III SA/GL 768/24

III SA/Gl 768/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Magdalena Jankiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2025 r. sprawy ze skargi I. P. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia 2 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzeniem za dozór pojazdu oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 2 lipca 2024r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Miejskiego Policji w G[...] z 14 maja 2024r. l.dz. [...], odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie dozoru oraz przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu skarżącej I. P., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą A.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca przez szereg lat wykonywała umowy na świadczenie usług parkowania pojazdów i ich elementów, zleconych przez Komendę Miejską Policji. Pojazd, z którego parkowaniem wiąże się opłata będąca przedmiotem niniejszego postępowania zabezpieczony był w ramach postepowania karnego i przekazany skarżącej do parkowania i przechowania 26 grudnia 2008r. na podstawie umowy zawartej 27 listopada 2007r. na okres od 1 stycznia 2008r. do 31 grudnia 2009r.
28 czerwca 2023r. skarżąca – powołując się na art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - złożyła wniosek o zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz przyznanie wynagrodzenia za dozór wskazanego we wniosku pojazdu w okresie od 30 grudnia 2008r. do 18 kwietnia 2023r.
Postanowieniem z 14 maja 2024r. Komendant Miejski Policji odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 Kpa uznając, że niniejsza sprawa nie jest sprawą administracyjną, lecz ma charakter cywilny, a należność za parkowanie powinna być rozliczona w oparciu o wiążący strony stosunek cywilnoprawny.
Skarżąca na powyższe postanowienie złożyła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji uznanie, że przepis nie znajduje zastosowania do pojazdów zabezpieczonych w ramach postępowania karnego, albowiem w takim przypadku roszczenie ma charakter cywilny, a nie administracyjny oraz naruszenie przepisów art. 61a § 1 Kpa poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego, podczas gdy w sprawie nie zachodzą przesłanki wskazane w naruszonym przepisie.
Zaskarżonym postanowieniem z 2 lipca 2024r. Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z 14 maja 2024r., odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego. Omówił postanowienia umowy zawartej na parkowanie i dozór pojazdów i wywiódł z nich, że sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej. Podzielił zatem ocenę organu I instancji, że postepowanie administracyjne jej dotyczące nie może się w ogóle toczyć, a w takim przypadku zasadna jest odmowa jego wszczęcia.
W związku ze stanowiskiem organu, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Rozstrzygnięciu organu zarzuciła naruszenie:
1. art. 102 § 2 upea poprzez jego błędną wykładnie i w konsekwencji uznanie, że przepis ten nie znajduje zastosowania do pojazdów zabezpieczonych w ramach postępowania karnego, bowiem w takim przypadku roszczenie ma charakter cywilny, a nie administracyjny;
2. art. 61a § 1 Kpa poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę wszczęcia postępowania, podczas gdy w sprawie nie zachodzą przesłanki wskazane w naruszonym przepisie.
W uzasadnieniu strona wskazała, że umowa, na którą powołuje się organ była zawarta na okres 1 stycznia 2008r. do 31 grudnia 2009r., natomiast wniosek do sądu o likwidację niepodjętego depozytu KWP złożył 4 marca 2022r. Zgodnie z art. 9 ustawy z 18 października 2006r. o likwidacji niepodjętych depozytów, likwidację niepodjętego depozytu stwierdza sąd na wniosek przechowującego depozyt. Z tego przepisu strona wywiodła, że przechowującym przez cały ten okres pozostawał Komendant Policji, który ponosi koszty z tym związane na mocy art. 8 ww. ustawy, a nie umowy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, że w umowie były zapisy obligujące skarżącą do dochodzenia opłaty za przechowanie od właściciela pojazdu, gdy Policja powiadomi skarżącą o personaliach tej osoby, co w niniejszej sprawie nastąpiło.
Podkreślił, że relacje pomiędzy organem a skarżącą miały charakter cywilistyczny, a skarżąca wiedziała o zmianie dysponenta pojazdu. Zatem mając na względzie treść umowy na świadczenie usług parkowania i przechowywania pojazdów, miała obowiązek we własnym zakresie dochodzić zapłaty od podmiotów wskazanych przez zamawiającego w przypadku nieodebrania pojazdu przez osobę uprawnioną wskazaną przez Policję. W umowie zawarty był bowiem zapis o braku podstaw żądania od Policji zapłaty za świadczone usługi, jeżeli dochodzenie i egzekucja należności od osób uprawnionych do obioru tych pojazdów okazały się bezskuteczne. Tym samym skarżąca nie ma podstaw do żądania od Komendanta Miejskiego Policji zapłaty za przechowanie pojazdu za okres, w którym dane właściciela zostały już ustalone i powiadomiono o nich stronę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) - dalej także: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).
Zasadniczą sporną kwestią jest ocena, czy wniosek strony o zapłatę wynagrodzenia za dozór pojazdu winien być procedowany w trybie administracyjnym – jak twierdzi strona - czy w oparciu o przepisy prawa cywilnego – jak uznał organ.
W tak zarysowanym sporze Sąd podzielił stanowisko organu.
W orzecznictwie przyjmuje się, że stosunek cywilnoprawny jest relacją opartą na równości stron i zasadzie swobody umów, i to zarówno co do woli zawarcia umowy, jak i jej treści. Nie zmienia tego fakt, że pewne warunki umowy mogą wynikać wprost w przepisów prawa, np. ceny urzędowe, o których mowa w art. 537-541 Kc albo być narzucane przez jedną ze stron, tak jak to się dzieje w umowach adhezyjnych.
Natomiast stosunek administracyjny opiera się na dominującej pozycji organu administracji i jej władczym działaniu organu względem strony, czasem nawet podejmowanym z urzędu, a więc niezależnie od woli strony.
Oceniając stan faktyczny strony przez ten pryzmat, zauważyć należy, że przechowywanie spornego pojazdu nie odbywało się w oparciu o nakaz organów Policji. Przeciwnie, w aktach sprawy znajduje się umowa z 27 listopada 2007r., zawarta pomiędzy skarżącą a Komendą Wojewódzką Policji na parkowanie i przechowywanie pojazdów i ich części zabezpieczonych na koszt Policji (...), co wskazuje na cywilnoprawny charakter więzi łączącej stronę z organami Policji. Z jej treści wynika m.in., że została ona zawarta po przeprowadzeniu przetargu nieograniczonego w trybie ustawy o zamówieniach publicznych, a przecież przystąpienie do procedur przewidzianych w tej ustawie jest swobodną decyzją oferenta. Nadto stosownie do art. 139 ust. 1 ustawy z 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2006r., Nr 164, poz.1163) tj. w wersji obowiązującej w dniu zawarcia umowy, do umów w sprawach zamówień publicznych stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.
Wszystkie te okoliczności wskazują, że uzasadnione jest stanowisko organów Policji co do tego, że stosunek łączący skarżącą z Policją ma charakter cywilnoprawny, a w takim przypadku niedopuszczalne jest wszczęcie dotyczącego go postępowania administracyjnego.
Zgodnie bowiem z art. 61a § 1 Kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (wszczęcia postępowania – przyp. Sądu), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Z powyższego wynika, że odmowa wszczęcia postępowania może mieć miejsce z powodów podmiotowych lub przedmiotowych. Przyczyna podmiotowa zachodzi wówczas, gdy żądanie wszczęcia postępowania nie pochodzi od strony; przedmiotowa, gdy przeszkoda odnosi się do żądania jako takiego, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. I właśnie ta okoliczność zachodzi na gruncie badanej sprawy, co wskazuje, że rozstrzygnięcie organu nie narusza prawa, a zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 61a § 1 Kpa uznać należy za nieuzasadniony, podobnie jak zarzut naruszenia art. 102 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025r., poz. 132) – dalej upea.
Odnosząc się z kolei do tego zarzutu wskazać należy, że zgodnie z jego treścią organ egzekucyjny przyznaje, na wniosek dozorcy złożony w terminie miesiąca od dnia ustania dozoru, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1.
Istotnym w sprawie jest jednak nie tylko art. 102 § 2 upea, na który powołuje się strona, ale także art. 102 § 5 upea, stosownie do którego przepisów § 2-4 nie stosuje się, jeżeli z dozorcą zawarto umowę na podstawie przepisów prawa cywilnego.
Zatem w stanie faktycznym niniejszej sprawy przepis art. 102 § 2 upea nie znajduje zastosowania, z czego wynika, że zagadnienie wynagrodzenia za sprawowanie dozoru podlega postanowieniom umownym.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że co prawda literalnie przepis ten dotyczy dozoru sprawowanego w toku postępowania egzekucyjnego w administracji, jednak na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 28 lutego 2011r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. 2020r., poz. 1805) doszło do rozszerzenia stosowania przepisów upea na sprawy inne, niż ściśle egzekucyjne.
Zgodnie bowiem z § 3 pkt 1 lit. b oraz pkt 2 lit. b rozporządzenia, przepisy działu II rozdziału 6 ustawy (upea) dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży nieruchomości stosuje się zarówno do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa, jak i niestanowiących własności Skarbu Państwa, jeżeli podlegają likwidacji na podstawie przepisów o likwidacji niepodjętych depozytów.
W sprawie pojazdu, z którego przechowywaniem wiąże się dochodzone wynagrodzenie, Sąd Rejonowy w G. postanowieniem z 23 lutego 2023r. sygn. akt [...] postanowił stwierdzić likwidację depozytu w postaci przedmiotowego pojazdu.
W tym stanie rzeczy, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ppsa Sąd oddalił skargę.