III SA/Gl 870/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach oddalił skargę przedsiębiorcy górniczego na decyzję utrzymującą w mocy nakaz odbudowy pasa ochronnego, uznając, że mimo zgłaszanych problemów z dojazdem, istniała możliwość wykonania obowiązku, a jego niewykonanie zagraża bezpieczeństwu.
Przedsiębiorca górniczy skarżył decyzję utrzymującą w mocy nakaz odbudowy pasa ochronnego do szerokości 6 m, który został naruszony. Zgłaszał problemy z dojazdem do zakładu spowodowane przez osobę trzecią, co uniemożliwiało wykonanie prac. Organy administracji uznały, że deklarowany przez stronę termin wykonania był realny, a stwierdzona w trakcie kontroli eksploatacja złoża świadczyła o możliwości dojazdu. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, oddalając skargę i podkreślając, że niewykonanie obowiązku zagraża bezpieczeństwu powszechnemu i terenów sąsiednich.
Sprawa dotyczyła skargi przedsiębiorcy górniczego M. R. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego (WUG) w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego (OUG) odmawiającą zmiany wcześniejszej decyzji nakazującej odbudowę pasa ochronnego dla działki nr [...] do minimalnej szerokości 6 m. Naruszenie pasa ochronnego wynikało z erozji, a przedsiębiorca deklarował jego odbudowę. Po upływie terminu wykonania (30 czerwca 2022 r.) stwierdzono, że pas nie został odbudowany. Przedsiębiorca wnioskował o zmianę decyzji w trybie art. 155 K.p.a., powołując się na zablokowanie dojazdu do zakładu przez osobę trzecią, co uniemożliwiło dostarczenie materiału do zasypania. Organy administracji odmówiły zmiany, wskazując, że termin był ustalony na wniosek strony, a stwierdzona w trakcie kontroli eksploatacja złoża świadczyła o możliwości dojazdu. Podkreślono również, że uwzględnienie wniosku zagrażałoby bezpieczeństwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że interes faktyczny strony nie mógł stanowić przesłanki do zmiany decyzji, a interes społeczny przemawiał za utrzymaniem obowiązku ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa. Sąd stwierdził, że mimo zgłaszanych problemów z dojazdem, istniała obiektywna możliwość wykonania obowiązku, a jego niewykonanie było sprzeczne z prawem i zagrażało bezpieczeństwu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 155 K.p.a. może być podstawą do wszczęcia postępowania nawet po upływie terminu wykonania obowiązku, jednakże jego uwzględnienie wymaga spełnienia przesłanek formalnych i materialnych, w tym przemawiania interesu społecznego lub słusznego interesu strony.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 155 K.p.a. mógł być wszczęty po terminie wykonania obowiązku. Jednakże, aby wniosek został uwzględniony, muszą być spełnione łącznie przesłanki formalne (ostateczna decyzja, zgoda strony) i materialne (brak sprzeciwu przepisów szczególnych, interes społeczny lub słuszny interes strony). W tej sprawie, mimo zgłaszanych przez stronę przeszkód (zablokowany dojazd), sąd uznał, że istniała obiektywna możliwość wykonania obowiązku, a interes społeczny przemawiał za jego wykonaniem ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
k.p.a. art. 155
Kodeks postępowania administracyjnego
Tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej za zgodą strony, gdy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, a przepisy szczególne nie sprzeciwiają się temu. Może być stosowany również po upływie terminu wykonania obowiązku nałożonego decyzją.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
P.g.g. art. 153 § ust. 1
Prawo geologiczne i górnicze
P.g.g. art. 171 § ust. 1 pkt 4
Prawo geologiczne i górnicze
Organ nadzoru górniczego może nakazać dokonanie określonych czynności niezbędnych dla zapewnienia prawidłowego prowadzenia ruchu zakładu górniczego.
P.g.g. art. 171 § ust. 1 pkt 2
Prawo geologiczne i górnicze
Organ nadzoru górniczego może wstrzymać ruch zakładu górniczego w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości stwarzających bezpośrednie zagrożenie.
