III SA/GL 764/23

III SA/Gl 764/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch /sprawozdawca/
Dorota Fleszer
Magdalena Jankiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c, art. 7 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 4 kwietnia 2023 r. nr SKO.K/41.3/465/2023/5424/KS w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej – organ odwoławczy, SKO, Kolegium) decyzją z dnia 4 kwietnia 2023 r. nr SKO.K/41.3/465/2023/5424/KS działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570),
po rozpoznaniu odwołania P. S.(dalej – skarżący, strona), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. (dalej: organ I instancji), z dnia 30 stycznia 2023 r. Nr [...]) w sprawie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy na okres trzech miesięcy, tj. od dnia 16 stycznia 2023 r. do dnia 16 kwietnia 2023 r., z uwagi na kierowanie pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
Zaskarżona a decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 19 stycznia 2023 r. do Prezydenta Miasta K. wpłynął wniosek z Komendy Miejskiej Policji w K. z dnia 16 stycznia 2023 r., I. dz. [...] o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy (wydanego dnia 29 grudnia 2005 r. przez Prezydenta Miasta K., prawo jazdy kat. B nr [...]), na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, tj. z uwagi na kierowanie pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Z wniosku wynikało, że skarżący na alei [...] w K., kierował pojazdem z faktyczną prędkością 101 km/h, przy dopuszczalnej prędkości 50 km/h. Do pisma załączono świadectwo legalizacji ponownej urządzenia, którym dokonano pomiaru prędkości, zaś kierującemu zatrzymano elektronicznie prawa jazdy i ukarano mandatem karnym kredytowanym. W związku z tym zdarzeniem, organ I instancji zawiadomieniem z 23 stycznia 2023 r. wszczął postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie, zaś ww. decyzją (z dnia 30 stycznia 2023 r. Nr [...]) orzekł o zatrzymaniu, na okres 3 miesięcy, tj. od dnia 16 stycznia 2023 r. do dnia 16 kwietnia 2023 r. włącznie, prawa jazdy kategorii B nr [...] wydanego przez Prezydenta Miasta K.. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Skarżący od ww. decyzji z dnia 4 kwietnia 2023 r. złożył 16 lutego 2023 r. odwołanie do SKO.
SKO w wyniku rozpoznania odwołania skarżącego decyzją z dnia 4 kwietnia 2023 r. nr SKO.K/41.3/465/2023/5424/KS utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał m.in., że zgodnie z przepisem art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1 c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1212 zwanej dalej u.k.p.), starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
Starosta wydaje decyzję, o której mowa wyżej, na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności (art. 102 ust. 1c u.k.p.). Zgodnie z art. 102 ust. 1aa u.k.p., przepisów ust. 1 pkt 4 i 5 nie stosuje się jednak, jeżeli kierujący pojazdem dopuścił się naruszenia, o którym mowa w tym przepisie, działając w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego dobru chronionemu prawem, jeżeli niebezpieczeństwa tego nie można było uniknąć inaczej, a poświęcone dobro w postaci bezpieczeństwa na drodze przedstawiało wartość niższą od dobra ratowanego. Jeżeli sprawa o naruszenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, została skierowana do rozpoznania przez sąd lub organ orzekający o sprawie w postępowaniu dyscyplinarnym i nie zakończyła się prawomocnym rozstrzygnięciem w okresie 3 miesięcy od dnia zatrzymania dokumentu, a w przypadku, o którym mowa w ust. 1d - w okresie 6 miesięcy, podlega on zwrotowi, o czym stanowi ustęp 3 cytowanego artykułu. Stosownie do art. 102 ust. 1e u.k.p. okres, o którym mowa w ust. 1ei 1d, oblicza się na zasadach określonych w k.p.a., przy czym dla ustalenia początku okresu właściwa jest data zatrzymania prawa jazdy. Jeżeli w chwili wydawania decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, prawo jazdy było już w posiadaniu starosty z innego tytułu, okres zatrzymania prawa jazdy liczy się od dnia wydania tej decyzji. Zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji (art. 102 ust. 2 ustawy).
Dalej, organ odwoławczy wskazał, że w dniu 13 grudnia 2022 r. Trybunał Konstytucyjny w wyroku, wydanym pod sygnaturą K 4/21, orzekł, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw pod pozycją 2659 i wszedł w życie w dniu 19 grudnia 2022 r. W Komunikacie do wskazanego wyżej wyroku czytamy, że Trybunał, rekonstruując przedmiot zaskarżenia, stwierdził, że intencją wnioskodawcy nie było kwestionowanie dopuszczalności powierzenia staroście - organowi administracji, kompetencji do nakładania sankcji za czyny kwalifikowane przez ustawodawcę jako wykroczenia. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego nie formułował też zarzutu nadmierności (nieproporcjonalności) kary administracyjnej w postaci zatrzymania prawa jazdy na okres 3 miesięcy w stosunku do charakteru popełnionego czynu. Wątpliwości wnioskodawcy koncentrowały się wokół kwestii stricte proceduralnej, dotyczącej podstawy wydania przez starostę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, która określona została w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z 2015 r. Z tego względu wyłącznie ten przepis stał się przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie. Problem konstytucyjny w niniejszej sprawie dotyczył tego, czy postępowanie administracyjne przed starostą w sprawie o zatrzymanie prawa jazdy można uznać za postępowanie spełniające wynikające z art. 2 Konstytucji wymagania sprawiedliwej i rzetelnej procedury w sytuacji, w której kierujący pojazdem nie ma możliwości kwestionowania treści informacji organu kontroli ruchu drogowego i przedstawienia dowodów mogących świadczyć o nieprawidłowościach podczas pomiaru prędkości lub ustalenia liczby przewożonych pasażerów przez organ kontroli ruchu drogowego. Trybunał ustalił bowiem, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się taki sposób rozumienia art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z 2015 r., zgodnie z którym podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego. W toku postępowania administracyjnego toczącego się na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o kierujących pojazdami starosta nie dokonuje samodzielnie żadnych ustaleń faktycznych co do przebiegu zdarzenia. Jest związany treścią informacji otrzymanej od organu kontroli ruchu drogowego. Starosta nie ma możliwości ani powoływać z urzędu, ani badać na wniosek strony dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, czy rzeczywiście doszło do naruszenia przepisów prawa. Z punktu widzenia zaś kierującego pojazdem, taki automatyzm mechanizmu wydawania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy wyklucza możliwość korzystania z prawa do obrony swoich racji w postępowaniu, które prowadzić ma do nałożenia sankcji oznaczającej konkretne dolegliwości w zakresie życia prywatnego, rodzinnego i zawodowego. Trybunał przypomniał, że postępowanie przed organem władzy publicznej, które ma spełniać niezbędne w państwie prawnym standardy sprawiedliwej i rzetelnej procedury, musi zapewniać staranne wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a także gwarantować każdej stronie prawo do wysłuchania, tj. prawo do przedstawiania dowodów i obrony swoich racji. Koniecznym warunkiem dopuszczalności zastosowania sankcji - niezależnie od tego, czy miałaby charakter kary w znaczeniu prawa karnego, czy tzw. kary administracyjnej - pozostaje wszechstronne zbadanie przez organ stanu faktycznego i zrekonstruowanie rzeczywistego przebiegu zdarzenia. Nałożenie sankcji może bowiem nastąpić wyłącznie na podstawie prawdziwych ustaleń faktycznych, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Innymi słowy, w państwie prawnym nikt nie może ponosić kary za czyn, którego w rzeczywistości nie popełnił. W sytuacji, gdy strona konsekwentnie kwestionuje fakt popełnienia naruszenia prawa, podnosząc zarzuty i przedstawiając stosowne dowody, wszelkie wątpliwości co do rzeczywistego przebiegu zdarzenia powinny być rozstrzygnięte, zanim nałożona zostanie na nią sankcja. Do ustawodawcy należy określenie adekwatnego trybu i środków prawnych umożliwiających wszechstronne i rzetelne wyjaśnienie okoliczności dotyczących podstawy ukarania.
SKO podniosło, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, iż w dniu 16 stycznia 2023 r. skarżący kierował pojazdem, przekraczając dopuszczalną prędkość w obszarze zabudowanym o 51 km/h. oraz, że kierującemu dokonano elektronicznego zatrzymania prawa jazdy. Zaś kierujący został ukarany mandatem karnym kredytowanym. W związku z tym zdarzeniem, organ I instancji wydał decyzję dnia 30 stycznia 2023 r. o zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy.
SKO odnosząc się do zarzutu niezgodności art. 135 ust.1 pkt. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym z art. 2 Konstytucji RP wskazało, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2022 r., orzekł, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks i innych ustaw, rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust.1 pkt.4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził więc niekonstytucyjności przepisu art. 7 ust.1 pkt.2 ustawy z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw lecz jedynie taką jego interpretację, która zakłada, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust.1 pkt 4 i 5 u.k.p., stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu o ujawnieniu czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.
SKO wskazało, że przekroczenie przez skarżącego w dniu 16 stycznia 2023 r. dopuszczalnej prędkości w terenie zabudowanym o więcej niż 50 km/h potwierdza nie tylko informacja Komendanta Policji w K., ale przyjęty przez kierującego podczas kontroli drogowej, mandat karny kredytowany, zatem czyn ten został udowodniony w drodze dwóch niezależnych środków dowodowych i w związku z czym brak było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji.
