III SA/GL 793/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-04-05
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo jazdytermin ważnościuprawnienia bezterminoweczynność materialno-technicznaadministracja publicznakierujący pojazdamirozporządzenieustawa o kierujących pojazdamiWSAkontrola sądu

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził bezskuteczność czynności Starosty polegającej na wpisaniu terminu ważności do prawa jazdy kategorii B+E, uznając, że nie można ograniczać bezterminowych uprawnień nabytych wcześniej.

Skarżący K. O. wniósł skargę na czynność Starosty K. polegającą na wpisaniu terminu ważności do prawa jazdy kategorii B+E, mimo że posiadał te uprawnienia bezterminowo. Starosta argumentował, że zgodnie z przepisami rozporządzenia, przy wydaniu nowego dokumentu prawa jazdy, należy określić termin ważności, nawet jeśli pierwotne uprawnienia były bezterminowe. Sąd uznał jednak, że wymiana dokumentu prawa jazdy nie może prowadzić do ograniczenia lub odebrania nabytych wcześniej uprawnień. Stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi K. O. na czynność materialno-techniczną Starosty K. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B+E w nowym dokumencie prawa jazdy. Skarżący posiadał te uprawnienia bezterminowo od 2000 roku, jednak przy wydaniu nowego dokumentu w 2023 roku, Starosta wpisał datę ważności do 2038 roku, powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa. Skarżący argumentował, że jego wniosek dotyczył jedynie potwierdzenia posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej i wydania dokumentu, a nie weryfikacji posiadanych już uprawnień. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że czynność wymiany dokumentu prawa jazdy nie może prowadzić do ograniczenia lub odebrania uprawnień nabytych wcześniej, zwłaszcza bezterminowo. Powołał się na orzecznictwo, zgodnie z którym nowe przepisy dotyczące terminowości prawa jazdy nie mogą ograniczać uprawnień nabytych przed ich wejściem w życie, ani nie mogą być podstawą do ponownej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Sąd stwierdził bezskuteczność czynności Starosty w zakresie wpisania terminu ważności uprawnień kategorii B+E i nakazał wydanie nowego dokumentu potwierdzającego posiadanie bezterminowego uprawnienia. Zasądzono również zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, czynność ta jest niezgodna z prawem, ponieważ wymiana dokumentu prawa jazdy nie może prowadzić do ograniczenia lub odebrania uprawnień nabytych wcześniej, zwłaszcza bezterminowo.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy dotyczące wymiany dokumentu prawa jazdy i określania jego terminu ważności nie dają organowi kompetencji do weryfikacji i ograniczania uprawnień nabytych bezterminowo. Nowy dokument powinien jedynie odzwierciedlać posiadane uprawnienia, a nie je modyfikować.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 146 § par. 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, uchyla ten akt lub stwierdza bezskuteczność czynności.

Pomocnicze

u.k.p. art. 18 § ust. 2

Ustawa o kierujących pojazdami

Organ dokonując czynności materialno-technicznej wydania nowego prawa jazdy może dokonać zmian wpisów w dokumencie jedynie w zakresie określonym treścią złożonego wniosku. Skutkiem takiej czynności nie może być powstanie, odjęcie lub czasowe ograniczenie jakichkolwiek uprawnień osoby wnioskującej.

u.k.p. art. 13

Ustawa o kierujących pojazdami

Dokumenty prawa jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności, ale nie tracą przez to bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przedmiotem kontroli sądowej mogą być inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami art. 10 § ust. 3 pkt. 10

Przepis ten, w ocenie organu, stanowił podstawę do określenia terminu ważności uprawnień B+E. Sąd uznał jednak, że regulacja § 10 dotyczy nowo nabytych uprawnień, a nie uprawnień już posiadanych.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami art. 10 § ust. 4 i 5

W ocenie organu, przepisy te w zw. z ust. 6 pkt 1 i ust. 10 lit. c stanowiły podstawę do określenia terminu ważności uprawnień B+E. Sąd uznał jednak, że regulacja § 10 dotyczy nowo nabytych uprawnień, a nie uprawnień już posiadanych.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami art. 29 § ust. 1

W przypadku osób posiadających uprawnienia bez ograniczeń, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację o bezterminowej ważności.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Skarżący zarzucił naruszenie tego przepisu w zw. z art. 7 i 156 § 1 k.p.a. poprzez wykonanie czynności materialno-technicznej z rażącym naruszeniem przepisów prawa.

k.p.a. art. 16

Kodeks postępowania administracyjnego

Skarżący zarzucił naruszenie tego przepisu poprzez zmianę pierwotnej decyzji o przyznaniu bezterminowych uprawnień bez podstawy prawnej.

Konstytucja RP art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przywołany przez NSA jako podstawa do odmowy zastosowania przepisu prawa, który nie koresponduje ze standardem konstytucyjnym.

Konstytucja RP art. 91 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przywołany przez NSA jako podstawa do odmowy zastosowania przepisu prawa, który nie koresponduje ze standardem unijnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wymiana dokumentu prawa jazdy nie może prowadzić do ograniczenia lub odebrania uprawnień nabytych bezterminowo. Przepisy rozporządzenia dotyczące terminu ważności prawa jazdy nie mogą być stosowane do uprawnień nabytych bezterminowo przed wejściem w życie nowych regulacji. Organ administracji nie ma kompetencji do weryfikacji i ograniczania uprawnień nabytych bezterminowo w ramach czynności materialno-technicznej wydania nowego dokumentu prawa jazdy.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu, że przepisy § 10 ust. 6 pkt. 1 i § 10 ust. 10 lit. c rozporządzenia upoważniają do określenia daty ważności uprawnień kategorii B+E, nawet jeśli były one nabyte bezterminowo.

Godne uwagi sformułowania

skutkiem takiej czynności organu nie może być, wykraczające w istocie poza wniosek strony, powstanie, odjęcie lub czasowe ograniczenie jakichkolwiek uprawnień osoby wnioskującej o wymianę dokumentu prawa jazdy. dokonane zmiany nie mogą dotyczyć (modyfikować) posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami, gdyż wynika to m.in. z konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych oraz zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. wpis pozostaje w sprzeczności z treścią § 29 ust. 1 rozporządzenia. przyjęcie takiej wykładni doprowadziłoby bowiem do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. ograniczenia wprowadzone w krajowym systemie, wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r. nr 2006/126/WE w sprawie praw jazdy (...) nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy. dokonanej ad casum oceny o braku tej korespondencji należało odmówić zastosowania przywołanego przepisu prawa w rozpatrywanej sprawie, co znajduje swoje uzasadnienie w art. 178 ust. 1 Konstytucji RP oraz w jej art. 91 ust. 3.

Skład orzekający

Dorota Fleszer

przewodniczący

Adam Pawlyta

sprawozdawca

Adam Gołuch

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady ochrony praw nabytych w kontekście wymiany dokumentów prawa jazdy i niemożności ograniczania uprawnień bezterminowych na mocy przepisów wykonawczych."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy uprawnienia zostały nabyte bezterminowo przed wejściem w życie nowych przepisów dotyczących terminowości prawa jazdy, a ich ograniczenie następuje w wyniku wymiany dokumentu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego dokumentu, jakim jest prawo jazdy, i porusza kwestię ochrony praw nabytych przez obywateli w starciu z nowymi regulacjami administracyjnymi. Jest to temat interesujący dla szerokiego grona odbiorców.

Twoje bezterminowe prawo jazdy może być zagrożone? Sąd wyjaśnia, kiedy urzędnik nie może ograniczyć Twoich uprawnień.

Dane finansowe

WPS: 200 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 793/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch
Adam Pawlyta /sprawozdawca/
Dorota Fleszer /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 622
art. 18 ust. 2; art. 13
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 146 par. 1 p.p.s.a.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi K. O. na czynność Starosty K. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami 1) stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności Starosty K. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B+E w dokumencie prawa jazdy nr [...], wydanym w dniu 22 marca 2023 r.; 2) zasądza od Starosty K. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 7 lutego 2023 r. K. O. (dalej: skarżący; strona) zwrócił się do Starosty K. (dalej: organ administracji; Starosta) o potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej i wydania dokumentu prawa jazdy. W momencie złożenia tego wniosku skarżący posiadał już prawo jazdy, w którym uwidocznione były uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, C, D, E i T. Rubryka 11 prawa jazdy nie zawierała daty ważności uprawnień, a tym samym uprawnienia te miały charakter bezterminowy. Do wniosku strona dołączyła orzeczenie lekarskie nr [...] z 24 lutego 2023 r. wydane przez lekarza uprawnionego do badań kierowców, orzeczenie psychologiczne nr [...] z 4 lutego 2023 r. wydane przez uprawnionego psychologa, kserokopię posiadanego prawa jazdy nr [...] wydanego 10 lipca 2000 r., a także biometryczną fotografię. W orzeczeniu lekarskim nr [...] z 24 lutego 2023 r. uprawniony lekarz stwierdził u strony brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowca transportu drogowego, a także ustalił termin ponownej kontroli stanu zdrowia na dzień 4 lutego 2028 r.
W dniu 8 maja 2023 r. skarżący odebrał dokument prawa jazdy kat. AM,B1,B,B+E,C1,C1+E,C,C+E,D1,D1+E,D,D+E,T nr [...] wydany 22 marca 2023 r. (na druku BA 220045) przez Starostę K., z określonymi odpowiednio terminami ważności poszczególnych uprawnień dokonanych przy uwzględnieniu § 10 ust. 3 pkt. 10 oraz ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami z 24 lutego 2016 r. (Dz.U. z 2016 r., poz. 231 ze zm.; dalej: rozporządzenie).
Starosta wpisał, jako termin ważności uprawnień skarżącego do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B+E, datę 22 marca 2038 r.
Strona wniosła, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (dalej: WSA w Gliwicach), skargę na czynność materialno - techniczną Starosty w przedmiocie wydania nowego dokumentu w miejsce posiadanego już prawa jazdy i ponownej weryfikacji uprawnień do kierowania pojazdów. Skarżący wskazał, że zaskarżoną czynnością ograniczono mu uprawnienia nabyte wcześniej bezterminowo w kategorii B+E na uprawnienie terminowe do 22 marca 2038 r. Skarżący dalej argumentował, że "wnioskował o dokonanie wpisu w prawie jazdy jedynie dodatkowych uprawnień do kierowania pojazdami niż posiadał wcześniej". W związku z czym, w ocenie skarżącego, skoro uprawnienia na pojazdy kategorii B+E posiadał bezterminowo to zmiana uprawnień stanowi naruszenie przepisów rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do prowadzenia pojazdów. W konsekwencji strona zarzuciła organowi administracji naruszenie:
a) art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 622 ze zm.; dalej: u.k.p.) poprzez wydanie nowego dokumentu prawa jazdy niezgodnie z wnioskiem skarżącego;
b) art. 6 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. poprzez wykonanie czynności materialno- technicznej wydania nowego dokumentu prawa jazdy w zaistniałym stanie faktycznym z rażącym naruszeniem przepisów prawa, polegającym na wprowadzeniu zmian w dokumencie w zakresie posiadanych już uprzednio uprawnień;
c) art. 13 ust. 5 u.k.p. poprzez umieszczenie na dokumencie prawa jazdy ograniczenia w zakresie uprawnienia do kierowania pojazdami wszystkich kategorii w sytuacji, gdy uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B+E zostało nadane bez ograniczeń;
d) art. 16 k.p.a. poprzez zmianę pierwotnej decyzji o przyznaniu skarżącemu bezterminowych uprawnień kategorii B+E bez podstawy prawnej;
e) § 18 rozporządzenia poprzez rozpoznanie sprawy niezgodnie z wnioskiem skarżącego;
f) § 29 rozporządzenia poprzez ograniczenie daty posiadanych uprawnień skarżącego w sytuacji, gdy uprawnienia B+E zostały wydane bezterminowo.
W nawiązaniu do powyższego strona domagała się uchylenie zaskarżonej czynności materialno-technicznej w części dotyczącej określenia terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B+E, oraz zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania. Ponadto strona wniosła o stwierdzenie, że uchybienie terminu do złożenia skargi nastąpiło bez jej winy.
W odpowiedzi na skargę, organ administracji wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej. Zdaniem organu administracji stronie zostały nadane dodatkowe uprawnienia w zakresie prawa jazdy kat.: AM, BI,B+E,Cl,Cl+E,Dl,D+E,Dl+E, gdyż dotychczas takie kategorie prawa jazdy nie były uwzględnione w dokumencie prawa jazdy skarżącego. Powyższe, jak wskazano, znajduje potwierdzenie w § 10 ust. 6 pkt. 1 rozporządzenia. Natomiast stosownie do § 10 pkt. 10 lit. c rozporządzenia w przypadku prawa jazdy kategorii B+E uzyskanego w wyniku posiadania prawa jazdy kategorii B oraz prawa jazdy kategorii C1+E,C+E,D1+E lub D+E - za datę ważności przyjmuje się datę ważności dla prawa jazdy kategorii B lub datę 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku gdy prawo jazdy kategorii B ważne jest bezterminowo. Zdaniem organu, skoro w stanie faktycznym niniejszej sprawy prawo jazdy kategorii B było ważne bezterminowo, stosując przepis § 10 pkt. 10 lit. c rozporządzenia, to należało jako datę ważności uprawnień w zakresie kategorii B+E przyjąć datę 15 lat od daty wydania prawa jazdy, tj. do 22 marca 2038 r.
Postanowieniem z 18 stycznia 2024 r. Sąd przywrócił stronie termin do wniesienia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowej z mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. mogą być inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Natomiast według art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. W art. 145 1 pkt 1 p.p.s.a. ustawodawca określił przesłanki uwzględnienia skargi sądowoadministracyjnej wniesionej na decyzję administracyjną lub postanowienie. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest czynność materialno-techniczna Starosty dotycząca wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B+E. Wpisu tego dokonano 22 marca 2023 r. w dokumencie prawa jazdy numer [...] (numer druku BA 220045).
Wskazana powyżej czynność wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa administracyjnego, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność ta ma bowiem charakter władczy, gdyż definiuje czas korzystania przez osobę fizyczną z uprawnień przewidzianych w przepisach prawa materialnego, tj. w przepisach ustawy o kierujących pojazdami; skierowana jest na zewnątrz aparatu administracyjnego i to wobec indywidulanie oznaczonego podmiotu – kierującego pojazdem. Dopuszczalność wniesienia skargi na tego rodzaju czynności organu administracji została wyraźnie przewidziana w przytoczonym art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por.: wyrok WSA w Gdańsku z 23 czerwca 2022 r., III SA/Gd 1126/21, Legalis nr 2708932; wyrok WSA w Gliwicach z 7 grudnia 2021 r., II SA/Gl 1167/21, Legalis nr 2643799).
Za okoliczność bezsporną Sąd uznał, że skarżący w dacie złożenia wniosku z 7 lutego 2023 r. posiadał bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B (od 30 lipca 1988 r.), C (od 9 października 1991 r.), D (od 3 lipca 2000 r.), CE (od 3 lipca 2000 r.) i T (od 23 czerwca 1989 r.). Zaś w aktach administracyjnych brak jest dokumentów wskazujących na ograniczenie powyższych uprawnień skarżącego do kierowania pojazdami bezterminowo. W sprawie nie jest również kwestionowane, że złożony przez skarżącego do organu wniosek o wydanie nowego dokumentu prawa jazdy był wynikiem ubiegania się o potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zwrócono uwagę, że pojęcie "prawo jazdy" jest używane w przepisach prawa w dwóch znaczeniach. W pierwszym znaczeniu, jest rozumiane jako uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju. Natomiast w drugim znaczeniu jest używane na określenie dokumentu urzędowego potwierdzającego, posiadanie przez daną osobę uprawnienia do prowadzenia pojazdów wskazanych w nim kategorii. W tym znaczeniu prawo jazdy stanowi urzędowy dowód posiadania przez oznaczoną w jego treści osobę fizyczną uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 21 lipca 2020 r., II SA/Rz 173/20, Legalis nr 2484192). Z tego względu Sąd w składzie orzekającym podziela i przyjmuje za własne stanowisko tutejszego Sądu wyrażone w wyroku z 5 marca 2020 r., II SA/Gl 1585/19 (Legalis nr 2391276), wedle którego organ dokonując w oparciu o art. 18 ust. 2 u.k.p. czynności materialno-technicznej wydania nowego prawa jazdy, może dokonać zmian wpisów w dokumencie jedynie w zakresie określonym treścią złożonego wniosku. W konsekwencji skutkiem takiej czynności organu nie może być, wykraczające w istocie poza wniosek strony, powstanie, odjęcie lub czasowe ograniczenie jakichkolwiek uprawnień osoby wnioskującej o wymianę dokumentu prawa jazdy.
W ocenie Sądu treść art. 18 u.k.p. nie daje zatem podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych, uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Zatem powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby nie było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie uprawnienia do kierowania pojazdami posiada określona osoba. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, powinien więc poza uzasadnioną zmianą (czyli wynikającą ze złożonego wniosku) jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim – pierwotnym (z uwzględnieniem zakresu uprawnień wynikających z przyjętych przez ustawodawcę kategorii prawa jazdy, zgodnie z treścią przywołanego już powyżej art. 6 ust. 1 u.k.p.). Jak podkreśla się w orzecznictwie dokonane zmiany nie mogą dotyczyć (modyfikować) posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami, gdyż wynika to m.in. z konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych oraz zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Jeżeli wydanie nowego dokumentu następuje z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych, to skutkiem takiej czynności organu nie jest powstanie lub odjęcie po stronie osoby wnioskującej o wymianę dokumentu jakichkolwiek uprawnień, czy też czasowe ich ograniczenie (por. wyroki NSA z: 11 stycznia 2024 r., II GSK 984/23, LEX nr 3702360; z 30 stycznia 2018 r., I OSK 585/16, LEX nr 2450560; wyrok WSA w Poznaniu z 5 listopada 2013 r., III SA/Po 848/13, LEX nr 1402320; wyrok WSA w Krakowie z 13 września 2019 r., III SA/Kr 572/19, LEX nr 2721393).
W nawiązaniu do stanowiska skarżącego zawartego w treści skargi dodać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokumenty prawa jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności, ale nie tracą przez to bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów dotyczących nabywania takich uprawnień. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy, osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami co wynika również z powołanego przez skarżącego w uzasadnieniu skargi wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., K 5/13 (por. także: wyrok WSA w Szczecinie z 23 stycznia 2014 r., II SA/Sz 897/13, Legalis nr 980601).
Ponadto, w ocenie Sądu, wpis pozostaje w sprzeczności z treścią § 29 ust. 1 rozporządzenia. Jak stanowi ust. 1 tego przepisu w przypadku osób, posiadających w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub orzeczeniem psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Zatem § 29 rozporządzenia wyraźnie rozróżnia pojęcie "data ważności prawa jazdy" od pojęcia "data ważności uprawnienia". O ważności prawa jazdy stanowi ust. 2 tego przepisu, według którego w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat. W tym drugim przypadku nie chodzi o oznaczenie daty ważności prawa jazdy w znaczeniu podania daty wskazującej kres ważności przysługujących stronie praw podmiotowych lecz wyłącznie o ważność samego dokumentu prawa jazdy – jako dokumentu urzędowego, który jedynie potwierdza posiadanie przez określoną osobę uprawnienia. Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać odrębnie – data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami.
Natomiast organ w odpowiedzi na skargę podkreślił, że wydanie skarżącemu dokumentu prawa jazdy nastąpiło w oparciu o § 10 ust. 6 pkt. 1 w zw. z § 10 ust. 10 lit. c rozporządzenia zgodnie z którym w przypadku prawa jazdy kategorii B+E uzyskanego w wyniku posiadania prawa jazdy kategorii B oraz prawa jazdy kategorii C1+E,C+E,D1+E lub D+E - za datę ważności przyjmuje się datę ważności dla prawa jazdy kategorii B lub datę 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku gdy prawo jazdy kategorii B ważne jest bezterminowo.
W ocenie Sądu wskazane przez organ przepisy rozporządzenia należy odczytywać z uwzględnieniem całej treści § 10. Z § 10 ust. 1 rozporządzenia wynika, że regulacja § 10 dotyczy nowo nabytych uprawnień, a nie uprawnień już posiadanych. Wskazana regulacja była już przedmiotem ocen sądów administracyjnych (por. wyroki NSA: z 24 lutego 2021 r., I OSK 2312/20, Legalis nr 2579353; z 21 października 2021 r., II GSK 1421/21, Legalis nr 2638133; z 10 listopada 2021 r., II GSK 2030/21, Legalis nr 2641373; z 17 marca 2022 r., II GSK 98/22, Legalis nr 2685652). Taki rezultat wykładni § 10 ust. 3 – 5 rozporządzenia, jak argumentuje organ w odpowiedzi na skargę nie może jednak być uznany, zdaniem Sądu, jako upoważnienie do określenia daty ważności nie tylko uprawnień, o których mowa w art. 15 u.k.p., ale również uprawnień nabytych bezterminowo. Pogląd organu należy uznać za wadliwy. Przyjęcie takiej wykładni doprowadziłoby bowiem do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo.
Ponadto podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Tymczasem jak wskazał NSA w wyroku z 24 lutego 2021 r. I OSK 2312/20 (Legalis nr 2579353), przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy strona nie musi ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami, a ograniczenia wprowadzone w krajowym systemie, wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r. nr 2006/126/WE w sprawie praw jazdy (Dz. U. UE.L z 2006 r. Nr 403, poz. 18 ze zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy.
Podsumowując należy wskazać, że przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej i wydania dokumentu prawa jazdy stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Co więcej podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Oznaczałoby to naruszenie podstawowej dyrektywy wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych. Ponadto, nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym (por. wyrok NSA z 10 listopada 2021 r. II GSK 2030/21, Legalis nr 2641373; wyrok WSA we Wrocławiu z 15 lutego 2024 r., III SA/Wr 287/23, Legalis nr 3049735). Podobne stanowisko zaprezentował również NSA w wyroku z 22 lutego 2024 r., II GSK 1360/23 (Legalis nr 3052417), argumentując, że zastosowanie § 10 ust. 3 rozporządzenia, stanowiące podstawę wpisu dat ważności odpowiednich uprawnień w dokumencie prawa jazdy należy uznać za niekorespondujący ze standardem konstytucyjnym oraz ze standardem unijnym, a "w konsekwencji dokonanej ad casum oceny o braku tej korespondencji należało odmówić zastosowania przywołanego przepisu prawa w rozpatrywanej sprawie, co znajduje swoje uzasadnienie w art. 178 ust. 1 Konstytucji RP oraz w jej art. 91 ust. 3".
Zdaniem Sądu, dokonując w nowym dokumencie prawa jazdy wpisu daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami organ naruszył art. 18 ust. 2 w zw. z art. 13 u.k.p. oraz § 10 ust. 3 pkt. 10 oraz ust. 4 i 5 w zw. z § 29 rozporządzenia. Zasadne zatem było stwierdzenie bezskuteczności czynności wpisu daty ważności uprawnień kategorii B+E w dokumencie prawa jazdy wydanemu skarżącemu.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ zobligowany będzie mocą art. 153 p.p.s.a. uwzględnić przedstawione wyżej stanowisko Sądu i wydać skarżącemu nowy dokument prawa jazdy potwierdzający posiadanie bezterminowego uprawnienia do kierowania pojazdami określonych kategorii.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania (punkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego równowartość uiszczonego wpisu od skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI