III SA/GL 865/23

III SA/Gl 865/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch /sprawozdawca/
Barbara Orzepowska-Kyć
Magdalena Jankiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 910
art. 39 ust. 4
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tj
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J.1 B., J.2 B. na czynność Prezydenta Miasta S. z dnia 11 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zorganizowania dowozu dziecka do szkoły oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez J.1B. i J.2B., (zwanych dalej: skarżący, wnioskodawcy), czynnością z dnia 11 lipca 2023 r., znak: [...], Prezydent Miasta S. (dalej: organ, Prezydent Miasta), odmówił skarżącym dowozu dziecka niepełnosprawnego do placówki oświatowo - wychowawczej tj. Niepublicznej Specjalnej Szkoły Podstawowej "A" w K.
Powyższa czynność została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia 29 czerwca 2023 r. skarżący zwrócili się do Prezydenta Miasta z wnioskiem w sprawie zapewnienia ich synowi M. B. dowozu do Niepublicznej Specjalnej Szkoły Podstawowej "A" w K. przy ul. [...].
Podali, że ich syn jest osobą niepełnosprawną i obecnie uczęszcza do oddziału specjalnego ww. Szkoły Podstawowej (do wniosku załączyli orzeczenie o niepełnosprawności syna).
W odpowiedzi na wniosek, Prezydent Miasta pismem z dnia z dnia 11 lipca 2023 r. oznaczonym numerem [...], odmówił skarżącym, dowozu i zwrotu kosztów dowozu ich niepełnosprawnego syna do specjalnej placówki oświatowo – wychowawczej – Niepublicznej Specjalnej Szkoły Podstawowej "A" w K.
Prezydent Miasta w ww. piśmie wskazał, że brak jest podstaw do zapewnienia przez Gminę dowozu. Podniósł, że na terenie S. funkcjonują placówki zapewniające kształcenie, wychowanie i profesjonalną opiekę dostosowaną do indywidualnych potrzeb każdego dziecka, w związku z czym Gmina S. zapewnia odpowiednie kształcenie ze względu na rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenia umysłowego syna wnioskodawców. Ponadto organ wskazał, że aktualnie syn może zostać przyjęty do Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...] funkcjonującej w Zespole Szkół Specjalnych nr [...] w S., ul. [...], ponieważ Szkoła zrealizuje wszystkie zalecenia zawarte w przedłożonym Orzeczeniu wydanym przez Poradnię Psychologiczno - Pedagogiczną w K., którego zapisy zostały przeanalizowane.
Organ też wskazał, że skoro jednak skarżący wybrali dla syna szkołę poza terenem S. pomimo, iż Gmina posiada placówki kształcące zgodnie z potrzebami dziecka to Miasto nie zapewni synowi dowozu, ani zwrotu jego kosztów.
Podstawą prawną czynności organu były przepisy art. 39 ust. 4 pkt 1 i art. 127 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 roku, pozycja 900, z późn. zm.). Prezydent Miasta wywiódł, iż gmina jest wprawdzie obowiązana zapewnić dziecku niepełnosprawnemu bezpłatny dowóz do najbliższej szkoły podstawowej, uczniom zaś z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia; jednakże, zdaniem organu, wykonaniu tego obowiązku czyni zadość dowóz dziecka do szkoły położonej na terenie danej gminy, jeśli tylko placówka ta jest w stanie zapewnić właściwe warunki opieki i nauki osobie z danym rodzajem niepełnosprawności. Szkoła tego rodzaju funkcjonuje na terenie gminy S., zatem dowóz dziecka do K., jak również finansowanie przewozów dokonywanych na tej trasie przez rodziców dziecka, nie byłoby uzasadnione. Na tych podstawach faktycznych i prawnych organ odmówił spełnienia żądania skarżących.
Na opisaną czynność Prezydenta Miasta wnioskodawcy złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarga jest datowana na dzień 17 sierpnia 2023. Została złożona za pośrednictwem organu. W stosunku do zaskarżonej czynności skarżący podnieśli następujące zarzuty:
a) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 oraz art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej jako: kpa), poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, w szczególności brak dostatecznego uzasadnienia zaskarżonej czynności, w tym niewykazanie, że Ośrodek w S. przy ul. [...] spełnia zalecenia lekarskie zespołu orzekającego wskazane w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego M. B. z dnia 26 kwietnia 2023 r.;
b) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to
- art: 39 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 127 ustawy poprzez dokonanie jego błędnej wykładni i zinterpretowanie kryterium "bliskości" bez odniesienia się w sposób należyty do ww. orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, a w konsekwencji przyjęcie, że Gmina nie ma obowiązku dowozu ani zwrotu kosztów dowozu dziecka skarżących do wskazanego w złożonym wniosku Ośrodka;
W związku z powyższym skarżący wnieśli o:
1. stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności;
2. stwierdzenie obowiązku organu do zapewnienia dowozu do wskazanego we wniosku Ośrodku;
3. stwierdzenie uprawnienia skarżących do zwrotu kosztów dojazdu ich syna z miejsca zamieszkania do Ośrodka w K. i z powrotem za okres od momentu złożenia wniosku do wydania rozstrzygnięcia;
4. zasądzenie kosztów postępowania od Prezydenta Miasta S. solidarnie na rzecz skarżących;
5. rozpoznanie sprawy na rozprawie;
6. skarżący wnieśli o dopuszczenie dowodu z:
a) orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 18 czerwca 2021r. na fakt, iż zaliczono M. B. do osób niepełnosprawnych do dnia 30 czerwca 2024r. na wykazanie faktu, iż wobec M. B. orzeczono niepełnosprawność;
b) orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 26 kwietnia 2023r. wydane przez poradnię psychologiczno - pedagogiczną nr 2 w K. na stwierdzenie faktu, iż stwierdzono niepełnosprawność ruchową, afazję, pozostaje bez zmian niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym wraz z niepełnosprawnością sprzężoną, a nadto na fakt, iż jakie zalecania zostały orzeczone dla dziecka;
c) zaświadczenia Poradni E dla dzieci z autyzmem i innymi zaburzeniami rozwoju z dnia 9 września 2020r. na fakt, iż dziecko powinno uczyć się w małej klasie specjalnej zapewniającej wsparcie psychologiczne i neurologopedyczne, a także powinien być zapewniony program dostosowany do możliwości psychofizycznych dziecka;
d) okresowej wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia za okres od lutego do czerwca 2023r. wydana przez Niepubliczną Specjalną Szkołę Podstawową "A" w K. na fakt, jakim zakresem i charakterem wsparcia przez nauczycieli i specjalistów jest objęte dziecko, do której obecnie uczęszcza, a nadto jakie poczynił postępy w wyniku podjętej tam edukacji i terapii;
e) informacji nr [...] z dnia 29 października 2021r. wydanej przez Powiatową Poradnię Psychologiczno- Pedagogiczną w B. na fakt wykazania poziomu sprawności umysłowego M. B.;
f) informacji o wynikach badań nr [...] z dnia 9 marca 2020r. wydane przez Poradnię Psychologiczno - Pedagogiczną w S. na wykazanie faktu jego opóźnienia w rozwoju intelektualnym;
g) opinii psychologicznej z dnia 2 grudnia 2021r. wydanego przez M Sp. z o.o. w O. na wykazanie stanu emocjonalnego i niesprawności intelektualnej M. B.;
h) opinii z dnia 8 lutego 2022r. wydanej przez Szkołę podstawową nr [...] w C. na wykazanie faktu, iż dziecko niechętnie uczęszcza na zajęcia, nie robi postępów w nauce;
i) opinii neuropsychologicznej z dnia 20 marca 2023r. wydanej przez NZOZ Centrum Leczenia Zaburzeń OUN i wspierania rozwoju dzieci "K" Poradni Wielospecjalistycznej Psychologiczno Pedagogicznej na wykazanie stanu sprawności intelektualnej i emocjonalnej M. B.;
j) opinii lekarskiej z NSZOZ Przychodni "M" Sp. z o.o. poradni neurologicznej z dnia 13 lutego 2020r. na wykazanie niepełnosprawności intelektualnej o złożonej etiologii wcześniactwo z ekspozycją na niedotlenienie, kraniosynotoza, zaburzenia koordynacji ruchowej i opóźnienie rozwoju mowy - afazja typu motorycznego, hiperkinetyczne reakcje emocjonalne, a nadto, iż diagnoza wymaga dostosowania modelu nauczania;
k) harmonogramu zajęć M. B. w klasie III w Niepublicznej Specjalnej Szkole Podstawowej "A" w K. na wykazanie faktu, iż placówka, do której uczęszcza spełnia wymagania zawarte w dokumentacji medycznej dziecka;
l) opinii Niepublicznej Specjalnej Szkole Podstawowej A w K. z dnia 15 marca 2023r. na wykazanie jakie zajęcia ma zapewnione w placówce oświatowo - wychowawczej, jakie deficyty występują u dziecka, a nadto na fakt, iż dziecko ma problemy w wejściem w relacje z uczniami spoza klasy, przyjmuje pozycję wycofaną, bywa wycofany i wystraszony co skutkuje postępami w podjętych terapiach;
m) oceny funkcjonowania dziecka 2017/2018, 2018/2019, 2019/2020 w ramach programu Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dziecka prowadzonego w placówce ZSS Nr [...] przy ul. [...] na wykazanie faktu, iż M. B. był pod opieką logopedy, fizjoterapeuty oraz zajęć grupowych plastyczno - muzycznych w ośrodku przy ul. [...] w S.
W uzasadnieniu skargi skarżący m.in. wskazali, że wybór ośrodka nie stanowi uprawnienia gminy, lecz osób, do których należy podejmowanie decyzji w imieniu ucznia w wykonaniu konstytucyjnie gwarantowanego prawa do nauki i wyboru szkoły (art. 70 ust. 1 i 3 Konstytucji).
Ponadto wskazali, że pojęcia "najbliższej" szkoły podstawowej nie powinno się utożsamiać w prosty sposób z geograficzną bliskością wymienionych szkół do miejsca zamieszkania dziecka, lecz należy mieć na uwadze szczególne okoliczności danego przypadku, a ściślej - jeżeli "najbliższa" szkoła podstawowa nie może zapewnić dziecku odpowiednich metod pracy i nauki, dostosowanych do stopnia jego niepełnosprawności, to uczeń oraz jego rodzice (opiekunowie prawni) mogą mieć interes nie tylko faktyczny, ale i prawny w tym, aby dziecko uczęszczało do innej szkoły. Na "bliskość", o której mowa w przepisie, składają się zarówno element położenia geograficznego (odległość szkoły od miejsca zamieszkania), jak i element posiadania przez daną placówkę oświatową warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi element powinien być oceniany indywidualnie w świetle orzeczenia o niepełnosprawności danego dziecka. Szkołą najbliższą, o której mowa, jest w tej sytuacji tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia. Ten drugi element winien być oceniany indywidualnie w odniesieniu do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, którego zaleceń, o charakterze quasi-opinii biegłych, nie może modyfikować organ reprezentujący gminę .
Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie szkołą najbliższą w rozumieniu powyższego przepisu.
W ocenie skarżących Prezydent Miasta powinien wyjaśnić - realizując swoje ustawowe kompetencje z art. 127 ust. 13 pr.ośw. - dlaczego w jego ocenie "odpowiednią" dla ucznia formę kształcenia zapewni właśnie Szkoła Podstawowa Specjalna nr [...] funkcjonująca w Zespole Szkół Specjalnych nr [...] w S. przy ul. [...], a nie Niepubliczna Specjalna Szkoła Podstawowa "A" w K. przy ul. [...]. Wyjaśnienia tego wymaga chociażby istnienie wymogu dokonania przez organ administracyjny starannej analizy wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Skarżący zaakcentowali, że organy administracji publicznej zobowiązane są do działania na podstawie i w granicach prawa, co wynika wprost z konstytucyjnych zasad zawartych w art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Obowiązek działania zgodnego z prawem - niezależnie od formy prawnej załatwienia sprawy z zakresu administracji publicznej (decyzja, postanowienie, czynność materialno-techniczna, inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej) - wymaga od organu podjęcia aktywności ukierunkowanej na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, zebrania wszystkich istotnych dowodów koniecznych do jej załatwienia oraz ich wnikliwej oceny.
Zdaniem skarżących w sytuacji, w której organ twierdzi, że realizacja zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, zostanie zapewniona przez inną placówkę, która jest położona bliżej miejsca zamieszkania dziecka, powinien również wykazać, że ta najbliższa (geograficznie) placówka może zapewnić dziecku odpowiednie metody pracy i nauki, dostosowane do stopnia jego niepełnosprawności, dokonując w tym zakresie indywidualnej oceny w szczególności w świetle orzeczenia o niepełnosprawności i orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka. Należy przy tym zauważyć, że ocena potrzeb i możliwości niepełnosprawnego dziecka powinna być przez organ dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, z wykorzystaniem wiedzy fachowej oraz z uwzględnieniem, że skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 39 ust. 4 ustawy prawo ośw. musi być realne, zaś uprawnienie to jest ściśle skorelowane z obowiązkiem gminy (por. wyrok WSA w Gdańsku z 18 czerwca 2020 r., sygn. III SA/Gd 769/19, wyrok WSA w Poznaniu z 17 lutego 2021 r., sygn. II Sa/Po 398/20). Organ zaniechał wyjaśnienia stanu faktycznego i nie kierował się słusznym interesem obywateli.
Reasumując, skarżący wskazali, że brak prawidłowego uzasadnienia czynności z zakresu administracji publicznej nie pozwala zarówno adresatowi tej czynności, jak i Sądowi na poznanie motywów, jakimi kierował się organ podejmując takie, a nie inne rozstrzygnięcie, ponieważ nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ uzasadnia odmowne załatwienie wniosku w sposób lakoniczny, bez odniesienia się do realiów konkretnego przypadku.
Zdaniem skarżących organ zignorował zalecenia zawarte w orzeczeniu oraz fakt, iż ich syn dobrze funkcjonuje w obecnej placówce i wszelkie zmiany negatywnie wpływając na dalszy jego rozwój. Nie uzasadnił dlaczego nie ma możliwości dowozu dziecka do Ośrodka w K., a w aktach sprawy brak jakiegokolwiek dowodu, aby Ośrodek w S., spełniał warunki nauki i zaleceń lekarskich dla ich dziecka. Skarżący wskazali, że syn miał zajęcia w ramach Wczesnego Wspomaganie Rozwoju w ośrodku, który sugeruje Gmina, a przed podjęciem decyzji o wyborze szkoły skarżący sprawdzali program, który realizuje ten ośrodek i nie spełniał on zaleceń terapeutów, wymogów z opinii i dokumentacji medycznej jak i oczekiwań rodziców. Ponadto, decyzja o wyborze placówki w K. była podyktowana również tym, iż ich syn wcześniej uczęszczał do szkół na terenie Gminy S., a także w C., z których skarżący musieli zabrać dziecko najszybciej jak to było możliwe. Jedyną placówką, która w maju 2020r. był w stanie od razu przyjąć dziecko była szkoła "A" w K.
Nadto skarżący wskazali, iż obecnie syn rozpocznie czwartą klasę w placówce w K. Chłopiec jest bardzo pogodny, zaczął sypiać spokojnie, co umocniło w swojej decyzji rodziców dziecka, iż znajduje się w odpowiednim dla niego miejscu. Potwierdza to również opinia z dnia 15 marca 2023r. wydana przez Niepubliczną Specjalną Szkołę Podstawową "A" w K., z której w każdym polu obszaru działania wynika, iż dziecko chętnie podejmuje współpracę. Klasa do której uczęszcza jest nieliczna. Kompetencje komunikacyjne są na dobrym poziomie, chętnie uczestniczy w zajęciach, jest aktywny i ciekawy świata. Uczęszcza na zajęcia logopedyczne, angielski, uczy się czytania, pisania, matematyki, jest objęty terapią zaburzeń sensorycznych, bierze udział w biofeedback, zajęciach grupowych jak i indywidualnych. W opinii nadmienia się również o sukcesach, jakie dziecko osiągnęło w swojej edukacji w tej placówce. Wynika, iż cechuje go duże zaangażowanie w zajęciach, które proponuje mu placówka. Szczególną zmianą jaką należy podkreślić jest umiejętność nawiązywania relacji z dorosłymi i rówieśnikami w klasie. Dla porównania w opinii z lutego 2022r. wydanej przez szkołę w C. wskazuje się, iż dziecko na tamten czas ma trudności w nawiązywaniu relacji z rówieśnikami i nie podtrzymuje wcześniej nawiązanych kontaktów. Przejawia się w opinii poprzedniej placówki, że uczy się bez zrozumienia, ma problemy praktycznie w każdym obszarze działania, nie podejmuje działań z własnej inicjatywy.
Zdaniem skarżących ich syn powinien kontynuować terapię logopedyczną, psychologiczną, pedagogiczną, rehabilitacji ruchowej i inne zajęcia o charakterze terapeutycznym, w tym integracji sensorycznej, elementy treningu umiejętności społecznych, biofeedback.
