III SA/GL 799/22

III SA/Gl 799/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Apollo /przewodniczący/
Krzysztof Wujek
Marzanna Sałuda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne
Opłaty administracyjne
Skarżony organ
Urząd Górniczy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1072
art. 143  ust. 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Specjalista Joanna Pasiecznik-Sól, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2023 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 30 sierpnia 2022 r. nr PR.5432.37.2022 ldz.24566/08/2022/WS w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezes Wyższego Urzędu Górniczego- dalej Prezes- po rozpatrzeniu odwołania S.S. – dalej strona, skarżący - od decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. – dalej Dyrektor OUG - z dnia 12 lipca 2022 r., znak: [...], Idz. [...], umarzającej postępowanie w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobycie w okresie od października 2015 r. do maja 2016 r. piasku i żwiru bez koncesji ze złoża "[...]", położonego w miejscowości M., gmina G., powiat [...], utrzymał ją w mocy. W podstawie prawnej wskazał art. 138 § 1 pkt 1 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego – dalej k.p.a- (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), w związku z art. 143 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. — Prawo geologiczne i górnicze – dalej P.g.g.- (Dz. U. z 2022 r. poz. 1072, z późn. zm.).
Stan sprawy jest następujący;
Dyrektor decyzją z dnia 12 lipca 2022 r., nr [...], Idz. [...], umorzył postępowanie w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej wobec S.S. za wydobycie w okresie od października 2015 r. do maja 2016 r. piasku i żwiru bez koncesji ze złoża "[...]", położonego w miejscowości M., gmina G., powiat [...].
W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie: art. 6, art. 7, art. 8, art. 19, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, art. 143 ust. 1 pgg poprzez nieprawidłowe zastosowanie do zaistniałego stanu faktycznego, art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Rozpatrując odwołanie Prezes nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i decyzją z dnia 30 sierpnia 2022r. nr PR.5432.37.2022 utrzymał w mocy sporną decyzję.
Wskazał przy tym, iż decyzją z 21 lipca 1994 r. znak: [...], Wojewoda [...] udzielił T. i S. S. koncesji nr [...] na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...]". Następnie ten sam organ decyzją z dnia 9 października 1997 r., zmienił przedmiotową koncesję w ten sposób, że koncesji na eksploatację tego złoża udzielił T.S., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą: [...] "[...]". Po raz kolejny przedmiotowa decyzja została zmieniona przez Wojewodę [...] decyzją z dnia 27 czerwca 2005 r., oraz przez Marszałka Województwa [...] decyzją z dnia 4 liS.da 2011 r., w sprawie udzielenia T.S., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą: [...] "[...]" T.S., koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...]" i części złoża "[...]", w granicach obszaru górniczego "[...]", z terminem ważności do dnia 31 grudnia 2022 r.
W dniu 14 września 2015 r. T. S. zmarł, a jego syn – S.S. zarejestrował działalność gospodarczą pod nazwą [...] "[...]" Stanisław S. i kontynuował eksploatację złoża "[...]". W dniu 28 września 2015 r. S. S. wystąpił do Marszałka Województwa [...] o zmianę koncesji poprzez wpisanie go w miejsce zmarłego T. S., gdyż - w jego ocenie - w związku z dziedziczeniem przedsiębiorstwa "[...]" wstąpił w ogół praw wynikających z koncesji.
Decyzją z dnia 3 grudnia 2015 r. Marszałek Województwa [...]stwierdził wygaśnięcie koncesji udzielonej T. S. na wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego "[...]" i części złoża "[...]", w granicach obszaru górniczego "[...]", w związku ze śmiercią tego przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną. W wyniku złożonego przez S. S. odwołania Minister Środowiska decyzją z dnia 13 kwietnia 2016 r., znak: [...], uchylił w całości przedmiotową decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 3 grudnia 2015 r. i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swej decyzji Minister Środowiska wskazał, że Marszałek Województwa [...] zaskarżoną decyzją stwierdził z urzędu wygaśnięcie jedynie decyzji z dnia 4 listopada 2014 r. Z powyższego wynika, że w obrocie prawnym nadal będzie funkcjonować koncesja nr [...] Wojewody [...] zmieniona decyzją Wojewody [...] z dnia 9 października 1997 r., zmieniona decyzją Wojewody [...] z dnia 27 czerwca 2005 r. Dlatego też, jeżeli po ponownym rozpatrzeniu sprawy Marszałek Województwa [...] uzna, iż należy wygasić koncesje to powinien stwierdzić z urzędu wygaśnięcie koncesji nr [...] Wojewody [...] z dnia 21 lipca 1994 r. oraz kolejnych decyzji ją zmieniających.
W dniu 18 maja 2016 r., do OUG w K. wpłynęło pismo Marszałka Województwa [...] informujące o podejrzeniu prowadzenia przez S. S. nielegalnej eksploatacji złoża kruszywa naturalnego "[...]" i części złoża "[...]" w granicach obszaru górniczego "[...]", położonego w miejscowości M.
W dniach 23 i 25 maja 2016 r. pracownicy OUG w K. przeprowadzili wizję w miejscowości M., gmina G., powiat [...], w trakcie której stwierdzono wykonanie w granicach działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...]robót górniczych polegających na zdjęciu mas ziemnych nadkładu oraz eksploatacji złoża kruszywa naturalnego "[...]" w granicach obszaru górniczego "[...]" na polu numer 1.
Pismem z dnia 13 czerwca 2016 r. Dyrektor OUG w K. zawiadomił S. S. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobycie piasku i żwiru bez koncesji ze złoża "[...]".
Biorąc pod uwagę m.in. dane z wykazu - prowadzonej w zakładzie górniczym [...] "[...]" - książki "[...]" w sierpniu 2016 r. pracownicy OUG w K. sporządzili dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji, złoże: "[...]", w obszarze górniczym "[...]", pole numer 1, działki o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...]".
Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2016 r., Dyrektor OUG w K. dopuścił dowody w przedmiotowej sprawie, a zawiadomieniem z dnia 29 sierpnia 2016 r., poinformował stronę o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Decyzją z dnia 3 października 2016 r., Dyrektor OUG w K. ustalił S. S. opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji w okresie od października 2015 r. do maja 2016 r., 25402,14 ton kruszywa naturalnego na działkach o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], położonych w miejscowości M., gmina G., powiat [...], województwo [...], w wysokości 589 329,65 zł.
Od przedmiotowej decyzji skarżący wniósł odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości jako bezprzedmiotowego i wszczętego oraz prowadzonego z rażącym naruszeniem prawa.
Decyzją z dnia 1 grudnia 2016 r. Prezes WUG uchylił w całości decyzję Dyrektora OUG w K. z dnia 3 października 2016 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że Dyrektor OUG w K. powinien zawiesić przedmiotowe postępowanie do czasu zapadnięcia prawomocnej decyzji Marszałka Województwa [...] w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia koncesji nr [...] Wojewody [...] z dnia 21 lipca 1994 r. oraz decyzji ją zmieniających.
Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2016 r. Dyrektor OUG w K. - na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. - zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia S.S. opłaty podwyższonej za wydobycie piasku i żwiru bez koncesji ze złoża "[...]", do czasu zapadnięcia prawomocnej decyzji Marszałka Województwa [...] w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia koncesji nr [...] Wojewody [...] z dnia 21 lipca 1994 r., oraz decyzji ją zmieniających.
Decyzją z dnia 15 marca 2017 r., Marszałek Województwa [...] stwierdził wygaśnięcie koncesji nr [...] Wojewody [...] z dnia 21 lipca 1994 r., wraz ze zmianami wynikającymi z: decyzji Wojewody [...] z dnia 9 października 1997 r., decyzji Wojewody [...] z dnia 27 czerwca 2005 r., decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia 4 listopada 2014 r., w związku ze śmiercią przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną oraz nałożył na przedsiębiorcę (następcę prawnego) obowiązki dotyczące ochrony środowiska i likwidacji zakładu górniczego.
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie i w wyniku jego rozpatrzenia Minister Środowiska decyzją z dnia 7 lipca 2017 r., utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 15 marca 2017 r. S. S. wniósł skargę na decyzję Ministra Środowiska z dnia 7 lipca 2017 r. do WSA w Warszawie, który wyrokiem z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1974/17, oddalił skargę.
Od przedmiotowego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną, która została przez NSA oddalona wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1919/18. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że "stanowisko sądu pierwszej instancji, wskazujące na wygaśnięcie koncesji z chwilą śmierci osoby prowadzącej działalność gospodarczą jest uzasadnione i znajduje oparcie w przepisach prawa. (...) W sytuacjach, gdy brak jest normatywnych jednoznacznych reguł przechodzenia uprawnień administracyjnoprawnych przyjąć należy, że są one nieprzenaszalne, bo taka jest natura uprawnień publicznych.".
Postanowieniem z dnia 12 lipca 2022 r., Dyrektor OUG w K. - działając na podstawie art. 97 § 2 K.p.a. - podjął z urzędu zawieszone postępowanie i decyzją z dnia 12 lipca 2022 r. organ pierwszej instancji umorzył to postępowanie jako bezprzedmiotowe, w związku z upływem terminu przedawnienia, określonego w art. 143 ust. 1 P.g.g.
W tak przedstawionych okolicznościach stanu sprawy Prezes WUG stwierdził w wyniku oceny odwołania, iż prawidłowe jest stanowisko organu I instancji co do umorzenia postępowania w sprawie.
Wskazał, iż zgodnie z art. 143 ust. 1 P.g.g., decyzja w sprawach określonych działem VII P.g.g. ("Opłaty"), tj. w szczególności decyzja ustalająca opłatę podwyższoną nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie którym jest wydobywanie kopalin, a 5 letni termin "od końca roku" powinien być liczony z uwzględnieniem zasady zawartej w art. 57 § 3a K.p.a. (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 235/20). Przy czym przedawnienie dla każdego roku liczy się z osobna. Skoro zatem wydobycie kopaliny, objęte przedmiotowym postępowaniem, miało miejsce w okresie od października 2015 r. do maja 2016 r., oznacza to, że pięcioletni okres do wydania decyzji ustalającej opłatę podwyższoną z tytułu wydobycia kopaliny w okresie od października do końca 2015 r. upłynął 31 grudnia 2020 r., a z tytułu wydobycia kopaliny w okresie od początku 2016 r. do maja 2016 r. upłynął 31 grudnia 2021 r. W ocenie Dyrektor OUG prawidłowo zatem zastosowano w sprawie art. 143 ust. 1 P.g.g. wskazując, że okres do wydania decyzji ustalającej upłynął ostatecznie 31 grudnia 2021 r. Słusznie organ I instancji wskazał iż zdarzeniem uzasadniającym wydanie decyzji ustalającej opłatę podwyższoną, o którym mowa w art. 143 ust. 1 P.g.g., jest wydobywanie kopalin, a nie wygaśnięcie koncesji wraz ze śmiercią koncesjonariusza – T. S. w dniu 14 września 2015 r. Zgodnie bowiem z art. 140 ust. 1 P.g.g., to działalność wykonywana bez wymaganej koncesji, a więc wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji podlega opłacie podwyższonej.
W ocenie Prezesa WUG brak możliwości wydania decyzji ustalającej z uwagi na przedawnienie oznacza konieczność umorzenia wszczętego w tym zakresie postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. jako bezprzedmiotowego.
Prezes WUG zaznaczył, iż wobec upływu okresu przedawnienia Dyrektor OUG nie był uprawiony do dokonywania ustaleń w zakresie skutków wygaśnięcia koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego "[...]" i części złoża "[...]", w granicach obszaru górniczego "[...]", udzielonej T. S., w związku ze śmiercią tego przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, ani też skutków zakończenia rekultywacji gruntów na części terenu poeksploatacyjnego złoża kruszywa naturalnego w granicach terenu górniczego [...], gdyż organ nadzoru górniczego orzeczenia merytorycznego nie wydał. W konsekwencji nie doszło do naruszenia art, 6, art. 7, art. 8, art. 19, art. 77 § 1, art. 80, ani art. 107 § 3 K.p.a.
Za nietrafny Prezes WUG uznał zarzut zignorowania wskazań z decyzji Prezesa WUG z dnia 1 grudnia 2016 r., co do rozważenia, czy odwołującemu można przypisać zamiar wydobywania kopaliny bez koncesji, w szczególności ze względu na prowadzenie wydobycia na podstawie planu ruchu i fakt uiszczania przez niego opłaty od wydobytej kopaliny, ze względu na przekonanie, że w skład odziedziczonego po zmarłym ojcu przedsiębiorstwa wchodzą również koncesje.
W tym zakresie zauważył, iż jak wynika z art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazuje, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy jednak, jak wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie wytyczne organu odwoławczego nie mają charakteru bezwzględnie wiążącego dla organu pierwszej instancji. Obowiązek ich respektowania upada w przypadku zmiany przepisów prawa lub takiej zmiany istotnych okoliczności sprawy, w wyniku której w sprawie powinny być zastosowane inne przepisy prawa." (P.M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX el. 2022, komentarz do art. 138 K.p.a.).
Zwrócił uwagę, że Prezes WUG rozstrzygał uprzednio sprawę w 2016 r., przed upływem terminu przedawnienia. Kwestia ta, jako nowa, zaistniała przed organem ponownie rozpoznającym sprawę i musiała być przez ten organ uwzględniona. W ten sposób wyrażone przez Prezesa WUG wskazania, co do dalszego postępowania w zakresie merytorycznego rozpatrzenia sprawy straciły swą aktualność. Wydając decyzję z dnia 12 lipca 2022 r. umarzającą postępowanie w przedmiotowej sprawie, organ pierwszej instancji nie działał w konsekwencji wbrew wytycznym zawartym w decyzji Prezesa WUG z dnia 1 grudnia 2016 r. Nie miało zatem miejsca naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, ani art. 2 i art. 7 Konstytucji.
W skardze do WSA w Gliwicach skarżący zarzucił organowi naruszenie:
1. art. 6, art. 7, art. 8, art. 16, art. 77, art. 80, art. 107 § 3, art. 136 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie,
2. art. 140 ust. 1 i art. 143 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze poprzez nieprawidłowe zastosowanie tych norm do zaistniałego stanu faktycznego (wadliwa subsumpcja),
3. art. 2, art. 7 Konstytucji RP, poprzez ich naruszenie i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K., umorzenie postępowania administracyjnego, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi podniósł, iż jak wynika z powołanych wyroków sądów administracyjnych koncesja ojca T. S. wygasła z mocy prawa w dniu jego śmierci tj. w dniu 14 września 2015 r., co zostało następnie stwierdzone w wyroku NSA z dnia 7 kwietnia 2022 r i z tą datą decyzja Marszałka Województwa [...] stwierdzająca wygaśnięcie koncesji ojca stała się ostateczna i prawomocna. Powyższe oznacza, że do dnia 7 kwietnia 2022 r. koncesja egzystowała w obrocie prawnym i w związku z tym nie można skutecznie zarzucić wydobywania kopaliny bez koncesji. W ocenie strony organ I instancji winien był wykazać, że jest adresatem rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji i dopiero w takim przypadku orzec o umorzeniu postępowania i to nie z powodu upływu 5 letniego okresu przedawnienia karania a z powodu bezprzedmiotowości postępowania. A tego nie dokonano.
Zaznaczył, że po śmierci ojca kontynuował działalność wydobywczą, działając w przeświadczeniu, że zgodnie z testamentem ojca odziedziczył przedsiębiorstwo wraz z koncesją. Opłacał daniny publiczne, w tym opłatę od wydobytej kopaliny, działał na podstawie planu ruchu, zakończył wydobycie kruszywa i dokonał rekultywacji terenu, postanowieniem z dnia 14 grudnia 2020 r. przez Dyrektora OUG pozytywnie zaopiniowanym co do części terenu poeksploatacyjnego złoża kruszywa naturalnego "[...]" o pow. 1,69 ha. Nadto Starosta [...] 11 stycznia 2021 r. wydał decyzję uznając rekultywację za zakończoną. Te okoliczności zostały całkowicie pominięte w postępowaniu, co stanowi o naruszeniu art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 136 k.p.a.
Nadto organ II instancji zignorował wskazania poczynione we własnej decyzji z dnia 1 grudnia 2016 r. czym naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Wskazał, iż nawet gdyby przyjąć, że zdarzeniem powodującym nałożenie opłaty podwyższonej było nielegalne wydobycie to idąc tokiem rozumowania organów obu instancji należałoby przyjąć, że nielegalne wydobycie miało miejsce od dzień po śmierci ojca 15 września 2015r., a nie jak twierdzi organ I instancji od października 2015 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.
Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz.259 – dalej zwana p.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Takich naruszeń po stronie organu Sąd nie stwierdził.
Wskazać należy, że przedmiotem sporu jest zasadność decyzji Prezesa WUG utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji umarzającej postępowanie w sprawie dotyczącej ustalenia opłaty podwyższonej za wydobycie przez S. S. w okresie od października 2015 r. do maja 2016 r. piasku i żwiru bez koncesji ze złoża "[...]", położonego w miejscowości M.
Zdaniem organów obu instancji skarżący wydobywał kopalinę w w/w złożu w okresie od października 2015 do maja 2016 r. bez wymaganej koncesji zatem konsekwencją powyższego działania winno być poniesienie przez niego opłaty podwyższonej jednak z uwagi na okres przedawnienia który upłynął odpowiednio 31 grudnia 2020 r. i 31 grudnia 2021 r. koniecznym stało się umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego z tej przyczyny.
Skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego, jak i materialnego, a w szczególności wskazał na wątpliwości co do przyznanego mu statusu strony w postępowaniu o ustalenie opłaty eksploatacyjnej podwyższonej oraz wątpliwości co do umorzenia postępowania w sprawie.
Sąd orzekający zarzutów skarżącego nie podziela.
W świetle art. 143 ust. 2. P.g.g. w sprawach dotyczących opłaty podwyższonej stroną postępowania jest odpowiednio: 1) przedsiębiorca albo 2) podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji, albo 3) podmiot, który prowadzi roboty geologiczne z rażącym naruszeniem warunków określonych w zatwierdzonym albo podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych, albo 4) podmiot, który prowadzi roboty geologiczne bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych.
W przypadku braku podmiotu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 i 4, stroną postępowania jest właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której jest prowadzona ta działalność lub roboty geologiczne. (ust. 3 art. 143). Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g. złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą, zaś zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża. Oznacza to, że proces odłączania kopaliny od jej złoża stanowi jej wydobycie. Ponadto, stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g. działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być wykonywana po uzyskaniu koncesji za wyjątkiem przypadków wskazanych w art. 4 ust. 1. W przypadku naruszenia wymagań określonych w art. 4 ust. 1 i 2 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność płatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3 – ust. 3 art. 4 P.g.g. Decyzja ustalająca opłatę podwyższoną nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie (art. 143 ust. 1). Przedsiębiorca został zdefiniowany w art. 6 pkt 9 P.g.g. jako podmiot posiadający koncesję na wydobywanie kopaliny.
Brzmienie przepisu nie budzi wątpliwości i wynika z niego, iż stroną postępowania o ustalenie opłaty podwyższonej może być przedsiębiorca posiadający koncesję z naruszeniem jej warunków albo każdy, kto wydobywa kopaliny bez koncesji czy zgłoszenia dopuszczonego na warunkach art. 4 P.g.g. Chodzi o faktyczne wydobycie kopaliny (odłączenie od złoża) bez spełnienia warunków określonych ustawą Prawo Górnicze i geologiczne.
Przenosząc powyższe uregulowania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wprost wynika, iż skarżący w okresie od października 2015 r. do września 2016 r. wydobywał kopalinę poprzez eksploatację złoża kruszywa naturalnego bez posiadania na to koncesji ze złoża "[...]" w miejscowości M., gmina G. Z dokumentacji prowadzonej w zakładzie górniczym [...] książki wydobycie żwirownia wynika, iż od października do grudnia 2015r wydobył 15405,29 ton a od stycznia do maja 2016r. 9996,85 ton kopaliny. Faktowi eksploatacji kopaliny skarżący nie przeczy, twierdząc jedynie, iż działał w ramach koncesji udzielonej ojcu, którą odziedziczył w ramach spadku. Z powyższego wynika zatem, iż skarżący był wydobywającym kopalinę i nie posiadał do tego stosownej koncesji. Nie stanowiła jej koncesja nr [...] wydana dla ojca T. S. będącego osobą fizyczną przez Wojewodę [...]. Koncesja ta bowiem wygasła z dniem śmierci ojca, a jej wygaśnięcie było przedmiotem orzekania przez organy administracji, a następnie kontroli sądowej gdzie wyrokiem z dnia 15 marca 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 197/17 WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję wydaną w tym przedmiocie. Wskazał przy tym, iż przepis art. 38 ust. 1 pkt 3 P.g.g. jednoznacznie określa skutek śmierci przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną dla stosunków ukształtowanych wydaniem koncesji, przewidując, że w takim przypadku koncesja wygasa. Ten pogląd w wyniku złożenia skargi kasacyjnej został podzielony przez NSA, który wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt II GSK 1919/18 ją oddalił. W uzasadnieniu wyroku NSA podniósł, że przyjąć należy, że stanowisko sądu pierwszej instancji, wskazujące na wygaśnięcie koncesji z chwilą śmierci osoby prowadzącej działalność gospodarczą jest uzasadnione i znajduje oparcie w przepisach prawa. Wskazał także, iż treść art. 38 ust. 1 pkt 3 P.g.g. obowiązującego w dniu wydawania decyzji administracyjnej zmienionego na podstawie art. 112 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (Dz.U. z 2021 r. poz. 1700) nie może mieć znaczenia dla oceny legalności kontrolowanego wyroku, a pośrednio zaskarżonych decyzji, bowiem w dniu wydania tych wszystkich rozstrzygnięć art. 38 ust. 1 pkt 3 P.g.g. wprost stanowił, iż koncesja wygasa w przypadku śmierci przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną.
Zaznaczenia w tym miejscu także wymaga, iż po myśli art. 170 p.p.s.a. wyrok WSA z dnia 15 marca 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 197/17 ma powagę rzeczy osądzonej. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 26 stycznia 2023 sygn. akt II OSK 126/20, co skład orzekający podziela w całości wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku. W konsekwencji powyższych okoliczności słusznie w sprawie organy przyjęły w sprawie, iż skarżący wydobywając kopalinę od października 2015 r. do maja 2016 r. ze złoża [...] działał bez koncesji i był stroną postępowania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej z tego tytułu. Zdaniem Sądu nielegalna eksploatacja kopaliny została prawidłowo wykazana dowodami zebranymi w aktach sprawy. Prowadząc postępowanie administracyjne organy podjęły wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 kpa) oraz załatwienia sprawy oraz w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 kpa). W trakcie postępowania w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony został cały materiał dowodowy (art. 77 kpa), a przy ocenie wydobycia kopaliny bez koncesji nie została przekroczona zasada swobodnej oceny dowodów.
Słusznie także organy umorzyły postępowanie w sprawie z uwagi na treść art. 143 ust. 1 P.g.g., w myśl, którego decyzja w sprawach określonych działem VII P.g.g. ("Opłaty"), tj. w szczególności decyzja ustalająca opłatę podwyższoną nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie. Jak zasadnie w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 235/20 wskazał, zdarzeniem uzasadniającym wydanie decyzji ustalającej opłatę podwyższoną, o którym mowa w tym przepisie, jest wydobywanie kopalin, a 5 letni termin "od końca roku" powinien być liczony z uwzględnieniem zasady zawartej w art. 57 § 3a K.p.a. Skoro wydobycie kopaliny, miało miejsce w okresie od października 2015 r. do maja 2016 r., tym samym pięcioletni okres do wydania decyzji ustalającej opłatę podwyższoną z tytułu wydobycia kopaliny w okresie od października 2015 do maja 2016 upłynął odpowiednio 31 grudnia 2020 r. i 31 grudnia 2021 r. W konsekwencji jak stanowi art. 105 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Wskazana w art. 105 § 1 k.p.a. przesłanka umorzenia postępowania tj. jego bezprzedmiotowość występuje wówczas gdy brak jest jednego z konstytutywnych elementów materialnego stosunku prawnego, (brak podmiotu i przedmiotu postępowania), a także zaistnienia innych okoliczności wywołujących podobny skutek, powodujący, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Taka też sytuacja w sprawie ma miejsce z uwagi na to, iż przestał istnieć przedmiot postępowania administracyjnego – ustalenie opłaty podwyższonej wywołanego działaniem skarżącego poprzez wydobycie kopaliny bez koncesji .
Słusznie także organy przyjęły w sprawie, iż wobec upływu 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło wydobycie kopaliny bez koncesji, gdy Dyrektor OUG w K. nie był uprawniony do merytorycznego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy i w konsekwencji nie był już związany zaleceniami wynikającymi z decyzji Prezesa WUG z dnia 1 grudnia 2016 r., uchylającej w całości decyzję Dyrektora OUG w K. z dnia 3 października 2016 r. i przekazującej sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Zalecenia te wskutek zmiany istotnych okoliczności sprawy – w/w upływu 5 lat od wydobycia kopaliny przestały wiązać w sprawie .
W tym stanie rzeczy gdy w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w treści skargi przepisów albowiem organy działały na podstawie i w granicach prawa skargę po myśli art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.
-----------------------
12