III SA/Gl 841/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-07-17
NSAAdministracyjneWysokawsa
środki unijnedofinansowanieodpowiedzialność solidarnaprawo upadłościoweniewypłacalnośćzarząd spółkifinanse publiczneregionalny program operacyjnyzwrot środków

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę członka zarządu spółki na decyzję o jego solidarnej odpowiedzialności za wykorzystanie dofinansowania unijnego niezgodnie z przeznaczeniem, uznając, że wniosek o upadłość spółki został złożony z uchybieniem terminu.

Skarżący, członek zarządu spółki, kwestionował decyzję o swojej solidarnej odpowiedzialności za wykorzystanie dofinansowania unijnego niezgodnie z przeznaczeniem. Spółka nie zwróciła środków, a postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. Kluczowym zarzutem skargi było błędne ustalenie przez organ momentu niewypłacalności spółki i tym samym terminu na złożenie wniosku o upadłość. Sąd uznał jednak, że spółka była niewypłacalna od 6 lipca 2018 r., a wniosek o upadłość złożono z uchybieniem 30-dniowego terminu, co uniemożliwiało uwolnienie się od odpowiedzialności na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Sprawa dotyczyła skargi M. B., członka zarządu spółki z o.o. K, na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za wykorzystanie dofinansowania unijnego niezgodnie z przeznaczeniem. Spółka otrzymała znaczną kwotę dofinansowania na realizację projektu, jednak nie zwróciła niewykorzystanej części środków ani nie osiągnęła zakładanych wskaźników efektywności. Postępowanie egzekucyjne wobec spółki okazało się bezskuteczne z powodu braku majątku. W tej sytuacji organy podjęły próbę dochodzenia zwrotu środków od członka zarządu. Kluczowym elementem sporu było ustalenie momentu niewypłacalności spółki i obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Organ administracji ustalił, że spółka stała się niewypłacalna 6 lipca 2018 r., a wniosek o upadłość powinien zostać złożony do 6 sierpnia 2018 r. Skarżący złożył wniosek dopiero 31 lipca 2019 r., co uniemożliwiło mu skorzystanie z przesłanki egzoneracyjnej z art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Skarżący zarzucał organowi błędną wykładnię przepisów Prawa upadłościowego oraz Ordynacji podatkowej, a także naruszenie art. 80 k.p.a. przez brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, podzielając stanowisko organu co do momentu niewypłacalności spółki i terminu złożenia wniosku o upadłość. Sąd podkreślił, że środki unijne miały konkretne przeznaczenie i nie mogły być wykorzystywane na bieżącą działalność spółki. Sąd uznał również, że materiał dowodowy był wystarczający do ustalenia stanu faktycznego bez konieczności powoływania biegłego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości z uchybieniem terminu uniemożliwia uwolnienie się od odpowiedzialności na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że spółka była niewypłacalna od 6 lipca 2018 r., a wniosek o upadłość powinien być złożony do 6 sierpnia 2018 r. Skoro wniosek złożono 31 lipca 2019 r., przesłanka egzoneracyjna nie została spełniona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p. art. 116 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Określa przesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, w tym obowiązek złożenia wniosku o upadłość we właściwym terminie.

Pomocnicze

u.p.u. art. 10

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

Określa przesłankę ogłoszenia upadłości jako niewypłacalność dłużnika.

u.p.u. art. 11 § ust. 1 i ust. 1a

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

Definiuje niewypłacalność jako utratę zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych, z domniemaniem utraty tej zdolności przy opóźnieniu przekraczającym trzy miesiące.

u.p.u. art. 21 § ust. 1

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

Nakłada obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie 30 dni od dnia wystąpienia podstawy do jej ogłoszenia.

u.f.p. art. 60 § pkt 6

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Wskazuje na stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie odpowiedzialności za zobowiązania związane z wykorzystaniem środków publicznych.

u.f.p. art. 67 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Reguluje kwestie zwrotu środków publicznych wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem.

u.f.p. art. 184

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Dotyczy obowiązku zwrotu środków publicznych wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje zasadę swobodnej oceny dowodów przez organ.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Błędna wykładnia art. 11 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1a i 2 Prawa upadłościowego przez utożsamienie stanu niewypłacalności z brakiem płatności trzech kolejnych zobowiązań. Naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej przez ustalenie, że wobec odwołującego zachodzą przesłanki pozytywne i nie zachodzi żadna przesłanka negatywna warunkująca solidarną odpowiedzialność. Naruszenie art. 80 k.p.a. przez dowolną ocenę dowodów i brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego dla ustalenia chwili powstania stanu niewypłacalności.

