III SA/Gl 791/22

III SA/Gl 791/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch /sprawozdawca/
Dorota Fleszer
Magdalena Jankiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I OSK 776/23 - Wyrok NSA z 2023-10-19
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 58 par. 1 i par. 2 w zw. z  art. 8 par. 1,  art. 81a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi K. F. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 29 sierpnia 2022 r. nr PSIII.8641.101.2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2022 r., nr PSIII.8641.101.2022, Wojewoda Śląski (dalej: wojewoda, organ II instancji) odmówił K.F. (dalej: skarżąca, strona) przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta R. (dalej: organ I instancji) nr [...] z dnia 6 lipca 2022 r. oraz stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia.
Z akt administracyjnych wynika następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Skarżąca pismem z dnia 9 września 2021 r., wystąpiła do organu I instancji o wydanie zaświadczenia określającego kwotę zasiłku dla osób bezrobotnych za okres od 1 października 2020 r. do 1 września 2021 r., w celu przedstawienia ww. zaświadczenia Sądowi w J.. W dniu 14 września 2021 r., strona osobiście odebrała żądane zaświadczenie.
Następnie pismem z dnia 9 czerwca 2022 r., skarżąca wystąpiła do organu I instancji o wypłatę zaległego zasiłku dla osób bezrobotnych, wnosząc jednocześnie o wznowienie postępowania w ww. zakresie oraz o wydanie zaświadczenia.
Organ I instancji postanowieniem nr [...] z dnia 6 lipca 2022 r. odmówił skarżącej wznowienia postępowania w sprawie wypłaty zasiłku.
W uzasadnieniu organ I instancji m.in. wskazał, że skarżąca nie złożyła wniosku o rejestrację w charakterze bezrobotnej i dlatego też organ nie wydał względem strony żadnej decyzji administracyjnej rozstrzygającej w sprawie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku.
Skarżąca złożyła zażalenie, którego przedmiotem było postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia 6 lipca 2022 r., nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie wypłaty zasiłku.
Składając wspomniane zażalenie na postanowienie z dnia 6 lipca 2022 r. w dniu 21 lipca 2022 r., jednocześnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie z dnia 6 lipca 2022 r., powołując się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca wskazała, że nie dochowała zawitego terminu z przyczyn losowych, ponieważ w dniu 12 czerwca 2022 r. uległa wypadkowi.
Natomiast w dacie otrzymania ww. postanowienia z dnia 6 lipca 2022 r. organu pierwszej instancji (Prezydenta Miasta R.), to jest w dniu 12 lipca 2022 r., skarżąca pozostawała w toku leczenia skutków wypadku, które polegały na naruszeniu sprawności narządu ruchu (naderwanie więzadła pobocznego piszczelowego lewego kolana). Na dzień 20 lipca 2022 r. zaplanowano przeprowadzenie badania skarżącej przy pomocy rezonansu magnetycznego. W dniu 14 lipca 2022 r. pojawiły się u skarżącej objawy chorobowe w postaci wysokiej gorączki, wymiotów, obstrukcji i obrzęku lewego kolana. Poprzedniego dnia Skarżąca została jednak przebadana przez lekarza publicznej służby zdrowia; nie stwierdził on, aby skarżąca doznawała w tym czasie dolegliwości bólowych, zalecił również zachowanie ostrożności przy chodzeniu po zdjęciu ortezy. Nadto zdaniem Skarżącej organ miał możliwość wezwania jej do przedstawienia dowodów uprawdopodobniających okoliczności, które uznał za niedostatecznie uprawdopodobnione.
W związku z powyższym Wojewoda zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2022 r., odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji nr [...] z dnia 6 lipca 2022 r. oraz stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
Na ww. postanowienie Wojewody, doręczone dnia 2 września 2022 r., Skarżąca złożyła skargę w dniu 21 września 2022 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisu art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej " k.p.a.", poprzez jego błędne zastosowanie. Zdaniem skarżącej, przedstawione przez nią okoliczności faktyczne uprawdopodabniały, iż uchybienie terminu do złożenia zażalenia nastąpiło bez jej winy i nie było skutkiem niedbalstwa.
Ponadto Skarżąca podniosła, iż wychowuje samotnie trójkę małoletnich dzieci w wieku 12, 6 i 5 lat. Nie ma nikogo, komu mogłaby powierzyć opiekę nad dziećmi w czasie swojej nieobecności w domu. Wskazała też, że wbrew twierdzeniom Wojewody uprawdopodobniła fakt uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, albowiem nastąpił on wskutek przyczyny, która w sposób obiektywny i niezawiniony uniemożliwił jej złożenie zażalenia w terminie ponieważ dopiero po terminie ostatniej wizyty lekarskiej w dniu 13 lipca 2022 r., pojawiły się dolegliwości o których nie mogła poinformować lekarza tj. w dniu 14 lipca 2022 r., nastąpiły u niej wymioty, obstrukcje, gorączka oraz pojawił się obrzęk lewego kolana i związany z tym silny ból, co spowodowało, ze nie tylko nie mogła dokonać osobiście czynności w zakreślonym terminie lecz nie miała też możliwości skorzystać z pomocy osób trzecich w jej wykonaniu, bowiem nie utrzymuje z nikim bliskich relacji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Nie podzielając
stanowiska skarżącej co do uprawdopodobnienia faktycznych podstaw wniosku o przywrócenie terminu, powtórzył w istocie stanowisko zajęte w treści zaskarżonego aktu. Podniósł w szczególności, że skarżąca – mimo iż powołała się na doznawane silne dolegliwości – w dniu 14 lipca 2022 r., ani w dniach następnych, nie skorzystała z pomocy medycznej.
Zażalenie połączone z wnioskiem o przywrócenie terminu, sporządzone przez skarżącą, nosi datę 20 lipca 2022 r., i zostało nadane w placówce pocztowej w dniu następnym, zatem po terminie, ponieważ skarżąca przykładowo nawet nie skorzystała z wyręczenia się inną osobą do dokonania wysyłki w Placówce Pocztowej.
W ocenie organu II instancji strona nie wskazała przy tym na żadne nadzwyczajne okoliczności, czy też przeszkody, których nie mogłaby usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a które uniemożliwiały jej złożenie odwołania w terminie. W zaistniałej sytuacji organ II instancji uznał więc, że strona nie uprawdopodobniła także braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem, bowiem powołane przez nią okolicznością nie stanowiły przeszkody dla dokonania tej czynności procesowej.
W replice na odpowiedź na skargę Wojewody, skarżąca ponownie wskazała, że w dniu 20 lipca 2022 r. miała zaplanowany do wykonania rezonans magnetyczny, a przesyłkę z ww. postanowieniem organu I instancji odebrała w dniu 12 lipca 2022 r. i w okresie tych siedmiu dni do wniesienia odwołania nie uchybiła terminowi z powodu niedbalstwa, czy zawinionej przyczyny, ponieważ jedyni znajomi z którymi utrzymywała relacje i którzy mogli pomóc w nadaniu przesyłki byli na urlopie.
W związku z przedstawionymi powyżej zarzutami Strona wniosła o uwzględnienie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018, poz. 2107 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1392, dalej zwana: "p.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie spełnia kryteriów zgodności z przepisami postępowania, w związku z czym zarzut jego naruszenia jest słuszny.
Zgodnie bowiem z art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z przytoczonego przepisu wynikają cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić kumulatywnie. Po pierwsze należy złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Po drugie wniosek powinien być wniesiony z zachowaniem terminu wynoszącego siedem dni, licząc od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Po trzecie, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, strona zobowiązana jest dokonać czynności, dla której termin ten był ustanowiony. Po czwarte, zainteresowany musi we wniosku uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. Z kolei rolą organu jest zbadanie, czy wszystkie te przesłanki zostały spełnione a na gruncie niniejszej sprawy ocena ta, wyrażona w zaskarżonym postanowieniu, jest prawidłowa.
Bezsporną między stronami okolicznością jest uchybienie przez skarżącą terminu do złożenia zażalenia. Kwestionowane postanowienie Prezydenta zostało jej bowiem doręczone dnia 12 lipca 2022 r., zatem termin do złożenia zażalenia upływał 19 lipca 2022 r.,, zażalenie natomiast, datowane na 20 lipca 2022 r., zostało nadane pocztą jeszcze dzień później.
Kwestią o fundamentalnym znaczeniu jest prawidłowość zastosowania przepisu art. 58 § 1 k.p.a. W tym zaś zakresie Sąd nie podziela stanowiska, zajętego przez organ, z przyczyn następujących. Opierając się na przesłance nieskorzystania przez skarżącą z możliwości wizyty u lekarza w dniu 14 lipca 2022 r., Wojewoda wnioskował, iż skarżąca nie udowodniła prezentowanych okoliczności, mających spowodować uchybienie terminu. Czym innym jest jednak udowodnienie faktu, czym innym zaś – jego uprawdopodobnienie. W tym zaś kontekście organ winien był zwrócić uwagę na leżącą poza sporem okoliczność sprawowania przez skarżącą opieki nad trójką małoletnich dzieci. Słusznie zauważono w skardze, iż skorzystanie z opieki medycznej mogło być dla skarżącej szczególnie utrudnione, może wręcz niemożliwe, skoro nie mogła nawet przejściowo powierzyć opieki nad dziećmi innej osobie dorosłej. Pomijając znaczenie tego faktu dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, organ dokonał nadmiernie rygorystycznej, a przez to, zdaniem Sądu, błędnej wykładni przepisu art. 58 § 1 k.p.a., wymagając – w miejsce uprawdopodobnienia, które zostało dokonane – udowodnienia podstaw wniosku o przywrócenie terminu stosownym dokumentem medycznym.
Nieprawidłowa wykładnia omawianego przepisu przejawiła się również w nieco innym kontekście. Organ, badając kwestię dopuszczalności przywrócenia terminu, koncentruje się w nadmiernym stopniu na stanie faktycznym istniejącym w ostatnim dniu terminu do złożenia środka zaskarżenia. Ustawodawca przyznaje jednakże obywatelowi okres siedmiu dni na sporządzenie i wniesienie zażalenia na postanowienie, o ile jest ono zaskarżalne w toku instancji. Wynika stąd, że okoliczności, które pojawiły się w tym okresie, mogące mieć wpływ na uchybienie terminu, w szczególności chorobę uniemożliwiającą podjęcie adekwatnych działań, należy rozważać również wtedy, gdyby ustały one przed końcem terminu zaskarżenia; za taką wykładnią przemawia wprost treść art. 58 § 2 k.p.a., przyznająca stronie termin siedmiu dni, dla którego datą początkową jest pierwszy dzień możliwości działania (ustania przyczyn uchybienia terminu). Nie ma przeszkód prawnych, aby przyjąć, iż początek biegu terminu, o którym mowa w art. 58 § 2, przypadać może jeszcze w trakcie biegu terminu do złożenia zażalenia. W tej zatem sytuacji – przyjmując twierdzenia skarżącej za uprawdopodobnione – organ winien był przyjąć termin końcowy do złożenia wniosku najwcześniej na dzień 21 lipca 2022 r. Jest to data jego faktycznego złożenia w placówce pocztowej.
Organ powstrzymał się od analizy tej grupy okoliczności, nie dając wiary twierdzeniom skarżącej w kwestii nagłego pogorszenia się jej stanu zdrowia w dniu 14 lipca 2022 r. Dokonana ocena okoliczności uprawdopodabniających wniosek okazuje się zatem fragmentaryczna i niewystarczająca dla merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. To samo dotyczy okoliczności świadczących o zachowaniu terminu przewidzianego w art. 58 § 2 k.p.a.
Najpoważniejszym uchybieniem organu jest całkowite pominięcie analizy okoliczności związanych ze sprawowaniem przez skarżącą opieki nad dziećmi. Okoliczności te stanowią, w ocenie Sądu, samodzielną przesłankę, na podstawie której należy rozważać wniosek o przywrócenie terminu. Nawet bowiem przy całkowitym braku przesłanek natury medycznej (które organ pochopnie zakwestionował) pozostaje do rozważenia kwestia: czy skarżąca, jako samotna matka wychowująca trójkę małych dzieci, miała równe możliwości wykorzystania siedmiodniowego terminu zaskarżenia postanowienia w porównaniu do osób nie obciążonych takimi obowiązkami, czy też doznawała w tym względzie ograniczeń. Organ w omawianej kwestii się nie wypowiedział; zauważył jedynie, iż skarżąca mieszka w pobliżu placówki Poczty Polskiej, pomijając jednak wykazany dokumentami fakt niepełnej sprawności narządu ruchu, a co za tym idzie, potrzeby przeznaczenia przez skarżącą znacznie dłuższego czasu dla dojścia do tej placówki. Umknęło uwadze organu, że w tym czasie dzieci skarżącej nie miałyby zapewnionej żadnej opieki.
Sąd wziął pod uwagę, iż choroba usprawiedliwia bowiem niedotrzymanie terminu wtedy, gdy nastąpiła nagle i uniemożliwia dokonania czynności, a strona nie miała możliwości wyręczenia się inną dorosłą osobą. Jak zasadnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 28 marca 2019 r. sygn. akt IV SA/Gl 1064/18, sam fakt występowania schorzeń, nawet ciężkich u samej osoby zainteresowanej przywróceniem terminu, nie przemawia, przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności, za stwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. Nie wynika bowiem z niego automatycznie, że dana osoba znalazła się w sytuacji nagłej, musiała leżeć w łóżku i nie mogła posłużyć się pomocą innych osób, w szczególności dorosłego domownika lub pełnomocnika.
Fakt choroby nie jest równoznaczny z niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowanego. Mechaniczne przyjmowanie, że każda cięższa choroba wywołuje obiektywną niemożliwość dokonania czynności procesowej i uzasadnia przywrócenie terminu, byłoby sprzeczne z doświadczeniem życiowym. W realiach badanej sprawy przesłanka zdrowotna występuje jednakże łącznie z inną przesłanką o szczególnym znaczeniu. Jest nią sytuacja rodzinna skarżącej, która wychowując samotnie dzieci, nie może nawet doraźnie powierzyć opieki nad nimi innej osobie. Właściwa ocena tej okoliczności musi uwzględniać konstytucyjny zakaz dyskryminacji, wyrażający się w szczególności w uwzględnianiu na korzyść osób sprawujących opiekę rodzicielską wniosków o przywrócenie terminu, opartych na tejże przesłance, o ile zostanie ona, jak w danym przypadku, należycie uprawdopodobniona.
Nadto Sąd oceniając Wojewody rozpoznającego przedmiotową sprawę doszedł do wniosku, że nie spełnia ono wymogów wynikających z zasad ogólnych k.p.a., tj. art. 8 § 1 k.p.a. wyrażającego zasadę pogłębiania zaufania do władzy publicznej, ponieważ Wojewoda nie prowadził postępowania w sposób budzący zaufanie do organów poprzez nieuwzględnienie stanu chorobowego skarżącej, sprawującej równocześnie opiekę nad trójką małoletnich dzieci.
Ponadto naruszenie przepisu art. 81a k.p.a. przez nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony, które wystąpiły w związku z oceną czynności i zachowania skarżącej w trakcie jej dolegliwości związanej z naruszeniem sprawności narządu ruchu (naderwanie więzadła pobocznego piszczelowego lewego kolana), co faktycznie uniemożliwiło skarżącej dokonanie czynności.
Zatem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Zwłaszcza uwzględni przedstawione tu uwagi co do procesowych uwarunkowań postanowienia.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.