III SA/GL 87/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-10-08
NSAAdministracyjneWysokawsa
bezrobociestatus bezrobotnegorynek pracyfundacjazarząd fundacjigotowość do podjęcia pracyzatrudnieniezasiłek dla bezrobotnychdecyzja administracyjnaprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję o utracie statusu osoby bezrobotnej, uznając, że pełnienie funkcji Prezesa Fundacji wyklucza gotowość do podjęcia zatrudnienia.

Skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej z dniem 6 września 2023 r. z powodu objęcia funkcji Prezesa Fundacji. Organy administracji uznały, że pełnienie tej funkcji, wiążące się z reprezentowaniem Fundacji i kierowaniem jej działalnością, wyklucza gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, co jest warunkiem posiadania statusu bezrobotnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podzielił to stanowisko, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła skargi A. K. na decyzję Wojewody Śląskiego utrzymującą w mocy decyzję Starosty o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku od 6 września 2023 r. Powodem utraty statusu było zarejestrowanie przez skarżącą Fundacji i objęcie funkcji jej Prezesa. Skarżąca argumentowała, że z tytułu pełnienia funkcji nie osiąga przychodu i nie podlega ubezpieczeniom społecznym, a działalność Fundacji jest społecznie użyteczna i nie nastawiona na zysk, co nie utrudnia jej wejścia na rynek pracy. Organy administracji, powołując się na definicję osoby bezrobotnej zawartą w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, uznały, że pełnienie funkcji Prezesa Fundacji, wiążące się z reprezentowaniem jej na zewnątrz i kierowaniem działalnością, wyklucza gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpatrując skargę, podzielił stanowisko organów. Sąd podkreślił, że gotowość do podjęcia pracy musi mieć charakter obiektywny i faktyczny, a pełnienie funkcji Prezesa Fundacji, nawet bez wynagrodzenia, wiąże się z określonymi obowiązkami i wewnętrznym stosunkiem organizacyjnym, który ogranicza lub uniemożliwia pełną dyspozycyjność wymaganą do posiadania statusu bezrobotnego. Sąd powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym nie jest rolą organów badanie rzeczywistego zakresu dyspozycyjności, a samo stwierdzenie wykonywania funkcji w zarządzie osoby prawnej jest wystarczającą podstawą do uznania, że przesłanka gotowości do pracy nie jest spełniona. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, osoba pełniąca funkcję Prezesa Zarządu Fundacji nie może być uznana za osobę bezrobotną, ponieważ wiąże się to z określonymi obowiązkami i wewnętrznym stosunkiem organizacyjnym, który ogranicza lub uniemożliwia pełną dyspozycyjność wymaganą do posiadania statusu bezrobotnego.

Uzasadnienie

Pełnienie funkcji Prezesa Fundacji, wiążące się z reprezentowaniem jej na zewnątrz i kierowaniem działalnością, stanowi przeszkodę w możliwości podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, co jest kluczowym warunkiem posiadania statusu osoby bezrobotnej. Nawet jeśli Fundacja nie generuje dochodów, sama funkcja i związane z nią obowiązki wykluczają spełnienie przesłanki gotowości do pracy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.p.z. art. 2 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Definicja osoby bezrobotnej obejmuje wymóg bycia niezatrudnionym, niewykonywania innej pracy zarobkowej, zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, zarejestrowania w urzędzie pracy oraz poszukiwania zatrudnienia. Pełnienie funkcji Prezesa Fundacji wyklucza spełnienie przesłanki gotowości do podjęcia zatrudnienia.

Pomocnicze

Ustawa o fundacjach art. 7

Fundacja uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego.

Ustawa o fundacjach art. 10

Zarząd fundacji kieruje jej działalnością oraz reprezentuje fundację na zewnątrz.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, b, c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Warunki uchylenia zaskarżonego aktu przez Sąd.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli brak podstaw do jej uwzględnienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pełnienie funkcji Prezesa Fundacji wyklucza gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, co jest warunkiem posiadania statusu osoby bezrobotnej.

Odrzucone argumenty

Pełnienie funkcji Prezesa Fundacji nie utrudnia wejścia na rynek pracy, ponieważ z tytułu tej funkcji nie osiąga się przychodu i nie podlega się ubezpieczeniom społecznym.

Godne uwagi sformułowania

gotowość do podjęcia pracy musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy nie jest rolą organów orzekających w sprawach objętych zakresem ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy badanie rzeczywistego zakresu dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej.

Skład orzekający

Marzanna Sałuda

przewodniczący

Małgorzata Herman

sprawozdawca

Dorota Fleszer

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że pełnienie funkcji w zarządzie osoby prawnej (w tym fundacji) jest przeszkodą do uzyskania lub utrzymania statusu osoby bezrobotnej, niezależnie od braku dochodów czy deklarowanej chęci podjęcia pracy. Podkreślenie braku obowiązku organów do badania faktycznej dyspozycyjności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pełnienia funkcji Prezesa Fundacji, ale jego argumentacja może być stosowana do innych funkcji zarządczych w osobach prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego statusu osoby bezrobotnej i jego utraty w nietypowej sytuacji, co może być interesujące dla osób poszukujących pracy i prawników zajmujących się prawem pracy i administracyjnym.

Czy bycie Prezesem Fundacji pozbawia Cię statusu bezrobotnego? WSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 87/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-10-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Fleszer
Małgorzata Herman /sprawozdawca/
Marzanna Sałuda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 735
art. 2 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Dorota Fleszer, Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 30 listopada 2023 r. nr PSIII.8640.527.2.2023 w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 30 listopada 2023 r., nr PSIII.8640.527.2.2023, Wojewoda Śląski (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, Wojewoda), po rozpoznaniu odwołania A.K. (K., dalej: strona, skarżąca.) utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: organ I instancji) z 27 września 2023 r., nr [...], w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej.
Stan faktyczny i prawny jest następujący.
Organ I instancji w ww. decyzji, z 27 września 2023 r. orzekł o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 6 września 2023 r. i utracie przez skarżącą prawa do zasiłku z dniem 6 września 2023 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że skarżąca 15 maja 2023 r. dokonała rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. uzyskując status osoby bezrobotnej z tym dniem, której przyznano prawo do zasiłku od 15 maja 2023 r. w wysokości 100% kwoty podstawowego zasiłku dla bezrobotnych. W dniu 8 września 2023 r. skarżąca złożyła oświadczenie, że od 6 września 2023 r. została Prezesem Fundacji [...] zarejestrowanej w KRS pod numerem [...].
Biorąc pod uwagę powyższe, organ w dniu 12 września 2023 r. zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz umożliwił zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenia w tym zakresie. Skarżąca wyjaśniła, że z tytułu pełnienia funkcji Prezesa Fundacji nie osiąga żadnego przychodu i nie podlega ubezpieczeniom społecznym, a działalność Fundacji jako organizacji pozarządowej powołanej dla celów społecznie użytecznych nie jest nastawiona na osiąganie zysku. Działania w tej Fundacji są dodatkowymi, podejmowanymi w wolnym czasie w związku z czym oświadczyła, że jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia "w każdym momencie", ponieważ pełnienie tej funkcji nie utrudnia jej wejścia na rynek pracy.
Organ I instancji, w tym stanie rzeczy, decyzją z 27 września 2023 r., orzekł o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 6 września 2023 r. Uznał, że skarżąca jako Prezes Fundacji [...] uprawniony do jej reprezentowania, nie jest osobą zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Strona nie zgadzając się ze stanowiskiem organu zatrudnienia, złożyła odwołanie od niniejszej decyzji.
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania zaskarżoną decyzją z 30 listopada 2023 r., Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy, na podstawie przedłożonych przez skarżącą w postępowaniu odwoławczym dokumentów tj. aktu notarialnego, postanowienia SR w C., wyciągu z KRS-u i statutu Fundacji [...], stwierdził fakt ustanowienia przez skarżącą Fundacji oraz jej cele, sposób reprezentowania Fundacji oraz zasady działania Fundacji powołanej na podstawie przepisów ustawy z 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach i ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz i statutu. Fundacja została ustanowiona przez skarżącą jako jej Fundatora.
Organ II Instancji, w uzasadnieniu rozstrzygnięcia m.in. stwierdził, że Fundacja jest organizacją pozarządową, prowadzącą działalność pożytku publicznego, a jej głównym celem jest wspieranie i upowszechnianie kultury fizycznej i sportu. Fundacja może prowadzić działalność statutową nieodpłatną i odpłatną oraz może prowadzić działalność gospodarczą. Działalność gospodarcza jest działalnością dodatkową w stosunku do działalności statutowej. Dochód z działalności gospodarczej przeznaczony jest na cele statutowe. Działalność gospodarcza Fundacji może być również realizowana poprzez uczestnictwo w spółkach na zasadach określonych w stosownych przepisach prawa (§ 25 statutu).
Organ zwrócił jednocześnie uwagę, że zgodnie z zapisami zawartymi w KRS skarżąca jest uprawniona do samodzielnego reprezentowania Fundacji, a to oznacza, że sytuacja strony powinna być oceniana pod kątem ewentualnej możliwości posiadania statusu bezrobotnego w zależności od tego, czy jej zobowiązania wobec Fundacji pozwalają lub też nie na podjęcie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.
W nawiązaniu do powyższego organ przypomniał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 735 ze zm., dalej: ustawa o promocji zatrudnienia lub u.p.z.), bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Dalej podkreślił, że przesłanką stanowiącą istotny element definicji bezrobotnego jest "gotowość do podjęcia pracy". Warunek ten musi być przy tym spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. Dodał ponadto, że chodzi tu przy tym o możliwość podjęcia nie jakiejkolwiek działalności zarobkowej, lecz gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Ustawa nie wyjaśnia wprost pojęcia "gotowości do pracy", jednakże nie można takiego zapisu utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy, lecz musi ona oznaczać możliwość rzeczywistą, faktyczną i aktualną.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że z brakiem gotowości do podjęcia pracy związane jest m.in. pełnienie funkcji Prezesa Zarządu Fundacji, który uprawniony jest do składania oświadczeń woli w jej imieniu, a także do kierowania działalnością fundacji reprezentowania jej na zewnątrz.
Bez znaczenia pozostaje natomiast sposób wykonywania obowiązków oraz subiektywne przekonanie skarżącej o zdolności i gotowości do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, w związku z reprezentowaniem Fundacji.
Osoba poszukująca pracy winna bowiem wykazać się przymiotem gotowości i zdolności do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie sposób przy tym przyjąć, aby organ proponując pracę zastanawiał się i analizował, czy fakt, że strona jest Prezesem Zarządu Fundacji pozwoli jej na pełną gotowość do wykonywania pracy.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawa o promocji zatrudnienia
i instytucjach rynku pracy nie wyjaśnia wprost pojęcia "gotowości do pracy". Kierując się jednak zasadami wykładni funkcjonalnej, celowościowej i systemowej, nie można takiego zapisu utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia pracy (element subiektywny), chociaż taka deklaracja także jest niezbędna. Gotowość do podjęcia pracy, oprócz elementu subiektywnego, musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych, co należy rozumieć, że musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy, gdyż z tą kwestią wiąże się nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych. W niniejszej sprawie, w ocenie organu odwoławczego, wobec obowiązków przypisanych Prezesowi Fundacji, nie można stwierdzić, że skarżąca jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, co wyklucza nabycie statusu osoby bezrobotnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona zarzuciła rozstrzygnięciu błędną interpretację jej indywidualnej sytuacji w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej jak i prawa do zasiłku.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że sprawa nie została prawidłowo rozpatrzona, a organ nie odniósł się do złożonych w sprawie wyjaśnień. Podtrzymała swoje oświadczenie o zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia, ponieważ zasiadanie w Zarządzie Fundacji nie stanowi utrudnienia możliwości wejścia na rynek pracy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm., dalej: ppsa), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).
Z art. 134 § 1 ppsa wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy skarżąca, jako Prezes Zarządu założonej przez siebie Fundacji, mogła być jednocześnie uznana za osobę bezrobotną w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, który zawiera definicję osoby bezrobotnej. Składa się ona z dwóch części: pierwsza z nich zawiera przesłanki pozytywne, a więc warunki, które muszą być spełnione, by można było uzyskać lub zachować status bezrobotnego. Druga część, wyrażona w art. 2 ust. 1 pkt 2 od lit. "b" do "m" zawiera zespół przesłanek negatywnych, a więc okoliczności, które uniemożliwiają nabycie lub zachowanie tego statusu.
I tak, stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z., ilekroć w jej przepisach jest mowa o bezrobotnym rozumie się przez to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli spełnia ona warunki określone od lit. "a" do "m".
W ocenie Sądu, wbrew postawionym przez skarżącą zarzutom organ nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego.
Należy przyznać, że żaden przepis ustawy o promocji zatrudnienia nie przewiduje wprost, że pełnienie funkcji w zarządzie osoby prawnej uniemożliwia przyznanie statusu osoby bezrobotnej. Tym niemniej Sąd podziela pogląd organu, że stan taki uniemożliwia przyznanie lub utrzymanie statusu osoby bezrobotnej nawet w przypadku, gdy Fundacja nie prowadzi faktycznej działalności czy też nie osiąga przychodów.
W analogicznej sprawie wypowiedział się ostatnio Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w prawomocnym wyroku z 4 października 2023 r. w sprawie sygn. II SA/Bd 1286/22, którego stanowisko i argumentację Sąd orzekający w sprawie w całości podziela.
Zakres obowiązków i praw członków zarządu fundacji wynika wprost z przepisów prawa. Zgodnie z art. 7 ustawy z 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 2023 r. poz. 166) fundacja uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego. Kwestie dotyczące tego, do czego zobowiązany jest członek zarządu fundacji reguluje zaś art. 10 ww. ustawy. Stanowi on, że zarząd fundacji kieruje jej działalnością oraz reprezentuje fundację na zewnątrz. Ustawa o fundacjach co prawda nie konkretyzuje kompetencji, a do zarządu odnosi się jedynie w kontekście uchylania uchwał zarządu czy zawieszania w czynnościach. Niemniej do przykładowych zadań zarządu można zaliczyć: uchwalanie rocznych planów finansowych, sprawowanie zarządu majątkiem fundacji, opracowywanie sprawozdań z działalności fundacji, przyjmowanie darowizn, spadków i zapisów, tworzenie i znoszenie jednostek organizacyjnych fundacji oraz nadawanie im regulaminów organizacyjnych, ustalanie zasad wynagradzania pracowników fundacji, organizowanie i nadzorowanie działalności gospodarczej.
Prowadzenie spraw fundacji jest zatem procesem polegającym na podejmowaniu uchwał, wydawaniu decyzji (zarządzeń) i opinii oraz organizowaniu jej działalności w ten sposób, aby było to zgodne z jej przedmiotem działalności, w celu realizacji jej zadań. Na pojęcie kierowania składa się też nadzorowanie wszystkich spraw oraz uprawnienie do wydawania wszelkich decyzji. Czynności kierowania fundacją obejmują nie tylko czynności mające cywilnoprawny charakter (uchwały), lecz także z zakresu prawa pracy, prawa finansowego, administracyjnego itd. Dodatkowo warto wskazać, że statut Fundacji przedstawiony do akt sprawy określa liczne cele fundacji, wielość sposobów realizacji tych celów, przewiduje, że zarząd Fundacji reprezentuje ją na zewnątrz, Prezes zarządu zwołuje posiedzenia Zarządu, a do kompetencji zarządu należy m.in. sprawowanie pieczy nad majątkiem Fundacji, kierowanie bieżącą działalnością Fundacji, uchwalanie regulaminów i aktów wewnętrznych Fundacji, przyjmowanie darowizn, spadków i zapisów, ustalanie planów działania Fundacji, decydowanie o zatrudnieniu, zasadach wynagradzania pracowników Fundacji, sporządzanie sprawozdań z działalności Fundacji (§ 21). Statut przewiduje też prowadzenie przez Fundację działalności gospodarczej (§ 25).
Konkludując zauważyć więc należy, że sprawowanie funkcji prezesa Fundacji, już w świetle ww. uregulowań stanowił okoliczność dającą podstawę do stwierdzenia utraty przez Skarżącego statusu osoby bezrobotnej. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie przeprowadziły zatem prawidłową wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz zasadnie uznały (na zasadzie rozumowania a contrario do art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy), że skarżący od dnia 6 września 2023 r. nie spełnia przesłanek normatywnych osoby bezrobotnej. Subsumpcję stanu faktycznego organy przeprowadziły na podstawie materiału dowodowego, który należało uznać za wystarczający z punktu widzenia zastosowanej normy prawa materialnego.
Organy orzekające w sprawie prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy w sprawie. Należy podkreślić, że wszystkie niezbędne wymogi do uznania za osobę bezrobotną (określone w art. 2 ust. 1 ustawy) muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek z nich wyłącza nabycie czy zachowanie omawianego statusu osoby bezrobotnej. Tak więc nawet sytuacja, gdy osoba nie osiąga dochodów z pracy, ale podejmuje jakąś formę aktywności zawodowej jest wystarczająca dla uznania jej za osobę niespełniającą warunku gotowości do pracy, co wyklucza nadanie jej statusu osoby bezrobotnej. Pełnienie funkcji w zarządzie fundacji, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu ( które statut dopuszcza), powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, a zatem osoba ta nie spełnia podstawowych przesłanek uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Bez znaczenia zatem dla oceny statusu skarżącej jako osoby bezrobotnej pozostaje jej wola co do zakresu korzystania z przysługujących praw w Fundacji, w tym także do korzystania z wynagrodzenia za wykonywane czynności - co przewiduje § 22 statutu Fundacji. Jak już zaznaczono na wstępie, Sąd w pełni zgadza się ze stanowiskiem organu, jako że w przypadku pełnienia funkcji członka zarządu osoby prawnej istotne znaczenie ma nie to, czy takie czynności wykonywane są odpłatnie, lecz to, że na osobie pełniącej taką funkcję w fundacji ciążą określone zadania.
W rozwinięciu tego wątku zwrócić trzeba uwagę na to, że powołanie do pełnienia funkcji członka zarządu osoby prawnej wiąże się z nawiązaniem wewnętrznego stosunku organizacyjnego. Z cywilistycznego punktu widzenia jest to rodzaj umowy nienazwanej, do której mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego. Oznacza to, że powołanie do pełnienia funkcji członka zarządu to nawiązanie stosunku organizacyjnego jak też innego stosunku prawnego. Zatem dopóki nie dojdzie do podjęcia uchwały o odwołaniu z pełnienia funkcji członka zarządu, bądź rezygnacji z pełnienia tej funkcji, powołany członek zarządu ma określone prawa i obowiązki.
Nie można przy tym, w ocenie Sądu, oczekiwać od organów orzekających w sprawie, że powinny one badać zakres dyspozycyjności skarżącej w kontekście wymogu ww. art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Nie jest rzeczą organu ciągłe monitorowanie jakie czynności, w jakim wymiarze czasowym i kiedy podejmuje skarżąca jako Prezes zarządu Fundacji i dokonywanie bieżącej analizy, czy i kiedy przybiorą one rozmiary uniemożliwiające jego pełną dyspozycyjność czyli usuwające przesłankę pełnej gotowości do podjęcia pracy. Zauważyć bowiem należy, że żaden przepis nie nakłada na organ takiego obowiązku, zatem nie wprowadza także kryteriów, według których organ miałby badać dyspozycyjność osoby bezrobotnej lub ubiegającej się o przyznanie jej takiego statusu, ani nie przewiduje ku temu żadnych instrumentów prawnych, zatem podjęcie takiej próby przez organ mogłoby stanowić działanie bez podstawy prawnej.
NSA w wyroku z 14 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 4159/18 (dostępny w bazie orzeczeń CBOiSA) stwierdził, że "w pełni podziela pogląd orzecznictwa sądowoadministracyjnego, zgodnie z którym nie jest rolą organów orzekających w sprawach objętych zakresem ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy badanie rzeczywistego zakresu dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej. Stwierdzenie wykonywania przez skarżącego obowiązków Prezesa działającej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stanowiło dostateczną podstawę do uznania, że nie spełnił on przesłanki gotowości do pracy."
W tym kontekście zasadnie organy poprzestały jedynie na ustaleniu, że skarżąca jest Fundatorem i Prezesem Zarządu Fundacji. Gotowość do podjęcia pracy musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy ponieważ z tą kwestią wiąże się nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych (por. wyrok NSA z 1 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 3204/15). Gotowość do podjęcia zatrudnienia oznacza, że dana osoba ma zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę (por. wyrok NSA z 18 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK1008/10, wyrok NSA z 29 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 338/11 - dostępny jw.). W ocenie Sądu sprawowanie funkcji prezesa zarządu osoby prawnej stanowi taką przeszkodę.
Podjęcie aktywności ograniczającej lub uniemożliwiającej pozostawanie w gotowości do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy skutkuje utratą statusu bezrobotnego z mocy prawa. Zaistnienie takiej okoliczności obliguje organ administracji publicznej do wydania stosownej decyzji z urzędu.
Podsumowując, w ocenie Sądu zebrany w kontrolowanej sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy ani też, by nie były w toku postępowania respektowane zasady rzetelnej procedury zawarte w art. 7 k.p.a. (legalizmu, prawdy obiektywnej, wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli). Postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało z zachowaniem wymogów określonych w art. 8, art. 10 § 1, art. 75 i nast. k.p.a., co pozwoliło organom obu instancji na ocenę zebranego materiału dowodowego zgodnie z regułami art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i w konsekwencji - przy prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego - na prawidłowe zastosowanie normy prawa materialnego z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Organy orzekające uzasadniły zajęte stanowisko zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI