III SA/Gl 794/23

III SA/Gl 794/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący/
Małgorzata Herman
Marzanna Sałuda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1212
art.  ust. 1  pkt 3  lit. a
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2024 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 5 lipca 2023 r. nr SKO.VIII/422/139/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29. 03.2023 r. nr [...] Prezydent Miasta B., na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 4, art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a) i ust. 2, art. 102 ust. 2 oraz art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1212, z późn. zm.), § 9 ust. 1 pkt 9, § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami(Dz. U.z. 2016r.,poz. 231, z późn. zm.), po rozpatrzeniu sprawy S. B.– dalej strona, skarżący, odmówił przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami oraz zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii "A" i "B" wydanego w dniu 15.01.2003 r. przez Prezydenta Miasta B..
Skarżący posiadał wydaną w dniu [...] r. decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w nr [...] w związku z Orzeczeniem lekarskim nr [...] r. z dnia 05.02.2015 r. wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. Poradnia dla Kierowców w S., stwierdzającym istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy kategorii "B", gdzie termin następnego badania wyznaczono na dzień 05.08.2015r. z ograniczeniem w zakresie specjalnych wymagań wobec osoby kierującej pojazdem w postaci kodu "05.08" (zakaz spożywania alkoholu), oraz Orzeczeniem lekarskim nr [...] r. z dnia 05.02.2015 r. wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. Poradnia dla Kierowców w S., stwierdzającym istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy kategorii "A", gdzie termin następnego badania ustalono jako "bezterminowo". Wobec skarżącego wydano w dniu 02.01.2015 decyzje przez Prezydenta Miasta B. nr [...] orzekającą wobec orzeczonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 1 roku cofniecie stronie uprawnień do kierowania pojazdami , posiadającemu prawo jazdy kat. A, B zgodnie z wyrokiem [...] SR w B. wydział [...] Karny.
Na badania lekarskie skarżący został skierowany w związku z wyrokiem sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w B., Wydział [...] Karny z dnia 10.10.2014 r., w którym orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych przez okres 1 (jednego) roku, tj. od 18.08.2014 r. do 18.08.2015 r.
W dniu 31.08.2018 skarżący ponownie poddał się przedmiotowemu badaniu lekarskiemu w wyniku którego stwierdzono w Orzeczeniu lekarskim nr [...] brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których jest wymagane między innymi prawo jazdy kategorii "A" i "B", z ograniczeniem w zakresie specjalnych wymagań wobec osoby kierującej pojazdem w postaci kodu 68 (zakaz spożywania alkoholu), gdzie termin następnego badania został wyznaczony na dzień 31.08.2021 r.
Z powyższego faktu organ wywiódł, iż okres cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdem przekroczył ponad 1 rok i obowiązywał od dnia 22.09.2015 r. do dnia 31.08.2018 r. kiedy uzyskał pozytywne orzeczenie lekarskie.
W dniu 07.03.2023 r. pełnomocnik Strony zwrócił się o wydanie w trybie art. 103 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami decyzji o przywróceniu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyny, która spowodowała cofniecie uprawnień. Do wniosku zostało dołączone orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 21.02.2023 r., wydane przez Centrum Medyczne G. Sp. j. w B., w trybie art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami.
Prezydent powołał się na treść art. 49 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami i stwierdził, iż zwrot zatrzymanego prawa jazdy powinien być poprzedzony sprawdzeniem kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w sytuacji pozbawienia prawa jazdy przez okres przekraczający rok. W jego nie ma wątpliwości, iż chodzi o okres faktycznego,. a nie orzeczonego pozbawienia prawa jazdy (wyrok sygn.. akt I OSK 3308/19 Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2020 r.).
Tymczasem skarżący nie złożył wniosku o wygenerowanie Profilu Kandydata na Kierowcę i do takiego egzaminu nie przystąpił.
W odwołaniu od decyzji pełnomocnik strony wskazał, że jeżeli od dnia cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami upłynął okres przekraczający rok a cofnięcie uprawnień wynikło z zakazu prowadzenia pojazdów na okres przekraczający rok, warunkiem przywrócenia uprawnień jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Z wykładni językowej przepisu jednoznacznie wynika bowiem, iż aby wystąpiła konieczność ponownego sprawdzenia kwalifikacji wskazane wyżej warunki muszą zostać spełnione łącznie. W przypadku strony od dnia cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami do dnia ustania przyczyny, która spowodowała cofnięcie uprawnień minął okres przekraczający rok, ale cofnięcie uprawnień wynikało z zakazu prowadzenia pojazdów na okres nieprzekraczający roku, co w świetle przepisu art. 103 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami zwalnia stronę z konieczności ponownego sprawdzenia kwalifikacji.
W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku Białej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 49 ust. 2, art 103 ust 3 ustawy o kierujących pojazdami, decyzją z dnia 05.07. 2023 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium wskazało, iż rozpoznając wniosek o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami miało prawo i obowiązek uwzględnienia okoliczności dotyczących tego, jak długo strona nie posiadał uprawnień do kierowania pojazdami.
Organ zaakcentował, że od wydania przez Prezydenta Miasta B. w dniu 22.09.2015r. decyzji o cofnięciu uprawnień kat. "A" i "B" do wydania pozytywnego orzeczenia lekarskiego w dniu 31.08.2018r. upłynął okres wynoszący trzy lata. W konsekwencji w świetle art. 49 ust. 1 pkt 3 a ustawy o kierujących pojazdami, przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdami cofniętego na okres przekraczający rok, uzależnione jest od uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.
Przywołał art. 103 ust. 1 pkt 1 a ustawy o kierujących pojazdami i stwierdził, iż
jeżeli od dnia cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami upłynął okres przekraczający rok, a cofnięcie uprawnień wynikało z zakazu prowadzenia pojazdów na okres przekraczający rok, warunkiem przywrócenia uprawnień jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.
Równocześnie wskazał na treść art. 49 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o: a) przywrócenie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem cofniętego na okres przekraczający rok lub cofniętego w związku z utratą kwalifikacji,
b) zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiana na okres przekraczający rok.
W ocenie Kolegium treść ostatniego z w/w przepisów wskazuje, że ustawodawca uznał, iż kierowca, który nie mógł być czynnym uczestnikiem ruchu drogowego przez okres przekraczający rok, bez względu na to, czy jest to wynikiem cofnięcia mu uprawnień do kierowania pojazdami "na okres przekraczający rok", czy zatrzymaniem dokumentu prawa jazdy, którego był "pozbawiony na okres przekraczający rok" musi poddać się sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Zatem w każdym przypadku, gdy okres nieprzerwanego nieprowadzenia pojazdu wynosił ponad 1 rok, ustawodawca wymagał sprawdzenia znajomości zasad poruszania się po drogach i umiejętności kierowcy.
W ocenie Kolegium uznanie, że nie ma znaczenia faktyczny okres, w którym osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnień nie dysponowała uprawnieniami, prowadzić może do sytuacji, w której uprawnienia do kierowania pojazdami przywrócone zostaną kierowcy, który nie prowadził samochodu przez kilka lat (w niniejszej sprawie ok. 8 lat).
Celem regulacji zawartej w art. 49 ust. 1 i 2 ustawy jest zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, co wymaga zweryfikowania posiadanej wiedzy i umiejętności u kierowcy, który przez okres dłuższy niż rok nie kierował pojazdami, bez względu na powody takiego stanu rzeczy tj. czy nastąpiło cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami, czy zatrzymanie dokumentu prawa jazdy. Sprawdzenie kwalifikacji osoby ubiegającej się o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, w formie egzaminu państwowego, jeżeli osoba ta nie mogła kierować pojazdami przez określoną ilość czasu - zostało nakazane przez ustawodawcę w interesie publicznym. W interesie publicznym pozostaje bowiem to, żeby wszyscy kierowcy posiadali umiejętności do prowadzenia pojazdów silnikowych na należytym poziomie.
Kolegium zaznaczyło, iż pogorszenie się stanu zdrowia kierowcy jest w wielu przypadkach okolicznością od niego niezależną. Zasadą wynikającą z art. 103 ust. 3 jest obowiązek organu wydania decyzji o przywróceniu uprawnień po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie. Jeżeli od dnia cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami upłynął okres przekraczający rok, a cofnięcie uprawnień wynikało z zakazu prowadzenia pojazdów na okres przekraczający rok, warunkiem przywrócenia uprawnień jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Jeżeli jednak przyczyny te trwały dłużej niż rok, przywrócenie uprawnień wymaga, zdaniem tut. Kolegium, w świetle art. 49 ust. 1 pkt 3a kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji kierowcy. Względy bezpieczeństwa ruchu drogowego powinny mieć w takim przypadku znaczenie decydujące i przeważać nad indywidualnym interesem kierowcy, dla którego kontrolne sprawdzenie kwalifikacji będzie stanowić oczywviście pewną dolegliwość.
Dlatego, zdaniem Kolegium zwrot "cofniętego na okres przekraczający rok" zawarty w art. 49 ust. 1 pkt 3a ustawy o kierujących pojazdami należy odnosić do okresu faktycznego nieposiadania przez kierowcę uprawnień do kierowania pojazdami. Nie jest istotne czy nastąpiło to na skutek cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, czy uniemożliwienie prowadzenia pojazdów nastąpiło na skutek prawnego zatrzymania prawa jazdy.
W skardze do WSA w Gliwicach pełnomocnik skarżącego postawił organowi zarzut naruszenia art. 9 KPA, poprzez nieprawidłowe poinformowanie Skarżącego o warunkach przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyny, która spowodowała ich cofnięcie i naruszenie art. 130 ust 3 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego błędną, niekorzystną dla skarżącego interpretację.
W ocenie pełnomocnika strony zastosowanie winna w sprawie znaleźć wskazana niżej interpretacja art. 103 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem prawa starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyny, która spowodowała ich cofnięcie, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami upłynął okres przekraczający rok, a cofnięcie uprawnień wynikało z zakazu prowadzenia pojazdów na okres przekraczający rok, warunkiem przywrócenia uprawnień jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Prawidłowa wykładnia powyższego przepisu jednoznacznie wskazuje, iż aby wystąpiła konieczność ponownego sprawdzenia kwalifikacji oba wskazane wyżej warunki muszą zostać spełnione łącznie. W przypadku skarżącego od dnia cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami do dnia ustania przyczyny, która spowodowała cofnięcie uprawnień minął okres przekraczający rok ale cofnięcie uprawnień wynikało z zakazu prowadzenia pojazdów na okres nieprzekraczający roku, co w świetle wyżej wskazanego przepisu zwalnia z konieczności ponownego sprawdzenia kwalifikacji.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1364 dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosują środki przewidziane w ustawie.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że stan faktyczny w sprawie nie budzi żadnych wątpliwości.
Jak wynika z akt sprawy, stronie cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii "A" i "B" gdzie do tego doszło w oparciu o decyzje; 1. Prezydenta Miasta B. z dnia 02.01.20215r. znak: [...] na okres od 18.08.2014r. do 18.08.2015r. na podstawie orzeczenia środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych - Wyrok sygn. akt [...] Sadu Rejonowego w B. Wydział [...] Karny; decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 22.09.2015r. znak: [...] do dnia ustania przyczyny na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] i nr [...] z dnia 05.02.2015r. w których stwierdzono istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Skarżący zaś w dniu 07.03.2023r. zwrócił się o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały ich cofnięcie. Do wniosku dołączył orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 21.02.2023r. wydane przez Centrum Medyczne G. Sp. j. w B. stwierdzające brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Natomiast kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest ocena prawidłowości zastosowania w realiach niniejszej sprawy przez organy obu instancji prawa materialnego, w tym wykładni przepisu art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art.103 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, tj. w oparciu o który to podjęto decyzję odmawiającą skarżącej przywrócenia terminu do kierowania pojazdami i zwrotu zatrzymanego zwrotu prawa jazdy.
W myśl art. 49 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega: osoba ubiegająca się o:
a) przywrócenie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem cofniętego na okres przekraczający rok lub cofniętego w związku z utratą kwalifikacji, b) zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 3, prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem wydaje się po złożeniu, z wynikiem pozytywnym, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje (ust. 2 ustawy).
Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że zgodzić należy się ze stanowiskiem organów, iż osoba, której cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami na okres powyżej jednego roku ma obowiązek dokonać ponownego sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Jednakże organy w sposób nieuprawniony utożsamiają warunek "cofnięcia na okres przekraczający rok"
z faktyczną długością okresu cofnięcia uprawnienia. Mianowicie organy obu instancji przyjęły, że istnieje obowiązek sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w przypadku gdy minął już rok od cofnięcia uprawnień, tymczasem taki pogląd nie zasługuje na akceptację.
W ocenie Sądu, przepis art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a powołanej ustawy dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy okres cofnięcia przekraczający rok wynika wprost z decyzji o cofnięciu uprawnień (ewentualnie wyroku sądowego). Jak wskazał NSA w wyroku
z dnia 15 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 2549/14 zwrot "cofniętego na okres roku" należy interpretować, jako cofnięcie odnoszące się do decyzji, a zatem to z decyzji o cofnięciu uprawnień powinno wynikać, że cofnięcie uprawnień następuje na okres przekraczający jeden rok. W przeciwnym wypadku ustawodawca użyłby innych zwrotów, chociażby "cofniętego na okres, czy do czasu, w którym nie ustały przyczyny cofnięcia"(wyrok dostępny w Internecie pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Cofnięcie na okres przekraczający rok oznacza zatem, że o okresie cofnięcia przesądza akt cofający uprawnienia. Nie ma natomiast znaczenia okres, w którym osoba nie dysponowała uprawnieniami. Chodzi więc tu o okres, na który orzeczono cofnięcie uprawnień (okres w znaczeniu normatywnym), a nie okres rzeczywistego pozostawania osoby bez uprawnień (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 1264/15, wyrok NSA z dnia 24 października 2012 r. sygn. akt I OSK 24/12, dostępne w Internecie).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a powołanej ustawy ma zastosowanie wyłącznie w sytuacjach, gdy cofnięcie uprawnień nastąpiło na okres przekraczający jeden rok, przy czym okres cofnięcia musi być wprost wskazany w decyzji o cofnięciu uprawnień. Natomiast gdy cofnięcie uprawnień nastąpiło ze wskazaniem terminu jednego roku, tak jak w niniejszej sprawie vide decyzja z dnia 02.01.2015. Prezydenta Miasta B. nr [...], przywrócenie uprawnień następuje po ustaniu przyczyny, niezależnie od czasu trwania faktycznego pozbawienia uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 1558/13, dostępny w Internecie). W konsekwencji zatem za nieuprawniony uznać należy pogląd, iż ubieganie się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdami wobec uzyskania przez stronę w dniu 21 lutego 2023 r. orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy uzależnić od wymogu poddania się egzaminowi sprawdzającemu. W tej sytuacji stwierdzić należy, że przyjęcie przez organy, iż cofnięcie skarżącej uprawnień nastąpiło na okres przekraczający rok, co wypełniło, w ocenie organów obydwu instancji, dyspozycję 49 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy, było wynikiem błędnej wykładni prawa materialnego mającej wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 103 ust.3 ustawy o kierujących pojazdami stanowi, iż Starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały ich cofnięcie. Jeżeli od dnia cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami upłynął okres przekraczający rok, a cofnięcie uprawnień wynikało z zakazu prowadzenia pojazdów na okres przekraczający rok, warunkiem przywrócenia uprawnień jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Skoro sytuacja wskazana w w/w przepisie nie zaistniała gdyż cofnięcie uprawnień nie wynikało z zakazu prowadzenia pojazdów na okres przekraczający rok wydanie zaskarżonej decyzji nie znajdowało oparcia w prawie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest zasadna i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. zaskarżoną decyzję uchylił.