Godne uwagi sformułowania

domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny nie ma znaczenia to, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy tylko niektórych z nich. Nie ma też znaczenia wielkość niewykonalnych przez dłużnika zobowiązań. środki pozyskane przez Spółkę środki, tak unijne, jak i krajowe, na realizację programów nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie jej płynności finansowej, ponieważ są to środki o konkretnym przeznaczeniu na realizację programów, a nie na pokrycie kosztów prowadzenia działalności bieżącej przez Spółkę.

Skład orzekający

Krzysztof Wujek

przewodniczący-sprawozdawca

Adam Gołuch

członek

Magdalena Jankiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie momentu niewypłacalności spółki i konsekwencji niezłożenia wniosku o upadłość w terminie, a także interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wykorzystania środków unijnych i odpowiedzialności członka zarządu, ale ogólne zasady dotyczące niewypłacalności i obowiązku zgłoszenia upadłości mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest terminowe działanie w przypadku problemów finansowych spółki i jakie mogą być tego konsekwencje dla członków zarządu, szczególnie w kontekście wykorzystania środków publicznych.

Członek zarządu odpowiada za długi spółki, bo spóźnił się z wnioskiem o upadłość o rok!

Sektor

finanse publiczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 841/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-07-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Wujek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1520
art. 10, art. 11 ust. 1 i ust. 1a, art. 21 ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 116 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2021 poz 305
art. 60 pkt 6 w zw. z art. 67 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant St. sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 8 września 2022 r. nr 3078/RT/2022 w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej członka zarządu za wykorzystanie dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 8 września 2022 r. nr 3078/RT/2022 Zarząd Województwa Śląskiego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. z dnia 28 marca 2022 r. nr [...] orzekającą o solidarnej odpowiedzialności M. B. - członka zarządu sp. z o.o. K z siedzibą w P. za wykorzystanie dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem.
W uzasadnieniu decyzji przywołał następujący stan faktyczny sprawy.
4 września 2017 r. pomiędzy Wojewódzkim Urzędem Pracy w K. - pełniącym rolę Instytucji Pośredniczącej (dalej: jako IP lub organ I instancji), a beneficjentem – M. B. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą K1 z siedzibą w T. została zawarta umowa o dofinansowanie projektu pn. "[...]".
Wyżej wymieniony projekt realizowany był w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020, Osi Priorytetowej VII - Regionalny rynek pracy. Działania 7.1 - Aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu, Poddziałania 7.1.3 - Poprawa zdolności do zatrudnienia osób poszukujących pracy i pozostających bez zatrudnienia.
Aktem notarialnym rep. [...] z dnia 6 lutego 2018 r. nastąpiło przekształcenie K1 w jednoosobową spółkę z o.o. K, która 27 lutego 2018 r. została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem [...]. Konsekwencją powyższego było podpisanie 11 maja 2018 r. aneksu do umowy o dofinansowanie projektu. Zmiana dotyczyła oznaczenia beneficjenta.
Na warunkach określonych w umowie beneficjent otrzymał dofinansowanie na realizację projektu w kwocie 1.846.403,62 zł, w tym płatność ze środków europejskich rzędu 1.652.045,35 zł oraz dotację celową z budżetu krajowego w kwocie 194.358,27 zł. Beneficjent zobowiązał się do wniesienia wkładu własnego rzędu 97.179,14 zł pochodzącego ze środków prywatnych. Całkowity koszt realizacji projektu wyniósł 1.943.582,76 zł.
IP dokonała weryfikacji formalno-rachunkowej i merytorycznej wniosku o płatność za okres od 1 kwietnia 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. W wyniku tej kontroli stwierdzono, że beneficjent nie dokonał zwrotu niewykorzystanej części otrzymanych transz dofinansowania w terminie 30 dni od zakończenia realizacji projektu, tj. do 30 lipca 2019 r. stanowiącej różnicę pomiędzy środkami przekazanymi w ramach transz dofinansowania, a wydatkami przedstawionymi do rozliczenia w ramach wszystkich złożonych wniosków o płatność (tzw. oszczędności).
Wobec powyższego, pismem z 9 sierpnia 2019 r. organ wezwał beneficjenta do zwrotu oszczędności powstałych na zakończenie realizacji projektu w wysokości 592.258,58 zł wraz z odsetkami, a po bezskutecznym upływie terminu wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu środków przeznaczonych na realizację projektu pn. "[...]".
Po kompleksowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. 11 grudnia 2019 r. wydał wobec Spółki z o.o. K decyzję nr [...] w sprawie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania w wysokości 592.258,58 zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi od dnia przekazania środków do dnia ich zwrotu, w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia.
Od powyższej decyzji beneficjent nie złożył odwołania. Nie dokonał też zwrotu należności. Dlatego organ podjął czynności zmierzające do ich odzyskania w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tytuł wykonawczy z 5 marca 2020 r. nr [...] przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego P., który 3 grudnia 2020 r. wydał postanowienie nr [...] o nieprzystąpieniu do egzekucji z powodu uprawdopodobnienia, że nie uzyska się środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna, w związku ze stwierdzonym brakiem majątku ruchomego i nieruchomego beneficjenta, brakiem jego siedziby i prowadzenia działalności gospodarczej.
Podobnie przeprowadzona przez IP weryfikacja formalno-rachunkowa i merytoryczna końcowego wniosku o płatność za okres od 1 kwietnia 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. wykazała, że beneficjent nie osiągnął wartości docelowych wskaźnika "liczba osób pracujących łącznie z prowadzącymi działalność na własny rachunek po opuszczeniu programu" oraz wskaźników dotyczących efektywności zatrudnieniowej założonych we wniosku o dofinansowanie. Dlatego pismem z 20 listopada 2019 r. wezwano beneficjenta do zwrotu kwoty 125.822,92 zł wraz z odsetkami, a po bezskutecznym upływie terminu wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu w/w środków przeznaczonych na realizację projektu pn. "[...]".
Po kompleksowej analizie zgromadzonego materiału dowodowego Dyrektor WUP 5 czerwca 2020 r. wydał decyzję nr [...] w sprawie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania w wysokości 125.822,92 zł wraz z odsetkami. Ponieważ ta nie została wykonana, gdyż beneficjent nie dokonał zwrotu należności. Nie wniósł też odwołania. Dlatego tytuł wykonawczy nr [...] z 7 grudnia 2020 r., przekazano Naczelnikowi Urzędu Skarbowego P., który 18 lutego 2021 r. wydał postanowienie nr [...] o nieprzystąpieniu do egzekucji z powodu uprawdopodobnienia, że nie uzyska się środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne - czyli, że egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna, w związku ze stwierdzonym brakiem majątku ruchomego i nieruchomego beneficjenta, brakiem jego siedziby i prowadzenia działalności gospodarczej.
W tej sytuacji zaistniała konieczność dochodzenia zwrotu środków od członków zarządu sp. z o.o. K. W tym zakresie organ I instancji ustalił, że prezesem jednoosobowego zarządu tej Spółki od lutego 2018 r. był M. B., wobec którego wszczęto postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu sp. z o.o. K z siedzibą w P. za wykorzystanie dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem.
Zebrany przez organ materiał dowodowy wskazywał, że Spółka K pismem z 29 lipca 2019 r. złożyła w Sądzie Rejonowym P. - w P. wniosek o ogłoszenie upadłości. Sąd ten, postanowieniem z 14 grudnia 2020 r. o sygn. akt [...], dokonał zabezpieczenia majątku dłużnika przez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego.
We wniosku o ogłoszenie upadłości beneficjent oświadczył, że jego zaległości z tytułu wymagalnych od 2018 r. wierzytelności wynoszą 742.551,92 zł. Ponadto jest w trakcie sporu z Wojewódzkim Urzędem Pracy w K., który wymaga zwrotu środków na kwotę ok. 220.000,00 zł w związku z projektem "[...]". Został ponadto wezwany do zwrotu dofinansowania określonego na: 55.041,82 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych w związku z projektem "[...]" oraz 51.302,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych w związku z projektem "[...]". Nie zwrócił też niewykorzystanej kwoty dofinansowania rzędu 279.851,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Posiada też jeszcze inną zaległość określoną w decyzji zwrotowej IP nr [...] w wysokości 1.107.444,40 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, z których ostatnia wystąpiła i ustała 9 lipca 2019 r. (dotyczy projektu "[...]"). Stwierdzone nieprawidłowości – jak ustalono - wynikały z nieuprawnionych przelewów bankowych, w tym wypłat z konta projektu na konto firmowe w celu finansowania podstawowej (pozaprojektowej) działalności oraz spłaty zobowiązań powstałych w innych projektach realizowanych w innych województwach na terenie kraju, skutkujące utratą płynności finansowej w ramach projektu, braku regulowania jego zobowiązań, a w efekcie zaprzestania realizacji zadań projektowych. Powyższe stanowiło wystarczającą przesłankę do rozwiązania z beneficjentem umowy o dofinansowanie w trybie natychmiastowym.
Dodatkowo w roku 2019 istniała zaległość podatkowa wynikająca z nieprawidłowości pojedynczej określonej w decyzji zwrotowej nr [...] w wysokości 592.258,58 zł powiększonej o odsetki naliczone jak dla zaległości podatkowych, która wystąpiła 31 lipca 2019 r. oraz zaległość wynikająca z nieprawidłowości powtarzających się określonych w decyzji zwrotowej nr [...] w wysokości 125.822,92 zł powiększonej o odsetki naliczone jak dla zaległości podatkowych, z których ostatnia wystąpiła i ustała 23 lipca 2019 r.
Ponadto Spółka od roku 2018 posiadała zaległości z tytułu zobowiązań o charakterze publicznoprawnym (zadłużenie składek ZUS oraz zadłużenie podatkowe wobec US). Posiadała też wymagalne należności, powstałe w okresie od 1 lipca 2017 r. do 31 lipca 2019 r., na podstawie których organ egzekucyjny prowadził postępowania egzekucyjne. Nie posiadała zatem stabilnej sytuacji finansowej.
Wobec powyższego organ I instancji stwierdził, że Spółka utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych i była niewypłacalna na długo przed zgłoszeniem wniosku o ogłoszenie upadłości. Suma wymagalnych wierzytelności opiewała na dużo wyższą kwotę, od kwoty, którą Spółka wskazała we wniosku o ogłoszenie upadłości. W chwili zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości (data wpływu 31 lipca 2019 r.), opóźnienie w spłacie zobowiązań pieniężnych Spółki wobec co najmniej dwóch wierzycieli było dłuższe niż trzy miesiące.
Zdaniem organu I instancji Spółka stała się niewypłacalna 6 lipca 2018 r., a zatem wniosek o ogłoszenie upadłości powinna była złożył do 6 sierpnia 2018 r. Tymczasem wniosek ten zgłosiła dopiero 31 lipca 2019 r. Dlatego też decyzją z 28 marca 2022 r. nr [...] orzeczono o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania Spółki sp. z o.o. K z siedzibą w P..
Decyzję tę na skutek złożonego odwołania Zarząd Województwa Śląskiego (dalej jako organ II instancji) utrzymał w mocy decyzją z 8 września 2022 r. nr 3078/RT/2022.
W jej uzasadnieniu podzielił stanowisko organu I instancji, że od pierwszego roku swojej działalności Spółka posiadała niestabilną sytuację finansową, tj. nie posiadała zdolności do regulowania bieżących zobowiązań pieniężnych (opłacania: faktur, składek ZUS, podatku do Urzędu Skarbowego). Wprawdzie utrata płynności finansowej może być czasowa, ale jeżeli taka sytuacja utrzymuje się przez kilka miesięcy z rzędu (ponad trzy miesiące), to oznacza to, że mamy do czynienia z niewypłacalnością. Ta wystąpiła w niniejszej sprawie.
Po pierwsze Spółka zalegała ze spłatą więcej niż jednego zobowiązania dłużej niż trzy miesiące. Po drugie posiadała kilka zobowiązań, których na czas nie regulowała. Ich wykaz zamieszczono na str. 20-23 zaskarżonej decyzji. Twierdzenia strony jakoby utrata płynności finansowej była czasowa (krótkotrwała) organ nie podzielił.
Z dokumentów źródłowych znajdujących się w aktach sprawy (to jest bilansu, którego szczegóły przedstawiono na str. 24 zaskarżonej decyzji) wynikało, że Spółka zaczęła mieć problemy finansowe w roku 2018. I choć w roku 2019 odnotowała zysk to równocześnie zwiększyła wysokość swoich zobowiązań krótkoterminowych do 2.114.395,54 zł. Dlatego ZUS wypowiedział podpisany ze Spółką układ ratalny.
Ustalono również, że środki pozyskane z dotacji unijnych Spółka przeznaczała na regulowanie wymagalnych zobowiązań, podczas gdy były to środki przeznaczone na konkretny cel, tj. realizację projektu w określonym czasie. I tak beneficjent aplikował o środki unijne już w 2016 r. Sześciokrotnie był wzywany do ich zwrotu na łączną kwotę ponad 2 mln zł. Podobnie pozyskane w kolejnych latach dotacje unijne Spółka przeznaczyła na uregulowanie wymagalnych zobowiązań, a nie na realizację projektu. Z decyzji zwrotowej nr [...] wynikało, że beneficjent pozyskał 1.846.403,62 zł. Rozliczył środki w łącznej kwocie 1.254.145,04 zł. Natomiast na projekcie "[...]" 592.258,58 zł. Ze środków tych się nie rozliczył.
Od roku 2018 Spółka posiadała opóźnienie (dłuższe niż 3 miesiące) w spłacie pieniężnych zobowiązań wobec co najmniej dwóch wierzycieli. I tak, pierwsza zaległość Spółki w wysokości 16.532,00 zł z tytułu zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za styczeń 2018 r. powstała 20 lutego 2018 r., tj. z dniem upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego wobec US. Druga zaległość Spółki w wysokości 242,49 zł z tytułu zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za luty 2018 r. powstała 20 marca 2018 r., tj. z dniem upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego wobec US. Trzecia zaległość Spółki na łączną kwotę 2.029,50 zł powstała w wyniku nieuregulowania należności wobec KANCELARII PRAWNO-PODATKOWEJ T Sp. z o.o. z siedzibą w P.. Termin płatności zobowiązania upływał 6 kwietnia 2018 r.
Zdaniem organu odwoławczego pierwsza przesłanka związana z niewypłacalnością dłużnika powstała 6 lipca 2018 r. Ustalenie tego momentu miało istotne znaczenie, ponieważ od niego liczony jest 30 dniowy termin na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez dłużnika. Spółka wniosek o ogłoszenie upadłości złożyła 31 lipca 2019 r., podczas gdy powinna była to uczynić do 6 sierpnia 2018 r. Ponieważ wniosku o ogłoszenie jej upadłości w odpowiednim terminie nie złożyła. Nie można mówić, że w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności zwalniające członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. Tym bardziej, że nie wskazano mienia Spółki, z którego egzekucja byłaby możliwa, co oznacza, że nie wystąpiła żadna z przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) i pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.).
Zgromadzony materiał dowodowy w ocenie organu odwoławczego był wystarczający do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania Spółki. W sprawie ziściły się przesłanki pozytywne warunkujące odpowiedzialność (wystąpienie nieprawidłowości - skutkujące obowiązkiem zwrotu środków wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 305 ze zm.), w okresie, w którym strona skarżąca pełniła funkcję prezesa zarządu Spółki oraz bezskuteczność egzekucji do majątku Spółki). Natomiast przesłanki negatywne wyłączające odpowiedzialność członka zarządu za zaległości powstałe w związku z nieprawidłowym wydatkowaniem środków w ramach projektu nie zostały wykazane.
Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem Skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego to jest;
a) art. 11 ust 1 w zw. z art. 11 ust. 1a i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawa upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm.) przez jego błędną wykładnię skutkującą błędnym zastosowaniem art. 21 ust. 1 tej ustawy przez przyjęcie, że jedyną podstawą do ogłoszenia upadłości jest brak dokonywania płatności należności, których wymagalność przewyższa 3 miesiące, podczas gdy warunkiem powstania stanu niewypłacalności jest jednoczesny brak płynności finansowej Spółki, który warunkuje utratę zdolności wykonywania tych zobowiązań;
b) art. 11 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1a i 2 Prawa upadłościowego przez jego błędną wykładnię skutkującą utożsamieniem stanu niewypłacalności z brakiem płatności trzech kolejnych zobowiązań, których termin wymagalności upłynął na trzy miesiące przed rzekomym powstaniem tego stanu;
c) art. 116 Ordynacji podatkowej przez ustalenie, że wobec odwołującego zachodzą przesłanki pozytywne i nie zachodzi żadna przesłanka negatywna, warunkująca solidarną odpowiedzialność odwołującego za zobowiązania Spółki, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika brak powstania takiej odpowiedzialności;
2) przepisów postępowania to jest:
- art. 80 k.p.a. przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że stan niewypłacalności Spółki powstał z dniem 6 lipca 2018 r., a nadto ocenę materiału zgromadzonego w aktach sprawy bez posiadania specjalistycznej wiedzy, wymaganej dla właściwej oceny tych dowodów, w szczególności przez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ekonomii, księgowości i wyceny przedsiębiorstw na okoliczność chwili powstania stanu niewypłacalności K sp. z o.o.
Ponadto Skarżący zarzucił organowi błąd w ustaleniach faktycznych polegający na sprzecznym z zasadami logicznego rozumowania przyjęciu, że Spółka nie może pokryć zadłużenia ze środków na realizację projektu, ponieważ środki te mogą być wykorzystywane tylko na realizację projektu, podczas gdy zgodnie z umową o dofinansowanie projektu ze środków tych było pokrywane również wynagrodzenie Spółki.
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Dodatkowo w uzasadnieniu skargi przywołał argumenty, które jego zdaniem, przemawiały za złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości w odpowiednim terminie, a których wystąpienie organ pominął przyjmując, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Przy piśmie z 16 czerwca 2023 r. pełnomocnik Skarżącego przedłożył kopię wyroku SR P. Miasto XII Wydział Gospodarczy z dnia 25 maja 2023 r. sygn. akt [...], na podstawie którego został zwolniony od odpowiedzialności przewidzianej w art. 299 kodeksu spółek handlowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona.
Kwestią sporną w sprawie pozostaje możliwość uwolnienia się Skarżącego od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki K wynikające z decyzji nr [...] z 11 grudnia 2019 r. w sprawie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania przyznanego na realizację projektu współfinasowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego oraz z krajowych środków publicznych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014 – 2020.
Podstaw do uwolnienia się od tej odpowiedzialności Skarżący upatruje w przesłance wynikającej z przepisu 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, stosowanego tu z mocy art. 60 pkt 6 w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Przesłanka ta polega na tym, by członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością we właściwym czasie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki.
Wniosek ten Skarżący złożył 31 lipca 2019 r., podczas gdy organ uważa, że właściwym czasem był 6 sierpnia 2018 r.
W sporze tym Sąd przyznał słuszność organowi.
Właściwy czas do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości należy oceniać, odwołując się do przepisów ustawy z 2003 r. Prawo upadłościowe. W myśl art. 10 tej ustawy przesłankę ogłoszenia upadłości dłużnika stanowi jego niewypłacalność, a zgodnie z art. 11 ust. 1 i ust. 1a dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, przy czym domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Zgodnie z art. 21 ust.1 tej ustawy dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.
Sąd podziela pogląd przyjęty dotychczas w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny nie ma znaczenia to, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy tylko niektórych z nich. Nie ma też znaczenia wielkość niewykonalnych przez dłużnika zobowiązań. Nawet bowiem niewykonanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność. Dla określenia, czy istnieją podstawy ogłoszenia upadłości istotne znaczenie ma wyłącznie to, czy dłużnik nie wykonuje wymagalnych zobowiązań. Tak dla przykładu NSA w wyroku z 15 maja 2019 r., sygn. akt II FSK 1427/17, w wyroku z 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1904/21, czy WSA w Krakowie w wyroku z 26 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 325/23.
Fakt, że Spółka nie regulowała swych bieżących zobowiązań finansowych od chwili jej powstania został przez organ wykazany. Lista zaległych zobowiązań Spółki wobec podmiotów publicznych i prywatnych liczy cztery i pół strony uzasadnienia decyzji odwoławczej. Organ wykazał jednocześnie, że stan ten miał charakter długotrwały. Ostatecznie, dla ustalenia właściwego terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości zgodnie z art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego organ przyjął opóźnienie dłuższe niż 3 miesiące w spłacie zobowiązań wobec trzech wierzycieli przyjmując, że wniosek ten powinien być złożony nie później niż 6 sierpnia 2018 r. Złożenie tego wniosku 31 lipca 2019 r. stanowi o tym, że Skarżący nie może powołać się na przesłankę uwalniającą go od odpowiedzialności z zobowiązania Spółki z art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej przez co zawarty w skardze zarzut naruszenia tego przepisu przez organ jest nieuzasadniony.
Sąd nie podzielił w ten sposób zarzutu skargi o naruszeniu przez organ art. 11 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 i 1a Prawa upadłościowego przez niewłaściwą wykładnię tych przepisów i w efekcie ich niewłaściwe zastosowanie polegające na utożsamieniu stanu niewypłacalności z brakiem płatności trzech kolejnych zobowiązań.
Sąd zgadza się przy tym z poglądem organu, w myśl którego pozyskiwane przez Spółkę środki, tak unijne, jak i krajowe, na realizację programów nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie jej płynności finansowej, ponieważ są to środki o konkretnym przeznaczeniu na realizację programów, a nie na pokrycie kosztów prowadzenia działalności bieżącej przez Spółkę.
Już na marginesie podnieść należy, że wniosek o upadłość powinien być zgłoszony w takim czasie, żeby wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego, chociażby częściowego, zaspokojenia z majątku spółki. Jak widać ze stanu sprawy, wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki K został złożony w takim czasie, że cel upadłości został zaprzepaszczony.
W ostateczności Sąd nie podzielił ostatniego zarzutu skargi o naruszeniu przez organ art. 80 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego dla ustalenia daty powstania niewypłacalności Spółki.
Zgodnie z poglądem przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie ma podstaw do powołania biegłego dla ustalenie tego rodzaju okoliczności, jeśli materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia danego stanu faktycznego (porównaj wyrok WSA w Krakowie z 26 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 325/23). Tak jest w niniejszej sprawie, organ wykazał przesłanki faktyczne dla dokonania tego ustalenia.
Na temat przedłożonego przez Skarżącego wyroku Sądu Rejonowego P. stwierdzić należy, że nie ma on charakteru wiążącego w niniejszym postępowaniu, był wydany w sprawie cywilnej na gruncie stanu faktycznego, który różni się od ustaleń przyjętych w sprawie administracyjnej.
Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j w Dz.U. z 2023 r., poz. 1634).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI