III SA/Gl 851/24

III SA/Gl 851/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-02-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch /sprawozdawca/
Adam Pawlyta
Dorota Fleszer /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 lipca 2024 r. nr SKO.K/41.3/1457/2024/11145/DŁ w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: Kolegium, SKO) z dnia 29 lipca 2024 r., znak: SKO.K/41.3/1457/2024/11145/DŁ, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: k.p.a.) oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018, poz.570) po rozpoznaniu wniosku S. S. (dalej: skarżący, strona), o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z dnia 21 maja 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] (dalej: organ I instancji) z 30 lipca 2021 r. nr [...] dotyczącej skierowania skarżącego posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii "AM, B1,B", na badania psychologiczne, utrzymało ww. decyzję z dnia 21 maja 2024 r.
Decyzje tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Starosta [...] decyzją z dnia 30 lipca 2021r. nr [...] skierował skarżącego, posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii "AM, B1, B", na badania psychologiczne.
Decyzja ta na skutek wniesionego odwołania została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 listopada 2021r. nr [...].
Następnie skarżący pismem z dnia 2 kwietnia 2024r. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty [...] z dnia 30 lipca 2021r. nr [...] w przedmiocie skierowania skarżącego, posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii "AM, B1, B", na badania psychologiczne na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 19 i art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a.
W treści wniosku wskazał, że jest osobą nieposiadającą adresu meldunku, w roku 2017 za właściwego miejscowo do wydania decyzji o nadaniu uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz wydania dokumentu prawa jazdy kat. "AM, B1, B" zmuszony był złożyć oświadczenie jego matki J. S., będącej właścicielem lokalu, iż przebywa w wymiarze ponad 180 dni w ciągu roku w lokalu mieszkalnym w G. przy ul. [...], gdzie zaspokaja swoje potrzeby mieszkaniowe. Dalej we wniosku stwierdził, że z uwagi na pozostawanie w latach 2013 - 04.2023 w związku nieformalnym część czasu spędzał (i mieszkał) ze swoją partnerką, zamieszkałą w C., to dla ułatwienia sobie panowania nad wszelką kierowaną do niego korespondencją urzędową wszędzie podawał jeden adres do korespondencji, a mianowicie adres spółki G Sp. z o.o., której jest prezesem zarządu, z siedzibą w Z. przy ul. [...]. Następnie wnioskodawca podkreślił, iż lokal w Z. nie był lokalem mieszkalnym, jest to warsztat mechaniczny z wydzielonymi pomieszczeniami biurowymi i socjalnymi, a on sam we wskazanym przedziale czasu nie korzystał z niego w celu zaspokojenia potrzeb mieszkalnych, czy bytowych. Zatem w ocenie wnioskodawcy Starosta [...] nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 19 k.p.a., tj. urzędowego obowiązku przestrzegania swojej właściwości miejscowej określonej w art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a.
W związku z powyższym po rozpoznaniu wniosku skarżącego, o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia 21 maja 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia 30 lipca 2021r., nr [...] w przedmiocie skierowania skarżącego posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii "AM, B1,B", na badania psychologiczne.
W uzasadnieniu ww. decyzji Kolegium wskazało, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła przesłanka wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, na którą powoływała się strona, gdyż w dacie wydania przedmiotowego orzeczenia, organem właściwym do wydania przedmiotowej decyzji był Starosta [...].
Nadto SKO wskazało, że w czasie prowadzenia postępowania w zakresie cofnięcia prawa jazdy oraz po wydaniu decyzji z dnia 30 lipca 2021r. nr [...], w żadnym miejscu ani momencie skarżący nie wskazał by nie miał miejsca zamieszkania w Z., przy ul. [...], mimo że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania był informowany o treści art. 41 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania strony oraz ich pełnomocnicy i przedstawiciele mają obowiązek zawiadomić organ o każdej zmianie swego adresu. Ponadto skarżący również w kierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach odwołaniu od przedmiotowej decyzji także jako swój adres podał Z., ul. [...], i nie kwestionował właściwości Starosty [...] do wydania decyzji w zakresie skierowania na badanie psychologiczne i nie wskazał by nie miał miejsca zamieszkania w Z. przy ul. [...], a jedynie kwestionował zasadność jej wydania.
Od ww. decyzji z 21 maja 2024 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek z dnia 12 czerwca 2024 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy.
We wniosku skarżący wskazał, że nie miał miejsca zamieszkania w Z., a najczęściej przybywał w mieszkaniu w G., przy ul. [...], okresowo również w mieszkaniu w C.. Z kolei adres w Z. przy ul. [...] był jedynie adresem do doręczeń. Wobec powyższego Starosta [...] nie był organem właściwym miejscowo i przed wydaniem decyzji w sprawie winien dokonać weryfikacji swojej właściwości. Dalej skarżący zarzucił, że bezpodstawne jest powoływanie się przez SKO na art. 41 k.p.a., bowiem stanowi on o obowiązku zawiadomienia stron postępowania o każdej zmianie swojego adresu, a adres do doręczeń w postępowaniu nie jest związany z miejscem zamieszkania. Skarżący podkreślił, że strona w podaniu jest zobowiązania wskazać adres do doręczeń oraz poinformować o każdej zmianie adresu. Natomiast to organ - wszczynając postępowanie z urzędu - obowiązany jest ustalić adres do doręczeń i pouczyć stronę o obowiązku poinformowania o zmianie adresu i o konsekwencjach prawnych określonych w art. 41 § 2 k.p.a.
Wspomniany wyżej wniosek skarżącego z dnia 12 czerwca 2024 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, po jego rozpoznaniu został rozstrzygnięty przez SKO zaskarżoną decyzją z 29 lipca 2024 r., która utrzymała w mocy decyzję Kolegium z dnia 21 maja 2024 r., nr [...] i decyzja ta stała się ostateczna.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z 29 lipca 2024 r. SKO wskazało m.in. że
zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
W myśl art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Stosownie do art. 157 § 1 i 2 k.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 k.p.a. jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji (art. 158 § 1 k.p.a.).
Stosownie do art. 159 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1. Na postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji służy stronie zażalenie (art. 159 § 2 k.p.a.).
Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Obowiązek ten ciąży na organie w momencie wszczęcia postępowania, jak również w każdym stadium postępowania administracyjnego. Jednakże o naruszeniu właściwości decydują kryteria obiektywne, tj. przepisy prawa, z których wynika, że sprawa podlegała właściwości organu administracji publicznej.
Z kolei jak wynika z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się w innych sprawach - według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.
Zdaniem SKO powyższego obowiązku organy dopełniły, bowiem w zawiadomieniu z 9 czerwca 2021 r. Prezydent Miasta G. przekazał sprawę zgodnie z właściwością Staroście [...], z kolei ten zawiadomieniem o wszczęciu postępowania z 23 czerwca 2021 r., skierowanym do skarżącego na adres [...] Z., ul. [...], pouczył stronę, że zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organu administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, a w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowych adres ma skutek prawny. SKO zaznaczyło, iż strona już od 2021 r. nie tylko odbierała korespondencję pod adresem [...] Z., ul. [...], ale również sama wskazywała go w swoich pismach kierowanych do kolejnych organów, jak choćby w odwołaniu z 22 września 2021r. od trzech decyzji Starosty [...]. Co istotne, wobec odwołania (rozumianego jako rodzaj podania) Ustawodawca przewidział konkretne wymogi formalne, w tym wskazanie adresu. Wskazuje na to treść przepisu art. 63 § 2 k.p.a., zgodnie z którą podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres, również w przypadku złożenia podania w postaci elektronicznej oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych.
SKO wskazało, że w przypadku wszczęcia postępowania z urzędu, tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, organ administracji publicznej obowiązany jest ustalić rzeczywisty adres strony. Samo zaś miejsce zamieszkania zostało zdefiniowane w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny i zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Kolegium zaznaczyło, że organ I instancji zbadał swoją właściwość z urzędu i skierował pierwsze pismo w sprawie na adres strony, który był jej nie tylko jej adresem do korespondencji, ale również adresem zamieszkania i który w przypadku zmiany strona winna była zaktualizować poprzez poinformowanie organu.
Skarżący nie tylko nie poinformował o takiej ewentualnej zmianie, ale również przez cały czas w swoich pismach posługiwał się adresem Z., ul. [...], pod który od samego początku była kierowana do niego wszelka korespondencja.
Ponadto, przepis art. 63 § 2 k.p.a. nakłada na stronę obowiązek wskazania adresu zamieszkania, a nie adresu do doręczeń. Ten bowiem w przypadku gdy różni się od adresu zamieszkania, winien być podany dodatkowo i niezależnie od adresu zamieszkania.
W ocenie Kolegium brak było podstaw do kwestionowania właściwości Starosty [...] do wydania badanej decyzji z dnia 1 lipca 2021r. nr [...], skoro w trakcie prowadzonego postępowania przez organ I instancji i organ odwoławczy strona nie informowała o zmianie swojego miejsca zamieszkania do czego była zobowiązana przez ww. art. 41 k.p.a.
Kolegium podkreśliło, że na prawidłowość decyzji nie może wpływać zmiana okoliczności w zakresie miejsca zamieszkania strony, których sama strona nie podnosiła w trakcie trwania postępowania. Odmienna interpretacja godziłaby w zasadę trwałości decyzji, ponieważ w każdym przypadku, gdy właściwość organu administracji publicznej ustalana jest na podstawie miejsca zamieszkania strony, a informacja o jego zmianie winna być przez nią przekazana organowi, mogłaby ona żądać wzruszenia wydanej decyzji twierdząc, że organ nie był właściwy miejscowo do jej wydania.
W konsekwencji SKO nie stwierdziło, by w sprawie zachodziła przesłanka wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości.
Na ww. decyzję SKO z dnia 29 lipca 2024 r. skarżący wniósł 16 września 2024r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to:
1. art. 7 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez pominięcie, że argumenty wskazane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie dotyczyły tego, że skarżący miał nie zaktualizować swojego adresu, ale tego, że organ nie podjął w ogóle jakichkolwiek działań w celu ustalenia miejsca zamieszkania strony, a co za tym idzie, także ustalenia miejsca własnej właściwości,
2. art. 19 w zw. z art. 21 § 1 pkt. 3 k.p.a. oraz art. 63 § 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że adres podawany w pismach jest równoznaczny z adresem, który powinno zawierać podanie, podczas gdy skarżący nie kierował wobec organu podania, a także poprzez stwierdzenie, że organy postępowania administracyjnego nie są zobowiązane z urzędu ustalić miejsca zamieszkania strony, a zatem także swojej właściwości miejscowej, podczas gdy w niniejszej sprawie Starosta [...] nie podjął jakichkolwiek działań w celu ustalenia swojej właściwości miejscowej, w szczególności nie zapytał skarżącego o jego adres zamieszkania celem weryfikacji prawidłowości podejmowanej przez niego decyzji, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji, która winna być uznana za nieważną jako wydana z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej - art. 156 § 1 pkt. 1) k.p.a.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Katowicach.
W razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji lub umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 PPSA skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona m.in. wskazała, że skarżący nie miał stałego miejsca zamieszkania w Z.. Najczęściej przebywał w mieszkaniu swojej matki J. S. z zamiarem stałego pobytu (G., ul. [...]), na którą to okoliczność do dokumentacji w sprawie wydania uprawnień przez Prezydenta Miasta G. skarżący złożył stosowne oświadczenie swojej matki, jako właściciela lokalu w G. - a to w ramach prawidłowo przeprowadzonej przez Prezydenta Miasta G. określonej wymogami k.p.a. procedury badania swojej właściwości miejscowej. Okresowo przebywał również w mieszkaniu swojej ówczesnej partnerki w C.
Skarżący zaznaczył, że w celu płynnego odbioru korespondencji wskazał adres do doręczeń jako ul. [...] w Z. a jest to adres spółki G Sp. z o.o., w której jako prezes zarządu pracował i przebywał prawie codziennie. Wskazany adres był jednak jedynie adresem do doręczeń.
Skarżący podkreślił, iż nie zmienił adresu zamieszkania, stale przebywał w G. Natomiast adres do doręczeń pism w postępowaniu administracyjnym nie jest związany z miejscem zamieszkania. Strona w podaniu obowiązana jest wskazać adres do doręczeń oraz informować o każdej zmianie adresu. Wszczynając postępowanie z urzędu organ administracji publicznej obowiązany jest ustalić adres do doręczeń oraz pouczyć stronę o obowiązku poinformowania o zmianie adresu i o konsekwencjach prawnych określonych w art. 41 § 2 k.p.a. Konsekwencją niedostosowania się do omawianej regulacji jest natomiast przyjęcie fikcji prawnej doręczenia na nieaktualny adres, oczywiście po uprzednim pouczeniu strony o takiej możliwości, a nie jak sugeruje organ brak możliwość stwierdzenia nieważności decyzji.
Skarżący zadał pytanie skąd organ wie, że podany adres był "również adresem zamieszkania", skoro tego nie sprawdził i na jakiej podstawie przedmiotowe twierdzenie zostało wysnute? W ocenie skarżącego, właśnie przyjęcie tego rodzaju rozumowania w sprawie, pozbawione podstawy logicznej, stało u podstaw wydania decyzji przez Starostę [...]. Potwierdza to fakt automatyzmu przyjmowania przez organy, że adres pod którym strona odbiera korespondencję jest jednocześnie jej adresem położonym w miejscu zamieszkania.
Skarżący podkreślił, iż przedłożył oświadczenie swojej matki, właściciela lokalu położonego w G. przy ul. [...] o tym, że zamieszkiwał on w tym właśnie lokalu, mając wolę przebywania w tym miejscu. Natomiast organ w zaskarżonej decyzji zignorował ten dowód, poprzestając na stwierdzeniu, że adres w Z. jest adresem zarówno do doręczeń, jak i adresem zamieszkania, bez jakiejkolwiek podstawy w tym zakresie.
W ocenie strony Starosta [...] nie podjął jakichkolwiek kroków w celu ustalenia jego miejsca zamieszkania. Poprzestał on na stwierdzeniu, że skoro skarżący odbierał korespondencje w Z. tj. w swoim zakładzie pracy (siedziba spółki G Sp. z o.o.), to najpewniej zamieszkuje pod danym adresem. Skarżący zaakcentował, że Starosta [...] nie podjął żadnych kroków w celu ustalenia czy skarżący zamieszkuje na terenie powiatu [...], czy też w innej miejscowości w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego - "Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu". Jeżeli dana osoba zameldowała się pod określonym adresem na pobyt stały, to fakt ten świadczy o tym, że zamierza ona stale mieszkać w tym lokalu - miejscowość, w której ona się znajduje, jest jej miejscem zamieszkania. W przypadku gdy dana osoba nie jest nigdzie zameldowana na pobyt stały, organ administracji powinien samodzielnie dokonać oceny na podstawie zebranych dowodów, czy pobyt strony w danej miejscowości ma stały charakter. Dalej strona stwierdziła, że miejscem pobytu strony jest miejscowość, w której ta osoba przebywa, nie mając zamiaru stałego zamieszkiwania w niej. Natomiast ustalenie właściwości miejscowej według miejsca pobytu strony będącej osobą fizyczną jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy strona nie ma miejsca zamieszkania w kraju.
Skarżący podkreślił, iż odbierał korespondencję w Z., ale zamieszkiwał w G. Natomiast organ mylnie stwierdził, że w niniejszym postępowaniu doszło do zmiany adresu. W czasie trwania postępowania skarżący nigdy nie zaprzestał zamieszkiwać w G., ale też nie zmienił się jego adres, w którym podejmował on korespondencję. W rzeczywistości w jego przypadku nie doszło do zmiany miejsca zamieszkania, bowiem skarżący przez cały ten czas zamieszkiwał w G.
Tym samym skoro skarżący podał adres pod którym faktycznie przebywał w godzinach w których odbiera się pocztę (co do zasady 8:00 - 15:00), dopełnił on powyższym obowiązkom, natomiast organ nie dopełnił swojego obowiązku zbadania tego czy jest w sprawie właściwym. Starosta [...], wbrew twierdzeniom organu, nie podjął starań w celu ustalenia miejsca zamieszkania (a nie adresu, pod którym adresat będzie odbierał korespondencję). W konsekwencji powyższego zdaniem strony obecnie w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja, która obarczona jest wadą nieusuwalną stanowiącą przesłankę do jej wyeliminowania z obiegu prawnego. W ocenie strony w przedmiotowej sprawie organem właściwym winien być Prezydent Miasta G.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Nadto Kolegium wskazało, że pierwsze pismo w przedmiotowej sprawie zostało skierowane na adres strony, który był nie tylko jej adresem do korespondencji, ale również adresem zamieszkania i który w przypadku zmiany strona winna była zaktualizować poprzez poinformowanie organu. W trakcie prowadzonego postępowania przez organ I instancji, jak również przez organ odwoławczy strona nie informowała o zmianie swojego miejsca zamieszkania do czego była zobowiązana przez art. 41 k.p.a. Na prawidłowość decyzji nie może wpływać zmiana okoliczności w zakresie miejsca zamieszkania strony, których sama strona nie podnosiła w trakcie trwania postępowania. Odmienna interpretacja godziłaby w zasadę trwałości decyzji, ponieważ w każdym przypadku, gdy właściwość organu administracji publicznej ustalana jest na podstawie miejsca zamieszkania strony, a informacja o jego zmianie winna być przez nią przekazana organowi, mogłaby ona żądać wzruszenia wydanej decyzji twierdząc, że organ nie był właściwy miejscowo do jej wydania.
Ponadto Kolegium stwierdziło, że podnoszone we wniosku, a następnie w skardze okoliczności pozostają bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy ponieważ organy nie dopuściły się zarzucanych naruszeń prawa podnoszonych w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., rozstrzygnięcie organu podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Podkreślić przy tym należy, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, w braku miejsca zamieszkania w kraju – według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron, a jeśli nie ma w kraju miejsca zamieszkania (siedziby) lub pobytu – według ostatniego miejsca zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju. Brzmienie przepisu wskazuje zatem, że według ogólnej zasady, ustalenia organu właściwego miejscowo do załatwienia sprawy dokonuje się według miejsca zamieszkania strony lub ewen-tualnie według miejsca jej pobytu. Dopiero w sytuacji braku możliwości ustalenia miejsca zamieszkania lub pobytu strony, organ właściwy miejscowo określa się według ostatniego miejsca zamieszkania lub ostatniego miejsca pobytu. Z kolei według art. 21 § 2 k.p.a., jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca – do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy.
Przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "miejsca zamieszkania". W konsekwencji przy ustaleniu miejsca zamieszkania strony zasadne jest posiłkowanie się treścią art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm., dalej cyt. jako: KC), zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle tego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Tak rozumiane zamieszkanie nie sprowadza się zatem do zameldowania, choć w praktyce fakt meldunku w istocie stanowi dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa w danej miejscowości z zamiarem pobytu. W myśl bowiem art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1397 ze zm.) pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, pobytem zaś czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem.
Odnosząc powyższe ustalenia do rozpoznawanej sprawy należy uznać, że miejscem zamieszkania skarżącego były Z. ponieważ organ I instancji zbadał swoją właściwość z urzędu i skierował pierwsze pismo w sprawie na adres strony, który był nie tylko jej adresem do korespondencji, ale również adresem zamieszkania i który w przypadku zmiany strona winna była zaktualizować poprzez poinformowanie organu.
Nadto skarżący nie tylko nie poinformował o takiej ewentualnej zmianie, ale również przez cały czas w swoich pismach posługiwał się adresem Z., ul. [...], pod który od samego początku była kierowana do niego wszelka korespondencja organów.
Ponadto, przepis art. 63 § 2 k.p.a. nakłada na stronę obowiązek wskazania adresu zamieszkania, a nie adresu do doręczeń. Ten bowiem w przypadku gdy różni się od adresu zamieszkania, winien być podany dodatkowo i niezależnie od adresu zamieszkania.
W ocenie Sądu brak było podstaw do kwestionowania właściwości Starosty [...] do wydania badanej decyzji z dnia 30 lipca 2021r. nr [...], skoro w trakcie prowadzonego postępowania przez organ I instancji i organ odwoławczy strona nie informowała o zmianie swojego miejsca zamieszkania i adresu co do zmiany którego była zobowiązana przez ww. art. 41 k.p.a.
Sąd podzielił stanowisko SKO, że w przypadku wszczęcia postępowania z urzędu, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, organ administracji publicznej obowiązany jest ustalić rzeczywisty adres strony (por. G. Łaszczyca [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks..., t. 1, s. 443; wyrok WSA w G. z 7.11.2008 r., IV SA/Gl 138/08, LEX nr 500756).
Samo zaś miejsce zamieszkania zostało zdefiniowane w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny i zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd zauważył, że organ I instancji zbadał swoją właściwość z urzędu i jak to było już wspomniane skierował pierwsze pismo w sprawie na adres strony, który był jej nie tylko jej adresem do korespondencji, ale również adresem zamieszkania i który w przypadku jego zmiany powodował, że strona powinna była poinformować organ, czego nie uczyniła lecz przez cały czas w swoich pismach posługiwała się adresem Z., ul. [...], pod który od samego początku była kierowana przez organy do niej wszelka korespondencja.
Sąd podziela też pogląd organów, iż przepis art. 63 § 2 k.p.a. nakłada na stronę obowiązek wskazania adresu zamieszkania, a nie adresu do doręczeń.
W świetle dotychczasowych rozważań oznacza to, że w okolicznościach tej sprawy organem właściwym do wydania decyzji Starosty [...] z dnia 30 lipca 2021r., nr [...] w przedmiocie skierowania skarżącego posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii "AM, B1,B", na badania psychologiczne był Starosta [...] – jako organ właściwy ze względu na ustalone w sprawie jego ostatnie miejsce zamieszkania. Nie sposób bowiem wyciągnąć wniosku, że Z. przestały być centrum spraw życiowych skarżącego, bowiem w trakcie toczącego się przed organami postepowania w sprawie skierowania skarżącego posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii "AM, B1,B", na badania psychologiczne nigdy nie podnosił, że w tej miejscowości nie zamieszkiwał lecz w praktyce potwierdzał ten fakt chociażby przez odbieranie korespondencji w przedmiotowej sprawie.
W związku z twierdzeniami skarżącego w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie przepis art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., który stanowi, że właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron, a jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.
Powszechnie przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie, że kluczowe znaczenie z punktu widzenia doręczenia przez organ pism stronie ma miejsce zamieszkania (faktyczne zamieszkiwanie), a nie zameldowania strony (prawne mieszkanie). Zameldowanie bowiem nie dowodzi jeszcze zamieszkiwania w danej miejscowości, a tym samym adres zameldowania nie przesądza jeszcze o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. Wnioski takie wypływają z treści art. 42 § 1 k.p.a., który posługuje się pojęciem mieszkania, a nie miejsca zameldowania na pobyt (stały lub czasowy).
Kodeks postępowania administracyjnego nie definiuje pojęcia "mieszkania" i w tej kwestii należy odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego, w którym ustawodawca posłużył się pojęciem miejsca zamieszkania, które należy potraktować jako synonim użytego w k.p.a. "mieszkania", gdyż zamieszkiwać można wyłącznie w mieszkaniu (lokalu mieszkalnym). Art. 25 Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1025) przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej nakazuje rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, chodzi zatem o aktualne centrum życiowej działalności konkretnego człowieka. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w której koncentrują się jej czynności życiowe, i to bez względu na adres jej zameldowania. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, a mianowicie koncentracji aktywności życiowej w określonej miejscowości.
W konsekwencji obowiązkiem organów było w pierwszej kolejności wyjaśnienie okoliczności mogących rzutować na prawidłowość doręczenia skarżącemu decyzji organów w trybie art. 42 k.p.a., a więc ustalenie czy doręczenie dokonane zostało skutecznie i czy w związku z tym decyzje zostały wprowadzone do obrotu prawnego.
W rozpoznawanej sprawie strona od początku postępowania w sprawie skierowania skarżącego posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii "AM, B1,B", na badania psychologiczne nie kwestionowała, iż zamieszkuje pod adresem Z., ul. [...], ale również sama wskazywała go w swoich pismach kierowanych do kolejnych organów.
W związku z powyższym Sąd uznał, iż organy ustaliły adres zamieszkania strony, a w konsekwencji prawidłowo ustaliły właściwość miejscową organu.
Odnosząc się do zarzutu strony, że organ nie podjął w ogóle jakichkolwiek działań w celu ustalenia miejsca zamieszkania strony, a co za tym idzie, także ustalenia miejsca własnej właściwości, Sąd uznał opierając się o powyższe rozważania, iż organy należycie dopełniły swego obowiązku w zakresie ustalenia właściwości miejscowej organu.
Natomiast odnosząc się do argumentacji skarżącego o naruszeniu przez organy art. 19 w zw. z art. 21 § 1 pkt. 3 k.p.a. oraz art. 63 § 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że adres podawany w pismach jest równoznaczny z adresem, który powinno zawierać podanie, podczas gdy skarżący nie kierował wobec organu podania, należy zauważyć, że osoba należycie dbająca o swoje interesy powinna zabezpieczyć sposób odbioru korespondencji i przekazywania jej o tym informacji.
W ocenie Sądu organy jednoznacznie ustaliły adres zamieszkania strony, co w konsekwencji dało podstawę do wydania decyzji przez organ właściwy miejscowo tj. Starostę [...] i tym samym decyzja została prawidłowo doręczona w trybie art. 42 k.p.a. stronie i weszła ona do obrotu prawnego. Zatem w rozpoznawanej sprawie właściwym do wszczęcia postępowania był Starosta [...] miejscowo właściwy ze względu na miejsce zamieszkania strony.
Podsumowując, Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził w przedmiotowej sprawie naruszenia zasad postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy jak również przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Żaden z zarzutów skargi nie zasługiwał na uwzględnienie.
Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.