III SA/GL 848/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, uznając Starostę za właściwego miejscowo.
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji o skierowaniu go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, zarzucając organowi I instancji brak właściwości miejscowej. Skarżący twierdził, że podany adres był jedynie adresem do doręczeń, a jego faktyczne miejsce zamieszkania było inne. Sądy administracyjne uznały jednak, że Skarżący nie kwestionował swojego adresu w toku postępowania, a organ prawidłowo doręczał mu pisma i pouczał o obowiązku informowania o zmianie adresu. W związku z tym, sąd oddalił skargę.
Sprawa dotyczyła skargi S.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymującą w mocy decyzję Starosty o skierowaniu Skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Starosty, argumentując, że organ nie był właściwy miejscowo, ponieważ podany przez niego adres był jedynie adresem do doręczeń, a nie miejscem zamieszkania. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności, wskazując, że Skarżący odbierał korespondencję pod wskazanym adresem i nie informował o jego zmianie, mimo pouczenia o art. 41 k.p.a. Skarżący w skardze do WSA podtrzymał zarzuty, twierdząc, że organ nie podjął działań w celu ustalenia jego miejsca zamieszkania i właściwości miejscowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd uznał, że definicja 'mieszkania' w kontekście doręczeń i adresu do korespondencji nie musi być tożsama z miejscem stałego zamieszkania, a organ nie ma obowiązku samodzielnego ustalania adresu strony, jeśli ta podaje konkretny adres. Skoro Skarżący nie kwestionował swojego adresu w toku postępowania i odbierał korespondencję pod wskazanym adresem, nie można skutecznie zarzucać nieważności decyzji z powodu naruszenia przepisów o właściwości miejscowej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie ma obowiązku samodzielnego ustalania miejsca zamieszkania strony, jeśli strona podaje konkretny adres do doręczeń i nie kwestionuje go w toku postępowania. Obowiązek informowania o zmianie adresu spoczywa na stronie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że adres do doręczeń podany przez stronę jest dla organu wiążący, a pojęcie 'mieszkania' w kontekście doręczeń nie musi być tożsame z miejscem stałego zamieszkania. Strona ma obowiązek informować o zmianie adresu, a organ nie ma podstaw do wątpienia w prawidłowość podanego adresu, jeśli strona go nie kwestionuje.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji.
Prd art. 114 § 1
Ustawa Prawo o ruchu drogowym
Starosta jest organem właściwym do wydania decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 19
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 21 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 41 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona ma obowiązek informowania organu o każdej zmianie swojego adresu.
k.p.a. art. 63 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona ma obowiązek podania w podaniu adresu.
P.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 25
Kodeks cywilny
Definicja miejsca zamieszkania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ administracji nie ma obowiązku samodzielnego ustalania miejsca zamieszkania strony, jeśli strona podaje adres do doręczeń i nie kwestionuje go w toku postępowania. Strona ma obowiązek informowania organu o zmianie adresu. Adres do doręczeń nie musi być tożsamy z miejscem stałego zamieszkania. Brak kwestionowania adresu w toku postępowania uniemożliwia skuteczne podniesienie zarzutu nieważności po jego zakończeniu.
Odrzucone argumenty
Starosta nie był właściwy miejscowo, ponieważ nie ustalił faktycznego miejsca zamieszkania Skarżącego. Adres podany przez Skarżącego był jedynie adresem do doręczeń, a nie miejscem zamieszkania. Organ nie podjął działań w celu ustalenia właściwości miejscowej.
Godne uwagi sformułowania
pojęciu mieszkania przypisuje się znaczenie konwencjonalne, zgodne z oświadczeniem strony, niezależnie od tego, czy istotnie podany przez nią adres stanowi rzeczywiste miejsce jej zamieszkiwania. nie może zatem oczekiwać, że negując prawidłowość ustalenia miejsca jego zamieszkania po zakończeniu postępowania administracyjnego będzie mógł skutecznie postawić zarzut nieważności z powodu naruszenia przepisów o właściwości miejscowej organu administracji publicznej.
Skład orzekający
Krzysztof Wujek
przewodniczący
Dorota Fleszer
sprawozdawca
Adam Pawlyta
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia adresu do doręczeń i miejsca zamieszkania w kontekście właściwości miejscowej organu administracji oraz obowiązków strony w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy strona nie kwestionuje adresu w toku postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z właściwością miejscową i adresem do doręczeń, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Adres do doręczeń to nie zawsze miejsce zamieszkania – kiedy organ jest właściwy miejscowo?”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gl 848/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Pawlyta
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 156 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 lipca 2024 r. nr SKO.K/41.3/1440/2024/11003/DŁ w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 29 lipca 2024 r., SKO.K/41.3/1440/2024/11016/DŁ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję SKO z 21 maja 2024 r., [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty T. (dalej: Starosta) z 1 lipca 2021r. nr [...] w przedmiocie skierowania S. S. (dalej: Skarżący) na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (egzamin teoretyczny i praktyczny) w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii "B".
Rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z 2 kwietnia 2024 r. (nadanym w placówce pocztowej 3 kwietnia 2024 r.) Skarżący zwrócił się do SKO o stwierdzenie nieważności w decyzji Starosty z 1 lipca 2021r. nr [...] w przedmiocie skierowania Skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (egzamin teoretyczny i praktyczny) w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii "B" na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 19 i art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a.
Decyzją z 21 maja 2024 r. nr [...] (doręczoną 31 maja 2024 r.) SKO odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji.
W uzasadnieniu wskazało, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła przesłanka wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, na którą powoływał się Skarżący. W dacie wydania przedmiotowego orzeczenia organem właściwym do jej wydania był Starosta. Z analizy akt postępowania wynikało, że w czasie prowadzenia postępowania w zakresie skierowania Skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (egzamin teoretyczny i praktyczny) w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii "B" w żadnym momencie Skarżący nie wskazał by nie miał miejsca zamieszkania w Z., przy ul. [...], mimo że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania był informowany o treści art. 41 k.p.a. Także w kierowanym do SKO odwołaniu od przedmiotowej decyzji Skarżący jako swój adres podał Z., ul. [...] i nie kwestionował właściwości Starosty T. do wydania decyzji w zakresie zatrzymania prawa jazdy, a jedynie zasadność jej wydania.
Pełnomocnik Skarżącego złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podał w nim, że Skarżący nie miał miejsca zamieszkania w Z., najczęściej przybywał w mieszkaniu w G., przy ul. [...], a okresowo również w mieszkaniu w C. Z kolei adres w Z. przy ul. [...] był jedynie adresem do doręczeń. Tym samym Starosta nie był organem właściwym miejscowo i przed wydaniem decyzji w sprawie winien dokonać weryfikacji swojej właściwości. Pełnomocnik Skarżącego zarzucił także, że bezpodstawne jest powoływanie się przez organ II instancji na art. 41 k.p.a., bowiem stanowi on o obowiązku zawiadomienia stron postępowania o każdej zmianie swojego adresu, a adres do doręczeń w postępowaniu nie jest związany z miejscem zamieszkania. Organ - wszczynając postępowanie z urzędu - obowiązany jest ustalić adres do doręczeń i pouczyć stronę o obowiązku poinformowania o zmianie adresu i o konsekwencjach prawnych określonych w art. 41 § 2 k.p.a.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy SKO utrzymało w mocy swoją decyzję z 21 maja 2024r.
W uzasadnieniu przedstawiło mające zastosowanie w sprawie przepisy prawne.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy SKO stwierdził, że Starosta T. dopełnił obowiązków związanych z ustaleniem swojej właściwości miejscowej, pouczył Skarżącego wynikającym z art. 41 § 1 k.p.a. wymogu powiadomienia o zmianie miejsca zamieszkania. Skarżący w toku postępowania administracyjnego nie tylko odbierał korespondencję pod adresem [...] Z., ul. [...], ale również ten adres wskazywał w składanych pismach.
SKO podkreśliło, że w przypadku wszczęcia postępowania z urzędu organ administracji publicznej obowiązany jest ustalić rzeczywisty adres strony. Samo zaś miejsce zamieszkania, zdefiniowane w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny – to miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W sprawie organ I instancji zbadał swoją właściwość z urzędu i skierował pierwsze pismo w sprawie na adres Skarżącego, który był nie tylko jego adresem do korespondencji, ale również adresem zamieszkania i który w przypadku zmiany winien być przez niego zaktualizowany poprzez poinformowanie organu. Tymczasem Skarżący nie tylko nie poinformował o takiej ewentualnej zmianie, ale również przez cały czas w swoich pismach posługiwał się adresem [...] Z., ul. [...], pod który od samego początku była kierowana do niego wszelka korespondencja.
Według SKO na prawidłowość decyzji nie może wpływać zmiana okoliczności w zakresie miejsca zamieszkania Skarżącego, których sam Skarżący nie podnosił w trakcie trwania postępowania. Odmienna interpretacja godziłaby w zasadę trwałości decyzji, ponieważ w każdym przypadku, gdy właściwość organu administracji publicznej ustalana jest na podstawie miejsca zamieszkania strony, a informacja o jego zmianie winna być przez nią przekazana organowi, mogłaby ona żądać wzruszenia wydanej decyzji twierdząc, że organ nie był właściwy miejscowo do jej wydania.
W skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gliwicach Pełnomocnik Skarżącego wydanej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania:
art. 7 w zw. z art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) poprzez pominięcie, że argumenty wskazane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie dotyczyły tego, że Skarżący miał nie zaktualizować swojego adresu, ale tego, że organ nie podjął w ogóle jakichkolwiek działań w celu ustalenia miejsca zamieszkania Skarżącego, a co za tym idzie, także ustalenia miejsca własnej właściwości,
art. 19 w zw. z art. 21 § 1 pkt. 3 k.p.a. oraz art. 63 § 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że adres podawany w pismach jest równoznaczny z adresem, który powinno zawierać podanie, podczas gdy Skarżący nie kierował wobec organu podania, a także poprzez stwierdzenie, że organy postępowania administracyjnego nie są zobowiązane z urzędu ustalić miejsca zamieszkania strony, a zatem także swojej właściwości miejscowej, podczas gdy w niniejszej sprawie Starosta T. nie podjął jakichkolwiek działań w celu ustalenia swojej właściwości miejscowej, w szczególności nie zapytał Skarżącego o jego adres zamieszkania celem weryfikacji prawidłowości podejmowanej przez niego decyzji,
a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji, która winna być uznana za nieważną jako wydana z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej - art. 156 § 1 pkt. 1 k.p.a.
Wobec tak skonstruowanych zarzutów Pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia SKO lub umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a., a także o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu Pełnomocnik Skarżącego podniósł, że nie można utożsamiać miejsca zamieszkania z adresem podawanym do doręczeń. W postępowaniu Skarżący nie zmienił adresu zamieszkania, stale przebywał w G. Adres do doręczeń pism w postępowaniu administracyjnym nie był związany z miejscem zamieszkania. Starosta nie podjął żadnych czynności mających na celu ustalenie czy adres do doręczeń jest jednocześnie miejscem zamieszkania Skarżącego. Skarżący podał adres pod którym faktycznie przebywał w godzinach w których odbiera się pocztę (co do zasady 8:00 - 15:00), natomiast organ nie dopełnił swojego obowiązku zbadania tego czy jest w sprawie właściwym. W konsekwencji powyższego obecnie w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja, która obarczona jest wadą nieusuwalną stanowiącą przesłankę do jej wyeliminowania z obiegu prawnego. W niniejszej sprawie organem właściwym winien być Prezydent Miasta G.
W odpowiedz na skargę SKO podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości lub z rażącym naruszeniem przepisów prawa jest bez wątpienia podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji dotkniętych wadami, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. W toku postępowania sądowoadministracyjnego stwierdza nieważność decyzji sąd administracyjny, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a lub innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o podstępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.).
Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś, Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., s. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Poza brakiem udziału stron w tym trybie, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 lipca 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1409/21).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja SKO z 29 lipca 2024 r., SKO.K/41.3/1440/2024/11003/DŁ , którą utrzymano w mocy decyzję SKO z 21 maja 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia 1 lipca 2021r. nr [...] w przedmiocie skierowania Skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (egzamin teoretyczny i praktyczny) w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojzdami kategorii "B" na podstawie art. 156 § 1 pkt. 1 k.p.a. w związku z art. 19 i art. 21 § 1 pkt. 3 k.p.a.
Przeprowadzona przez Sąd w granicach tak określonej kognicji kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten nie został wydany z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Przedstawienie przyczyn, jakie legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od przypomnienia, że postępowanie w przedmiotowej sprawie toczyło się w trybie nieważnościowym, a zatem w trybie nadzwyczajnym postępowania administracyjnego. W związku z powyższym wyjaśnić wypada, iż postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności może zostać wszczęte z urzędu lub na żądanie strony (art. 157 § 2 k.p.a.). W doktrynie, jak też w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ wyższego stopnia (nadzoru) prowadzi nową sprawę w stosunku do załatwionej kwestionowaną decyzją, dlatego też otwiera się dla wszystkich stron tego postępowania nadzwyczajnego droga do weryfikacji takiej decyzji. Przymiot strony w postępowaniu nieważnościowym będzie przysługiwał każdemu podmiotowi w rozumieniu art. 28 k.p.a. (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2073/11).
W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że Skarżący ma interes prawny do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji SKO z racji tego, że był stroną postępowania administracyjnego, po przeprowadzeniu którego ta decyzja została wydana. Zatem przesłanka podmiotowa wszczęcia postępowania nieważnościowego, określona w art. 157 § 2 k.p.a. została spełniona.
Podkreślić należy, że przedmiotem weryfikacji w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie są jakiekolwiek uchybienia kontrolowanej decyzji, a tylko uchybienia o charakterze kwalifikowanym, tj. wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie o stwierdzenie nieważności nie ma zatem na celu ponownego całościowego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, zakończonej kontrolowaną decyzją, a jego charakter prawny nie jest tożsamy z charakterem innego rodzaju nadzwyczajnych postępowań administracyjnych, w tym w szczególności z instytucją wznowienia postępowania administracyjnego. Zakres postępowania wyjaśniającego i orzekania jest w tym przypadku węższy i ogranicza się wyłącznie do skontrolowania prawidłowości danej decyzji administracyjnej pod kątem wystąpienia ściśle określonych wad prawnych, a nie do ich poszukiwania przez organ nadzoru (por. wyrok NSA z 27 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 2710/20).
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy orzekający jako organ I instancji Starosta był organem właściwym miejscowo. W ocenie Skarżącego jego miejsce zamieszkania nie było przez Starostę ustalone i błędnie utożsamiane z adresem, pod którym skutecznie odbierał korespondencję i który tylko tym celom służył. Odmienny pogląd reprezentuje SKO wskazując na brak poinformowania przez Skarżącego o zmianie miejsca zamieszkania, do czego był zobowiązany na podstawie art. 41 k.p.a.
Wyjaśnienie sporu o tak wyznaczonym zakresie ma znaczenie, ponieważ wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji dotkniętych wadami, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Przechodząc do zbadania sprawy niezbędnym jest ustalenie właściwości organu w sprawie. Organem właściwym do wydania decyzji administracyjnej o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, zgodnie z obowiązującym w dniu orzekania przez organy art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2024r. poz. 1251) był starosta. Jednocześnie obowiązujące przepisy tej ustawy nie zawierały regulacji prawnej odnoszącej się do sposobu ustalania właściwości miejscowej starosty właściwego do rozpatrzenia sprawy.
Oznacza to tym samym, że zastosowanie mieć będą zasady określone w ustawie z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 poz. 572; dalej: k.p.a.). W niniejszej sprawie będzie to art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., według którego właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.
Kluczowym zatem staje się wyznaczenie zakresu przedmiotowego pojęcia "miejsca zamieszkania". I choć na gruncie procedury administracyjnej dla tego pojęcia nie została określona jego definicja legalna, to wyznaczając zasady doręczania pism w postępowaniu administracyjnym uwzględnione zostało zamieszkiwanie. Chodzi tutaj o art.42 § 1 k.p.a., według którego pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu (...). Zatem użyte w przytoczonym przepisie pojęcie "mieszkanie" oznacza miejsce, gdzie osoba fizyczna faktycznie zamieszkuje (wyrok WSA w Krakowie z 13 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 585/21). Według NSA przepis nakazuje doręczanie pism w mieszkaniu osób fizycznych ("ich mieszkaniu"), a zatem może to być każdy adres wskazany przez adresata doręczeń, pod którym adresat przebywa z zamiarem dłuższego, a nie krótkotrwałego pobytu (wyrok NSA z 21 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 120/09). Także SN stwierdził, że mieszkaniem w rozumieniu art. 42 § 1 k.p.a. jest miejsce, w którym adresat przebywa z zamiarem dłuższego (a nie krótkotrwałego) pobytu, umożliwiającego doręczenie mu pisma (postanowienie SN z 27 października 2009 r., sygn. akt II UK 81/09). Tym samym – na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z 28 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1257/11 - pojęciu mieszkania przypisuje się znaczenie konwencjonalne, zgodne z oświadczeniem strony, niezależnie od tego, czy istotnie podany przez nią adres stanowi rzeczywiste miejsce jej zamieszkiwania. Przyjmuje się bowiem, że wskazanie określonego adresu strony jest dla organu wiążące.
Trzeba także wskazać na obowiązek strony podania w podaniu adresu (art. 63 § 2 k.p.a.) oraz informowania organ w toku postępowania o każdej zmianie adresu (art. 41 § 1 k.p.a.). Ustawodawca nie sprecyzował użytego we wskazanych przepisach pojęcia "adres", jednakże w drodze wykładni celowościowej można przyjąć, iż adres, o którym mowa w art. 63 § 2 i 41 § 1 k.p.a., to miejsce gdzie strona faktycznie przebywa i w którym będzie możliwe, zgodnie z jej wolą, doręczenie pism urzędowych adresowanych do niej, przede wszystkim do osobistych rąk adresata, bez względu na miejsce jej zameldowania lub stałego zamieszkania. W takim przypadku ustawodawca nie nałożył na organ administracji obowiązku ustalania, czy wskazany przez stronę adres jest miejscem jej stałego zamieszkania, czy miejscem okresowego pobytu, nadto, czy zgodny jest z adresem zameldowania strony (por. wyrok WSA w Gdańsku z 22 września 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 364/10). Ponadto żaden przepis nie zobowiązuje organu administracji publicznej do samodzielnego ustalania adresu strony w sytuacji, gdy podaje ona konkretny adres. Organ nie ma podstaw do tego, aby wątpić, że adres ten jest prawidłowy (wyrok NSA z 13 września 2017 r., sygn. akt II FSK 2144/15).
Sąd orzekający w sprawie podziela stanowisko WSA w Krakowie, że zestawienie tych przepisów, przy jednoczesnym braku legalnych definicji użytych w nich pojęć "mieszkanie" i "adres" pozwala przyjąć, że mogą być one traktowane zamiennie i nie muszą być tożsame z miejscem zameldowania na pobyt stały, bądź stałego zamieszkania (wyrok WSA w Krakowie z 13 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 585/21).
W konsekwencji wszczynając postępowanie z urzędu organ administracji publicznej obowiązany jest ustalić adres do doręczeń oraz pouczyć stronę o obowiązku poinformowania o zmianie adresu i o konsekwencjach prawnych określonych w art. 40 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 12 września 2006 r., I OSK 1369/05).
W badanej sprawie na etapie postępowania Skarżący nie kwestionował swojego miejsca zamieszkania. Z akt administracyjnych wynika, że Komendant Wojewódzkiego Policji w K. pismami z 1 czerwca 2021r. złożył do Prezydenta Miasta G. wnioski o skierowanie Skarżącego na badanie psychologiczne i sprawdzenie kwalifikacji (karta 1 i 2 akt administracyjnych). W zawiadomieniu z 9 czerwca 2021 r. Prezydent Miasta G. przekazał sprawę zgodnie z właściwością Staroście (karta 4 akt administracyjnych). Ten z kolei pismem z 23 czerwca 2021 r. skierowanym pod adres [...] Z., ul. [...] zawiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania (karta 6 akt administracyjnych). W wymienionym zawiadomieniu zawarte było pouczenie o obowiązku wynikającym z art. 41 § 1 k.p.a. Wymienione zawiadomienie zostało przez Skarżącego odebrane. Odebrana została także skierowana na w/w adres decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy (karta 11 akt administracyjnych). W odwołaniu z 22 września 2021 r. od trzech decyzji Starosty Skarżący podał adres [...] Z., ul. [...] (karta 12 akt administracyjnych).
Podsumowując Skarżący ani w reakcji na zawiadomienie Starosty, ani w toku całego postępowania administracyjnego nie złożył oświadczenia o aktualnym miejscu zamieszkania i nie kwestionował adresu jako tego, pod którym mieszka. Nie może zatem oczekiwać, że negując prawidłowość ustalenia miejsca jego zamieszkania po zakończeniu postępowania administracyjnego będzie mógł skutecznie postawić zarzut nieważności z powodu naruszenia przepisów o właściwości miejscowej organu administracji publicznej.
Z tych wszystkich względów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi - co w konsekwencji doprowadziło do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI