III SA/Gl 822/24

III SA/Gl 822/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Marzanna Sałuda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 104
art. 24  ust. 1  pkt 1
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 128,  art. 220,  art. 233  par. 1  pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi L. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 19 sierpnia 2024 r. nr 2401-IOA.4823.26.2024.JK w przedmiocie kary pieniężnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 2.200 (dwa tysiące dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej – dalej Dyrektor - z 19 sierpnia 2024r nr 2401-1OA.4823.26.2024.JK uchylająca w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekająca co do istoty sprawy w ten sposób, iż nałożono na spółkę " L" ul. [...] [...] W., jako przewoźnika, - dalej skarżąca, strona- karę pieniężną w kwocie 10:000 zł za niezapewnienie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT numer [...].
Stan sprawy jest następujący;
W dniu 30.09.2023 r. o godz. 20:20 funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. przeprowadzili w Oddziale Celnym w G., kontrolę przewozu towarów co dotyczyło zespołu pojazdów o nr rej. [...] którym przewożono oleje silnikowe. Dokonując sprawdzenia zgłoszenia o numerze referencyjnym SENT[...] z przedstawionymi dokumentami, nie stwierdzono nieprawidłowości. Sprawdzono również poprawność działania systemu geolokalizacyjnego w systemie "SENT- GEO MONITOROWANIE LOKALIZACJI POJAZDÓW". Dla lokalizatora zewnętrznego o numerze [...], stwierdzono nieprawidłowości. Z analizy mapy wynika, że pojazd przekazywał dane geolokalizacyjne od miejscowości M. dnia 29.09.2023 godz. 2:29 do momentu wyjazdu z Polski przez przejście graniczne B. dnia 29.09.2023 godz. 8:01.
Kierowca, po kontakcie z firmą przewozową wyjaśnił, iż problem powstał na skutek podpięcia do przedmiotowego zgłoszenia SENT złego lokalizatora, w związku z tym sygnał widoczny na mapie przekazywany był przez inny zespół pojazdów, który przemieszczał się na tej trasie w dniu wczorajszym. Według odczytu z kamer ANPRS zespół pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] wjechał na terytorium RP dnia 30.09.2023 o godz. 9:29 przez przejście graniczne B.. Kierowca nie ma wpływu na działanie zewnętrznego systemu GPS, a przed wjazdem do Polski został poinformowany przez przewoźnika, że geolokalizator działa poprawnie i może kontynuować przejazd.
W dniu 01 października 2023r. po wyjaśnieniu sytuacji z firmą przewozową dokonano aktualizacji zgłoszenia w systemie i podpięto właściwy geolokalizator nr [...] i pojazd był widoczny na mapie w miejscu kontroli, po zakończeniu czynności o godz. 18:10 został zwolniony do dalszej jazdy. Szczegółowe ustalenia z kontroli zawarto w protokole kontroli nr [...] z dnia 01.10.2023 r. Powyższe stało się podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego w stosunku do przewoźnika, w związku z naruszeniem przepisów ustawy SENT. Ponadto pismami z dni 08.12.2023 r. zwrócono się do: Izby Administracji Skarbowej w Z. czy w dniu 29.09.2023 r. oraz w dniu 30.10.2023 r. system SENT działał prawidłowo lub czy były przerwy w działaniu systemu, Centrum Informatyki Resortu Finansów w R. o udzielenie odpowiedzi dot. czasu pierwszego odnotowanego zdarzenia na terenie Polski dla urządzenie GPS nr [...] w ww. zgłoszeniu SENT[...], czy urządzenie GPS nr [...] działało prawidłowo i przekazywało aktualne dane, czy też odnotowano niesprawność przedmiotowego lokalizatora trwającej dłużej niż godzinę, od momentu wjazdu na terytorium Polski do momentu kontroli w Oddziale Celnym w G., czy w dniach od 30.09.2023 r. do 01.10.2023 r. były przerwy w działaniu systemu, które spowodowały niesprawność zewnętrznego systemu lokalizacji trwającej dłużej niż godzinę. Na powyższe pisma wpłynęły odpowiedzi w dniu 19.12.2023 r.
Organ I instancji przywołał treść przepisów art. 2 pkt 9 , pkt 11art. 4 ust. 1, ust. 4 pkt 1a , art. 7ust. 2 pkt 1 lit. I , art. 10a, art. 22 ust. 2a , art. 10b , art. 32 . art. 10c ust. 3 , art., 7 ust 1 i ust. 2 pkt 1 , art. 8, art. 24 ust. 1a ustawy o systemie monitorowania ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 104 ze zm., dalej jako: "ustawa o SENT").
Oceniając sprawę organ I instancji stwierdził, że przedmiotem monitorowanego przewozu był towar opisany jako; O. (olej silnikowy), w ilości 22662,93 kg, przypisany do pozycji CN 2710, który podlega systemowi monitorowania przewozu i obrotu. W wyniku kontroli w dniu 30.09.2023 r. stwierdzono w zgłoszeniu przewozu SENT[...], że urządzenia GPS: [...] nie wskazuje pozycji środka transportu dla ww. zgłoszenia/lokalizatora w podanym przedziale czasu, o którym mowa w art. 10 b ust. 2 ww. ustawy, ponieważ przewoźnik podał dane niezgodne ze stanem faktycznym dotyczącym numeru urządzenia GPS w przedmiotowym zgłoszeniu SENT, dane geolokalizacyjne środka transportu o nr rej. [...] były przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji o nr [...].
Centrum Informatyki Resortu Finansów wraz z pismem, nr [...] z dnia 19.12.2023 r. przesłało pliki z danymi dotyczącymi urządzenia ZSL nr [...] przypisanego do zgłoszenia SENT[...]. W badanym okresie nie zostało odnotowane wadliwe działanie systemu SENT GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych z systemów OBU/ZSL oraz nie stwierdzono w systemie Hłelp Desk CSD, aby przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu.
W ocenie organu przewoźnik nie wywiązał się z obowiązku z art. 10 a ustawy SENT w myśl, którego w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest on obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacynych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. W trakcie kontroli dla lokalizatora zewnętrznego o nr [...] przypisanego do zgłoszenia przewozu SENT[...] stwierdzono nieprawidłowości, ponieważ sygnał widoczny na mapie przekazywany był przez inny zespół pojazdów. Dopiero podczas prowadzonych czynności kontrolnych i po dokonaniu modyfikacji przez Przewoźnika przedmiotowego zgłoszenia SENT w zakresie numeru lokalizatora GPS w stosownej aplikacji pojawiła się trasa rzeczywistego przejazdu oraz aktualna lokalizacja środka przewozowego i od tego momentu środek transportu przekazywał do systemu SENT GEO dane geolokalizacyjne w sposób prawidłowy. Powyższe skutkowało zgłoszeniem przez stronę danych niezgodnych ze stanem faktycznym, o których mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. I ustawy SENT przez przewoźnika, który w zgłoszeniu przewozu SENT[...] w polu: Informacje o środku transportu, w pozycji: numer urządzenia/Lokalizatora GPS zawarł numer [...], zamiast numer [...], co skutkuje karą pieniężną w wysokości 10 000 zł. na mocy art. 24 ust. 1 pkt. 1 ustawy SENT.
Konsekwencją powyższego było w ocenie organu kolejne naruszenie, ponieważ przewoźnik tym samym nie zapewnił ciągłego przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu podczas całej trasy przejazdu. Z informacji systemowych przypisanych do zgłoszenia przewozu SENT[...] (SENT-GEO-Monitorowanie Lokalizacji Pojazdów) wynika, iż lokalizator zewnętrzny nr [...] dla zespołu pojazdów o nr rej. [...] był włączony z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju i przekazywał prawidłowo dane geoloklizacyjne dla ww. zespołu pojazdów przewożącego towar objęty ww. zgłoszeniem SENT. Jednakże dopiero podczas prowadzonych czynności kontrolnych i stwierdzeniu braku danych geolokalizacyjnych dla ww. przewozu, po dokonaniu modyfikacji przez Przewoźnika przedmiotowego zgłoszenia SENT w zakresie numeru lokalizatora GPS, w aplikacji "SENT-GEO Monitorowanie Lokalizacji Pojazdów" pojawiła się trasa rzeczywistego przejazdu oraz aktualna lokalizacja środka przewozowego. Z listy odczytów z kamer ANPRS wynika, iż zespół pojazdów o nr rej. [...] przekroczył granicę w B. w dniu 30.09.2023 r. godz. 09:29:26, natomiast rozpoczęcie czynności kontrolnych miało miejsce w Oddziale Celnym w G. w dniu 30.09.2023 r. godz. 20:20. w związku z powyższym przewoźnik, nie dopełnił określonego w art. 10 a ust. 1 ustawy SENT obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych podczas całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem SENT., co skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 10 000 zł. Organ wskazał, iż ustawodawca przewidział tylko dwie możliwości odstąpienia nałożenia kary pieniężnej. Pierwsza związana jest z niedostępnością rejestru na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy o Sent , co w sprawie nie ma miejsca, druga z kolei na podstawie art. art. 22 ust. 3 oraz art. 24 ust. 3 ustawy SENT z którego to przepisu wynika, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem m. in. przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek m. in. przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -1b, z uwzględnieniem art. 26 ust.3. Organ po wskazaniu okoliczności stanowiących ważny interes przewoźnika i interesu publicznego stwierdził, iż mając na uwadze, iż pojazd poruszał się zgodnie z zaplanowaną trasą, a rozpoczęcie czynności kontrolnych miało miejsce prawie 11 godzin po przekroczeniu granicy w B., to to nie stanowi przyczyny uzasadniającej odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, ponieważ dopiero dokonanie aktualizacji zgłoszenia SENT[...] przez Stronę w dniu 01.10.2023 r. o godz. 17:45 w zakresie zawarcia prawidłowego numeru urządzenia ZSL w trakcie prowadzonych czynności kontrolnych przywróciło prawidłowe przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Trudno zaś uznać, że tego rodzaju uchybienie spowodowane było sytuacją wyjątkową, nie dającą się przewidzieć lub której nie można było uniknąć przy właściwej organizacji pracy.
Organ oceniając charakter naruszenia przepisów ustawy SENT w odniesieniu do przewozu towaru objętego zgłoszeniem SENT[...] organ, podkreślił, że w niniejszej sprawie nie można mówić o nieistotnych omyłkach, czy błędach w zgłoszeniu. Wskazanie numeru lokalizatora oraz zapewnienie w trakcie całej trasy przewozu towaru przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, stanowi istotny element systemu monitorowania przewozu i obrotu, a ustawodawca uznał ten obszar za istotny na tyle, by jego naruszenie wiązało się z sankcją - nałożeniem kary pieniężnej. Zwrócił jednak uwagę na zasadę proporcjonalności w kontekście całokształtu stanu faktycznego danej sprawy. Z wywodzonej z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady proporcjonalności wynika bowiem nakaz użycia jedynie takich środków* które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu. Oznacza to, że organy państwa mają osiągać cel, który służy społeczeństwu, jak najmniejszym jego oraz poszczególnych jednostek kosztem, a surowość kary wymierzonej przez organ administracyjny nie może być nieproporcjonalna do przewinienia, którego kara dotyczy. Z jednej strony niewątpliwie interes adresatów norm prawnych wymaga, aby reakcja Państwa na popełnione przez nich uchybienia była adekwatna do popełnionego uchybienia, innymi słowy aby była do niego proporcjonalna. Z drugiej jednak strony nie można wykładać przepisów ustawy w sposób, który prowadziłby do zniweczenia jej celu. W ocenie organu nałożenie kary pieniężnej za każde przewinienie w łącznej kwocie 20 000 zł 2 X 10 000 zł byłoby nieadekwatne do skali i charakteru niedopełnienia obowiązku, naruszałoby tym samym zasadę proporcjonalności. Dla realizacji prewencyjnego celu ustawy, jakim jest dyscyplinowanie uczestników obrotu gospodarczego, bez jednoczesnego narażania zwłaszcza niewielkich podmiotów gospodarczych na utratę płynności finansowej, wystarczające i adekwatne w niniejszej sprawie jest nałożenie jednej kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł wynikającej z art. 24 ust. 1 pkt. 1 ustawy SENT, za brak aktualizacji danych zawartych ww. zgłoszeniu przewozu dotyczących numeru urządzenia ZSL (art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. I ustawy SENT), ponieważ konsekwencją powyższego niedopełnienia ustawowego obowiązku przez przewoźnika, było kolejne naruszenie, nie zapewnienia ciągłego przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu podczas całej trasy przejazdu, przy jednoczesnym stwierdzeniu, że za nałożeniem kary pieniężnej w przypadku pozostałym nie przemawia interes publiczny.
Odnosząc się do możliwości odstąpienia z urzędu od nałożenia kary wyjaśnił organ, że o istnieniu interesu uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej decydują zobiektywizowane kryteria, ustalane każdorazowo dla indywidualnej firmy, przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość instytucji odstąpienia od nałożenia kary. Przesłanki odstąpienia są pojęciami nieostrymi, ocenianymi na podstawie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, przy uwzględnieniu także i tej okoliczności, że zadaniem organów administracji państwowej jest dbanie o przestrzeganie przez wszystkich uczestników systemu monitorowania drogowego przewozu towarów: podmioty wysyłające, podmioty odbierające, przewoźników, kierujących pojazdami, dotyczących ich przepisów prawa. W ocenie organu Strona nie przedstawiła żadnych indywidualnych okoliczności, w oparciu o które organ mógłby powziąć przypuszczenie, że uiszczenie kary z wysokim prawdopodobieństwem sprawi, iż ukarany lub jego pracownicy będą zmuszeni do korzystania z pomocy publicznej w celu zapewnienia podstaw egzystencji - brak jest zatem podstaw, aby zastosować instytucję odstąpienia od kary ze względu na interes strony.
W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, względnie po uchyleniu o odstąpienie od nałożenia kary. Żądanie oparła o zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy –SENT w taki sposób, że czynność polegająca na pomyłkowym wskazaniu niewłaściwego numeru lokalizatora nie stanowi naruszenia obowiązku zgłoszenia aktualizacji zgłoszenia SENT. Alternatywnie podniesiono zarzut naruszenia art. 24 ust. 3 ustawy SENT, gdyż: "pomyłka we wpisie numeru lokalizatora nie była zamierzona, organ był w stanie odtworzyć trasę przejazdu na podstawie numeru zarejestrowanego w systemie PUESC faktycznie używanego lokalizatora oraz był to jednostkowy wypadek w skali nie naruszającej prawa działalności przewoźnika, co powinno skutkować odstąpieniem od nałożenia kary zważywszy na interes publiczny, a w zasadzie brak zagrożenia, tym bardziej, że pojazd był monitorowany za pomocą lokalizatora faktycznie zainstalowanego w pojeździe, tym samym naruszenie było nieistotne z punktu widzenia celów ustawy nie stwarzające żadnego zagrożenia dla monitoringu przewozu".
Dyrektor po rozpoznaniu odwołania strony zaskarżoną decyzją z 19 sierpnia 2024r. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, iż nałożył na spółkę, jako przewoźnika, karę pieniężną 10:000 zł za niezapewnienie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT numer [...]. W podstawie prawnej wskazał art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2383, ze zm. dalej określanej, jako O.p.) oraz ustawę z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 104 ze zm.) – dalej ustawa SENT .
Dyrektor wskazał, iż decyzja podlega uchyleniu nie tylko z przyczyn wskazanych w odwołaniu. Wskazał na art. 127 O.p. podnosząc, iż istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zarzutów zgłoszonych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, ale obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Organ drugiej instancji nie jest przy tym związany treścią odwołania, co powoduje, że w postępowaniu odwoławczym rozpatrzeniu podlega sprawa w całym zakresie, a nie tylko zaistniałe w niej kwestie sporne.
Oceniając zaistniały w sprawie stan faktyczny Dyrektor stwierdził, iż zgłoszono niewłaściwy numer lokalizatora, a po dokonaniu pierwotnego wpisu w zgłoszeniu nie doszło do faktycznej zmiany mającej powodować aktualizację, uwspółcześnienie danych. Na skutek podania niewłaściwego numeru lokalizatora w zgłoszeniu, nie doszło do takiego związania informacji rejestracyjnych, które umożliwiłoby bieżącą zgodną z rzeczywistością transmisję danych. Na skutek rozbieżności w informacjach rejestracyjnych, doprowadzono do przekazu niewłaściwych danych, rejestrujących odwrotny od rzeczywistego ruch pojazdów obejmujący inną trasę i to w innym czasie.
Stąd też kontrola pierwotnie w oparciu o dane przekazane przez lokalizator [...] stwierdziła przebieg trasy nieodpowiadający rzeczywistości (zarejestrowanej przez kamery). Dopiero w skutek kontroli zgłoszono lokalizator ([...]) co spowodowało wskazanie trasy z B. do G. zatern od godz. 17:45 1 października 2023 r., czyli od momentu modyfikacji zgłoszenia cała trasa transportu (od wjazdu do kraju do miejsca kontroli) stała się widoczną dla służb Krajowej Administracji w Skarbowej. Od momentu wjazdu ciągnika z naczepą do Polski do momentu rozpoczęcia kontroli nie można było na bieżąco w SENT śledzić przebiegu trasy przewozu towaru objętego ustawą SENT. Wprawdzie dane geolokalizacyjne środka transportu do SENT były przekazywane, jednakże trasa pojazdu nie była widoczną z powodu błędnie wpisanego w zgłoszeniu do SENT numeru lokalizatora. Nie miały miejsca zatem niesprawność lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji, które powodowałyby przerwę w transmisji i konieczność podjęcia wymaganych działań sanacyjnych. Zatem przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, nie zapewnił przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem. Dyrektor wskazał, iż w/w art 24 ust. 1 ustawy SENT przewiduje dwa rodzaje naruszeń obowiązków sankcjonowanych karą pieniężną w takiej samej wysokości. Skoro ustawodawca ''odróżnił te dwa stany faktyczne, to nie można ich ze sobą utożsamiać. O braku aktualizacji można mówić tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy po dokonaniu danego wpisu w zgłoszeniu dochodzi do faktycznej zmiany takich danych (np. załadunku towaru konano jednak na inny pojazd, niż pierwotnie wskazano lub dokonano zmiany ciągnika siodłowego, co może pociągać za sobą m. in. zmianę numerów lokalizatorów), a więc powstaje obowiązek dokonania stosownej aktualizacji zgłoszenia w trybie art. 8 ust. 1 ustawy SENT. Z kolei o zgłoszeniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym mowa wtedy, gdy od razu podano w zgłoszeniu błędne dane np. dotyczące numeru lokalizatora lub nie dokonano ich wpisania do zgłoszenia (np. opuszczono jakieś pole).Natomiast z art. 22 ust. 2a ustawy SENT wynika niedopełnienie obowiązku, jakim jest zapewnienie transmisji aktualnych danych. Zatem kara choć w jednakowej wysokości, to dotyczy odmiennych sekwencji i zdarzeń, w pierwszym przypadku jest nią sama niezgodność z rzeczywistości (wynikająca z różnych przyczyn), a w drugim następstwo - niezgodności numerów lokalizatorów - powodujące brak przekazu aktualnych danych. Dyrektor stwierdził iż organ pierwszej instancji wadliwie ocenił stan faktyczny sprawy skoro stwierdził w rozstrzygnięciu, wbrew ustaleniom uwidocznionym w uzasadnieniu, że przewoźnik nie dokonał aktualizacji zgłoszenia. Materiał dowodowy wskazuje, że przewoźnik do razu zgłosił niewłaściwy numer lokalizatora, a nie, że doszło do zmiany skutkującej "aktualizacją". Organ pierwszej instancji niewłaściwie - zdaniem Dyrektora - zinterpretował stan faktyczny i niewłaściwie dokonał jego subsumpcji pod przepis prawa, bowiem istotnym jest nie tyle wpis niewłaściwego lokalizatora, co skutki tego zdarzenia w postaci niezapewnienia przekazu aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem. W ocenie Dyrektora rozpatrywanie z osobna, zgłoszenia niewłaściwych danych i braku transmisji, jak to uczyniono w zaskarżonej decyzji wskazuje, wbrew faktom i logice, na brak związku przyczynowo-skutkowego między tymi zdarzeniami, rozumianego jako zależność pomiędzy dwoma stanami rzeczy w świecie zewnętrznym, w których jeden to przyczyna, a drugi to skutek. Z przedstawionych wywodów wynika, że w przypadku błędnie wpisanego do SENT numeru lokalizatora, wobec poprawnie działającego (gromadzącego dane) systemu lokalizacji, nie jest możliwym przekaz aktualnych danych o położeniu pojazdów Zatem dla realizacji celów ustawy znaczenie ma uniemożliwienie nadzoru lokalizacyjnego, wynikające z braku przekazywania danych, a nie zgłoszenie danych niezgodnych ze stanem faktycznym. Kara więc nie może dotyczyć przyczyny, lecz skutku. Organ II instancji oceniając w trybie art. 22 ust. 3 ustawy SENT, możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny nie znalazł ku temu. przesłanek Organ odwoławczy zaaprobował ustalenia organu pierwszej instancji w zakresie przychodów strony za lata 2022-2023 opisane na stronie 17 decyzji i przyjął je jako własne, bez konieczności powtarzania. Według organu odwoławczego, skoro określony w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, obowiązek płatności należności publicznych, do których niewątpliwie należy wymierzona kara, wyprzedza inne obowiązki płatnicze (w tym prywatne), choćby związane z działalnością gospodarczą i służące uzyskaniu przychodu, to możliwym jest takie ułożenie biegu interesów by uregulować (również) zobowiązania publiczne. Zatem względy ekonomiczne nie stanowią podstawy do odstąpienia od nałożenia kary. Z uwagi na charakter działalności transportowej ustawodawca uczynił odpowiedzialnym za nadzór lokalizacyjny przewoźników. Do celów ustawy z pewnością nie należy szkodzenie przedsiębiorcom legalnie i rzetelnie prowadzącym działalność gospodarczą, lecz skuteczne monitorowanie rynku towarów wrażliwych. Za opisane zaniechania jest odpowiedzialny przewoźnik, który w postępowaniu nie wskazał na obiektywne przeszkody uniemożliwiające ma sprawowanie wymaganego, starannego nadzoru. Wbrew twierdzeniom odwołania nie zapewniono przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem. Wszelkie wątpliwości techniczne związane z działaniem aplikacji służącej do przekazywania danych geolokalizacyjnych muszą być rozważone, gdyż ich zaistnienie niewątpliwie stoi w sprzeczności z interesem publicznym przy nakładaniu kary. Natomiast z interesem tym nie stoi w sprzeczności niedbalstwo podmiotów podlegających monitorowaniu. Z ustaleń wynika, że nie wystąpiły wątpliwości techniczne związane z działaniem aplikacji, sygnał nie został zakłócony, przerwany. Nieprzekazywanie przez niemal 11 godzin danych do SENT o realizowanym transporcie uniemożliwiło organom Państwa wykonanie właściwego nadzoru nad przewozem, co nie sposób uznać za uchybienie o nieistotnym znaczeniu. Skoro bowiem celem tej ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a wskazany wymóg należy do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie jego przestrzegania. Niewątpliwie instytucja odstąpienia od kary ma nadzwyczajny charakter. W przypadku kary wymierzanej na podstawie ustawy SENT, należy zatem interpretować ją w sposób ścisły. Dotyczy to niewątpliwie takich sytuacji, kiedy to nałożenie kary doprowadziłoby do sytuacji, iż strona zmuszona byłaby w następstwie nałożenia kary do sięgnięcia po pomoc państwa, co nie ma miejsca w sprawie. Gdyby nie kontrola przewozu, to nie byłby on monitorowany w zgodzie z prawem. Usunięcie na skutek kontroli wadliwości umożliwiło nadzór nad transportem, a jak wskazuje przebieg zdarzeń nie było działaniem z własnej inicjatywy przewoźnika, wynikającym z uświadomienia sobie nieprawidłowości. Organ odwoławczy podkreślił również, że stwierdzone niedopełnienie obowiązków dotyczących przewozu wrażliwych towarów godzi w bezpieczeństwo społeczeństwa, jako nadrzędnej wartości wspólnej. Zdaniem Dyrektora wymierzona kara jest proporcjonalna do popełnionego uchybienia, czego nie zmienia to, że zostało popełnione jednorazowo.
W skardze do WSA w Gliwicach pełnomocnik strony zarzucił Dyrektorowi naruszenie przepisów proceduralnych, a to art. 247 § 1 pkt 3 i 4 O.p. w zw. art. 233 § 1 pkt 2 lit. a , art. 222, art. 128 i art. 120 O.p. poprzez uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i orzeczeniu co do istoty sprawy oraz nałożeniu na stronę kary pieniężnej 10 000 zł za niewykonanie obowiązku określonego w art. 10a ust. 1 ustawy o SENT podczas, gdy Strona w odwołaniu zaskarżyła decyzję pierwszej instancji jedynie w części, a to w zakresie nałożenia kary w wysokości 10 000 zł za naruszenie art. 7 ust. 2 pkt. 1 lit. I ustawy o SENT, co oznacza, że decyzja pierwszej instancji stała się częściowo ostateczna, a rozstrzygnięcie drugiej instancji wychodzi poza zakres zaskarżenia wskazany przez Stronę w odwołaniu i w konsekwencji rażąco narusza zasady skargowości, trwałości ostatecznych decyzji podatkowych, legalizmu oraz dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, względnie stwierdzenie nieważności ww. decyzji, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, iż Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. wydał decyzję, w której to postanowił wobec strony nałożyć karę pieniężną w kwocie 10 000 zł z tytułu niedopełnienia obowiązków przewoźnika poprzez niedokonanie aktualizacji danych zawartych w rejestrze pod numerem referencyjnym SENT., o których mowa w art. 7 ust. 2 pkt. 1 lit. I ustawy o SENT i odstąpić od nałożenia kary z tytułu niewykonania obowiązków przewoźnika, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ww. ustawy w trakcie przewozu towaru objętego zgłoszeniem SENT .. Oznacza to, że w decyzji tej organ ten rozpatrywał popełnienie przez stronę dwóch deliktów: pierwszego określonego w art. 7 ust. 2 pkt. 1 lit. L ustawy o SENT oraz drugiego określonego w art. 10a ust. 1 ustawy o SENT. Strona odwołała się od ww. decyzji w części, a to w zakresie nałożenia kary w wysokości 10 000 złotych z tytułu niedopełnienia obowiązków przewoźnika o których mowa w art. 7 ust. 2 pkt. 1 lit. I ustawy o SENT. Oznacza to, że strona zaskarżyła decyzję jedynie w części dotyczącej nałożenia kary pieniężną w kwocie 10 000 zł z tytułu jednego z ww. deliktów. Strona nie zaskarżyła decyzji w zakresie odstąpienia od nałożenia kary z tytułu niewykonania obowiązku o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, co skutkowało tym, że w tym zakresie decyzja stała się ostateczna. Kwestia odstąpienia od nałożenia kary za ten czyn była więc zakończona i decyzja w tej części stała się ostateczna. Oznacza to, że organ drugiej instancji wyszedł poza zakres przedmiotowy odwołania zakreślonego przez Stronę ponieważ rozpatrzył on sprawę w całości, odnosząc się zarówno deliktu kwalifikowanego z art. 7 ust. 2 pkt. 1 lit. I ustawy o SENT, jak również tego z art. 10a ust. 1 ustawy o SENT. Ponadto organ nałożył karę pieniężną 10 000 zł za niewykonanie obowiązku określonego w art. 10a ust. 1 ustawy o SENT w tym zaś zakresie organ I instancji odstąpił od nałożenia kary 10 000 zł. Dyrektor w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wymaga podniesienia, iż zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy o SENT, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Zgodnie zatem z zasadą wyrażoną w art. 127 O.p. postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne a uruchomienie postępowania odwoławczego, stosownie do treści art. 220 O.p. następuje na skutek wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji przez uprawniony podmiot. Istotą postępowania odwoławczego jest ponowne, merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy. Jednakże postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości, co oznacza, iż organ odwoławczy nie może działać z urzędu. Tylko wniesienie odwołania pozwala organowi drugiej instancji na korzystanie z uprawnień dla niego przewidzianych. Decyzja organu odwoławczego wydana bez odwołania strony nie jest bowiem decyzją odpowiadającą prawu. Przepis art. 220 O.p. pod. nie stanowi wyraźnie o możliwości zaskarżenia tylko części orzeczenia, ale nie wprowadza również ograniczeń w zakresie prawa strony do wniesienia odwołania co oznacza, że to strona decyduje czy i w jakim zakresie domaga się kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Może, zatem odwołać się zarówno od decyzji dla niej pozytywnej, jak negatywnej. W sytuacji gdy decyzja zawiera wyodrębnione, samodzielne rozstrzygnięcia ma więc prawo odwołać się od całej decyzji w części pozytywnej, a częściowo negatywnej. Może także odwołać się od negatywnego rozstrzygnięcia, stanowiącego odrębną, samodzielną część decyzji, które nie wpływa na treść pozostałych rozstrzygnięć mogących samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu pierwszej instancji, od którego strona nie wniosła skutecznie odwołania, staje się ostateczne (art. 128 O.p.). Należy przy tym zwrócić uwagę, że podobnie w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się dopuszczalność zaskarżenia skargą oraz wzruszenia wyodrębnionej części decyzji ostatecznej, jeżeli pozostałe zawarte w takiej decyzji rozstrzygnięcia mogą samodzielne funkcjonować w obrocie prawnym. Jeżeli więc odwołujący się jednoznacznie nie precyzuje zakresu zaskarżenia to należy uznać, że zaskarża decyzję organu pierwszej instancji w całości i wówczas organ odwoławczy ma obowiązek rozpatrzyć całą sprawę administracyjną zakończoną kwestionowana decyzją. Natomiast w sytuacji, gdy strona w odwołaniu jednoznacznie wskazuje, że zaskarża decyzję pierwszoinstancyjną w określonej wyodrębnionej części, to jednocześnie zakreśla granice kompetencji organu odwoławczego. Organ ten nie może poddać kontroli niezaskarżonej części, bowiem oznaczałoby to jego działanie z urzędu. (por. wyroki NSA z 21.05.2007r., sygn. akt I OSK 556/06; z dnia 25.04.2007r., sygn. akt I OSK 1198/06 publ. na stronie: cbois.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zwrócić uwagę, że kwestionowana przez stronę w postępowaniu administracyjnym decyzja organu I instancji z dnia 24 kwietnia 2023r. zawiera w istocie dwie odrębne części. Pierwsza dotycząca nałożenia kary pieniężnej w kwocie 10 000 zł z tytułu niedopełnienia obowiązku przewoźnika poprzez niedokonanie aktualizacji danych zawartych w rejestrze pod numerem referencyjnym SENT., o których mowa wart. 7 ust. 2 pkt.1 lit. I ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi dotyczących numeru lokalizatora. Druga dotycząca odstąpienia od nałożenia kary z tytułu niewykonania obowiązku przewoźnika, o którym mowa w art. 10 a ust. 1 ww. ustawy w trakcie przewozu towaru objętego zgłoszeniem SENT SENT[...]. Wskazane rozstrzygnięcia są to niezależne, odrębne rozstrzygnięcia, które mogą samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. Należy przypomnieć, że stwierdzone przez organ I instancji uchybienia w realizacji przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi dotyczyły dwóch uchybień określonych przez ten organ jako; 1. niedokonanie aktualizacji danych zawartych w rejestrze pod numerem referencyjnym SENT [...] o których mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. I dotycząca lokalizatora i w tym zakresie organ stwierdził konieczność zastosowania kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł w oparciu o art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT , 2. niezapewnienie przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem – to jest naruszenie art. 10a w/w ustawy i w tym zakresie organ także wskazał na podleganie przez przewoźnika karze pieniężnej w wysokości 10.000 zł w oparciu o art. 26 ust. 1 ustawy o SENT. W zakresie jednak tego naruszenia organ I instancji uznając, iż nałożenie w sprawie dwóch kar w łącznej kwocie 20 000 zł naruszałoby zasadę proporcjonalności określoną w Konstytucji RP odstąpił od jej nałożenia. W konsekwencji brzmienia tak wydanej decyzji strona wniosła odwołanie w którym jednoznacznie określiła jaką część decyzji uważa za niezgodną z prawem, albowiem odwołaniem zakwestionowała jedynie decyzję organu I instancji w zakresie nałożenia kary w wysokości 10 000 zł za naruszenie art. 7 ust. 2 pkt. 1 lit. I ustawy o SENT. Powyższe oznacza, iż w części dotyczącej stwierdzenia przez organ niezapewnienia przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem - naruszenia art. 10a w/w ustawy i odstąpienia od nałożenia kary w tym zakresie w wysokości 10.000 zł decyzja stała się ostateczna. To zaś z kolei oznacza, iż ponowne orzekanie zaskarżoną decyzją przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w tym zakresie uchybia prawu, w tym normie art. 233 §1 pkt 2 lit. a O.p. Skoro bowiem decyzji organu I instancji strona w tym zakresie nie kwestionowała, zgodziła się z ustaleniem organu co do odstąpienia od nałożenia kary z tytułu niewykonania obowiązku przewoźnika o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy o SENT podjęcie decyzji w tym zakresie w postępowaniu odwoławczym nie jest prawidłowe. Oznacza to, że organ odwoławczy w niezaskarżonej części procedował z urzędu i dopuścił się naruszenia art. 127 w zw. z art. 128 i art. 220 § 1 i art. O.p., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 dalej: "p.p.s.a.") orzekł jak w punkcie 1) sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2) wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Zalecenia co do dalszego procedowania w sprawie dla organu II instancji wynikają z treści orzeczenia. W szczególności Dyrektor rozpoznając odwołanie rozpozna sprawę w postępowaniu odwoławczym z uwzględnieniem zakresu odwołania i w tym zakresie dokona kontroli decyzji organu pierwszej instancji.
-----------------------
1