III SA/GL 83/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił sprzeciw od decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, uznając, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego sprawy dotyczącej opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez zezwolenia.
Sprawa dotyczyła sprzeciwu M.S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, która uchyliła decyzję wymierzającą M.S. opłatę podwyższoną za wydobycie piasku bez koncesji. Organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji nie zebrał i nie ocenił materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił sprzeciw, stwierdzając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego sprawy, co miało istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał sprzeciw M.S. od decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, która uchyliła decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w L. wymierzającą M.S. opłatę podwyższoną w wysokości 329.234,40 zł za wydobycie piasku bez wymaganej koncesji. Organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. M.S. wniósł sprzeciw, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 138 § 2 k.p.a., i domagając się uchylenia decyzji organu odwoławczego oraz umorzenia postępowania. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 151a § 2 P.p.s.a., oddalił sprzeciw. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo uznał, iż organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, nie wyjaśniając należycie stanu faktycznego sprawy, co miało istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sąd podkreślił obowiązek organów administracji do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.) i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). W ocenie sądu, organ pierwszej instancji nie wykazał, na jakiej podstawie przypisał skarżącemu całość wydobytej kopaliny, nie uwzględnił postanowienia Sądu Rejonowego w L. i nie zbadał możliwości technicznych strony w zakresie wydobycia i wywozu przypisanej ilości kopaliny. W związku z tym, sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego o wystąpieniu przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ pierwszej instancji nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego, a zebrany materiał dowodowy budził uzasadnione wątpliwości i stanowił naruszenie przepisów procesowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ pierwszej instancji nie wykazał, na jakiej podstawie przypisał skarżącemu całość wydobytej kopaliny, nie uwzględnił istotnych dowodów i nie zbadał możliwości technicznych strony w zakresie wydobycia i wywozu przypisanej ilości kopaliny. Argumentacja była powieleniem poprzednich ustaleń.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
p.g.g. art. 140 § ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze
P.p.s.a. art. 64a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
p.g.g. art. 4 § ust. 1 pkt 1-3 i ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ pierwszej instancji nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego. Zebrany materiał dowodowy budzi uzasadnione wątpliwości i stanowi naruszenie przepisów procesowych. Naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ pierwszej instancji nie wykazał podstaw do przypisania skarżącemu całości wydobytej kopaliny. Organ pierwszej instancji nie uwzględnił postanowienia Sądu Rejonowego w L. i nie zbadał możliwości technicznych strony.
Godne uwagi sformułowania
Sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) wymaga dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ pierwszej instancji nie dokonał nowych ustaleń, a powinien uzupełnić materiał dowodowy i dokonać jego ponownej oceny.
Skład orzekający
Anna Apollo
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty kontroli decyzji administracyjnych przez sądy administracyjne, w szczególności stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. oraz obowiązki organów w zakresie wyjaśniania stanu faktycznego i zbierania dowodów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wydobycia kopaliny bez zezwolenia i opłat z tym związanych, ale ogólne zasady proceduralne są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje typowe problemy proceduralne w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydobycia bez zezwolenia, co jest interesujące dla prawników procesualistów i specjalistów z branży górniczej.
“Sąd potwierdza: błędy proceduralne organu mogą uchylić wysoką karę za nielegalne wydobycie.”
Dane finansowe
WPS: 329 234,4 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Gl 83/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2024-03-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-01-31 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Anna Apollo /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6063 Opłaty eksploatacyjne Hasła tematyczne Prawo geologiczne i górnicze Sygn. powiązane II GSK 1576/24 - Wyrok NSA z 2024-08-27 Skarżony organ Urząd Górniczy Treść wyniku Oddalono sprzeciw od decyzji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 64a; art. 151a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 775 art. 138 par. 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze sprzeciwu M.S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 14 grudnia 2023 r. nr PR.5432.58.2023, ldz.35510/12/2023/DH w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez zezwolenia oddala sprzeciw. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 14 grudnia 2023 r., nr PR.5432.58.2023, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (dalej w skrócie: "organ odwoławczy", "Prezes WUG"), uchylił decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w L. (dalej w skrócie: "organ pierwszej instancji") z dnia 20 października 2023 r., nr [...], l.dz. [...] wymierzającą M. S. opłatę podwyższoną w wysokości 329.234,40 zł za wydobycie bez wymaganej koncesji w okresie od kwietnia do sierpnia 2020 r. kopaliny – piasku w ilości [...] ton z terenu działki o nr ewidencyjnym [...], położonej w miejscowości Z., gmina S., powiat [...], województwo [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej w skrócie: "k.p.a."), w zw. z art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 143 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2023 r., poz. 633 ze zm., dalej w skrócie: "p.g.g."). Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 24 września 2020 r., na skutek zawiadomienia otrzymanego z Komisariatu Policji w S., pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego w L. przeprowadzili wizję terenową na działce o nr [...] w miejscowości Z., gmina S.. Podczas wizji stwierdzono wyrobisko eksploatacyjne typu wgłębnego o głębokości do 8 m i wymiarach 30 m x 130 m oraz powierzchni [...] m2. W wyrobisku stwierdzono świeże ślady eksploatacji kopaliny w postaci piasku żółtego i jasnoszarego, drobno i średnioziarnistego, miejscami z domieszką frakcji żwirowej. Nadto stwierdzono świeże ślady opon maszyn urabiających. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji organ ustalił okoliczności sprawy i wszczął wobec skarżącego postępowanie administracyjne w sprawie wydobywania kruszywa naturalnego bez wymaganej koncesji. Organ powiadomił również strony postępowania o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów. Postępowanie prowadzone przez organ pierwszej instancji zakończyło się wydaniem w dniu 17 października 2022 r. decyzji ustalającej skarżącemu opłatę podwyższoną w wysokości 337 154,40 zł za wydobycie [...] ton piasku na działce o numerze ewidencyjnym [...], położonej w miejscowości Z., gmina S.. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem skarżący wniósł odwołanie, w którym domagał się umorzenia postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r. nr [...], uchylił decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w L. z dnia 17 października 2022 r. nr [...] ldz. [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Od decyzji powyższej strona wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w stosunku do skarżącego, a w pozostałym zakresie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 28 marca 2023 r., w sprawie o sygn. akt: III SA/Gl 55/23, tutejszy Sąd oddalił sprzeciw, uznając decyzję organu odwoławczego uchylającą decyzję pierwszoinstancyjną i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji za rozstrzygnięcie prawidłowe i nie zawierające żadnej wady prawnej. W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji przystąpił do ponownego rozpoznania sprawy. Postanowieniem z dnia 20 września 2023 r. organ pierwszej instancji dopuścił dowód w sprawie ustalenia wysokości opłaty podwyższonej za nielegalne wydobycie kopaliny w postaci dodatku uzupełniającego do dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji w sprawie [...] analizującego ortofotomapy ze zdjęć lotniczych. W dokumencie tym stwierdzono, że eksploatacja kopaliny na działce nr [...] położonej w miejscowości Z. prowadzona była w okresie pomiędzy 15 marca 2020 r. a 24 września 2020 r. Jednocześnie organ pierwszej instancji skorygował błąd rachunkowy w zakresie obliczenia wysokości opłaty podwyższonej i umorzył postępowanie wobec współwłaścicielki działki nr [...] Z. P.. Ponowne postępowanie prowadzone przez organ pierwszej instancji zakończyło się wydaniem w dniu 20 października 2023 r. decyzji ustalającej skarżącemu opłatę podwyższoną w wysokości 329.234,40 zł za wydobycie [...] ton piasku na działce o numerze ewidencyjnym [...], położonej w miejscowości Z., gmina S.. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem skarżący wniósł odwołanie, w którym domagał się uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenia decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie następujących przepisów: - art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i niepodjęcie niezbędnych czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie sprawy, a przede wszystkim zaniechanie przeprowadzenia pogłębionego postępowania dowodowego – w szczególności pominięcia w postępowaniu faktów i dowodów ujawnionych w postępowaniu prowadzonym przez organy ścigania w sprawie o sygn. akt: [...], a przez to dowolne, na podstawie nieudowodnionych twierdzeń przyjęcie, że to skarżący prowadził wydobycie na działce o numerze ewidencyjnym [...]; - art. 77 § 1 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, w tym niepodjęcie czynności zmierzających do ustalenia kto w rzeczywistości jest odpowiedzialny za powstanie wyrobiska i dowolne przyjęcie, że sprawcą tego jest skarżący; - art. 107 § 3 k.p.a. przez niewykazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn odmówienia wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom skarżącego, pominięcie oceny dowodów świadków i przypisanie odpowiedzialności skarżącemu pomimo, iż z przeprowadzonych dowodów nie wynika, że był on odpowiedzialny za powstanie wyrobiska w skali ujawnionej w trakcie pomiarów wykonanych podczas wizji przeprowadzonej w dniu 24 września 2020 r.; - art. 138 § 2 in fine k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i pominiecie w wydaniu zaskrzonej decyzji wskazań organu odwoławczego w zakresie jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy, a w szczególności konieczność wskazania dowodów potwierdzających odpowiedzialność strony odwołującej się za nielegalną działalność i nie wskazanie okresu prowadzenia tej działalności przez odwołującego się; - art. 4 ust. 1 pkt 1 -3 i ust. 2 i 3 p.g.g. przez jego niezastosowanie i ustalenie opłaty podwyższonej podczas, gdy zakres zleconych prac przez Z. P. sprowadzał się do wydobywania piasków i żwirów przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych wyżej wymienionej z nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności i to ona powinna dokonać wymaganego zgłoszenia i ponosić konsekwencje niedopełnienia tego obowiązku, a wobec skarżącego postępowanie powinno być umorzone; - art. 140 ust. 1 w związku z ust. 2 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 p.g.g. przez ich zastosowanie podczas, gdy materiał dowodowy nie dał podstaw do ustalenia opłaty podwyższonej wobec skarżącego, - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na dowolnym ustaleniu, że to skarżący w oparciu o środki należące do jego firmy "M." miałby dokonywać wydobycie bez wymaganej koncesji kruszywo z działki nr [...], podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący w ramach umowy zawartej z Z. P. wydobył z działki o nr [...] czarną ziemię w celu nawiezienia jej na działkę nr [...] w celu wykonania ogrodzenia, podjazdu i wyrównania terenu, brak jest bowiem w pozostałym zakresie jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego, że to skarżący miałby dokonywać wydobywania piasku; - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na dowolnym przyjęciu, ze skarżący zwarł z Z. P. umowę na pozyskiwanie oraz wywóz z działki nr [...] w miejscowości Z. kruszywa na działkę o nr [...] podczas gdy umowa obejmowała wykonanie prac w postaci wykonania ogrodzenia, podjazdu i wyrównania terenu na działce nr [...]; - art. 105 § 5 k.p.a. polegające na jego wadliwym zastosowaniu i umorzeniu postępowania wobec Z. P., podczas gdy decyzja w tym zakresie była wydana już na etapie wydania decyzji z dnia 17 października 2022 r., nadto ponownie nie wskazano podstawy faktycznej takiego rozstrzygnięcia ani też podstawy prawnej. Kwestionowaną decyzją z dnia 14 grudnia 2023 r. Prezes WUG uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w prowadzonym ponownie postępowaniu organ pierwszej instancji nie dokonał żadnych nowych ustaleń w sprawie, pomimo, że ponownie ją rozpoznając jest zobowiązany jeszcze raz zebrać lub uzupełnić oraz ocenić materiał dowodowy. Organ odmówił dopuszczenia dowodu z zeznań świadków Z. P. i B.L., zawnioskowanych przez pełnomocnika strony, powołując się jedynie w sposób lakoniczny na liczne czynności dowodowe przeprowadzone wcześniej i w zasadzie z góry zakładając nieprzydatność tych zeznań. Organ pierwszej instancji nie wziął także pod uwagę postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt: [...], z którego wynika, że zebrane w toku postępowania zeznania nie potwierdziły wersji oskarżenia oraz, że w okresie w którym prowadzone było wydobycie skarżący dokonywał licznych zakupów piasku na potrzeby prowadzonych przez swoja firmę robót. Organ pierwszoinstancyjny nie wziął pod uwagę wskazań zawartych w postanowieniu WSA w Gliwicach z dnia 28 marca 2023 r., w sprawie o sygn. akt: III SA/Gl 55/23, z których wynika, że nie wiadomo w oparciu o jakie dowody organ przyjął, że skarżący wydobył kopalinę w ilości większej aniżeli ilość wynikająca z umowy z Z. P.. Jednocześnie argumentacja zawarta w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej jest w zasadzie powieleniem argumentacji zawartej w poprzedniej decyzji. W ocenie organu odwoławczego konieczne jest dalsze prowadzenie postępowania dowodowego w kierunku rozpoznania zasadności przypisania całej wydobytej kopaliny skarżącemu. Zbyt ogólnikowe bowiem jest przyjęcie w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że skarżący posiadał środki niezbędne do wywozu takich ilości kopaliny jakie wyliczono w uzupełnieniu dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji. Organ nie zbadał, czy w tym samym czasie, kiedy skarżący realizował umowę z Z. P., inne podmioty mogły pobierać piasek z działki nr [...]. W ocenie organu odwoławczego rozbieżności powstałe w toku rozpoznania sprawy nie zostały w sposób należyty wyjaśnione przez organ pierwszej instancji w toku dwukrotnego rozpoznania sprawy (zakończonego wydaniem decyzji z dnia 17 października 2022 r. i decyzji z dnia 20 października 2023 r.). Tymczasem obowiązkiem organu administracji wynikającym z zawartej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Od powyższej decyzji strona wniosła kolejny sprzeciw w sprawie, wnosząc o uchylenie decyzji organu drugiej instancji, uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w stosunku do skarżącego, a w pozostałym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania mimo zaistnienia przesłanek skutkujących zastosowaniem art. 138 § 1 pkt 2 in fine i umorzeniem postępowania w stosunku do skarżącego. W uzasadnieniu sprzeciwu strona podkreśliła, że z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego oraz z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji została wydana w warunkach naruszenia prawa procesowego, ponieważ w pierwszej instancji nie zostało przeprowadzone w sposób należyty postępowanie wyjaśniające, a zebrany materiał dowodowy budzi uzasadnione wątpliwości i wymaga uzupełnienia, co miałoby uzasadniać zwrot sprawy do organu pierwszej instancji. W pierwszej kolejności strona podniosła, że organ pierwszej instancji, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wykazał na jakiej podstawie całość wydobytej kopaliny na działce o numerze ewidencyjnym [...] przypisał odwołującemu. Organ drugiej instancji słusznie zważył, iż ustalenia zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji są w rzeczywistości powieleniem poprzednich ustaleń, a dotychczasowe postępowanie dowodowe nie daje podstaw do przypisania M.S. wydobycia kruszywa w jakimkolwiek zakresie ilościowym czy też przedziale czasowym. Skarżący podniósł również, że przedmiotem umowy zawartej z Z. P. były usługi w zakresie wykonania ogrodzenia, wjazdu i wyrównania terenu przy użyciu czarnej ziemi z działki o nr [...]. Zakresem zlecenia nie było objęte występowanie do właściwego urzędu ze zgłoszeniem prac regulowanych przez prawo geologiczne i górnicze wobec powyższego. W sprawie powinny mieć zatem zastosowanie regulacje zawarte w art. 4 p.g.g., pozwalające na wydobycie pisaków i żwirów przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiącej przedmiot jej prawa własności. Ponadto skoro wydobycie było wykonywane na zlecenie współwłaścicielki nieruchomości - Z. P., to ona była zobowiązaną do dokonania stosownego zgłoszenia do urzędu. W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja w zakresie kontrolowanym przez sąd nie jest wadliwa. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, zwana dalej w skrócie: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego normującymi zasady procedury administracyjnej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 64a P.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji (art. 64d § 1). Przy czym, zgodnie z art. 64e P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Wynika to także z treści art. 151a § 1 zd. 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględnia sprzeciw od decyzji i uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Zatem podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego jest ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienia od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § k.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 2219/15, Lex nr 2315542). Zgodnie zaś z powołanym przepisem art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zatem uchylenie decyzji organu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które nie doprowadziło do prawidłowego wyjaśnienia sprawy, co w konsekwencji miało istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Pamiętać także należy, że jedną z podstawowych zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada dwuinstancyjności wyrażona w art. 15 k.p.a. Zgodnie z nią każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia przez legitymowany podmiot środka zaskarżenia, ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji. Zatem istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie przez organ wyższego stopnia. Kontrola instancyjna przez niego przeprowadzona obejmuje zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji, jak i dokonaną przez ten organ ocenę stanu faktycznego sprawy. Organ drugiej instancji nie może więc ograniczyć się wyłącznie do kontroli pierwszoinstancyjnego orzeczenia, lecz ma obowiązek rozpatrzenia sprawy we własnym zakresie. Uprawniony jest także, jeżeli zachodzi taka potrzeba, przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe (art. 136 k.p.a.). Oznacza to, że organ odwoławczy jest obowiązany ocenić prawidłowość decyzji pierwszoinstancyjnej nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej tą decyzją (wyrok NSA z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II FSK 658/08, publ. LEX nr 532803). Zatem w sytuacji, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne dotknięte jest wadami, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a. merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy po uprzednim znacznym uzupełnieniu postępowania dowodowego naruszyłoby tą zasadę. Odnosząc te uwagi do sprzeciwu złożonego w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Sąd rozpoznając sprzeciw nie może w szczególności odnosić się do zarzutów związanych z istnieniem, w ocenie skarżącego, podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego. Podobnie Sąd rozpoznając sprzeciw nie może formułować wiążących ocen prawnych co do prawidłowości oceny zebranego materiału dowodowego. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że organ odwoławczy trafnie uznał w rozpatrywanej sprawie, że zaistniały przesłanki do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, gdyż doszło do istotnego naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów postępowania, a do wyjaśniania, z uwzględnieniem powyższej zasady dwuinstancyjności postępowania pozostał istotny zakres sprawy. Należy podzielić stanowisko Prezesa WUG co do tego, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził w sposób należyty postępowania wyjaśniającego, zebrany w sprawie materiał dowodowy budzi uzasadnione wątpliwości stanowi naruszenie przepisów procesowych. Naruszenie to ma niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zwraca przy tym uwagę, że przepisy k.p.a. ustanawiają dla organów administracji publicznej obowiązki podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) - przy jednoczesnym zachowaniu reguł jego oceny określonych w art. 80 k.p.a. Wyrazem oceny całości zebranego materiału dowodowego powinno być uzasadnienie decyzji, uwzględniające wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji ma istotne znaczenie dla stosowania zasad postępowania administracyjnego tj. zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), jak również zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 k.p.a.). Z uwagi na te właśnie zasady organ orzekający obowiązany jest do pełnego wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, które legły u podstaw załatwienia sprawy. Dopiero prawidłowo zgromadzony i wszechstronnie rozważony materiał dowodowy może być podstawą rozstrzygnięcia kończącego sprawę w danej instancji. W przedmiotowej sprawie Sąd podziela ocenę organu odwoławczego, że z treści decyzji organu pierwszej instancji, w żaden sposób nie wynika, w oparciu o jakie dowody przypisano całość wydobytej kopaliny skarżącemu. Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji nie dokonał nowych ustaleń, a powinien uzupełnić materiał dowodowy i dokonać jego ponownej oceny. Jak słusznie podkreślił w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji organ odwoławczy, organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt: [...]. Organ pierwszej instancji nie wskazał w oparciu o jakie dowody przyjął, że skarżący wydobył kopalinę w większej ilości niż wynikało to z umowy zawartej z Z. P.. Kwestie te nadal pozostają niewyjaśnione w stopniu dostatecznym, a argumentacja w tym zakresie jest w istocie powieleniem argumentacji zawartej w poprzedniej decyzji z 2022 r. Ponadto organ pierwszej instancji powinien poczynić ustalenia w zakresie możliwości technicznych strony w aspekcie wydobycia i wywozu przypisanej ilości wydobytej kopaliny na przestrzeni pięciu miesięcy. Porównanie ilości przypisanego stronie wydobycia kopaliny ([...] ton) i ustalonego czasokresu tego wydobycia (od kwietnia 2020 r. do sierpnia 2020 r. – 4 miesiące) prowadzi bowiem do wniosku, że strona wydobywała w granicach [...] ton piasku dziennie w tym okresie. Również ta okoliczność powinna być wyjaśniona w toku ponownego postępowania dowodowego prowadzonego przez organ pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy Sąd, podzielając stanowisko organu odwoławczego o wystąpieniu w niniejszej sprawie przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a. sprzeciw oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI