III SA/Gl 878/24

III SA/Gl 878/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Magdalena Jankiewicz
Marzanna Sałuda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 157  par. 2,  art. 61a  par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi G. J. na postanowienie Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 13 sierpnia 2024 r. nr 693/RT/2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 13 sierpnia 2024 r. nr [...] Zarząd Województwa Śląskiego (dalej: Zarząd Województwa) utrzymał w mocy postanowienie z 11 czerwca 2024 r. nr [...] Zarządu Województwa o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 30 listopada 2022 r., nr [...].
Podstawą prawną wydanego postanowienia był art. 123, art. 127 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), art. 61 ust. 3 pkt 2 ustawy o finansach publicznych z 27 sierpnia 2009 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1270, dalej: u.f.p.), art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 566, dalej: u.s.w.) oraz w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 818 ze zm., dalej: ustawa wdrożeniowa).
Rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 29 kwietnia 2022 r. Zarząd Województwa podjął uchwałę nr [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania z wniosku o płatność nr [...] przez K Spółka z o.o. (dalej: Beneficjent), otrzymanego na podstawie umowy z późniejszymi aneksami nr [...] z 9 sierpnia 2018 r. o dofinansowanie projektu pn. "K w Z.", w ramach [...] współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.
Następnie 14 lipca 2022 r. odbyło się Nadzwyczajne Zgromadzenia Wspólników Beneficjenta, w następstwie którego został złożony wniosek do sądu o zmianę danych w [...]. Sąd Rejonowy w K. ([...]) postanowieniem z 25 lipca 2022 r. (sygn. [...]) z wniosku Beneficjenta dokonał następujące zmiany w [...]:
- wykreślił K Spółka z o.o., a na jej miejsce wpisał Z Spółka z o.o. (Dział 1 Rubryka 1),
- wykreślił adres Beneficjenta, a na jej miejsce wpisał nowy adres ul. [...], poczta [...] (Dział 1 Rubryka 2),
- wykreślił wspólników: G .J. i A. J., a na ich miejsce wpisał nowego wspólnika G (Dział 1 Rubryka 7),
- wpisał zarząd jako organ uprawniony do reprezentacji podmiotu (Dział 2 Rubryka 1),
- wykreślił G .J. jako prezesa zarządu i A. J. jako członka zarządu ze składu zarządu, a na ich miejsce wpisał B. B. jako prezesa zarządu (Dział 2 Rubryka 11.1 Podrubryka 1).
Powyższe dane udostępnione są na stronie internetowej [...].
Wobec tego z chwilą odwołania z funkcji prezesa zarządu G. J. (dalej: Skarżący) przestał być stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu dofinansowania.
Następnie Zarząd Województwa decyzją z 30 listopada 2022r., nr [...] zobowiązał Beneficjenta - Z Sp. z o.o. do zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania w łącznej kwocie 120 740,82 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych w związku z naruszeniem procedur przy realizacji projektu (dalej: decyzja zwrotowa). Decyzja została wysłana na nowy adres Beneficjenta, zgodnie z danymi w [...].
Beneficjent nie skorzystał z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Organu II instancji, ani skargi na decyzję zwrotową do sądu administracyjnego. W związku z czym decyzja zwrotowa uzyskała walor decyzji ostatecznej i prawomocnej.
Wobec braku zwrotu przez Beneficjenta należności wynikającej z decyzji zwrotowej Zarząd Województwa podjął działania mające na celu wyegzekwowanie tej należności. I tak, 6 września 2023 r. uchwałą nr [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie odpowiedzialności solidarnej członków zarządu Z Sp. z o.o. (poprzednio: K Sp. z o.o.), tj. Skarżącego i A. J. za zobowiązanie określone decyzją zwrotową. Postępowanie to zostało zakończone decyzją z 7 lutego 2024 r., nr [...], w której to Zarząd Województwa orzekł o odpowiedzialności Skarżącego byłego prezesa zarządu K Sp. z o.o. za zobowiązania Beneficjenta określone decyzją zwrotową i zobowiązał go solidarnie z Beneficjentem do zapłaty kwoty określonej w tej decyzji oraz umorzył postępowanie wobec A. J. (dalej: decyzja o odpowiedzialności osób trzecich).
Pismem z 5 marca 2024 r. Skarżący, prowadzący działalność gospodarczą pod firmą G złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją o odpowiedzialności osób trzecich. W piśmie tym wniósł również o stwierdzenie nieważności decyzji zwrotowej.
Postanowieniem z 11 czerwca 2024 r., nr [...] Zarząd Województwa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zwrotowej z uwagi na fakt, że Skarżący nie jest stroną postępowania.
Skarżący nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając wydanemu postanowieniu naruszenie:
1) art. 28 k.p.a. poprzez ustalenie, że Skarżący nie może być uznany za stronę postępowania zakończonego decyzja zwrotową, podczas gdy stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Postępowanie w przedmiocie zwrotu dofinansowania wpływa na obowiązek prawny Skarżącego z uwagi na jego obowiązek zwrotu kwoty dofinansowania;
2) art. 157 § 2 k.p.a. poprzez brak wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji zwrotowej z urzędu wobec wydania jej z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy Spółka nie miała organów uprawnionych do jej reprezentowania.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zarząd Województwa utrzymał postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu wskazał mające zastosowanie w sprawie przepisy prawne.
Według Zarządu Województwa prawidłowo zostało ustalone, że Skarżący nie był stroną postępowania zwrotowego. Stroną w tym postępowaniu był Beneficjent. Skarżący ponosi solidarną odpowiedzialność za zwrot jako osoba trzecia z Beneficjentem. W związku z tym Skarżącemu przysługuje prawo do kwestionowania rozstrzygnięć wydanych w postępowaniu dotyczącym jego odpowiedzialności jako osoby trzeciej za zobowiązania Beneficjenta.
Nie zaszły zatem okoliczności uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zwrotowej na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący zarzucił postanowieniu:
1. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 28 k.p.a. poprzez ustalenie, iż Skarżący nie może być uznany za stronę postępowania zakończonego decyzją [...], podczas gdy stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Postępowanie prowadzone w sprawie [...] niewątpliwie wpływa na obowiązek prawny Skarżącego, albowiem decyzja ta stanowi podstawę żądania od Skarżącego zapłaty kwoty 120.740,82 zł wraz z odsetkami;
2.naruszenie przepisów postępowania, a to art. 157 § 2 k.p.a. poprzez brak wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji [...] z urzędu wobec wydania jej z rażącym naruszeniem prawa (art. 30 § 3 k.p.a.), a to w sytuacji gdy Spółka nie miała organów uprawnionych do jej reprezentacji, co poświadcza dokument odwołanie B. B. z funkcji Prezesa Zarządu K Sp. z o.o., a następnie 14 lipca 2022 o 22:00 odwołanie ze składu zarządu K sp. z o.o. oraz dokumentu poświadczającego powołanie Z. B. w skład zarządu bez wskazania konkretnej funkcji, które znalazły się w posiadaniu Skarżącego po wydaniu decyzji. Zostały one załączone do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a jednocześnie jednoznacznie i wyraźnie wykazują, iż spółka nie miała organów uprawnionych do jej reprezentacji, bowiem B. B. został odwołany z funkcji Prezesa Zarządu, zaś Z. B. nie wyraził zgody na objęcie funkcji Członka Zarządu;
Wobec tych zarzutów Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi w całości przez organ w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a.
Na wypadek nieuwzględnienia tego wniosku Skarżący wniósł o uchylenie przez Sąd w całości zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Według Skarżącego o jego solidarnym zobowiązaniu do zapłaty orzeczono w oparciu o decyzję ([...]) wydaną z naruszeniem prawa albowiem w/w Spółka od dnia 14 lipca 2022 r. nie posiadała organów mogących ją reprezentować.
Ponadto Zarząd Województwa w ogóle nie rozważył czy zasadnym jest wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności w sprawie zakończonej decyzję [...] z urzędu na podstawie art. 157 § 2 k.p.a. w związku z art. 30 § 3 k.p.a., a to w związku z ujawnieniem dowodów w sprawie poświadczających, iż na chwilę wydania decyzji [...] Spółka nie posiadała organów uprawnionych do jej reprezentacji. Od dnia 14 lipca 2022 godz. 22:00 nie posiadała żadnego członka zarządu, który zostałby skutecznie powołany na to stanowisko i przyjął je, a więc nie posiadała reprezentacji w myśl art. 30 ust. 3 k.p.a. Oznacza to, że adresowana do Spółki pierwotna decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa - art. 30 § 3 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skarg na wyżej wymienione postanowienia skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. Poza brakiem udziału stron w tym trybie, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym.
W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do zaskarżonych aktów lub czynności (art. 135 p.p.s.a.). W przypadku kontroli decyzji administracyjnych to sąd na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. zobligowany jest do uwzględnienia skargi w przypadku stwierdzenia: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie z 13 sierpnia 2024 r. nr [...] Zarządu Województwa utrzymujące w mocy postanowienie z 11 czerwca 2024 r. nr [...] Zarządu Województwa o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zwrotowej.
Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Przystępując do rozpatrzenia sprawy zauważyć należy, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma, co do zasady, charakter procesowy.
Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie powoduje jednak automatycznie wszczęcia tego postępowania. Inicjuje jedynie postępowanie wyjaśniające, które w tej fazie nie może jeszcze obejmować badania czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce, a dotyczy jedynie formalnej dopuszczalności wniosku. Zarówno bowiem postępowanie prowadzone w trybie zwykłym, jak i w trybie nadzwyczajnym, wymaga od organu administracji ustalenia, czy z wnioskiem inicjującym postępowanie wystąpiła strona postępowania, tj. określony podmiot posiadający interes prawny. Złożenie wniosku, w tym wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, obliguje organ do ustalenia, czy pod względem formalnoprawnym (m.in. również podmiotowym) taki wniosek kwalifikuje się merytorycznie do rozpoznania. Konieczność taka wynika z treści art. 157 § 2 w związku z art. 61a § 1 k.p.a. Jest to tzw. wstępny etap rozpoznawania wniosku. Jeżeli z oczywistych względów na tym etapie postępowania wynika, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony, organ powinien odmówić wszczęcia postępowania.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy Skarżącemu przysługiwał przymiot strony i czy tym samym był on uprawniony do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji zwrotowej.
Sąd podziela pogląd wyrażony przez WSA w Warszawie w wyroku z 21 lutego 2023r. sygn. akt I SA/Wa 1901/22, zgodnie z którym w ramach inicjowania nadzoru nad decyzją administracyjną to wnioskodawca ma obowiązek wykazać swój interes prawny uzasadniający weryfikację tej decyzji. Stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, a także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z 7 lutego 2012r., sygn. akt II OSK 2241/10; wyrok NSA z 23 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 373/07). NSA w wyroku z 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83 przyjął, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Innymi słowy dla oceny, czy określony podmiot posiada interes prawny podstawowe znaczenie ma to, czy akt stosowania danej normy prawa materialnego administracyjnego wyrażający się w formie zewnętrznej decyzji administracyjnej (jej treści) może mieć bezpośredni wpływ na sferę prawną tego podmiotu. Bez znaczenia pozostają natomiast skutki o charakterze czysto faktycznym związane z wykonaniem aktu administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie Sąd podziela stanowisko Zarządu Województwa co do tego, że Skarżący nie wykazał okoliczności tego rodzaju, że wskazywałyby one na istnienie interesu prawnego w żądaniu przez niego stwierdzenia nieważności decyzji zwrotowej. Charakteru takiego nie ma podnoszona przez Skarżącego okoliczność, że decyzja zwrotowa stanowi podstawę żądania od Skarżącego zapłaty kwoty 120.740,82 zł wraz z odsetkami. Skarżący nie był stroną postępowania w sprawie ustalenia zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania. Jego stroną był Beneficjent. Dopiero wobec braku wywiązania się przez Beneficjenta z decyzji zwrotowej podjęte zostało postępowanie w sprawie ustalenia solidarnej odpowiedzialności za zwrot dofinansowania jako osoba trzecia z Beneficjentem.
Reasumując, stwierdzić trzeba, że Skarżącemu nie udało się skutecznie podważyć stanowiska orzekającego w sprawie Zarządu Województwa w zakresie ustalenia, że nie przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji zwrotowej.
Sąd za bezskuteczny uznaje zarzut Skarżącego co do nie podjęcia przez Zarząd Województwa z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zwrotowej. Brak wszczęcia postępowania (nieważnościowego) z urzędu oznacza jedynie, że organ administracji nie dopatrzył się zaistnienia podstaw do takiego działania. Sąd w tym zakresie podziela stanowisko WSA w Gdańsku wyrażone w wyroku z 27 lutego 2013 r., sygn.. akt II SA/Gd 633/12.
Wobec powyższego Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.