P.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego mającego wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka na podstawie akt sprawy.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeśli brak podstaw do jej uwzględnienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewykonanie obowiązku odbudowy pasa ochronnego zagraża bezpieczeństwu powszechnemu, bezpieczeństwu pracowników, ochronie środowiska oraz bezpieczeństwu terenów sąsiednich. Stwierdzona w trakcie kontroli eksploatacja złoża świadczy o możliwości dojazdu do zakładu górniczego, co podważa twierdzenia o całkowitej niemożności wykonania obowiązku. Interes społeczny przemawia przeciwko uwzględnieniu wniosku strony, który prowadziłby do utrzymania stanu niezgodnego z prawem.
Odrzucone argumenty
Zablokowanie dojazdu do zakładu górniczego przez osobę trzecią uniemożliwiło wykonanie decyzji w zakreślonym terminie. Organ pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił słuszny interes strony, nie uwzględniając obiektywnej niemożności wykonania decyzji z przyczyn niezależnych od skarżącej.
Godne uwagi sformułowania
utrzymywanie nie tylko stanu niezgodnego z prawem, ale przede wszystkim stanu zagrażającego takim dobrom jak: bezpieczeństwo powszechne, bezpieczeństwo pracowników, ochrona środowiska, czy bezpieczeństwo terenów sąsiednich. interes faktyczny strony nie może stanowić przesłanki zmiany decyzji. skoro w okresie, w którym strona miała wykonać odbudowę naruszonego pasa ochronnego, możliwy był dostęp do wyrobiska zakładu górniczego w celu prowadzenia eksploatacji złoża kopaliny, to możliwy był również dostęp do tego samego wyrobiska, celem wykonania odbudowy pasa ochronnego.
Skład orzekający
Barbara Orzepowska-Kyć
przewodniczący sprawozdawca
Adam Gołuch
członek
Magdalena Jankiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 155 K.p.a. w kontekście wniosków składanych po terminie wykonania obowiązku, zwłaszcza gdy strona powołuje się na przeszkody zewnętrzne, oraz ocena interesu społecznego i słusznego interesu strony w sprawach dotyczących bezpieczeństwa i ochrony środowiska."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z prowadzeniem ruchu odkrywkowego zakładu górniczego i obowiązkami w zakresie pasa ochronnego. Ocena interesu społecznego i słusznego interesu strony jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje konflikt między interesem przedsiębiorcy a wymogami bezpieczeństwa i ochrony środowiska, a także praktyczne zastosowanie art. 155 K.p.a. w sytuacji problemów z wykonaniem decyzji administracyjnej.
“Czy problemy z dojazdem usprawiedliwiają niewykonanie decyzji zagrażającej bezpieczeństwu? Sąd rozstrzyga.”
Sektor
górnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gl 870/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch
Barbara Orzepowska-Kyć /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Jankiewicz
Symbol z opisem
6062 Ruch i likwidacja zakładu górniczego
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1237/23 - Wyrok NSA z 2024-02-29
Skarżony organ
Urząd Górniczy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant specjalista Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 5 października 2022 r. nr PR.7112.1.2022 ldz.28335/10/2022/ŁI w przedmiocie ruchu zakładu górniczego oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, Prezes WUG) decyzją z 5 października 2022 r., nr PR.7112.1.2022, Idz. 28335/10/2022/ŁI, po rozpoznaniu odwołania przedsiębiorcy M. R. F, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu G. w R. (dalej: organ pierwszoinstancyjny, Dyrektor OUG) z 5 sierpnia 2022 r. nr [...], [...], odmawiającą zmiany decyzji tego organu z 29 grudnia 2021 r., znak: [...], [...], nakazującej odbudować w terminie do 30 czerwca 2022 r. naruszony pas ochronny dla działki nr [...], położonej wzdłuż zachodniej granicy obszaru górniczego Odkrywkowego Zakładu Górniczego "R F" do minimalnej szerokości 6 m.
W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 155 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: K.p.a).
Z akt administracyjnych wynika, że 9 września 2021 r., na podstawie art. 153 ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2022 r. poz. 1072, ze zm., dalej: P.g.g), upoważnieni pracownicy OUG przeprowadzili oględziny terenu odkrywkowego zakładu górniczego "R F" oraz działek sąsiednich w miejscowości W. w rejonie ul. [...] w obrębie ewidencyjnym nr [...] R. Na podstawie wykonanych pomiarów oraz współrzędnych działki nr [...], pozyskanych z zasobu geodezyjnego Starostwa Powiatowego w W., sporządzony został szkic, z którego wynikało, że pas ochronny wzdłuż zachodniej granicy obszaru górniczego, ustanowiony w celu ochrony działki nr [...], nie spełniał wymogu minimalnej szerokości pasa ochronnego, tj. 6 m, wynikającego z Polskiej Normy [...] Górnictwo odkrywkowe - Pas zagrożenia i pas ochronny wyrobisk odkrywkowych - Użytkowanie i szerokość, która zgodnie z § 26 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 8 kwietnia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego (Dz. U. poz. 1008, ze zm., dalej: rozp. wykonawcze), została wprowadzona do obowiązkowego stosowania w odkrywkowych zakładach górniczych.
Wobec powyższego, Dyrektor OUG w R., wszczął wobec przedsiębiorcy górniczego postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia przedmiotowego pasa ochronnego. W toku postępowania, w piśmie z 20 grudnia 2021 r. przedsiębiorca wyjaśnił m.in., że intensywne czynniki atmosferyczne uruchomiły proces erozji, który spowodował naruszenie pasa ochronnego i w rezultacie zmniejszenie jego szerokości. Przedsiębiorca oświadczył, że prowadził roboty celem odbudowy pasa ochronnego do szerokości zgodnej z ww. Polską Normą, polegające na zasypaniu wyrobiska od strony skarpy zachodniej masami ziemnymi pochodzącymi z nadkładu złoża. Według deklaracji przedsiębiorcy, odbudowa pasa ochronnego miała zakończyć się do 30 czerwca 2022 r.
Decyzją z 29 grudnia 2021 r., Dyrektor OUG nakazał stronie odbudować w terminie do 30 czerwca 2022 r. naruszony pas ochronny dla działki m [...], położonej wzdłuż zachodniej granicy obszaru górniczego Odkrywkowego Zakładu Górniczego "R F" do minimalnej szerokości 6 m, licząc od granicy działki nr [...] do górnej krawędzi skarpy ostatecznej. W podstawie prawnej decyzji przywołał art. 171 ust. 1 pkt 4 P.g.g., zgodnie z którym przy wykonywaniu nadzoru i kontroli właściwy organ nadzoru górniczego może nakazać dokonanie określonych czynności, niezbędnych dla zapewnienia prawidłowego prowadzenia ruchu zakładu górniczego, innych niż środki profilaktyczne. Od decyzji tej przedsiębiorca nie wniósł odwołania.
W dniach 12 i 13 lipca 2022 r. upoważnieni pracownicy OUG przeprowadzili kontrolę w zakładzie górniczym strony, m.in. celem sprawdzenia wykonania decyzji Dyrektora OUG z 29 grudnia 2021 r., nakazującej odbudować ww. pas ochronny. W trakcie kontroli stwierdzono, że pas ochronny nie został odbudowany, co potwierdzono wykonanym pomiarem geodezyjnym instrumentem GPS T model [...] o numerze seryjnym [...] oraz kontrolera [...]. Ponadto stwierdzono, że w południowo-wschodniej i południowo-środkowej części wyrobiska prowadzona była eksploatacja piasku w sposób niezgodny z udzieloną koncesją dla złoża. W tym stanie rzeczy 13 lipca wydano decyzję wstrzymującą ruch zakładu górniczego w tym zakresie.
Pismem z 12 lipca 2022 r., przedsiębiorca zwrócił się z prośbą o zmianę decyzji Dyrektora OUG w R. z 29 grudnia 2021 r. w zakresie terminu wykonania odbudowy pasa ochronnego. W uzasadnieniu wniosku przedsiębiorca wskazał m.in., że od grudnia 2021 r. prowadził roboty celem odbudowy pasa ochronnego do szerokości zgodnej z Polską Normą, które polegały na całkowitym zasypaniu wyrobiska od strony skarpy zachodniej odpadami oraz masami ziemnymi z nadkładu złoża. Zgodnie z treścią ww. wniosku, przedsiębiorca do końca marca 2022 r. prowadził intensywne roboty, w wyniku których zasypano północno-zachodnią część wyrobiska o pow. ok. 2.445 m2, lokując ok. 20.000 m3 materiału zasypowego. Pod koniec marca 2022 r. "ustalony sprawca"' nielegalnie zablokował w sposób trwały jedyną drogę dojazdową do OZG "R F (przekopany w poprzek rów, zapora z maszyn budowlanych, ogrodzenie z elementów metalowych). Zdarzenie to zostało niezwłocznie zgłoszone na Policję i Komenda Powiatowa Policji w W. prowadzi w tej sprawie postępowanie wykroczeniowe. Zdaniem przedsiębiorcy, brak możliwości dojazdu do OZG "R F" ciężkim sprzętem spowodował konieczność wstrzymania wszystkich robót, nie ma możliwości dowiezienia materiału (odpadów) do dalszego zasypywania wyrobiska, jak również brak jest możliwości dostarczenia paliwa do maszyn, a do czasu wyjaśnienia sprawy przez Policję nie jest w stanie określić, kiedy przystąpi do dalszych robót.
Organ pierwszoinstancyjny decyzją z 5 sierpnia 2022 r., w oparciu o art. 155 K.p.a., odmówił zmiany własnej decyzji z 29 grudnia 2021 r., nakazującej odbudowę przedmiotowego pasa ochronnego do dnia 30 czerwca 2022 r.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że strona na przestrzeni pół roku doprowadziła do odbudowy pasa ochronnego w nikłym stopniu, nie podjęła żadnych dodatkowych czynności, nie zgłosiła już w marcu do OUG problemów z wypełnieniem obowiązków wynikających z decyzji i nie wniosła o zmianę terminu jej wykonania.
Zdaniem organu za przychyleniem się do wniosku strony nie przemawia interes społeczny. Uwzględnienie wniosku przedsiębiorcy powodowałoby utrzymywanie nie tylko stanu niezgodnego z prawem, ale przede wszystkim stanu zagrażającego takim dobrom jak: bezpieczeństwo powszechne, bezpieczeństwo pracowników, ochrona środowiska, czy bezpieczeństwo terenów sąsiednich.
W odwołaniu od tej od decyzji strona wniosła o jej uchylenie, argumentując, że kluczowym w sprawie jest zablokowanie dojazdu do nieruchomości, przez osobę trzecią, co zostało zgłoszone właściwym organom. Brak dojazdu uniemożliwia wykonanie decyzji z 29 grudnia 2021 r.
Zaskarżoną decyzją Prezes WUG utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
W uzasadnieniu decyzji przede wszystkim wskazał, że wyznaczony w decyzji Dyrektora OUG z 29 grudnia 2021 r. termin odbudowy pasa ochronnego, położonego wzdłuż zachodniej granicy obszaru górniczego OZG "R F, tj. do dnia 30 czerwca 2022 r., został ustalony na podstawie deklaracji samej strony. Nadto, Prezes WUG podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, zgodnie z którym okres sześciu miesięcy był w zupełności wystarczający dla wykonania ww. robót. Tłumaczenie strony, iż nie miała możliwości odbudowy pasa ochronnego z powodu zablokowania przez osobę trzecią dojazdu do wyrobiska, w świetle stwierdzenia w czasie kontroli przeprowadzonej w dniach 12 i 13 lipca 2022 r. prowadzenia robót górniczych w południowo części wyrobiska, jest bardzo wątpliwe. Poza tym, nawet zakładając, iż twierdzenie o zblokowaniu pod koniec marca 2022 r. jedynej drogi dojazdowej jest prawdziwe, przedsiębiorca powinien jak najszybciej poinformować Dyrektora OUG o wystąpieniu problemów z odbudową pasa ochronnego i zwrócić się z wnioskiem o wydłużenie terminu wykonania decyzji. Tymczasem strona złożyła wniosek o zmianę decyzji Dyrektora OUG dopiero w 14 lipca 2022 r., czyli już po upływie terminu na wykonanie odbudowy pasa ochronnego oraz po kontroli przeprowadzonej przez pracowników OUG, którzy stwierdzili niewykonanie ww. decyzji. Poza tym, przedsiębiorca górniczy nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających, iż zgłosił sprawę zablokowania dojazdu do organów ścigania, w szczególności zawiadomienia o możliwości popełnienia wykroczenia.
Organ szczegółowo opisał stan wyrobiska i podkreślił, że zastany w trakcie kontroli 12 i 13 lipca 2022 r. stan wyrobiska górniczego potwierdził, że w zakładzie prowadzony był ruch zakładu górniczego, polegający na prowadzeniu eksploatacji. Gdyby eksploatacja prowadzona była w sposób prawidłowy, zgodnie z warunkami koncesji i sztuką górniczą (tzn. prowadzenie robót przygotowawczych przed robotami górniczymi), naruszony pas ochronny można by odbudować z mas ziemnych pochodzących z nadkładu złoża.
W tym stanie rzeczy organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszoinstancyjnego, że uwzględnienie wniosku przedsiębiorcy powodowałoby utrzymywanie nie tylko stanu niezgodnego z prawem, ale przede wszystkim stanu zagrażającego bezpieczeństwu powszechnemu i bezpieczeństwu terenów sąsiednich.
W skardze do sądu administracyjnego strona wniosła o uchylenie decyzji Prezesa WUG z 5 października 2022 r., zarzucając naruszenie art. 155 K.p.a.
W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, że dojazd do nieruchomości jest zablokowany przez osobę trzecią. Przekopany został w poprzek rów, dokonano blokady z maszyn budowlanych, wykonano ogrodzenie z elementów metalowych. W sprawie toczy się postępowanie przed organami ścigania. Prowadzi je Komenda Powiatowa Policji w W. pod sygnaturą akt: [...]. Zawiadomienie złożył przedstawiciel K "M" jako właściciel-zarządca działki, na terenie której droga została zablokowana. Dotychczas działania Policji nie spowodowały odblokowania drogi. Powyższa okoliczność uniemożliwia wykonanie decyzji. Brak jest możliwości dowiezienia materiału zasypowego. Pozostałe masy z nadkładu są niewielkie. Zakończenie przedmiotowych robót jest warunkowane możliwością nieskrępowanego dojazdu. Niezbędne jest dostarczenie do wyrobiska materiału zasypowego w ilości około 20.000 m3 spoza terenu OZG. Zdaniem skarżącej powyższy aspekt sprawy został przeanalizowany powierzchownie. Zarzucono skarżącej, że za późno poinformowała Dyrektora OUG, co nie ma wpływu na istnienie przedmiotowej okoliczności. Słuszny interes strony jest zgodny z prawem i zasadami współżycia społecznego. Zdaniem skarżącej przesłanką uchylenia decyzji jest uniemożliwienie w sposób niezgodny z prawem, przez stronę trzecią, jej wykonania w zakreślonym terminie. Nie jest słuszne i celowe utrzymywanie w obrocie prawnym decyzji (z możliwością ukarania strony), której wykonanie jest obiektywnie niemożliwe - z przyczyn nie leżących po stronie podmiotu zobowiązanego do wykonania określonych w niej obowiązków.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej uchylenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga fakt, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezes WUG z 5 października 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną odmawiającą zmiany decyzji tego organu z 29 grudnia 2021 r., nakazującej odbudować w terminie do 30 czerwca 2022 r. naruszony pas ochronny dla działki nr [...], położonej wzdłuż zachodniej granicy obszaru górniczego Odkrywkowego Zakładu Górniczego "R F" do minimalnej szerokości 6 m.
Rozstrzygnięcia te zapadły w trybie nadzwyczajnym uregulowanym w art. 155 K.p.a., uruchomionym na żądanie skarżącej w celu wyeliminowania z obrotu prawnego części decyzji ostatecznej w zakresie ustalonego terminu do odbudowy pasa ochronnego.
Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, Sąd podziela stanowisko organów, przedstawione w zaskarżonych decyzjach.
W tym miejscu przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 155 K.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
W doktrynie i orzecznictwie dominuje pogląd, że tryb wzruszenia decyzji na podstawie art. 155 K.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych lub do decyzji, przy wydaniu których organ ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, z których każde jest zgodne z prawem. W doktrynie wskazuje się na szerokie rozumienie praw nabytych, o których mowa w art. 155 K.p.a. Treścią prawa nabytego jest również rozstrzygnięcie o obowiązkach jednostki (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019, s. 898). Decyzje nakładające obowiązek są decyzjami, na mocy których strony nabywają prawo do wykonania tylko obowiązków określonych w decyzji a nie innych.
Zauważyć należy, że wniosek o uruchomienie tego trybu, wpłynął do organu 14 lipca 2022 r., a więc po upływie 14 dni od wyznaczonej daty zobowiązującej skarżącego do odbudowy pasa ochronnego i po przeprowadzeniu kontroli wyrobiska górniczego, która miała miejsce 12 lipca 2022 r.
Z treści przepisu wynika, że weryfikacja decyzji w tym trybie może nastąpić "w każdym czasie". Generalnie rzecz ujmując, termin początkowy to dzień, w którym decyzja stała się ostateczna, a termin końcowy, to dzień wyeliminowania decyzji z obrotu prawego w innym trybie lub z mocy prawa. Dla temporalnego aspektu możliwości weryfikacji decyzji w trybie art. 155 K.p.a. znaczenie ma to, czy na mocy danej decyzji jej adresat nabywa prawo w ścisłym rozumieniu czy też nakładany jest na niego obowiązek. W przypadku decyzji przyznających jakieś uprawnienie ograniczonych terminem wskazuje się, że wraz z upływem terminu tracą one moc obowiązującą, nie podlegają egzekucji administracyjnej i nie mogą wówczas być już uchylane lub zmieniane w trybie art. 155 K.p.a. (por. wyrok NSA z 12 września 2018 r., II OSK 3351/17, publ. CBOSA). Natomiast w przypadku decyzji nakładających obowiązek, upływ terminu nie ma wpływu na obowiązywanie danej decyzji, lecz powstaje możliwość wszczęcia postępowania egzekucyjnego mającego na celu doprowadzenie do wykonania nałożonego obowiązku. Decyzje nakładające obowiązki, w których został wskazany termin ich wykonania mogą być weryfikowane w trybie art. 155 K.p.a. również po upływie tego terminu.
W tym stanie rzeczy wniosek strony o zmianę decyzji w trybie art. 155 K.p.a. mógł być podstawą do wszczęcia postępowania. Przepis ten zawiera dwa rodzaje przesłanek – formalne i materialne, od których wystąpienia uzależniono możliwość zmiany bądź uchylenia decyzji ostatecznej, na mocy której strona "nabyła prawo". Zadaniem organu w postępowaniu prowadzonym w oparciu o ten przepis jest więc ustalenie, czy zostały one spełnione, a w przypadku ich wystąpienia – dokonanie wyboru rozstrzygnięcia. Przesłanki formalne to istnienie decyzji ostatecznej i zgoda strony postępowania, zaś materialne to brak sprzeciwu przepisów szczególnych, wystąpienie interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie, aby mogło dojść do zmiany lub uchylenia decyzji, niewystąpienie więc którejkolwiek z nich nie może do takiego skutku prowadzić.
W sprawie poza sporem pozostaje, że przesłanki formalne w postaci istnienia decyzji ostatecznej i zgody strony zostały spełnione. Oczywistym jest też, że wobec decyzji nakazującej odbudowę pasa ochronnego w wyznaczonym terminie, istnieje możliwość potencjalnej zmiany tego terminu na podstawie art. 155 K.p.a., gdyż przepisy prawa materialnego, stanowiące podstawę prawną jej wydania, przewidują dla organu administracji pewien luz decyzyjny i przy jej wydaniu organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, a każde z nich jest zgodne z prawem, w zależności od dokonanej oceny okoliczności sprawy. Tylko w takim obszarze wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony może doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji.
Racje ma organ powołując się na uzasadnienie wyroku NSA z 30 lipca 2021 r., III OSK 3755/21, (publ.: CBOSA), że "słuszny interes strony", którym to zwrotem posługuje się art. 155 K.p.a., rozumieć należy jako modyfikację ukształtowanego ostateczną decyzją stosunku administracyjnoprawnego (poprzez jego zmianę bądź zniesienie) społecznie akceptowalną i godną wsparcia ze strony organu państwa, ze względu na cel jaki ma zostać przez tę modyfikację osiągnięty.
W rozpoznawanej sprawie niewątpliwe chodzi o interes faktyczny bo strona podaje, że nie może wykonać pasa ochronnego, z uwagi na zablokowanie drogi i niemożność dojazdu do wyrobiska. Pierwotny termin wykonania obowiązku wynikał z decyzji OUG z 20 grudnia 2021 r. i był wyznaczony na wniosek strony do 30 czerwca 2022 r.
Z protokołu kontroli z wyrobiska z 12 lipca 2022 r. wynika, że dojazd do wyrobiska był możliwy od strony północnej, drogą usytuowaną wzdłuż wschodniej granicy obszaru górniczego. W południowej części obszaru górniczego widoczne były ślady świeżej eksploatacji. Eksploatacja prowadzona była trzema ścianami. W południowo-wschodniej części wyrobiska prowadzona była eksploatacja kopaliny (piasku) wraz z zalegającym nadkładem gliny, ścianą o wysokości ok. 8 m, szerokości ok. 20 m i nachyleniu prawie pionowym. W dolnej części skarpy u jej podstawy znajdowały się bryły gliny pochodzące z obrywów górnej krawędzi skarpy nadkładowej. Z kolei, w południowo-środkowej części wyrobiska prowadzona była eksploatacja piasku ścianą o wysokości ok. 5 m i szerokości ok. 10 m metodą podkopywania z widoczną niepodpartą (zwisającą) częścią nadkładu zalegającego w górnej części ściany. Dojazd do poszczególnych ścian możliwy był tymczasowymi drogami dojazdowymi. Poza obszarem górniczym znajdował się sprzęt w postaci koparek gąsienicowych, ładowarek czołowych oraz wozidło technologiczne.
Słuszna jest konstatacja organu, że powyższe ustalenia stoją w sprzeczności z twierdzeniami strony o wstrzymaniu wszystkich robót, niemożliwości dojazdu do zakładu ciężkim sprzętem, dostarczenia paliwa do maszyn, czy dowiezienia materiału (odpadów), a w szczególności odbudowy naruszonego pasa ochronnego. Rację ma organ stwierdzając w odpowiedzi na skargę, że skoro w okresie, w którym strona miała wykonać odbudowę naruszonego pasa ochronnego, możliwy był dostęp do wyrobiska zakładu górniczego w celu prowadzenia eksploatacji złoża kopaliny, to możliwy był również dostęp do tego samego wyrobiska, celem wykonania odbudowy pasa ochronnego.
W tym stanie rzeczy interes faktyczny strony nie może stanowić przesłanki zmiany ostatecznej decyzji. Wyznaczony na wniosek strony termin na odbudowanie naruszonego pasa ochronnego był obiektywnie realny i umożliwiał stronie przeprowadzenie wszelkich niezbędnych czynności, skoro strona sama ten termin poddała.
Nadto za uwzględnieniem wniosku nie przemawia interes społeczny. Słusznie wskazał organ, że uwzględnienie żądania skarżącego powodowałoby utrzymywanie nie tylko stanu niezgodnego z prawem, ale przede wszystkim stanu zagrażającego innym dobrom: bezpieczeństwa powszechnego, bezpieczeństwa pracowników, ochronie środowiska czy bezpieczeństwu terenów sąsiednich.
W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcia organów mają pełne oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. W szczególności ustalenia organów wynikają z protokołu kontroli nr [...], sporządzonego 13 lipca 2022 r. Ponadto z akt sprawy wynika, że stwierdzone naruszenia ruchu zakładu górniczego spowodowały wydanie przez Dyrektora WUG dwóch decyzji z 13 lipca 2022 r.: 1) nr [...] nakazującego stronie skarżącej wyznaczenie w terenie przebiegu granic obszaru górniczego "[...]" w jego południowej części, a punkty załamania granic zastabilizować w sposób trwały w gruncie; 2) nr [...] wstrzymującej ruch zakładu górniczego w oparciu o art. 171 ust. 1 pkt 2 P.g.g., z uwagi na fakt, że stwierdzone nieprawidłowości stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zakładu górniczego, jego pracowników, bezpieczeństwa powszechnego lub środowiska. Reasumując Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie występuje słuszny interes strony przemawiający za uchyleniem decyzji. Oceniając słuszny interes strony, prawidłowo organ wziął pod uwagę nie subiektywne przekonanie strony o możliwości/zasadności takiej zmiany, lecz okoliczności, które pozwalają ustalić, że żądanie strony ("zmiany" decyzji) jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację. Zasadnie zatem wywiódł organ, że ze stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wynika, że brak jest przesłanek do zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 K.p.a., albowiem za zmianą decyzji nie przemawia interes społeczny.
Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI