III SA/Gl 766/23

III SA/Gl 766/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący/
Barbara Orzepowska-Kyć
Magdalena Jankiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1344/24 - Wyrok NSA z 2024-12-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 par. 1, art. 84 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 622
art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi L. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 kwietnia 2023 r. nr SKO.K/41.3/733/2023/8522/EŚ w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia 3 marca 2023r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 19 kwietnia 2023 r., nr SKO.K/41.3/733/2023/8522/EŚ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej też jako: "Kolegium" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania L. H. (dalej też jako: "skarżący" lub "strona skarżąca") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. (dalej też jako: "organ I instancji") z 3 marca 2023 r., nr [...] o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B w związku z istnieniem przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi i nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Z akt administracyjnych wynika m.in., że Prezydent Miasta R. decyzją z 3 marca 2023 r., działając na podstawie art.103 ust.1 pkt 1 lit. a oraz art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 1212 ze zm., dalej u.k.p.) orzekł o cofnięciu stronie skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B w związku z istnieniem przeciwwskazań zdrowotnych. Podstawą wydania decyzji były dwa orzeczenia lekarskie: z 18 maja 2022r. nr [...], wydane przez WOMP w K., Poradnia dla Kierowców w S., stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy kat. AM/A1/A2/A/B1/B/B+E/T oraz z 9 listopada 2023 r., nr [...] wydane przez Instytut Medycyny Pracy im. Prof. Dra Med. J.N. w L., w którym stwierdzono przeciwwskazania w zakresie prawa jazdy j.w., a dodatkowo także C1/C1E/C/CE/D1/D1E/D/DE i pozwolenie na kierowanie tramwajem.
W odwołaniu od powyższej decyzji L.H. zarzucił jej:
1) obrazę art. 110 § 1, art. 149 § 3 oraz art. 6 k.p.a., mającą wpływ na treść zapadłej decyzji, a polegającej na bezprawnym skierowaniu strony na badania lekarskie – pod rygorem zatrzymania prawa jazdy, wszczęcie postępowania [...] 18 stycznia 2022 r. – w brew temu, iż postępowanie w tym zakresie zostało wcześniej umorzone ostateczną decyzją Prezydenta Miasta R. z 20 października 2014 r., sygn. akt [...], która winna bezwzględnie wiązać organ administracji, zaś procesowy wniosek o jego wznowienie, skierowany przez organ administracyjny do SKO 7 października 2021 r. nie został rozpoznany zgodnie z wymogami prawa ściśle określonymi w art. 149 Kpa (gdyż "list" SKO z 15 listopada 2021 r. podpisany jednoosobowo jest formą bezprawną, nieznaną na gruncie Kpa, który jednoznacznie nakazuje wydanie postanowienia lub decyzji, ta notabene może być zaskarżona do NSA).
2) obrazę art. 7 Kpa mającą wpływ na treść orzeczenia, a polegającą na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez nieuwzględnienie żądań, wniosków dowodowych strony, zmierzających do wykazania, że skarżący przeszedł pomyślnie wszystkie badania w PdK w S. - WOMP w K., w wyniku których zażądano wyłącznie udokumentowania rocznej abstynencji i odbycia terapii, które skarżący wszak przeszedł i posiada urzędowe potwierdzenie nie tylko odbytej pełnej terapii, ale i ponad 10-cio letniej abstynencji, przy jednoczesnym podejmowaniu przez organ administracyjny własnych i przeciwnych działań weryfikujących celem wykluczenia dowodu przedstawionego przez skarżącego - co pozbawia zaskarżoną decyzję waloru bezstronności i narusza słuszny interes prawny skarżącego.
Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uchylenie jej i umorzenie postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po zapoznaniu się z odwołaniem strony i po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaskarżoną decyzją z 19 kwietnia 2023 r. nr SKO.K/41.3/733/2023/8522/EŚ utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. W swoich rozważaniach Kolegium zwróciło uwagę, że orzeczenie lekarskie wydane w niniejszej sprawie dotyczące badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 2 Kpa. Oznacza to, że orzeczenie to stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i korzysta z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone (wyrok WSA w Łodzi z 5 marca 2014r., III SA/Łd 911/13, LEX nr 1443997). Orzeczenia lekarskie wydane w sprawach badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami nie podlegają weryfikacji przez organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń (por. wyrok NSA z 25 października 2011 r., I OSK 1859/10, LEX nr 1069624).
W ustawowym terminie od powyższej decyzji skarżący, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy t.j.:
1. obrazę art. 10.1 § 1 Kpa w zw. z art. 140 Kpa, polegającą na niedopełnieniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach ustawowego obowiązku zapewnienia pełnomocnikowi strony czynnego udziału w każdym stadium postępowania (także odwoławczego) i umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów na rozprawie, mimo stosownego wniosku zawartego w pkt. 3 odwołania z 18 marca 2023 r.;
2. obrazę art. 157 § 3 Kpa, polegającą na sprzecznym z prawem odmownym rozstrzygnięciu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach 15 listopada 2021 r. – (SKO.K/41.3/796/2021/14496/MM), wniosku Prezydenta Miasta R. z 7 października 2021 r. – ([...]) w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta R. – ([...]) z 20 października 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie skierowania strony na badania lekarskie, drogą zwykłego pisma, podpisanego jednoosobowo przez członka Kolegium (zał. nr 2), zamiast w drodze wydania decyzji jako jedynej prawnie dopuszczalnej na gruncie Kpa, formy negatywnego rozpatrzenia wniosku organu I instancji. Podobny wymóg przewiduje art. 149 § 3 Kpa w przypadku odmowy wznowienia postępowania;
3. obrazę art. 156 § 1 pkt 3 Kpa w zw. z art.158 Kpa polegającą na wszczęciu przez Prezydenta Miasta R. 18 stycznia 2022 r. ([...]) postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, w związku z nieprzedstawieniem staroście wymaganego orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami pomimo, iż ta sama sprawa została poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną Prezydenta Miasta R. z 20 października 2014 r. ([...]) - orzekającą o umorzeniu wznowionego postępowania "w sprawie skierowania strony na kontrolne badania lekarskie w celu stwierdzenia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami według kat B prawa jazdy", a wskazana ostateczna decyzja nie została wzruszona orzeczeniem w trybie przewidzianym w przepisach ustawy (art.158 Kpa lub art. 149 Kpa);
4. obrazę art. 7 Kpa w zw. z art. 75 § 1 Kpa i w zw. z art. 76 § 1 i § 3 Kpa, a polegającą na odstąpieniu przez organy administracyjne obu instancji od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i ograniczeniu się do nadania a priori aksjomatycznej rangi bezwzględnego dowodu orzeczeniu lekarskiemu, które wszak jako jedyne zalecenia wskazywało konieczność odbycia przez skarżącego terapii i udokumentowania rocznego okresu abstynencji, mimo, że przedłożył on urzędowe dokumenty potwierdzające ponad wszelką wątpliwość już wcześniej odbyty cykl pełnej terapii oraz 10 letni okres abstynencji, a zatem - po myśli art. 76 § 3 Kpa - były to dowody przeciwko treści tego orzeczenia, co przy jednoczesnym oddaleniu wszystkich dodatkowo złożonych wniosków dowodowych przeciwko treści tego dokumentu, pozbawia postępowanie administracyjne prowadzone w obu instancjach wymogu obiektywizmu.
Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa.
W uzasadnieniu przedstawił chronologię zdarzeń. Stwierdził, że:
- 10 marca 2013r. do Prezydenta Miasta R. wpłynął wniosek Prokuratury Okręgowej w O. o skierowanie strony na badania lekarskie.
- 3 lipca 2013r. organ wydał taką decyzję. Strona jednak nie mogła się poddać badaniu, gdyż przebywała w areszcie śledczym.
- 10 grudnia 2013r. Prezydent Miasta R. wydał decyzję o zatrzymaniu stronie prawa jazdy, która stała się ostateczna.
- 28 sierpnia 2014r. skarżący wystąpił do organu I instancji z wnioskiem o wznowienie postępowań. W wyniku rozpoznania tego wniosku,
-16 września 2014r. Prezydent wydał postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją z 3 lipca 2013r. o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie.
- 20 października 2014r. Prezydent wydał decyzję o umorzeniu wznowionego postępowania w sprawie skierowania na badania, która stała się ostateczna.
- 24 listopada 2014r. Prezydent wydał decyzję o uchyleniu decyzji z 10 grudnia 2013r. o zatrzymaniu prawa jazdy i umorzył postępowanie.
W dalszej części uzasadnienia wskazał, że skarżący dobrowolnie poddał się terapii przeciwalkoholowej w wymiarze 220 godz. przez okres trzech miesięcy, ukończył dwa kierunki studiów, pracuje zawodowo, w związku z czym przechodzi pomyślnie wszelkie badania związane z ruchem i obsługą maszyn, kontynuuje leczenie z uzależnienia odbywając spotkania w PZP co dwa tygodnie. Przez 21 lat do daty doręczenia decyzji o cofnięciu uprawnień nieprzerwanie prowadził samochód i nigdy nie był nawet ukarany mandatem karnym za wykroczenie, nie miał też ani jednego punktu karnego, co było wiadome organowi.
7 października 2021r. Prezydent Miasta R. wystąpił z wnioskiem do SKO o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 20 października 2014r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie skierowania strony na badania lekarskie. Wniosek ten został załatwiony w drodze zwykłego pisma, podpisanego jednoosobowo przez członka Kolegium, bez wydania decyzji ani postanowienia, co skarżący uznał za naruszające art. 149, 157 i 158 § 1 Kpa.
18 stycznia 2022r. organ I instancji zawiadomił o wszczęciu postepowania w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w związku z nieprzedstawieniem wymaganego orzeczenia lekarskiego.
11 kwietnia 2022r. skarżący udał się do WOMP, gdzie był także w późniejszym terminie badany przez neurologa, psychologów i psychiatrę i wszystkie te badania przeszedł z wynikiem pozytywnym. Mimo tego, 18 maja 2022r. WOMP wydał orzeczenie lekarskie nr [...], w którym uprawniony lekarz stwierdził istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami, gdyż musi udokumentować roczną abstynencję i przedstawić opinię z terapii uzależnień. Orzeczenie analogicznej treści wydał 9 listopada 2022r. Instytut Medycyny Pracy w L.
W związku z wydanymi orzeczeniami, organ 17 listopada 2022r. umorzył postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy i wszczął postępowanie w przedmiocie cofnięcia stronie uprawnień do kierowania pojazdami, które zakończyło się wydaniem decyzji z 3 marca 2023r., opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności. Organ nie uwzględnił wniosków dowodowych z wyników badań, jakim poddał się skarżący uzasadniając to tym, że jest związany treścią orzeczenia lekarskiego i ponieważ nie ma kompetencji do jego podważenia, przeprowadzenie takich dowodów jest zbędne.
SKO zaskarżoną decyzją z 19 kwietnia 2023r. utrzymało ją w mocy, w związku z czym strona wywiodła skargę do WSA.
Do skargi dołączyła zaświadczenie o odbyciu terapii, o utrzymywaniu 10 letniej abstynencji i kontynuowaniu terapii przypominającej.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.) - dalej także: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).
Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit a) ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 622), starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.
Sąd co do zasady podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd o związaniu przez organ orzeczeniami lekarskimi wydanymi we wskazanym wyżej trybie i o tym, że nie ma on podstaw ani kompetencji do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń.
Tym niemniej zauważyć trzeba, że orzeczenia uprawnionych lekarzy są dowodami w sprawie w znaczeniu art. 75 § 1 w zw. z art. 84 § 1 Kpa, co przesądza o konieczności ich oceny nie tyle pod kątem merytorycznej poprawności, do czego organy istotnie nie posiadają koniecznej wiedzy ani uprawnień, ile zweryfikowania, czy opinia jest jasna, spójna, logiczna, czy wyrażone w niej stanowisko lekarza, którego opinia jest w istocie opinią biegłego – nie pozostaje w sprzeczności z innymi ustaleniami w sprawie, które wymagają wyjaśnienia. Nie można zgodzić się z organem co do absolutnego i bezkrytycznego związania taką opinią, bo wówczas rola organu byłaby czysto fasadowa i sprowadzała się do jedynie automatycznego przyjęcia orzeczenia lekarskiego. Związanie organu orzeczeniem lekarskim nie może być utożsamiane z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu – ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych przez art. 7, 77 § 1 Kpa, pod kątem spełniania wymagań opinii biegłego.
Innymi słowy organ jest zobowiązany dokonać oceny opinii lekarskiej pod względem formalnym, czyli ustalić, czy jest rzeczowo i przekonywująco uzasadniona z uwzględnieniem zebranych dowodów, w tym przypadku - wyników badań lekarskich i psychologicznych, na które powołuje się strona. Skoro bowiem organ przed wydaniem decyzji musi uzyskać opinię lekarską, to nie może to być krok jedynie formalny a organ nie powinien opierać swego rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej o lakonicznej treści czy nie posiadającej przekonywującego uzasadnienia.
Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy zauważyć należy, że orzeczenie lekarskie wydane przez lekarza Instytutu Medycyny Pracy w L. z 9 listopada 2023r. nie zawiera absolutnie żadnego uzasadnienia. Zatem ani organ, ani strona nie mają jakichkolwiek możliwości poznania motywów działania lekarza stwierdzającego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami ani przesłanek, na jakich się oparł.
Natomiast orzeczenie lekarskie WOMP z 18 maja 2022r. wskazuje na konieczność zaprzestania spożywania napojów alkoholowych, zaprzestania używania środków psychoaktywnych, kontunuowanie abstynencji.
Nietrudno zauważyć, że zalecenia te są wewnętrznie sprzeczne: nie można jednocześnie spożywać napojów alkoholowych i dopiero zaprzestać w przyszłości ich spożywania w wyniku realizacji zaleceń i jednocześnie w dacie badania kontynuować abstynencji; albo osoba badana spożywa alkohol i dopiero musi tego zaprzestać albo utrzymuje abstynencję, te dwa stany nawzajem się wykluczają. Sąd nie może się oprzeć wrażeniu, że lekarz wystawiający orzeczenie nie zechciał nawet wykreślić z formularza tej treści, która nie znajduje zastosowania do osoby poddanej badaniu, aby dostosować ją do jej warunków.
Jednocześnie roczna abstynencja została podana w treści orzeczenia jako konieczna do udokumentowania, ale bez wskazania, w jakim celu, skoro orzeczenie o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów już przecież zostało wydane.
Odnośnie tego pełnomocnik skarżącego w piśmie z 25 stycznia 2023r. stwierdził, że strona posiadała i przedstawiła na etapie odwołania urzędowe dokumenty stwierdzające odbycie pełnego cyklu terapii oraz okresu abstynencji wynoszącego ponad 10 lat, ale w WOMP nikt tej dokumentacji od niego nie żądał.
Ponadto skarżący został poinformowany, że konieczne jest przedstawienie wyniku opinii z Poradni Terapii Uzależnień w tut. Poradni.
Również taki warunek jest – w ocenie Sądu – sformułowany nielogicznie. Nie kwestionując prawa lekarza wydającego orzeczenie do uzyskania opinii wewnętrznej z jednostki uprawnionej zauważyć trzeba, że albo jest ona dla wydania orzeczenia niezbędna i wówczas bez niej orzeczenie nie powinno być wydane (przynajmniej do upływu terminu wyznaczonego stronie na jej dostarczenie), albo stan zdrowia osoby poddanej badaniu jest możliwy do ustalenia na podstawie już posiadanych wyników badań, a wówczas nie ma przesłanek do żądania jeszcze wyniku opinii Poradni Terapii Uzależnień.
Natomiast skarżący twierdził, że wydanie orzeczenia zostało poprzedzone wizytą u neurologa, psychologów i psychiatry a testy jakim został poddany zaliczył z wynikiem pozytywnym. Jest to jedynie oświadczenie strony, ale organ go nie zanegował, zatem Sąd przyjął je za przyznane. Natomiast w orzeczeniu lekarskim brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do tych wyników i wyjaśnienia dlaczego – pomimo, że są korzystne dla strony - to jednak przesądzają o konieczności wydania orzeczenia o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Strona nie może się tego domyślać.
Nadto przypomnieć należy, że w piśmie z 24 stycznia 2023r. skarżący wnosił o dopuszczenie wyników tych badań w charakterze dowodów na okoliczność wykazania, że są dla strony pozytywne w aspekcie jego zdolności do kierowania pojazdami. Jednak w postanowieniu z 31 stycznia 2023r. spotkał się z odmową, gdyż – zdaniem organu – Starosta nie może kwestionować treści wydanego przez jednostkę uprawnioną orzeczenia lekarskiego, ani też badać dowodów, na podstawie których lekarz uprawniony oparł się wydając orzeczenie określonej treści.
I znów: zgadzając się co do zasady, że istotnie, Starosta nie może pominąć treści orzeczenia lekarskiego ani ustalić istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami, bo jest to sfera zastrzeżona dla uprawnionego lekarza, to jednak – jako organ prowadzący postępowanie - może wnosić o wyjaśnienie niejasności takiego orzeczenia. Zatem gdyby organ dopuścił wnioskowany dowód być może doszedłby do przekonania, że wymaga wyjaśnienia przez uprawnionego lekarza dlaczego pomimo pozytywnych wyników badań zasadne jest wydanie orzeczenia stwierdzającego istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Nie dopuszczając wnioskowanych dowodów uniemożliwił stronie wykazanie istnienia tej niejasności, a jednocześnie naruszył art. 7 i 77 § 1 Kpa. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; w myśl drugiego - oraz organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
W tym miejscu należy się odwołać do pkt. 6 załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 2213), obowiązującego w datach wydawania obu orzeczeń lekarskich, choć ani organ, ani lekarze obu jednostek orzeczniczych się na niego się nie powoływali, zatem nie wiadomo, czy je rzeczywiście stosowali.
Zgodnie z nim, w przypadku stwierdzenia w przeszłości uzależnienia od alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu, można orzec brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, jeżeli osoba badana:
1) udokumentuje co najmniej roczny okres abstynencji;
2) przedstawi opinię lekarza lub terapeuty prowadzącego leczenie odwykowe potwierdzającą leczenie i utrzymywanie abstynencji oraz przeprowadza regularne kontrolne badania lekarskie.
Z powyższego wynika, że opinie lekarskie nie tylko były niejasne co do motywów wydania ich w takiej treści, ale także - sporządzone bez tych dokumentów -były nieprawidłowe, bo przedwczesne, nie opierały się na pełnym koniecznym materiale dowodowym. Z omawianych orzeczeń lekarskich nie wynika zaś, aby skarżący był wzywany do ich przedłożenia, czego nie uczynił. Wręcz przeciwnie: w odwołaniu stwierdził, że nikt w WOMP tego od niego nie żądał, co potwierdza tezę o przedwczesnym wydaniu orzeczeń jako opartych o niepełne dane, a organ ani tego nie zakwestionował ani nie dążył do usunięcia tej wady poprzestając na bezkrytycznej akceptacji orzeczeń lekarskich.
Natomiast z punktu widzenia obywatela nie jest bez znaczenia, czy zostanie zobligowany do wykazania pewnych faktów (pozostawania w abstynencji, kontynuacji leczenia) w toku postępowania w WOMP dopiero zmierzającego do wydania orzeczenia o istnieniu albo braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami, czy dopiero w toku postępowania o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego ze względu na stan zdrowia. Zauważyć bowiem należy, że organ I instancji nadał decyzji ws. cofnięcia stronie uprawnień do kierowania pojazdami rygor natychmiastowej wykonalności, co może mieć dla osoby, której dotyczy bardzo daleko idące konsekwencje z utratą możliwości pracy włącznie. Zatem decyzja ws. cofnięcia uprawnień winna być wydawana w oparciu o cały, materiał dowodowy - a nie tylko jego część – i poddany dokładnej analizie. Nie spełnia tego warunku decyzja wydana w oparciu o orzeczenie lekarskie wydane na bazie jedynie części koniecznych dowodów z pominięciem opinii terapeuty prowadzącego leczenie odwykowe i Poradni Terapii Uzależnień, chyba, że już przeprowadzone badania wykazały, że istnieją przeciwwskazania do kierowania pojazdami, co jednak nie wynika ani z orzeczenia lekarskiego, ani z decyzji organów obu instancji.
Nie jest natomiast uzasadniony zarzut skargi jakoby postępowanie w sprawie skierowania skarżącego na badania lekarskie zostało umorzone, zatem kwestia przeprowadzenia tych badań stała się bezprzedmiotowa. Zauważyć bowiem należy, że umorzeniu podlegało nie postępowanie o skierowaniu na badania, lecz postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania o skierowaniu na te badania. Zatem umorzenie wznowionego postępowania miało ten skutek, że decyzja o skierowaniu na badania nie została wzruszona i pozostała nadal w obrocie prawnym.
Również zarzuty skierowane pod adresem SKO, a dotyczące wniosku organu I instancji o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji z 20 października 2014r. w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania w sprawie skierowania strony na badania lekarskie są nieuzasadnione.
Zgodnie z art. 157 § 2 Kpa, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W myśl § 1 właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ.
Stosownie do art. 158 § 1 Kpa rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. (...).
Z powyższego wynika, że wszczęcie postępowania w takiej sprawie może nastąpić z urzędu przez SKO albo na wniosek strony czyli skarżącego, gdyż Prezydent Miasta R. nie był stroną tego postępowania, lecz organem, który je prowadził. Ponieważ prawo do złożenia wniosku, o którym wyżej mowa organowi I instancji nie służy, w związku z tym nie znajduje do niego zastosowania forma decyzji administracyjnej. Złożony przez Prezydenta Miasta R. wniosek należy raczej traktować w kategoriach sygnalizacji rozważenia przez uprawniony organ zasadności stwierdzenia nieważności z urzędu, a nie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, o którym mowa w art. 157 § 2 Kpa. Wobec powyższego, taka sygnalizacja nie podlega załatwieniu w trybie decyzji.
Ponieważ istotą sprawy jest uzyskanie pełnego i wyczerpującego orzeczenia lekarskiego, stwierdzającego istnienie lub brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami, wydanego na podstawie całego koniecznego materiału dowodowego, zasadne było uchylenie również decyzji organu I instancji, a to w celu zachowania zasady dwuinstancyjności i dwukrotnego zbadania sprawy przez organy dwóch instancji w jej całokształcie.
Ponieważ decyzje naruszają przepisy postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa orzekł o uchyleniu decyzji organu I i II instancji.