Skarżący wskazali, że zajmując określone stanowisko Prezydent Miasta nie wykazał, możliwości prowadzenia tych zajęć w Ośrodku w S., pomimo że był zobligowany do wyczerpującego przedstawienia skarżącym takich wskazań. Powyższe świadczy o tym, że organ kierował się wyłącznie interesem ekonomicznym Gminy, a nie uzasadnionym interesem niepełnosprawnego dziecka i jego rodziców i bez dokładnego rozważenia stanu sprawy, wieku oraz potrzeb dziecka niepełnosprawnego zgodnie z przedłożoną dokumentacją, odmówił zapewnienia dowozu dziecka do szkoły, a także zwrotu kosztów dowozu ich syna do Ośrodka w K.
Ponadto skarżący wskazali, iż musieli syna przenosić kilka razy do innych placówek, w których dziecko nie było dobrze traktowane, było bardzo zestresowane, obecnie w szkole, do której uczęszcza czuje się bezpiecznie, chętnie do niej uczęszcza. Jest uczniem tej szkoły od maja 2022r. Jak wynika z dokumentacji medycznej - ma trudności adaptacyjne oraz reaguje lękiem w nowych sytuacjach. Jest bardzo wrażliwy emocjonalnie, często reaguje płaczem w sytuacjach trudnych i dla niego niezrozumiałych. W tym kontekście zmiana placówki byłaby niewskazana, gdyż mogłaby nasilać utrzymujące się deficyty rozwojowe prowadzące do regresu w funkcjonowaniu (Skarżący mają dobry kontakt z gronem pedagogicznym). Wobec tego, wskazania, która placówka szkolna będzie właściwa dla zapewnienia opieki stosownej do stopnia i rodzaju niepełnosprawności konkretnego dziecka, nie sposób pozostawiać uznaniu administracyjnemu organu, na którym spoczywa obowiązek zapewnienia dowozu, czy też uznaniu kierownictwa placówki szkolnej.
W ocenie skarżących obowiązek zapewnienia tego dowozu obejmuje swym zakresem odbiorcę wyjątkowego i szczególnego, czyli dzieci niepełnosprawne, zarówno w zakresie ruchowym, jak też w zakresie upośledzenia umysłowego. Ocena potrzeb i możliwości takich osób powinna więc być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, roztropny i delikatny, a przede wszystkim z wykorzystaniem wiedzy fachowej. Tylko bowiem opinia lekarza stosownej specjalności posiada walor bezstronnego i rzetelnego dowodu. Biorąc pod uwagę stan zdrowia syna skarżących niewskazana jest zmiana szkoły, a zaleca się kontunuowanie prowadzonej terapii w placówce dotychczasowej.
W odpowiedzi na skargę (z 26 września 2023 r.), zawierającej obszerne uzasadnienie, organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie w całości.
Powołując się na literalną treść przepisu art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy prawo oświatowe, organ stwierdził, iż skoro szkoła spełniająca wymogi art. 127 tej ustawy znajduje się na terenie gminy S. to nie ma podstaw spełnienia żądania finansowania dowozu dziecka do szkoły położonej w innej gminie. Organ zakwestionował również legitymację procesową skarżących jako rodziców bezpośrednio zainteresowanego dziecka.
Nadto organ wskazał, że nie podziela stanowiska skarżącego odnośnie niewyjaśnienia okoliczności sprawy, albowiem rozpoznając wniosek skarżących w przedmiocie dowozu dziecka, organ zapoznał się ze stanem zdrowia małoletniego wynikającym z dokumentacji złożonej przez stronę do wniosku, a następnie ustalił jaka placówka w S. będzie odpowiednia dla dziecka, o czym powiadomił skarżących - rodziców dziecka. Przyjmując argumentację przedstawioną przez stronę skarżącą, że najbliższa szkoła w rozumieniu tego przepisu, nie oznacza jakiejkolwiek szkoły najbliższej miejsca zamieszkania dziecka, lecz wyłącznie taką, która odpowiada potrzebom konkretnego dziecka, to w obrębie miasta S. szkoła taka właśnie się znajduje.
W konsekwencji, organ wykonując swoje obowiązki, za pośrednictwem pracowników merytorycznych w ustalony sposób zbadał, czy istnieje bliższa szkoła na terenie miasta, od tej wskazywanej przez stronę, która zaspokoi potrzeby ucznia, a także czy będzie dziecku zapewnione miejsce.
Zdaniem organu nie sposób zgodzić się także ze stwierdzeniem skarżących, że nie było pewności co do zapewnienia dziecku miejsca w szkole. Potwierdzenie takie zostało uzyskane.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, odmowa dowozu dziecka do szkoły w K. ( tj. poza miejscem zamieszkania) i jednocześnie odmowa zwrotu kosztów z tym związanych wynikała więc z faktu możliwości zapewnienia kształcenia uczniowi - M. B. w szkole na terenie miasta S. Stwierdzenie to wynikało z przeprowadzonej analizy przedłożonego wraz z wnioskiem orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz konsultacji z dyrektorem Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...] funkcjonującej w Zespole Szkół Specjalnych nr [...] w S. przy ul. [...]. W toku postępowania wyjaśniającego zweryfikowano czy placówka jest w stanie przyjąć ucznia i wypełnić zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Dyrektor Szkoły potwierdził możliwość przyjęcia chłopca do szkoły z dniem 1 września 2023 roku oraz zapewnił, że wszystkie zalecenia zawarte w ww. orzeczeniu może zrealizować. Wynika to z faktu zatrudnienia bardzo dobrze i wszechstronnie wykwalifikowanej kadry pedagogicznej, mającej doświadczenie w pracy z dziećmi z niepełnosprawnością intelektualną różnego stopnia. Ponadto wyposażenie placówki stwarza bardzo szerokie możliwości terapii, daje dzieciom możliwość rozwoju we wszystkich sferach przy zastosowaniu różnorodnych metod pracy (m.in. terapia SI, rehabilitacja, grota solna, tężnia solankowa, fototerapia, hydroterapia, Sala Doświadczania Świata, pracownia ceramiki, szkła artystycznego, pracownia kreatywności). Wbrew twierdzeniom skarżących dostępny jest również Biofeedback. Dodatkowo na terenach przyszkolnych dostępne są: specjalistyczny plac zabaw dostosowany do możliwości ucznia, wyposażony z sprzęt rehabilitacyjny, wielofunkcyjne boisko sportowe oraz Ogród Pollsensoryczny, w którym prowadzona jest hortikuloterapia oraz animaloterapia (dogoterapia i hipoterapia). Szczegółowe informacje dot. wsparcia ww. dziecka i możliwych terapii przedstawione zostały w piśmie z Zespołu Szkół Specjalnych nr [...] nr L.dz. [...] z dnia 6 września 2023 r. Reasumując, wskazana przez organ placówka spełnia wszystkie warunki wymienione w ramach zaleceń wydanych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka.
Organ podał, iż nie kwestionuje on prawa rodziców do wyboru systemu edukacyjnego (publicznego bądź niepublicznego), ani do wyboru konkretnej szkoły, w której ich dziecko będzie pobierało naukę. Niemniej ustawodawca zakreślił granice wydatkowania środków na pokrycie kosztów transportu i opieki ucznia niepełnosprawnego, wskazując, że ma to być najbliższa szkoła podstawowa. W drodze wykładni przyjęto, że ma to być najbliższa szkoła podstawowa zapewniająca naukę na warunkach orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.
W replice na odpowiedź na skargę z 22 stycznia 2024 r., skarżący powtórzyli swoje argumenty, dodając, iż wspomniany przez organ zarzut braku legitymacji procesowej jest bezzasadny.
Nadto skarżący m.in. wskazali, iż nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ uzasadnia odmowne załatwienie wniosku w sposób lakoniczny, bez odniesienia się do realiów konkretnego przypadku. Organ wykonawczy gminy nie ma dowolności przy realizacji obowiązków z art. 32 ust. 6, art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe i musi czynić ustalenia faktyczne zgodne z rzeczywistością. Działania organu gminy regulowane prawem nie mogą mieć cech dowolności.
W związku z czym w przywołanym orzeczeniu brak prawidłowego uzasadnienia aktu/czynności z zakresu administracji publicznej, stanowiącego jego integralną część, nie pozwala zarówno adresatowi tej czynności jak i Sądowi na poznanie motywów, jakimi kierował się organ podejmując takie, a nie inne rozstrzygnięcie.
W ocenie skarżących czynność organu Gminy nie została należycie uzasadniona, nie zawiera indywidulanej argumentacji. Postępowanie wyjaśniające przed podjęciem czynności nie zostało należycie przeprowadzone. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania w piśmie z dnia 11 lipca 2023 r. stanowiącym zaskarżoną czynność, organ nie dokonał wystarczającej oceny indywidualnego przypadku niepełnosprawnego dziecka, w kontekście orzeczenia Nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżących. Organ jedynie lakonicznie stwierdził po dokonaniu analizy zapisów zwartych w orzeczeniu, że na terenie Miasta funkcjonują placówki zapewniające kształcenie, wychowanie i profesjonalną opiekę dostosowaną do indywidulanych potrzeb każdego dziecka i zrealizujące wszystkie zalecenia zawarte w przedłożonym Orzeczeniu. Nie ma nawet wskazania jakie zalecenia są zawarte w opinii. Taka ocena organu ma charakter ogólny, nie jest poparta żadnymi działaniami wyjaśniającymi i co za tym idzie nie zawiera wystarczającego uzasadnienia.
Skarżący zwrócili uwagę, że dopiero po wniesieniu przedmiotowej skargi, organ podjął pewne działania wyjaśniające. Skarga datowana jest na 17 sierpnia 2023r., a wpłynęła do Urzędu Miejskiego dnia 29 sierpnia 2023r.
Skarżący wskazali, iż w dniu 5 lipca 2023r. została spisana notatka służbowa, z której wynika, iż przeprowadzono rozmowę telefoniczną z Dyrektorem Zespołu Szkół Specjalnych nr [...] na temat możliwości przyjęcia do klasy IV dziecka z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym oraz niepełnosprawnością ruchową afazją pozostaje bez zmian. Z treścią orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 26 kwietnia 2023r. Dyrektor placówki został zapoznany telefonicznie. Inaczej mówiąc, pracownik administracyjny przekazał informacje Dyrektorowi Szkoły, co jest zawarte w opinii. We wskazanej notatce jest zawarta jedynie informacja, iż Pani dyrektor została zapoznana z wydanymi zaleceniami dotyczącymi niezbędnych form wsparcia, celów rozwojowych i terapeutycznych oraz potrzebnych specjalistycznych sprzętów. Kryterium dostępności miejsca zostało całkowicie pominięte.
Zdaniem skarżących analiza pisma organu zawierającego zaskarżoną czynność odmowy zapewnienia dowozu wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że organ odmawiając skarżącym zapewnienia dowozu dziecka niepełnosprawnego do szkoły w K. nie pochylił się nad rodzajem niepełnosprawności ich syna oraz możliwościami jego kształcenia w odpowiedniej, adekwatnej do schorzenia i zaleceń zespołu orzekającego, szkole. W żaden sposób nie wykazano, iż wskazana placówka edukacyjna jest dostosowana do indywidualnych psychofizycznych potrzeb małoletniego ucznia, które wynikają z jego niepełnosprawności.
Nadto skarżący podnieśli, że w dniu 6 września 2023r., a więc po wniesieniu skargi, znalazła się w aktach informacja/opinia podpisana przez Dyrektora placówki przy ul. [...] w S., w której to zaczyna się posługiwać danymi personalnymi (wskazano imię, nazwisko, wiek), co może świadczyć, iż dopiero na tym etapie, a więc już po wydaniu czynności, zaczyna się rozpatrywać sprawę uwzględniając dobro konkretnego dziecka. Niemniej jednak, stwierdzenie w piśmie z dnia 6 września 2023r., iż Szkoła Podstawowa Specjalna nr [...] spełnia wszystkie warunki wymienione w ramach zaleceń w Orzeczeniu jest bardzo ogólnikowe. Przykładowo podając nie wiadomo np. ilu jest psychologów, iloma uczniami muszą się zajmować, w jakim rozmiarze mogliby prowadzić zajęcia z uczniem, uwzględniające rodzaj jego niepełnosprawności, pozwalające na jego dalszy rozwój.
Zdaniem skarżących w sprawie doszło do sytuacji, w której postępowanie wyjaśniające organ zaczął prowadzić dopiero po wydaniu zaskarżonej czynności, która - co należy zauważyć - została podjęta już w 12 - tym dniu po złożeniu wniosku o dowóz przez skarżącą. Organ w takim czasie nie miał praktycznie żadnych możliwości przeprowadzenia odpowiednich wyjaśnień, jedyne co, to przeprowadził rozmowę telefoniczną. Tymczasem to przed wydaniem spornej czynności organ powinien podjąć konkretne kroki w celu rzetelnego wyjaśnienia spornej kwestii i dopiero potem podjąć rozstrzygnięcie w sprawie.
Skarżący podkreślili, iż ich syn musiał mieć zapewnione miejsce w maju 2023r., a nie we wrześniu 2023r. Przyczyny nagłego zabrania dziecka z placówki z C. zostały opisane w skardze. Zostawienie dziecka na maj i czerwiec 2023r. w dotychczasowej placówce zagrażało jego zdrowiu, poczuciu bezpieczeństwa. Nastąpiła konieczność zapewnienia dziecku placówki w trybie natychmiastowym na maj i czerwiec, a następnie od września kolejnego roku szkolnego. Jednocześnie w notatce służbowej z dnia 5 lipca 2023r. nie wspomina się o zapewnieniu miejsca dziecku oraz nie wspomina o wskazaniu od jakiej daty miałoby to miejsce być zapewnione. Nie ma informacji, iż od kiedy terapia metodą EEG Biofeedback jest dostępna. W notatce służbowej z lipca 2023r. nie ma w ogóle mowy o terapii metodą EEG Biofeedback.
Ponadto skarżący wskazali, iż twierdzenie w odpowiedzi na skargę, że szczegółowe informacje dotyczące wsparcia dziecka i możliwych terapii przedstawione zostały w piśmie z Zespołu Szkół Specjalnych nr [...] L.dz. [...] z dnia 6 września 2023r., potwierdza, że zostały uzyskane po wniesieniu skargi. Jednocześnie organ nie załączył tego pisma do odpowiedzi na skargę, czym uniemożliwił zapoznanie się z nim stronie skarżącej. Akta administracyjne zawierają notatkę służbową z 5 lipca 2023r., pismo z dnia 6 września 2023r., orzeczenie o niepełnosprawności dziecka, orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z wyszczególnionymi zaleceniami jakie wobec ucznia należy stosować, to jednak nie zawierają żadnego materiału dokumentacyjnego pozwalającego na realną ocenę warunków realizacji tych zaleceń przez wskazaną przez Gminę szkołę.
Zdaniem skarżących organ powinien również wziąć pod uwagę opinie wychowawcy obecnej placówki, do której dziecko uczęszcza.
W ocenie skarżących to rodzicom przysługuje wybór szkoły, którzy w myśl Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej mają wyłączne prawo decydowania o swoim dziecku, co zagwarantowane jest w art. 70 ust. 1 i 3 Konstytucji RP. W tym wypadku wybór ośrodka nie stanowi uprawnienia gminy, nie pozostaje w gestii uznania administracyjnego, lecz należy do rodziców. Obowiązkiem zaś władz publicznych jest udzielanie pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej.
Skarżący nadmienili, iż każda zmiana szkoły dla ich syna jest ogromnym wyzwaniem, któremu towarzyszą traumatyczne przeżycia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j., Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia, ale także na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900, ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Kontrola powyższych aktów administracyjnych i czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana według kryterium legalności. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu lub czynności z przepisami obowiązującego prawa.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest podgląd, że odmowa zapewnienia uczniom dojazdu do szkoły jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem jest ona zaskarżalna skargą do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
W rozpatrywanej sprawie kwestionowana skargą jest czynność Prezydenta Miasta S. z dnia 11 lipca 2023r. znak: [...]) o odmowie uwzględnienia wniosku skarżących dotyczącego w dowozu dziecka do placówki oświatowo wychowawczej (doręczona skarżącym w dniu 27 lipca 2023 r.)
W związku z powyższym skarga podlegała merytorycznemu rozpatrzeniu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej czynności stanowił art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 910, zwanej dalej Prawem oświatowym), zgodnie z którym obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21, rok życia.
Podkreślić należy, że obowiązek zapewnienia przez gminę przewozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły jest realizacją konstytucyjnego prawa do nauki (art. 70 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Zgodnie z przepisem art. 70 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. W tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów i studentów. Warunki udzielania pomocy określa ustawa – Prawo oświatowe.
Podkreślenia wymaga również to, że wśród celów systemu oświaty, w art. 1 pkt 6 i 7 ustawodawca wskazał: możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną, niedostosowaną społecznie i zagrożoną niedostosowaniem społecznym, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami, jak również opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwienie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych. Zgodnie z art. 39 ust. 1 Prawa oświatowego, sieć publicznych szkół podstawowych powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego. W myśl zaś ust. 4 pkt 1 powołanego art. 39 Prawa oświatowego, obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia. Jednocześnie obowiązek gminy może być realizowany poprzez zwrot kosztów przejazdu ucznia, o którym mowa w pkt 1 art. 39 ust. 4 oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka, wymienionych w pkt 1 i 2, na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem, a rodzicami, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice (ust. 4 pkt 3).
Prawidłowa wykładnia przepisu art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego w zakresie mającym zastosowanie w przedmiotowej sprawie, prowadzi do konkluzji, że przepis ten przewiduje dwie formy realizacji obowiązku gminy zapewnienia uczniom niepełnosprawnym, wskazanym w przepisie, transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły. Pierwszą jest zapewnienie bezpośrednio przez gminę bezpłatnego transportu i opieki, a drugą, która może mieć zastosowanie wtedy, gdy dowożenie zapewniają rodzice - zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna, przy czym o wyborze rodzaju obowiązku gminy decydują rodzice dziecka. Innymi słowy, jeżeli dowożenia dziecka do szkoły nie zapewniają rodzice, to wówczas mogą żądać, ażeby gmina zapewniła ich dziecku bez-płatny transport i opiekę w czasie przewozu do najbliższej szkoły (por. wyroki WSA w Bydgoszczy z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 211/08, WSA w Łodzi z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 1097/17, WSA w Białymstoku z 27 października 2017 r.,sygn. akt II SA/Bk 550/17).
Wspomniane powyżej obowiązki gminy w zakresie zapewnienia niepełnosprawnym uczniom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły mają charakter zobowiązania przemiennego, co oznacza, że realizacja przez gminę jednej z alternatywnych powinności skutkuje wypełnieniem wskazanego obowiązku. Co istotne, wybór sposobu realizacji tejże powinności publicznoprawnej jest pozostawiony rodzicom dziecka, tzn., że jeśli wyrażają oni zamiar dowożenia do szkoły (ośrodka) i opieki nad dzieckiem, to organ nie może uchylić się od zawarcia umowy co do zwrotu kosztów przejazdu ucznia oraz jego opiekuna.
Sąd podziela ukształtowaną w orzecznictwie wykładnię systemową i celowościową sformułowania: "najbliższa szkoła podstawowa" oraz "najbliższa szkoła ponadpodstawowa". W ocenie Sądu, nie może budzić zatem wątpliwości, iż niepełnosprawni uczniowie, do których odnosi się przedmiotowy przepis, mogą różnić się rodzajem posiadanej niepełnosprawności, a także jej zakresem. Dowodzenia nie wymaga również twierdzenie, że nie każda placówka szkolna posiada warunki odpowiednie do kształcenia dzieci obciążonych wszelkiego rodzaju niepełnosprawnościami. Tak więc dla każdego indywidualnego przypadku, należy dokonywać wykładni sformułowania "najbliższa szkoła". Na przedmiotową "bliskość" składać się będzie zarówno element położenia geograficznego (odległość szkoły od miejsca zamieszkania), jak też element posiadania przez daną placówkę oświatową warunków umożliwiających kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności (por. wyroki NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. I OSK 1961/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r. sygn. I OSK 3298/14, z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. I OSK 1961/14, z dnia 11 października 2018 r. sygn. I OSK 2730/16 dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
To do oceny organu należy zatem rzeczowe ustalenie, na podstawie stosowanego materiału dowodowego, która placówka szkolna będzie właściwa dla zapewnienia opieki stosownej do stopnia i rodzaju niepełnosprawności konkretnego dziecka. Podkreślić należy, że odbiorcą uprawnień opisanych w omawianej regulacji prawnej są dzieci niepełnosprawne, zarówno w zakresie ruchowym, jak też w zakresie ograniczeń intelektualnych. Ocena potrzeb i możliwości takich osób powinna więc być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, roztropny i delikatny, a przede wszystkim z wykorzystaniem wiedzy fachowej. Ta zaś znajduje się m.in. w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Jest w nim opisany m.in. rodzaj niepełnosprawności (szczegółowa diagnoza), a także zalecenia dotyczące dalszego sposobu postępowania z dzieckiem (w tym także dotyczące dalszego kształcenia) wraz z uzasadnieniem.
Ustawowe obowiązki gminy w zakresie zapewnienia niepełnosprawnym uczniom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły są limitowane koniecznością ścisłego przestrzegania przepisów prawa, a także koniecznością zachowania dyscypliny finansów publicznych. Jeśli chodzi o podstawę prawną zawarcia umowy o finansowanie dowozu dziecka do placówki oświatowej przez jego rodziców, to – pomijając podstawy cywilnoprawne (art. 353¹ i następne k.c.) – fundamentalne znaczenie dla prawidłowego określenia zakresu obowiązków gminy ma przepis art. 39 ust. 4 pkt 1 prawa oświatowego. W przepisie tym prawodawca użył jednoznacznego i nie budzącego wątpliwości określenia "najbliższa szkoła", na oznaczenie placówki, do której gmina jest obowiązana zapewnić dowóz ucznia, względnie ów dowóz wykonywany przez rodziców sfinansować. Kwestionowanie znaczenia tego zwrotu byłoby oczywistym przykładem przekroczenia uprawnień organu, a także sądu, któremu nie wolno dokonywać wykładni wbrew prawu (contra legem). Również i sąd administracyjny ma bowiem obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP).
Zarzut skarżących, dotyczący naruszenia omawianego art. 39 ust. 4 pkt 1 prawa oświatowego, ma jednak w istocie nieco inny kontekst. Rzeczywistą podstawą skargi jest mianowicie kwestionowanie ustaleń dowodowych organu, dokonanych w zakresie możliwości objęcia rodzaju niepełnosprawności dziecka skarżących zakresem działalności placówki oświatowej, zlokalizowanej w S. W tym zaś kontekście sąd administracyjny – niebędący ani organem kolejnej instancji, ani nawet surogatem takiego organu – może badać jedynie zgodność z prawem przeprowadzonej przez organ procedury dowodowej (art. 75 – 88a k.p.a.), a nadto okoliczność, czy nie zostały przekroczone granice swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).
Sąd po zbadaniu akt sprawy oraz składanych przez strony pism nie stwierdził, aby danego rodzaju naruszenia prawa, materialnego bądź procesowego, miały miejsce. W ocenie Sądu organ działał prawidłowo, należycie ustalił stan faktyczny, nie przekroczył przyznanych mu granic oceny dowodów, i orzekł w granicach materialnoprawnej podstawy czynności. Żaden z zarzutów skargi nie znalazł zatem potwierdzenia. Należy dodatkowo wyjaśnić, że czynność prawna, polegająca na odmowie zawarcia umowy, nie jest decyzją administracyjną – dla dopuszczalności wydania tejże potrzebna jest szczególna norma prawna – a więc nie stosuje się tutaj wprost przepisu art. 107 § 3 k.p.a., ustanawiającego obligatoryjne składniki uzasadnienia. Zastosowanie ma w sprawie ogólna reguła wyjaśniania przesłanek rozstrzygnięcia (art. 11 k.p.a.), jednak zarówno z zaskarżonego aktu, jak i z treści skargi i późniejszych pism, wynika, iż zasady tej dochowano. Skarżący nie zgadzają się wprawdzie z ustaleniami dowodowymi organu, jednak nie oznacza to samo przez się, iż kwestionują zgodność tych ustaleń z prawem materialnym czy też procesowym.
W ocenie Sądu prawo wyboru placówki edukacyjnej, określone w art. 70 ust. 3 Konstytucji RP, nie może być odczytywane bez uwzględnienia innych regulacji prawnych, zawartych w ustawach – do których zresztą wprost (expressis verbis) odsyła ustrojodawca w art. 69 i art. 70 ust. 1-4 Konstytucji RP – w tym zwłaszcza w ustawie Prawo oświatowe. Dlatego Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko, że mając na względzie treść powoływanego wyżej art. 39 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe trudno oczekiwać, aby organy orzekające były zobowiązane do zapewnienia dowozu niepełnosprawnych dzieci i zapewnienia im opieki w każdym przypadku, gdy rodzice wskażą – ich zdaniem – najbardziej odpowiednią placówkę oświatową. Regulacja ta wyraźnie stanowi o obowiązku zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do placówki "najbliższej", a nie każdej wskazanej przez rodziców dziecka (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 lutego 2020 r., IV SA/Po 927/19, Baza NSA).
Przy ustalaniu placówki "najbliższej" bierze się zaś pod uwagę najbliżej położoną placówkę, która jest w stanie zapewnić realizację wszystkich zaleceń zawartych w danym orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie taką, która zapewni to w najlepszych warunkach. Taki wniosek jest zgodny z ogólnymi założeniami udzielania świadczeń pomocowych finansowanych ze środków publicznych, które ograniczają się zwykle do świadczeń "niezbędnych", a nie "najlepszych z możliwych".
Podsumowując, obowiązek Miasta zapewnienia bezpłatnego transportu (i opieki) do wskazanego we wniosku ośrodka zaktualizowałby się wyłącznie w sytuacji braku innej, bliższej placówki mogącej spełnić wymogi wynikające z orzeczenia. Tymczasem, jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, z przeprowadzonej analizy przedłożonego wraz z wnioskiem orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz konsultacji z dyrektorem Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...] funkcjonującej w Zespole Szkół Specjalnych nr [...] w S. przy ul. [...]. Dyrektor Szkoły potwierdził możliwość przyjęcia syna skarżących do szkoły z dniem 1 września 2023 roku oraz zapewnił, że wszystkie zalecenia zawarte w ww. orzeczeniu może zrealizować, ponieważ zatrudnia dobrze i wszechstronnie wykwalifikowaną kadrę pedagogiczną, mającą doświadczenie w pracy z dziećmi z niepełnosprawnością intelektualną różnego stopnia. Ponadto wyposażenie placówki stwarza bardzo szerokie możliwości terapii, daje dzieciom możliwość rozwoju we wszystkich sferach przy zastosowaniu różnorodnych metod pracy (m.in. terapia SI, rehabilitacja, grota solna, tężnia solankowa, fototerapia, hydroterapia, Sala Doświadczania Świata, pracownia ceramiki, szkła artystycznego, pracownia kreatywności), dostępny jest również Biofeedback. Dodatkowo na terenach przyszkolnych dostępne są: specjalistyczny plac zabaw dostosowany do możliwości ucznia, wyposażony z sprzęt rehabilitacyjny, wielofunkcyjne boisko sportowe oraz Ogród Pollsensoryczny, w którym prowadzona jest hortikuloterapia oraz animaloterapia (dogoterapia i hipoterapia).W związku z czym, wskazana przez organ placówka spełnia wszystkie warunki wymienione w ramach zaleceń wydanych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka.
W ocenie Sądu, brak dostatecznych podstaw, aby kwestionować wiarygodność stosownych oświadczeń złożonych w tym zakresie przez dyrektora ww. placówki i w konsekwencji oczekiwać od organu, na tym etapie sprawy, weryfikacji prawdziwości tych oświadczeń.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151p.p.s.a., skargę w całości oddalił.