związanych z:
- okolicznościami unieważnienia egzaminu z anatomii 11 maja 2022 r.,
- koniecznością posiadania przez skarżącą przy sobie telefonu komórkowego w celu kontaktu z mężem w sytuacji nagłego pogorszenia się stanu zdrowia,
- złożenia odwołania przez skarżącą 25 maja 2022 r. od decyzji Dziekana z 12 maja 2022 r. (indywidualnej decyzji w sprawach studenta), na które to odwołanie skarżąca nie otrzymała odpowiedzi, co spowodowało uznanie, że zostało one uwzględnione poprzez milczącą zgodę,
- uznaniowością organu, przejawiającą się w dowolnym i rozszerzającym interpretowaniu pojęcia władztwa administracyjnego (tj. wyrażającego się w przyznaniu organowi "swobody w podejmowaniu decyzji dotyczącej skreślenia studenta z listy studentów"), co skutkowało niezasadnym wydaniem tej decyzji,
b. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niewzięcie pod uwagę faktów znanych władzom Uczelni, dotyczących objawów związanych z chorobą skarżącej, które były przekazywane pracownikom Uczelni, o konieczności posiadania przez skarżącą telefonu,
c. art. 61 § 4, art. 9, w zw. z art. 10 K.p.a. poprzez niewysłanie skarżącej zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie skreślenia z listy studentów oraz niepoinformowania możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem ostatecznej, czego skutkiem było ograniczenie prawa skarżącej do czynnego udziału w postępowaniu.
Skarżąca wniosła o przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dowodu uzupełniającego z dokumentu:
1. odwołania skarżącej z 25 maja 2022 r. w sprawie unieważnienia egzaminu warunkowego z anatomii, na wyszczególnienie faktu złożenia przez skarżącą odwołania, czemu władze uczelni zaprzeczają,
2. wydruku zrzutu ekranu z portalu Eduportal.pl — na wyszczególnienie faktu pojawienia się oceny bdb (5) z przedmiotu anatomia.
W uzasadnieniu skargi strona zaakcentowała, że po wyproszeniu z egzaminu, jeszcze 11 maja 2022 r. złożyła mailowo wniosek o unieważnienie egzaminu warunkowego w przedmiotu anatomia. W swoim piśmie podkreśliła fakt, że przed przystąpieniem do egzaminu były prowadzone zajęcia przygotowujące, o czym nie została poinformowana, na których to zajęciach podawane były pytania jakie pojawią się na egzaminie. Skarżąca dowiedziała się o tym fakcie dopiero w dniu egzaminu. Pomimo tego, będąc przekonana o tym, że jest dobrze przygotowana postanowiła przystąpić do egzaminu. W czasie egzaminu posiadała telefon komórkowy, który jest jej potrzebny do szybkiego kontaktu z mężem, który mógłby poinstruować inne osoby w jaki sposób udzielić pomocy w przypadku nagłego pogorszenia się stanu zdrowia. Skarżąca cierpi na chorobę, która jest powiązana z niedoczynnością kory nadnerczy, odpowiedzialną za regulację poziomu kortyzolu we krwi. W przypadku nagłego spadku kortyzolu skarżąca może zasłabnąć, a wtedy konieczna jest szybka reakcja innych osób w celu podania leku lub dokonania zastrzyku. Nagły spadek kortyzolu objawia się w szczególności w sytuacjach stresogennych jakim z pewnością jest udział w egzaminie, wobec czego skarżąca musi mieć możliwość natychmiastowego kontaktu z mężem poprzez opcję szybkiego połączenia w telefonie. Tym bardziej, że egzamin w tym dniu rozpoczął się z ponad 30 minutowym opóźnieniem co wiązało się z dodatkową dawką stresu dla skarżącej. Nadto skarżąca już w pierwszych dniach października 2021 r. poinformowała Dziekana oraz Władze Uczelni na jaką chorobę cierpi i jaki ma ona wpływ na jej funkcjonowanie. Wyraźnie wskazywała w jakim celu jest jej potrzebny telefon komórkowy. Co więcej, przed dniem egzaminu z anatomii skarżąca uczestniczyła w wielu innych egzaminach czy kolokwiach, podczas których dla prowadzących fakt posiadania przez nią telefonu nie stanowił żadnego problemu bowiem doskonale wiedzieli w jakim celu skarżąca go potrzebuje. Korzystanie, a właściwie jedynie posiadanie, przez skarżącą telefonu znajduje swoje uzasadnienie również w Regulaminie Studiów. Zgodnie z § 49 ust. 3 "Formy zaliczeń, kolokwiów, egzaminów oraz czas ich trwania powinny być dostosowane do indywidualnych możliwości i preferencji osób niepełnosprawnych". Natomiast zgodnie z § 50 ust. 1 Studentowi z niepełnosprawnością przysługuje (...) c) zmiana warunków uczestnictwa w zajęciach oraz form ich zaliczenia. Warto zwrócić uwagę również na § 50 ust. 2 lit. h, który stanowi, że na wniosek Studenta Dziekan może wyrazić zgodę na zastosowanie dodatkowych urządzeń technicznych (np. komputera, klawiatury alternatywnej). Przy czym przepis ten nie wymaga by wniosek przybrał formę pisemną. Skarżąca bowiem była przekonana o tym, że pracownicy Uczelni są poinformowani o konieczności posiadania przez nią telefonu komórkowego, tym bardziej, że podczas wcześniejszych zaliczeń nikt nie zgłaszał co do tego zastrzeżeń. Skarżąca dopiero w trakcie egzaminu warunkowego z anatomii pierwszy raz spotkała się z takim zachowaniem ze strony Prowadzącego. Skarżąca nie była również w stanie wyjaśnić Prowadzącemu (Prof. Ekkert) z jakiego powodu posiada przy sobie telefon. Prowadzący nie przyjmował bowiem żadnych tłumaczeń i kategorycznie nakazał skarżącej natychmiastowe opuszczenie egzaminu, w sytuacji, gdy skarżąca była już w połowie napisanej pracy egzaminacyjnej. W związku z tym skarżąca złożyła wniosek unieważnienie egzaminu lub ewentualnie wniosek o zaliczenie połowy napisanej przez pracy. Dziekan pismem z 12 maja 2022 r. nie wyraził zgody na unieważnienie zaliczenia warunkowego. Na tę decyzję skarżąca w trybie § 12 ust. 6 Regulaminu Studiów złożyła 25 maja 2022 r. odwołanie do Rektora. Na co posiada mailowe potwierdzenie doręczenia tej wiadomości. Brak odpowiedzi został przez skarżącą zinterpretowany jako milcząca zgoda. Tym bardziej, że w programie Eduportal na profilu skarżącej z przedmiotu anatomia semestr I widniała ocena bdb. (5) oraz adnotacja, że przedmiot został zaliczony. Skarżąca będąc przekonana o skuteczności odwołania przystąpiła do egzaminu z anatomii w semestrze II, nie została wpuszczona na salę bowiem okazało się, że rzekomo nie ma zaliczonego I semestru. Kilka dni później tj. 13 lipca 2022 r. Dziekan wydał decyzję o skreśleniu skarżącej z listy studentów. Przedmiotową decyzję skarżąca otrzymała dopiero 5 września 2022 r.
Skarżąca zaakcentowała, że decyzja, o której mowa w art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce o skreśleniu studenta z listy studentów ma charakter deklaratoryjny, zatem to nie tylko fakt niezaliczenia przedmiotu musi być niewątpliwy, ale także organ powinien ustalić i rozważyć wszystkie inne okoliczności podnoszone przez skarżącą mogące mieć wpływ na treść decyzji, także ocenić obiektywną możliwość uzyskania tego zaliczenia.
Tymczasem skarżąca w wyniku zaniedbań Uczelni została pozbawiona możliwości dalszego kontynuowania studiów. Uczelnia nie była w stanie prawidłowo zorganizować planu zajęć oraz uwzględnić potrzeb skarżącej w trakcie nauczenia. Nie można również tracić z pola widzenia, że egzamin z anatomii stanowił jedyną przeszkodę dla skarżącej do zaliczenia II semestru. Wyproszenie skarżącej z egzaminu nie powinno mieć miejsca. Dalsze konsekwencje tego zdarzenia są również nie do zaakceptowania. Skarżąca poczuła się pokrzywdzona całym zdarzeniem, ponieważ nie ponosiła żadnej winy. Nie można bowiem czynić skarżącej zarzutu, że nie poinformowała prowadzącego o konieczności posiadania telefonu komórkowego. Tym bardziej, że była w przeświadczeniu, że Pracownicy wiedzą o tym fakcie. Nie można również skarżącej czynić zarzutu, że ta nie zgodziła się na komisyjny egzamin z anatomii w formie ustnej. Po pierwsze, w czasie tych rozmów skarżąca złożyła już odwołanie od decyzji odmawiającej unieważnienie egzaminu lub zaliczenie połowy napisanej przez skarżącą pracy, które to odwołanie zostało skierowane do Rektora. Zatem skarżąca dalej oczekiwała reakcji ze strony Rektora. Po drugie, w przypadku choroby z jaką zmaga się skarżąca forma egzaminu ustnego jest dla niej nieodpowiednia, ponieważ łączy się z dużo większym stresem i emocjami niż w przypadku egzaminu pisemnego. W ostateczności skarżąca zgodziłaby się nawet i na tę formę, lecz wciąż czekała na decyzję rektora odnośnie jej odwołania. Obecnie Organy Uczelni zaprzeczają, że takie odwołanie zostało w ogóle złożone. Skarżąca jednak posiada dowodowy potwierdzające, że odwołanie zostało wysłane.
W niniejszej sprawie nie zostały wyjaśnione wszelkie okoliczności istotne na rozstrzygnięcia sprawy Skarżąca została skreślona z listy studentów wyłącznie z powodu błędów organizacyjnych i komunikacyjnych Uczelni. Z pewnością za przyczynę skreślenia z listy studentów nie można uznać brak postępów w nauce bowiem wszystkie inne przedmioty zostały przez skarżącą zaliczone w terminie. Skarżąca pomija tutaj kwestię języka łacińskiego, który to nie stanowił podstawy do wydania decyzji skreślającej z listy studentów. Wskazała, że również w przypadku tego przedmiotu organizacja zajęć odbiegała od deklarowanych przez Uczelnię warunków. Skarżąca w wyniku niedopatrzeń Uczelni została pozbawiona możliwości zaliczenia przedmiotu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2023 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Rektora z 4 października 2022 r., utrzymująca w mocy rozstrzygniecie pierwszoinstancyjne, o skreśleniu strony z listy studentów z uwagi na nieuzyskanie zaliczenia semestru I w określonym terminie.
Materialnoprawną podstawą decyzji są przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz.U. z 2022 r. poz. 574, dalej: p.s.n.) oraz przepisy Regulaminu Studiów z 1 października 2021 r., stanowiącego Załącznik nr 1 do uchwały Senatu nr 2/02/04/2021 z 6 kwietnia 2021 r.
Stosownie do treści art. 107 ust. 1 p.s.n., student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i przepisami obowiązującymi w uczelni. Student jest obowiązany w szczególności do:
1) uczestniczenia w zajęciach zgodnie z regulaminem studiów;
2) składania egzaminów, odbywania praktyk zawodowych i spełniania innych wymagań przewidzianych w programie studiów (ust. 2).
Na gruncie regulacji uczelnianych należy odwołać się do § 9 Regulaminu, który określa prawa studenta. W § 4 uchwalono m.in., że student ma prawo w szczególności do: odbywania studiów według IOS, usprawiedliwiania nieobecności na zajęciach, urlopów od zajęć oraz urlopów od zajęć z możliwością przystąpienia do weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się określonych w programie studiów, przeniesienia na studia stacjonarne albo niestacjonarne, przystąpienia do egzaminu komisyjnego przy udziale wskazanego przez niego obserwatora, powtarzania określonych zajęć z powodu niezadowalających wyników w nauce, za zgodą i według decyzji Dziekana, konsultacji z nauczycielami akademickimi podczas ich dyżurów, dostępu do informacji za pośrednictwem uczelnianych stron internetowych, w tym informatycznego systemu obsługi toku studiów, poszanowania godności studenta przez każdego członka społeczności akademickiej, zgłaszania skarg i wniosków.
W § 10 Regulaminu określono natomiast obowiązki studenta, z których wynika, że student zobowiązany jest do: postępowania zgodnie z treścią ślubowania, przestrzegania Regulaminu, uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z obowiązującym go planem i programem kształcenia oraz zgodnie z Regulaminem, uzyskiwania zaliczeń i składania egzaminów w wyznaczonym terminie oraz odbywania praktyk zawodowych i spełniania innych wymagań przewidzianych w programie studiów
Zgodnie z § 22 ust. 1 Regulaminu wszystkie przedmioty przewidziane planem studiów kończą się egzaminem lub zaliczeniem.
Stosownie do treści § 23 Regulaminu okresem zaliczeniowy jest semestr. (ust. 1). Warunkiem zaliczenia semestru jest zaliczenie zajęć dydaktycznych, praktyk i innych obowiązków przewidzianych jako obowiązkowe w planie studiów. (ust. 2).
W § 24 Regulaminu wskazano, że zakazane jest wnoszenie, posiadanie i korzystanie przez studenta podczas zaliczenia lub egzaminów z urządzeń elektronicznych umożliwiających porozumiewanie się z innymi osobami na odległość. (ust. 2). Stwierdzenie wnoszenia, posiadania i korzystania przez studenta podczas zaliczenia lub egzaminów z urządzeń, o których mowa w ust. 2 skutkuje wyproszeniem z sali i niezaliczeniem egzaminu/zaliczenia. (ust. 3).
Stosownie do § 13 ust. 3 lit. a Regulaminu, studenta można skreślić z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie.
Konsekwencje naruszenia wymienionych obowiązków studenta wskazane zostały także w art. 108 p.s.n. Stosownie do treści art. 108 ust. 2 p.s.n. student może być skreślony z listy studentów w przypadku:
1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach;
2) stwierdzenia braku postępów w nauce;
3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie;
4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.
Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 108 ust. 3 p.s.n.).
W myśl tego przepisu decyzja w przedmiocie skreślenia w takim wypadku ma charakter uznaniowy, a nie obligatoryjny. Takie uregulowanie wynika z poszanowania przez ustawodawcę zasady autonomii uczelni. Pozostawienie tej kwestii do swobodnego uznania organów uczelni umożliwia uwzględnienie różnych nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających studentowi wywiązania się z jego podstawowych obowiązków z przyczyn od niego niezależnych.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że uznaniowy charakter decyzji o skreśleniu z listy studentów oznacza, że organ uczelni orzekając w konkretnej sprawie może, a nie musi skreślić studenta z listy studentów. Wybór taki nie może być jednakże dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych danej sprawy, odzwierciedlonego następnie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10 publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Decyzja uznaniowa pozostaje wprawdzie pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. W takich przypadkach kontrola dotyczy procesu wydania decyzji, tj. ustalania stanu faktycznego jako elementu tego procesu oraz oceny faktów, które z punktu widzenia obowiązujących przepisów mogą mieć w danej sprawie istotne znaczenie prawne. Dotyczy ona zatem tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z określonymi i ostrymi kryteriami prawnymi. Natomiast nie obejmuje ona tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (celowości administracyjnej, czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. W tego typu sprawach sądy administracyjne badają jedynie, czy organy w konkretnej sprawie nie przekroczyły granic uznania, tzn. czy ich decyzja nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Reasumując, Sądy nie mogą wkraczać w kompetencje organów i oceniać słuszności realizowanej przez nie polityki. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza tym samym do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności.
Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych jest zatem ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Ponadto podkreślić należy, że obowiązkiem organu odwoławczego jest zawsze ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 K.p.a. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie.
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się cech dowolności w działaniu organu, ani też braków w zakresie postępowania dowodowego. Ustalenia faktyczne poczynione przez organ nie wykraczają poza ramy swobodnej oceny dowodów, gdyż dokonane zostały na podstawie wszechstronnej analizy materiału dowodowego sprawy, z uwzględnieniem zgromadzonych informacji na temat całego przebiegu studiów, których ocena nie wykazuje błędów natury faktycznej czy logicznej. W zgromadzonych aktach skarżącej znajdują się dokumenty związane z jej studiami, które pojawiły się od momentu rozpoczęcia przez nią studiów, wraz z korespondencją pomiędzy stroną a władzami Uczelni.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ w obu instancjach rozważył wnikliwie sprawę w aspekcie zaistnienia przesłanek uzasadniających skreślenie skarżącej z listy studentów.
Podkreślić należy, że na mocy ślubowania i przepisów regulaminu studiów student jest - a przynajmniej powinien być - świadom spoczywających na nim obowiązków oraz jest zobowiązany do współpracy z organami szkoły w zakresie podstawowej działalności uczelni, czyli kształcenia. I z tego właśnie powodu nie ma potrzeby wyjaśniania mu obowiązków, które powinny być dla niego oczywiste, bo wybierając uczelnię sam poddał się reżimowi prawnemu w niej obowiązującemu.
W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że skarżąca w czasie zaliczenia warunkowego z anatomii 11 maja 2022 r. korzystała z telefonu komórkowego, czym naruszyła § 24 ust. 2 Regulaminu. Stosownie do treści § 24 ust. 3 Regulaminu wyproszono ją z sali i nie zaliczono jej tego przedmiotu.
Skarżąca w piśmie z 11 maja 2022 r. skierowanym do Dziekana przyznaje, że skorzystała z telefonu, aby uspokoić męża, który zaczął niepokoić się o jej stan zdrowia, w związku z przedłużającym się trwaniem egzaminu.
W tym stanie stwierdzić przyjdzie, że skarżąca skorzystała z telefonu bez związku ze swoim stanem zdrowia, a jedynie z obawy o dyskomfort męża.
Słusznie też zaznaczył organ, że skarżąca została wyproszona z uwagi na korzystanie z telefonu, a nie z uwagi na jego posiadanie. Ponadto skarżąca powinna znać treść Regulaminu i wiedzieć, że w wypadku jego naruszenia należy liczyć się z określonymi konsekwencjami.
Zauważyć też przyjdzie, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu na to, że informowała władze Uczelni, o konieczności posiadania telefonu na wypadek zdrowotnej sytuacji kryzysowej. Nie poinformowała przeprowadzającego egzamin, iż z uwagi na swój stan zdrowia prosi o umożliwienie posiadania telefonu komórkowego na sali egzaminacyjnej.
Zauważyć również należy, że Zasady uczestniczenia w indywidualnej organizacji studiów (IOS) nie wyłączają zapisów Regulaminu. Wręcz przeciwnie wynika z nich, że realizowana przez studenta IOS musi być zgodna z obowiązującym planem studiów i programem kształcenia, uwzględniającym osiągnięcie założonych efektów uczenia się i uzyskanie wymaganej liczby punktów ECTS.
Mając na uwadze te okoliczności niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.n. w zw. z § 13 ust. 3 pkt a Regulaminu, przez wydanie decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów, albowiem okoliczności związane z niezaliczeniem przedmiotu zostały wyjaśnione.
Nie ma racji strona skarżąca twierdząc, że informacja o niezaliczeniu przedmiotu została skarżącej przekazana na tyle późno (wobec złożenia przez skarżącą odwołania od odmowy unieważnienia egzaminu), że została ona praktycznie pozbawiona możliwości podjęcia działań naprawczych, co w rezultacie poskutkowało nadużyciem przez organ przysługującej mu możliwości swobodnego decydowania o skreśleniu skarżącego z listy studentów;
W piśmie z 11 maja 2022 r. skierowanym do Dziekana skarżąca wniosła o: unieważnienie dzisiejszego egzaminu warunkowego, wyznaczenie nowego terminu dla wszystkich oraz nowego kursu przygotowującego tak, aby każdy podchodzący do egzaminu miał równe szanse. Ewentualnie prosi o ocenę połowy pracy, którą zdążyła napisać biorąc pod uwagę brak uczestnictwa w kursie a przede wszystkim brak zagadnień do egzaminu.
Zauważyć przyjdzie, że stosownie do treści § 12 ust. 1 Regulaminu indywidualne sprawy studentów są załatwiane w formie decyzji i rozstrzygnięć. W ust. 2 wskazano, że decyzje wydaje się w sprawach skreślenia z listy studentów, przyjęcia na studia, zmiany formy lub kierunku studiów w przypadku cudzoziemców, odmowy przyjęcia na studia w formie przeniesienia z innej uczelni, odmowy wznowienia studiów, przyznania stypendium, zawieszenia w prawach studenta, stwierdzenia nieważności dyplomu. Z kolei ust. 4 stanowi, że indywidualne sprawy studentów, inne niż wymienione w ust. 2, są załatwiane w formie rozstrzygnięcia.
Prawidłowo w formie rozstrzygnięcia Dziekan załatwił pismo skarżącej.
Stosownie do treści § 12 ust. 1 Regulaminu odwołanie składa się za pośrednictwem Dziekana. W skardze strona przedłożyła odwołanie z 25 maja 2022 r., jednakże nie załączyła do skargi żadnego potwierdzenia doręczenia tego odwołania. W odpowiedzi na skargę Dziekan stwierdził, że takiego odwołania nie otrzymał.
Słusznie też wskazał organ, że błędne jest stanowisko skarżącej, z którego wynika, że żyła w przeświadczeniu, że posiada zaliczenie z anatomii, z uwagi na informacje uzyskane na Eduportalu. Z przedłożonego przez stronę wydruku tego portalu wynika, że przy przedmiocie anatomia - wykłady (semestr I) brak jest pozytywnej oceny.
W ocenie Sądu, nie można się zgodzić z zarzutami strony dotyczącymi naruszenia przepisów art. 1, art. 3, art. 4, art. 24 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, art. 24 i art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 K.p.a., § 47, § 49, § 50 Regulaminu, poprzez naruszenie zasady równego traktowania, niedostosowania organizacji studiów do potrzeb skarżącej w związku z jej niepełnosprawnością.
W rozpoznawanej sprawie, ocenie Sądu poddana została decyzja o skreśleniu strony z listy studentów, z uwagi na zabronione Regulaminem użycie przez nią telefonu podczas zaliczenia warunkowego. Skarżąca sama przyznała, że użyła go w celu uspokojenia męża. Zatem nie było to użycie telefonu w celach zdrowotnych. Skarżąca nie może oczekiwać, że tak poważne naruszenie może być oceniane w sposób odmienny w stosunku do niej, niż w stosunku do innych studentów. W ocenie Sądu, zachowanie skarżącej należało poczytać jako próbę uniknięcia konsekwencji niezaliczenia semestru w przepisanym czasie.
Fakt niezadowolenia skarżącej z wydanych decyzji nie przesądza o ich wadliwości. Podnoszone przez skarżącą argumenty nie zasługują na uwzględnienie i stanowią jedynie wyraz przyjętej linii obrony, która nie mogła odnieść zamierzonego skutku.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę uznał, że materiał dowodowy zebrany w sprawie ponad wszelką wątpliwość wskazuje, że okoliczności przebiegu zaliczenia warunkowego z 11 maja 2022 r. nie mają związku z zaniedbaniem Uczelni wobec skarżącej i nieprzestrzeganiem wobec niej praw przysługujących osobom w jej stanie zdrowia.
Zauważyć przyjdzie, że organ mając na uwadze stan zdrowia skarżącej, nie był obojętny, umożliwił jej skorzystanie z IOS. Jednakże stan zdrowia skarżącej nie zwalnia jej od przestrzegania Regulaminu. Tymczasem skarżąca naruszyła obowiązujący Regulamin, korzystając z telefonu w trakcie zaliczenia i jak sama wskazała, nie z uwagi na własny stan zdrowia, ale celem uspokojenia męża. Nie poinformowała prowadzącego zaliczenie o konieczności posiadania telefonu i korzystania z niego w sytuacji zagrożenia zdrowia, nie skorzystała z pomocy Biura Osób Niepełnosprawnych. Wobec braku zaliczenia z anatomii, organ zaproponował skarżącej przystąpienie do egzaminu komisyjnego w formie ustnej, jednak skarżąca z tego nie skorzystała. Te okoliczności wskazują na zasadność skreślenia skarżącej z listy studentów.
.Nie mogły także odnieść pożądanych skutków prawnych zarzuty procesowe skargi dotyczące naruszenia art. 61 § 4 i art. 10 § 1 K.p.a.
Sam brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania nie może powodować wadliwości rozstrzygnięcia wyłącznie z tego powodu. Do sądu administracyjnego należy każdorazowa ocena, czy brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania pozbawił stronę możliwości potrzebnego uczestniczenia w postępowaniu i czy miało to wpływ na treść rozstrzygnięcia. Także w odniesieniu do art. 10 § 1 K.p.a. do oceny sądu należy, czy naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie strona nie wykazała, że między brakiem zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a treścią decyzji zachodził jakikolwiek związek przyczynowy. Takiego związku nie wykazała również na uchybienie organu z art. 10 § 1 K.p.a. Sąd z urzędu również takiego związku się nie dopatrzył. Strona korespondowała z organem, przedkładała swoje stanowisko w sprawie, zarówno na etapie postepowania pierwszoinstancyjnego jak i postepowania odwoławczego.
W powyższych okolicznościach sprawy, organ miał pełne podstawy do tego, aby wydać decyzję o skreśleniu skarżącej z listy studentów z przyczyn wskazanych w art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.n. i § 13 ust. 3 lit. a Regulaminu i nie przekroczył przy tym granic uznania administracyjnego, a wydana decyzja nie nosi znamion dowolności, jeśli się zważy na motywy działania organu, które zostały w zaskarżonej decyzji przekonująco wyjaśnione. W ramach autonomii przysługującej uczelni wyższej, organ podjął decyzję o skreśleniu strony z listy studentów, uwzględniając dotychczasowy tok studiów skarżącej oraz obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne, tj. ustawowe i wewnętrzne.
Sąd rozumie brak akceptacji skarżącej dla rozstrzygnięcia Rektora, niemniej sądy administracyjne kontrolują zgodność z prawem działalność organów administracji publicznej i w swoim orzekaniu nie mogą uwzględniać zasad współżycia społecznego, ani też zasad słuszności. Wydane w tej sprawie decyzje prawa nie naruszają, dlatego też Sąd uznał, że wniosek o ich uchylenie nie mógł zostać uwzględniony.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.