III SA/GL 783/20

III SA/Gl 783/20 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-03-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Małgorzata Herman
Małgorzata Jużków /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 2134/21 - Wyrok NSA z 2025-02-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 859
art. 24 ust. 1 i 3 w zw. z art. 17 ust. 2 lit. k i j; art. 8 ust. 1
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2021 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej: organ drugiej instancji, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej: op) oraz przepisów ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 859 ze zm., dalej: ustawa SENT) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z [...]r., nr [...] nakładającą na przedsiębiorcę A. R. prowadzącego działalność pod firmą A. R. PPHU B z siedzibą w P. (dalej: skarżąca, przewoźnik) karę pieniężną w wysokości [...]zł z tytułu niewykonania obowiązku przewoźnika, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy SENT, polegającego na aktualizowaniu danych zawartych w zgłoszeniu nr [...], i podanie danych rejestracyjnych pojazdu niezgodnych ze stanem faktycznym.
Rozstrzygniecie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
26 maja 2017 r., w godz. [...], na autostradzie [...] na kierunku z Czech, w miejscowości G., funkcjonariusze celno-skarbowi przeprowadzili kontrolę przestrzeganie obowiązków wynikających z przepisów ustawy SENT, a w szczególności przewozu drogowego towarów dokonywanego zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego marki [...] nr rej [...] z naczepą ciężarową/cysterna nr rej [...], kierowanym przez kierowcę M. M., zatrudnionego przez skarżącego prowadzącego usługi przewozowe na podstawie posiadanej licencji nr [...] międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. Nadawcą towaru był podmiot czeski, firma C a odbiorcą firma niemiecka, D z B. Przewóz objęty był zgłoszeniem [...].
W trakcie kontroli kierowca przedstawił dokumenty m.in.: wydruk SENT, CMR nr [...] z 26.05.2017 r. z godz. [...], świadectwo analizy towaru, licencję nr [...], dowód rejestracyjny ciągnika samochodowego oraz naczepy.
Kontrolujący dokonali sprawdzenia danych wprowadzonych do systemu SENT i stwierdzili, że wskazywały one towar o nazwie [...] klasyfikowany do pozycji CN [...] o masie brutto [...] kg. Dokumentacja okazana przez kierowcę różniła się od wskazanej w SENT nr zezwolenia wskazanego w zgłoszeniu oraz numerami rejestracyjnymi pojazdu (ciągnika i naczepy).
Szczegółowy przebieg kontroli opisano w protokole kontroli z 26 maja 2017 r., którego załącznikami są wskazane dokumenty.
W oparciu o powyższe ustalenia organ postanowieniem z [...] r. wszczął z urzędu wobec przewoźnika postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów wynikających z ustawy SENT na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy.
Postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji z [...] r. o wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej w kwocie [...] zł. Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie zarzucając wydanie jej z naruszeniem art. 24 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 26 ust. 1 i 2 ustawy poprzez przyjęcie, że strona zgłosiła dane niezgodne ze stanem faktycznym; art. 24 ust. 3 oraz art. 26 ust 3 pkt 1 przez ich niezastosowanie i art. 187 § 1 op przez brak wnikliwej analizy materiału dowodowego.
Odwołanie okazało się skuteczne, gdyż organ odwoławczy decyzja z [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia celem ustalenia czy nie wystąpiły przesłanki uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej z urzędu.
Po uzupełnieniu materiału dowodowego we wskazanym przez organ odwoławczy zakresie przez działania własne oraz wezwanie skarżącego do przedstawienia dokumentacji finansowej prowadzonej działalności i ponownym rozpatrzeniu sprawy postepowanie zakończyło się wydaniem decyzji z [...] r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w kwocie [...] zł z tytułu niewykonania obowiązków przewoźnika, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, polegających na braku aktualizacji danych zawartych w spornym zgłoszeniu.
W kolejnym odwołaniu skarżący powtórzył zarzuty i argumentację przedstawioną w poprzednim odwołaniu i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Opisane odwołanie, zgodnie z pouczeniem zawartym w skarżonej decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K., zostało wniesione do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., który pismem z 3 grudnia 2018 r. przekazał je Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w O. do załatwienia zgodnie z właściwością. Jednakże organ [...] nie uznał się za właściwy w sprawie i przy piśmie z 8 stycznia 2019 r. odesłał przedmiotowe odwołanie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.. Wobec tego zaistniał spór o właściwość pomiędzy organami drugiej instancji, który został rozstrzygnięty przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r., w którym za właściwego uznano Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O.
Organ ten decyzją z [...]r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał i omówił przepisy prawa, które miały zastosowanie w sprawie. Szeroko odniósł się również do podstaw odpowiedzialności uzasadniającej nałożenie kary pieniężnej oraz stanu faktycznego sprawy. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O. nie znalazł także podstaw do zastosowania wobec skarżącego przepisu art. 24 ust. 3 ustawy, umożliwiającego organowi odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.
Decyzja została zaskarżona wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. skargą.
Wyrokiem z 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 411/19 Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji na podstawie art. 247 § 1 pkt 1 op. Decyzja organu odwoławczego została bowiem wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Wadliwe ustalenie właściwości Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. do rozpoznania odwołania skarżącego od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. było skutkiem wadliwego rozstrzygnięcia przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w postanowieniu z O. r. sporu o właściwość między Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w K. oraz Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w O. Postanowienie rozstrzygające spór kompetencyjny między organami administracji jest aktem, wobec którego nie przewidziano odrębnego trybu weryfikacji, a pozostaje w granicach rozpoznawanej sprawy. Dlatego Sąd, działając na podstawie art. 135 ppsa, uznał, że niezbędne jest jego uchylenie (tzn. zastosowanie wobec niego sankcji wzruszalności) dla końcowego, zgodnego z prawem załatwienia sprawy odwołania przez właściwy organ odwoławczy. Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 146 § 1 ppsa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.
Będąc związany prawomocnym wyrokiem na mocy art. 153 i art. 170 ppsa Dyrektor IAS w K. ponownie rozpatrzył wniesione 9 lipca 2018 r. przez skarżącego odwołanie od decyzji z [...] r.
Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów oraz argumentów odwołania i decyzją z [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu kary pieniężnej na przewoźnika za podanie w zgłoszeniu [...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym co do numerów rejestracyjnych pojazdu (ciągnika i naczepy), którym przewożony towar objęty systemem monitorowania (art. 8 ust. 1 ustawy SENT).
W uzasadnieniu decyzji w pierwszej kolejności organ przywołał ustalenia faktyczne sprawy i przebieg kontroli na drodze w dniu 26 maja 2017 r., które w pełni potwierdza protokół z kontroli wraz z załącznikami. Wykazała ona rozbieżności w zapisie SENT dotyczące numeru zezwolenia drogowego a licencją dotyczącą międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego okazana przez kierowcę oraz numerów rejestracyjnych pojazdów poddanych kontroli. Odnośnie pierwszej rozbieżności skarżący wyjaśnił, że posiada oba uprawnienia i wpisał nr zezwolenia, gdyż w spornej rubryce wskazano na zezwolenie zamiast licencję. Natomiast co do innych danych rejestracyjnych pojazdu wskazanych w SENT a kontrolowanych w ramach zgłoszonego w nim przewozu wyjaśnił, że rozbieżności były wynikiem błędu, gdyż tego dnia do Czech jechały dwa zestawy pojazdów. W dokumencie widnieje pojazd nr rej [...] i [...]a winno być [...] i [...] (ciągnik i naczepa). Przedmiotem przewozu był towar o nazwie [...] w ilości [...]kg, przypisany do kodu CN [...], podlegający obowiązkowej rejestracji w ramach systemu SENT, który jest podstawowym środkiem technicznym monitorowania drogowego przewozu towarów prowadzonym przez Szefa KAS. Stan faktyczny w sprawie nie jest sporny, jak również status skarżącego w sprawie, który jest przewoźnikiem (art. 2 pkt 8 ustawy). Nie są też sporne obowiązki nałożone na przewoźnika mocą art. 7 ust. 2 pkt 10 i 11 ustawy (nr zezwolenia lub licencji, o ile są wymagana; nr rej środka transportu).
Dalej wyjaśnił, że istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej z tytułu zgłoszenia w rejestrze SENT danych niezgodnych ze stanem faktycznym, innych niż dotyczące towaru. Podkreślił też, że zgodnie z art. 26 ust. 5 tej ustawy w postępowaniu tym ma odpowiednie zastosowanie ordynacja podatkowa oraz ustawa SENT obowiązująca w dacie kontroli mimo kilku nowelizacji. Wskazał też, że podstawą prawną nałożenia kary pieniężnej jest art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy a nie art. 24 ust. 1 pkt 1 i 2, jak wskazał organ I instancji. Uchybienie to nie ma jednak wpływu na wydane rozstrzygnięcie i wysokość nałożonej kary, gdyż są tożsame w swej wysokości.
Stosownie do art. 24 ust. 1 ustawy, w przypadku gdy przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru na przewoźnik nakłada się karę pieniężną [...] zł. Dane objęte zgłoszeniem zakreśla art. 7 ust. 2 ustawy. Ustalenia faktyczne w pełni potwierdziły, że dane wykazane przez przewoźnika w spornym zgłoszeniu SENT w dwóch pozycjach nie odpowiadały rzeczywistości i dane te nie dotyczyły towaru, co uzasadniało nałożenie kary pieniężnej z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy. Fakt ujawnienia błędnego wskazania danych pojazdu w zgłoszeniu SENT w czasie kontroli na drodze uniemożliwia jego aktualizację ale też był to moment kiedy przewoźnik dowiedział się o zaistniałej pomyłce. Nie było celowości w jego działaniu. W ocenie organu odwoławczego wyjaśnienie takie nie usprawiedliwia przewoźnika, który jako profesjonalny przedsiębiorca winien dochować należytej staranności podczas wykonywania przewozu i ponosi pełna odpowiedzialność za podanie nieprawidłowych danych. Decyzja o nałożeniu kary nie jest uznaniową a cel jej wprowadzenia – przeciwdziałanie uszczupleniom dla kontroli na drodze ma znaczenie wtórne. Przywołana przez skarżącego ustawa nowelizująca z 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.1039) dotyczyła art. 30 ust. 4 tej ustawy i nie ma w sprawie zastosowanie. Nie dotyczy kontroli na drodze w trybie art. 13 ustawy SENT. Zasadnie organ nałożył na przewoźnika karę [...] zł, na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy. Wskazany w SENT nr rej pojazdu nie odpowiadał oznakowaniu pojazdu na drodze a towar przewożony z Czech wymagał od przewoźnika licencji a nie zezwolenia. Skarżący licencję posiada, gdyż jej kopię okazał kierowca w czasie kontroli, gdyż taka była wymagana fakt jej posiadania nie zwalniał z wpisania numeru licencji w SENT, gdyż dla przewozu międzynarodowego zezwolenie jest niewystarczające. Dla nałożenia kary nie ma znaczenia czy błędny wpis był celowy czy przypadkowy (nieumyślne). Natomiast nałożenie kary ma cel odstraszający i prewencyjny. Sankcjami są objęci wszyscy uczestnicy przewozu (podmiot wysyłający, przewoźnika, podmiot odbierający) i każdy w swoim zakresie uchybienia. Przewoźnik odpowiada nie tylko za jakość świadczonych usług przewozowych ale także wykonywanie innych obowiązków nałożonych ustawą, w tym ustawą SENT. Organ nie dopatrzył się także zasadności odstąpienia od nałożenia kary z racji wystąpienia istotnego interesu przewoźnika czy interesu publicznego, na co wskazuje art. 24 ust. 3 ustawy. Organ może odstąpić od nałożenia kary, ale dotyczy to sytuacji kiedy strona nie miała wpływu na zdarzenie i które było niezależne od sposobu jej postępowania. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie zaistniała. Organ przeanalizował sytuację majątkowa i gospodarczą przedsiębiorcy w oparciu o własne ustalenia, gdyż skarżący mimo złożenia wniosku o odstąpienie od nałożenia kary nie przedstawił w tym zakresie żadnego uzasadnienia. Składał wyłącznie wnioski dowodowe, w tym o przesłuchanie pracownika odpowiedzialnego za prawidłowość zgłoszenia. Nie współpracował z organem we własnym interesie i nie odpowiadał na jego wezwania o przedłożenie dokumentów. Organ ustalił, że skarżący nie posiada zaległości podatkowych, nie był objęty postępowaniem egzekucyjnym a w latach 2018, 2019 osiągał dochód z prowadzonej działalności gospodarczej. Jaka sam skarżący wyjaśnił udzielał się nawet charytatywnie.
Nie jest sporne, że art. 7 ust. 1 określa obowiązki przewoźnika w sposób jednoznaczny, jak również dane objęte zgłoszeniem wskazane w art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. a do k ustawy, w tym lit. j – licencji a pod lit. k nr rejestracyjny pojazdu. Art. 8 ustawy mówi o obowiązku aktualizacji tych danych przed rozpoczęciem przewozu.
Organ nakładając karę nie ma podstaw do badania przyczyn, dla których przewoźnik nie wpisał prawidłowych danych do zgłoszenia, bowiem przedmiotowa kara nie jest uzależniona od wystąpienia przesłanki winy. Organy podatkowe stosując przepisy ustawy SENT nie relatywizują stwierdzonych uchybień pod kątem umyślności bądź nieumyślności zachowania strony. Stwierdzając zaś naruszenie obowiązku nałożonego na danego uczestnika obrotu towarami wrażliwymi i wymierzając karę pieniężną organ nie ma możliwości miarkowania wysokości tej kary, lecz jest związany stawkami ustalonymi przez ustawodawcę, który sam już dokonał stopniowania wysokości kary w zależności od uchybienia.
Powołując się na stanowisko doktryny oraz liczne orzecznictwo sądów administracyjnych, podkreślił że w przypadku stwierdzenia braku podstaw do udzielenia ulgi traci sens ustalanie, czy ulga jest dopuszczalną pomocą publiczną czy pomocą de minimis. Zaakcentował, że użyte w art. 22 ust. 3, art. 24 ust. 3 czy art. 26 ust. 3 ustawy SENT sformułowanie "może" wskazuje jednoznacznie, że instytucja ulgi, jaką de facto jest odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej oparta jest na uznaniu administracyjnym, z istoty którego wynika pozostawienie organowi swobody wyboru konsekwencji prawnych. Oznacza to również, że decyzje pozytywne wydawane są w wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych i udowodnionych przypadkach, wskazując bezsprzecznie na istnienie interesu wnioskodawcy, przy czym obowiązek wykazania ważnego interesu spoczywa na podatniku.
Analizując pojęcie "ważnego interesu podatnika" organ przyjął, że dotyczy ono sytuacji, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zobowiązań podatkowych. W konsekwencji oznacza to utratę możliwości zarobkowania lub też utratę majątku, przy czym powinno się uwzględniać również normalną sytuację majątkową i gospodarczą podatnika. Przedłożona przez spółkę dokumentacja finansowa nie wskazuje na symptomy, które mogłyby zagrażać dalszemu prowadzeniu działalności.
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie zachodziła również przesłanka odstąpienia od nałożenia kary ze względu na ważny interes publiczny. Kara realizuje cel ustawy a zadaniem przedsiębiorcy jest takie prowadzenie działalności, by podejmowane decyzje skutecznie redukowały mogące powstać negatywne konsekwencje.
Tym samym organ odwoławczy nie podzielił podniesionych w odwołaniu zarzutów. Nie dopatrzył się też wskazanych naruszeń prawa procesowego, art. 187 § 1 op, gdyż w istocie skarżący nie wykazał na czym brak wnikliwości organu miał polegać. Podkreślił także, że na skarżącego została także nałożona kara pieniężna za inne naruszenie decyzją z [...] r., co oznacza, że przedmiotowe naruszenie nie było jedyny (por. wyrok WSA w Gliwicach z 2.02.21 r. III SA/GL 790/20).
Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Jej zarzutu zostały podtrzymane w piśmie pełnomocnika z 26 lutego 2021 r. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej zarzucił organowi naruszenie: art. 121 § 1, art.122, art. 187 § 1 , art. 191 kpa poprzez przeprowadzenie postepowania z uwzględnieniem interesu skarbu Państwa, bez przeprowadzenia wszystkich niezbędnych dowodów, w tym zapytania przedsiębiorcy o aktualną sytuacje finansową w związku z pandemią, ocenę materiału dowodowego z naruszeniem obiektywizmu i przekroczeniem granic swobodnej oceny; art. 67a § 1 pkt 3 op przez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przesłanek ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego; art. 24 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 26 ust. 1 i 2 ustawy SENT poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący dokonał wadliwego wpisu w zgłoszeniu SENT i nie zaktualizował tych danych, co uzasadniało nałożenia kary pieniężnej; art. 24 ust. 3 i art. 26 ust. 3 pkt 1 ustawy poprzez ich niezastosowanie; art. 22 ust. 2 i 3 ustawy poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; gdyż uchybienia drobne, nieistotne, które nie powodują uszczuplenia podatkowego nie uzasadniają nałożenia kary, pominięcie zasad sprawiedliwości i bezpieczeństwa oraz zaufania do organów, które wymagały odstąpienia od nałożenia kary i umorzenia postepowania; pominięcie licznych nowelizacji ustawy w kierunku odstąpienia od kary przy braku uszczuplenia; pominięcie faktu posiadania przez skarżącego licencji; naruszenie zasady proporcjonalności z art. 5 Traktatu UE i orzecznictwa TSUE i wybór najmniej uciążliwych środków do osiągnięcia celu; art. 22 ust. 2 ustawy SENT przez dokonanie wykładni contra legem i nałożenia kary pomimo posiadania licencji i skorygowania wadliwych wpisów; karanie podatnika a nie zapobieganie nadużyciom; działanie w złej wierze i ukierunkowane organu. Uzasadnienie skargi stanowi ich rozwiniecie z przywołaniem licznych orzeczeń sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Zarzuty podniesione w skardze uznał za nieuzasadnione. W szczególności wskazał, że organ nie może kierować się aktualną sytuacja skarżącego będąca następstwem pandemii, może to mieć znaczenie w toku postepowania o umorzenia kary na podstawie art. 67a op w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: ppsa), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Z art. 134 § 1 ppsa wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania.
Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA w Gliwicach z dnia 15 lutego 2021 r. wydanego w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. Z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r. W związku z powyższym sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym
W pierwszej kolejności należy wskazać na przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela, że postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej z ustawy SENT nie jest postępowaniem podatkowym tylko administracyjnym, a przepisy ustawy Ordynacja podatkowa znajdują w tych sprawach odpowiednie zastosowanie, jedynie w zakresie nieuregulowanym, co wynika z art. 26 ust. 5 (por. m.in. wyrok NSA z 18.09.2019 r., sygn. II GSK 639/19, wyrok WSA w Gdańsku z 25.05.2018 r., sygn. III SA/Gd 52/18. Wszystkie orzeczenia publ. CBOIS).
Przepisy ustawy SENT wprost regulują: przesłanki wymiaru kary pieniężnej, możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, terminy przedawnienia nakładania kary pieniężnej, terminy przedawnienia obowiązku zapłaty nałożonej kary pieniężnej. Natomiast zawarte w art. 26 ust. 5 ustawy SENT odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów ordynacji podatkowej oznacza, że przepisy tej ustawy stosuje się do: odsetek od zaległej kary pieniężnej, udzielania ulg w wykonaniu pieniężnej (por., LEX/el. 2018 - Komentarz, stan prawny: 6.04. 2018 r.).
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były powołane przez organy przepisy ustawy SENT, m.in. art. 24 ust. 1 pkt 2, art. 26 ust. 1, ust. 2, ust. 5 oraz art. 27 ust. 1.
Art. 3 ust. 1 tej ustawy określa elementy, z których składa się system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów zdefiniowany w art. 2 pkt 9 ustawy. Przewoźnika definiuje art. 2 pkt 8, a w art. 3 ust. 2 ustawy przedstawiono katalog towarów, które podlegają systemowi monitorowania, wraz z określającymi je podkategoriami Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług oraz pozycjami Nomenklatury Scalonej wraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki czy rodzaju opakowań jednostkowych. Do tego katalogu należy m.in. przewożony przez przewoźnika towar o kodzie CN [...].
W myśl art. 7 ust.1 ustawy SENT w przypadku przewozu towarów z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego lub trzeciego przewoźnik jest zobowiązany przed rozpoczęciem przewozu przesłać do rejestru zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny tego zgłoszenia. Treść zgłoszenia określa ust. 2 pkt 1 lit a do l art. 7. W tym pod lit. j i k wskazano numer licencji i numery rejestracyjne środka transportu.
W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie, sprawowana jest kontrola przewozu towarów, tzw. kontrola na drodze. Obejmuje ona weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbek. Kontrole przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, a także Policji, Straży Granicznej, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości kontrolujący sporządza protokół (art. 13 ustawy).
Ustawa została wprowadzona w celu walki z szara strefą, ochrony legalnego handlu towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz za wrażliwe, ograniczenie uszczupleń dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe).
W realiach rozpoznawanej sprawy organ pierwszej instancji, wydając decyzję uwzględnił okoliczności faktyczne ustalone bezpośrednio podczas kontroli, z których wynikało, że kierujący przedstawił nr referencyjny [...], którego zapis dotyczący uprawnienia do dokonania przewozu oraz numery rejestracyjne pojazdu nie odpowiadały stanowi na drodze. Kierowca okazał wymaganą ustawą licencję a numery rejestracyjne dotyczyły innego pojazdu. W tej sytuacji organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że zaistniały podstawy do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust.1 pkt 2 ustawy SENT zgodnie z którym w przypadku, gdy podmiot wysyłający, odbierający albo przewoźnik:
1) nie wykona obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1,
2) zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru, odpowiednio na podmiot wysyłający, odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości [...] zł.
Organ odwoławczy słusznie stwierdził, że zgłoszenie zostało co do zasady wypełnione w omawianym zakresie nieprawidłowo, przy czym nieistotna jest przyczyna tej nieprawidłowości, a zmiana danych formularza nastąpiła w konsekwencji dokonania kontroli przez funkcjonariuszy. Uznał, że w tych okolicznościach faktycznych sankcja w postaci kary pieniężnej została prawidłowo nałożona na podstawie art. 24 ust.1 pkt 2 ustawy SENT, tj. z powodu zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem faktycznym a niedotyczących towaru. Nie jest bowiem sporne, że licencja i numery rejestracyjne pojazdu do takich należą. Dane te nie zostały też po rozpoczęciu przewozu zaktualizowane, czego wymaga art. 8 ust. 1 ustawy SENT aby były zgodne ze staniem rzeczywistym.
Powyższe stanowisko organu, wbrew zarzutom skargi należało ocenić jako uzasadnione. Organ prawidłowo też wskazał na różnicę pomiędzy zgłoszeniem danych niezgodnie ze stanem faktycznym, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie od aktualizacji danych, która polega na wprowadzeniu nowych danych w związku ze zmianą stanu faktycznego (np. zmian środka transportu, zmiana daty przewozu). Należy przy tym zauważyć, że ustawodawca w art. 24 ust. 3 przewidział możliwość odstąpienia od kary pieniężnej z urzędu lub na wniosek, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, co organ rozważył.
Sąd zauważa, że wydana decyzja nie narusza zasady proporcjonalności. Wysokość kary administracyjnej, aby mogła spełnić swoją rolę prewencyjną, nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa (por. wyrok TK z 26 marca 2002 r., sygn. akt SK 2/01, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 15). Ponadto ustawodawca sam dokonał stopniowania kar pieniężnych w zależności od rangi uchybienia, np. brak dokonania zgłoszenia przez przewoźnika jest sankcjonowany karą najwyższą w wysokości 20 000 zł, nieuzupełnienie zgłoszenia o konkretne dane, karą 5 000 zł. Wskazanie natomiast błędnych danych w zgłoszeniu podlega karze w wysokości [...] zł. Nadto jak słusznie podkreślił organ odwoławczy, przepisy ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, czy pomyłek.
W ocenie Sądu podzielić należało stanowisko, wyrażone w wydanych decyzjach, że w sprawie miał zastosowanie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, co skutkować musiało nałożeniem kary pieniężnej w wysokości określonej w ustawie. Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów.
Ustawa weszła w życie 18 kwietnia 2017 r., za wyjątkiem przepisów dotyczących nakładania na podmioty kar pieniężnych i mandatów, które zaczęły obowiązywać z dniem 1 maja 2017 r. Stwierdzone naruszenia miały miejsce 26 maja 2017 r. Zatem przedsiębiorca miał czas na zapoznanie się z nowymi regulacjami i wdrożenie ich w życie. Postępowanie zostało wszczęte [...] r. a decyzja ostateczna została wydana [...] r., czyli po nowelizacji o której wspomniał organ ustawą z 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.1039). W art. 11 ustawy nowelizującej ustawodawca wskazał, że do przewozów towarów rozpoczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji stosuje się przepisy dotychczasowe, a do postępowań w sprawie nałożenia kar pieniężnych wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej wydaniem decyzji ostatecznej stosuje się art. 24 ust. 1a i art. 30 ust. 4 w brzmieniu nadanym ustawa nowelizującą. W przypadku ustalenia, że nie doszło do uszczuplenia podatkowego postępowanie umarza się. Przywołane wyżej daty wskazują, że nie miał on zastosowania w sprawie. Wskazać też należy na art. 8 ust. 1 ustawy, który mówi, że tylko dane dotyczące towaru będącego przedmiotem zgłoszenia nie podlegają aktualizacji.
W ocenie Sądu wskazanie zezwolenia zamiast licencji można by uznać, za nieistotne, chociaż skarżący miał świadomość niezbędności dla realizacji tego konkretnego przewozu licencji w odpis której wyposażył kierowcę. Nie można tego jednak powiedzieć o wadliwym, niezgodnym ze stanem faktycznym wskazaniem konkretnego środka transportu dokonującego przewóz. Numery rejestracyjne pojazdu stanowią jego jedyne znaki identyfikacyjne. Zatem towar objęty zgłoszeniem SENT winien być przewożony pojazdem, który został w nim wskazany a jeżeli z innej przyczyny pojazd został zmieniony na inny to koniecznym było ujawnienie tej okoliczności w zgłoszeniu SENT przez jego aktualizację przed rozpoczęciem przewozu. W aktach sprawy znajduje się notatka z 17 lipca 2017 r. zawierająca oświadczenie M. S., co do przyczyny pomyłki z zgłoszeniu [...]. Upatruje go w realizacji 26 maja 2017 r. drugiego przewozu, co potwierdza dokument przewozowy nr [...] (k.23). Widnieje w nim pojazd nr rej [...]i [...] (autocysterna) a towar ([...] przewożony był z B. w Czechach do Niemiec. Natomiast w CMR [...] dla spornego przewozu widnieje wpis nr rej pojazdu [...] i [...] (k.38). Towar wieziony był z k. nad B. do E. w Niemczech. W tej samej dacie. Były to zatem dwie różne dostawy, różnych towarów dla różnych odbiorców i z różnych miejsc, tyle, że w Czechach. Z akt sprawy nie wynika też czy towar ten był objęty obowiązkiem nadzoru z ustawy SENT, czy był towarem wrażliwym. Wyjaśnienia te nie są jednak przekonujące co do braku prawidłowego wypełnienia spornego zgłoszenia SENT.
Należy też, zgodzić się z organem, że nałożenie kary w przypadku stwierdzenia naruszeń ustawowych obowiązków nie ma charakteru uznaniowego. Ma możliwość odstąpienia od nałożenia kary ze względu na ważny interes przewoźnika oraz interes publiczny, które nie zostały zdefiniowane w ustawie. Zatem ich wykładnia należy do organów orzekających.
Uzasadniając swoje stanowisko organ stwierdził, że odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. Pogląd ten, w ocenie Sądu nie narusza prawa. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny", podkreśla bowiem wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes. Natomiast dobrem, które mieści się w pojęciu interesu publicznego jest zaufanie obywatela do organów państwa. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. "Ważny interes dłużnika" występuje zatem, kiedy obniżą się znacznie zdolności płatnicze, spowodowane zdarzeniami losowymi takimi jak: powódź, pożar, susza itp., ale także uwzględniając sytuację ekonomiczną przewoźnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Wymaga to ustalenia sytuacji majątkowej przewoźnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji nałożonej na niego kary. Analizy takie dokonały organy obu instancji co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach wydanych decyzji. Wskazać też należy, że brak ustaleń i rozważań w tej kwestii był przyczyną uchylenia decyzji z [...] r. przez organ odwoławczy decyzją z [...] r. Zalecenia te zostały wykonane czemu organ dał wyraz na k.10-13 decyzji z [...] r. Odnośnie wykazania ważnego interesu przewoźnika aktywność skarżącego ograniczyła się do złożenia wniosku. Nie udzielił żadnej odpowiedzi na wezwania organu w tej kwestii. Natomiast kwestię ważnego interesu publicznego organ badał na podstawie własnych ustaleń, które przedstawił. Skarżący nie posiada zaległości podatkowych, nie było prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne. Ustalenia te organ odwoławczy podzielił i uznał, że kondycja finansowa skarżącej jest taka, że zapłata nałożonej kary pieniężnej nie będzie skutkowała doprowadzeniem jej do upadłości czy innych niepożądanych społecznie skutków (k.11-15).. Spółka funkcjonuje na rynku od wielu lat (2.10.2003 r.), a nawet wspiera różne organizacje społeczne, co oznacza, ze osiąga dochody. Nie wystąpił zatem ważny interes przewoźnika ani też interes publiczny, który uzasadniałby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za wskazane naruszenie ustawy SENT. Nie było to też jedyne naruszenie ustawy SENT.
Podsumowując należy stwierdzić, że nie narusza prawa stanowisko organu, że skarżący wnioskując o umorzenie kary pieniężnej w żaden sposób nie wykazał swojego ważnego interesu, natomiast argumentację odnośnie zaistnienia interesu publicznego skoncentrował na rozważaniach dotyczących naruszenia zasady proporcjonalności. Wbrew zarzutom skargi organ prawidłowo zastosował w sprawie przepisy ustawy SENT do prawidło ustalonego stanu faktycznego. Dokonał prawidłowej ich wykładni i zasadnie wykonał obowiązek nałożenia na skarżącą kary pieniężnej przewidzianej art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wydanej decyzji.
W ocenie Sądu, zarzuty skargi oraz przedstawione argumenty na ich poparcie nie uwzględniają przepisów ustawy SENT. Odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów ciąży na wysyłającym, odbierającym, przewoźniku i kierującym środkiem transportu (art. 1 pkt 2 ustawy). Każdy z tych podmiotów ponosi odpowiedzialność w zakresie wynikającym z przepisów tej ustawy. Obowiązki każdego z podmiotów zostały uregulowane w odrębnej jednostce redakcyjnej. W niniejszej sprawie przewoźnik otrzymał numer referencyjny związany z wykonywanym przewozem. Poza sporem jest, że zgłosił nieprawidłowe dane tj. zezwolenia oraz numery rejestracyjne pojazdu, co stanowiło naruszenie art. 7 ust. 2 pkt 1 lit j i k ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli, tj. 26 maja 2017 r. musiało skutkować nałożeniem kary pieniężne (por. wyrok WSA w Lublinie z 7.01.21 r., III SA/Lu 1193/20, wyrok WSA w Łodzi, III SA/Łd 534/19 z 9.10.19 r.).
Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie organu, co wskazano wyżej nie złożył żadnych wyjaśnień i nie nadesłała dodatkowych dokumentów, z których wynikałoby, że zostały spełnione przesłanki do udzielenia mu ulgi, poprzez odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. W takiej zaś sytuacji organ prawidłowo nie domniemywał zaistnienia podstaw do ulgi o charakterze wyjątkowym, lecz orzekł na podstawie należycie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W interesie skarżącego było jednak współdziałanie z organem i przedłożenie, które mogłyby prowadzić do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Przesłanki takowej nie stanowi ani błąd pracownika ani działania charytatywne. Skorzystanie przez stronę postępowania administracyjnego z prawa do milczenia skutkowało negatywnymi dla niej konsekwencjami.
Należy zgodzić się ze skarżącym, że zgodnie z art. 121 § 1 op, postępowanie o nałożenie kary pieniężnej (jak podatkowe) powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Organy podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 op). Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 op). Zgodnie zaś z art. 191 op, organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wbrew zarzutom skargi okoliczności faktyczne sprawy nie budziły wątpliwości, a ustalenia poczynione w sprawie znajdują swoje uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym oraz zostały dokonane w granicach wyznaczonych zasadami prowadzonego postępowania, o których mowa w powołanych wyżej przepisach procedury podatkowej, jakie miały zastosowanie w tej sprawie. Sąd nie dostrzegł jednak wadliwości w tym zakresie. Skarżący nie kwestionuje ustaleń faktycznych, przebiegu kontroli ale wyłącznie umniejsza rangę stwierdzonego uchybienia celem uniknięcia kary. Wadliwe zgłoszenie w rejestrze SENT numeru rejestracyjnego pojazdu realizującego przewóz dla konkretnej transakcji wydaje się niemożliwe. Nawet w przypadku awarii przez realizacja zlecenia czy w jego trakcie obowiązek aktualizacji zgłoszenia ciąży na przewoźniku skoro przewozi towar monitorowany. Ma też świadomość konsekwencji uchybieniom wymogom ustawy.
Organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny i dokonał właściwej subsumcji przepisów ustawy SENT oraz szeroko i przekonująco uzasadnił swoje stanowisko co do braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary, ze względu na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny wskazany w art. 24 ust. 1a i art. 22 ust. 3, gdyż art. 30 ust. 4 nie dotyczy kontroli na drodze (art.13 ustawy). Nie naruszył zatem wskazanych przepisów prawa procesowego, art.121, art.122, art.180, art. 187 § 1, art. 190 i art. 210 § 1 pkt 4 i 6 op.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ppsa, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.