Zdaniem SKO w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła sytuacja, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy została wydana wyłącznie w oparciu o informację organu kontroli ruchu drogowego, a co za tym idzie nie została też naruszona konstytucyjność art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji w sposób należyty zebrał materiał dowodowy i dokonał jego rozpatrzenia w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Stąd też prowadzenie dalszego postępowania dowodowego byłoby niecelowe i naruszałoby kodeksowe zasady ekonomiki i prostoty postępowania administracyjnego. Wprawdzie strona kwestionuje zasadność zatrzymania ww. dokumentu, lecz powyższa okoliczności nie może mieć wpływu na czynności organu, który jest związany przepisami prawa. Jak podkreślił organ odwoławczy, poza kognicją organu administracji pozostaje kwestia prawidłowości dokonania pomiaru czy weryfikacja popełnienia przez stronę wykroczenia. Powyżej cytowane przepisy wprowadzają domniemanie prawidłowości ustaleń poczynionych przez Policję. Badając prawidłowość rozstrzygnięcia dokonanego przez organ I instancji istotne jest to, czy właściwy organ otrzymał informację o zatrzymaniu dokumentu przez kierującego. W przedmiotowej sprawie bezsporną okolicznością jest, że do prawidłowego zawiadomienia właściwego organu doszło. Zgodnie natomiast z art. 102 ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami, w sytuacji wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, organ zobligowany jest do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w całości na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 4 kwietnia 2023 r. nr SKO/K/41.3/465/2023/5424/KS orzekającą w zakresie utrzymania w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. w sprawie zatrzymania prawo jazdy na okres 3 miesięcy tj. od dnia 16 stycznia 2023 r. do dnia 16 kwietnia 2023 r. r. wniósł skarżący 17 maja 2023 r. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 102 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez błędną ich interpretację polegającą na przyjęciu, że podstawą wydania przez Prezydenta Miasta K. decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest informacja o zatrzymaniu dokumentu przez Policję, a nie rzeczywiste przekroczenie prędkości - a tym samym błędne przyjęcie iż zasada prawdy obiektywnej nie ma zastosowania do postępowania administracyjnego w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy za przedmiotowy czyn.
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, tj. odstąpienie od podjęcia jakichkolwiek kroków zmierzających do wyjaśnienia sprawy w sytuacji, gdy stronna od samego początku kwestionuje fakt, iż dokonała rzeczywistego przekroczenia dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym,
3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 8 k.p.a., poprzez przyjęcie sprzecznej z prawem reguł interpretacji i rozstrzygania wątpliwości na niekorzyść obywatela,
4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 77 § 1 k.p.a., 78 k.p.a. § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a., poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób naruszający swobodna ocenę dowodów,
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 ust 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym (dalej: p.p.s.a.), skarżący wniósł o:
uchylenie zaskarżonej decyzji organu I i II instancji w całości jako wydanych z naruszeniem prawa, umorzenie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych zgodnie z treścią art. 200 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi skarżący m.in. wskazał, że w dniu 16 stycznia 2023 r. zastał zatrzymany przez patrol Policji. Policjanci dokonali jednego pomiaru, przy czym nie ma pewności czy wiązka promieni radaru faktycznie dotyczyła pojazdu skarżącego. Wobec czego nie ma pewności czy w czasie dokonania pomiaru na drodze nie znalazło się inne auto. Co więcej urządzenie pomiarowe wskazało na liczniki u skarżącego wynik 101 km/h. W związku z czym zgodnie z powszechnie dostępną wiedzą radary, których używają Funkcjonariusze Policji podczas pomiarów prędkości, mając na względzie używania ich zgodnie z instrukcją obsługi, winny mieć homologacje, świadectwo legalizacji, jednak mimo, to należy uwzględnić błąd pomiarowy rzędu +/- 3 km/h. Zatem wymagana dokładność mierników prędkości do plus-minus 3 km/h przy prędkości do 100 km/h. Przy wyższych prędkościach dopuszczalny błąd pomiaru to 3 %. Wobec czego jeśli poprawnie użyty miernik wskaże prędkość jazdy 101 km/h, to można przyjąć, że kierowca jechał 98 km/h, co w tej sytuacji nie skutkowałoby zatrzymaniem prawa jazdy u skarżącego.
Skarżący podkreślił, iż nie ma technicznej możliwości, aby każdy pomiar prędkości pojazdu był stuprocentowo dokładny. Nie ma też takiej potrzeby, pod warunkiem odpowiednio skonstruowanych przepisów. Obowiązujące Rozporządzenie Ministra gospodarki z dnia 17 lutego 2014 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać przyrządy do pomiaru prędkości pojazdów w ruchu drogowym oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych ma w kwestii dokładności następujące oczekiwania wobec policyjnych radarów, fotoradarów czy mierników laserowych i tak § 21. Wartości błędów granicznych dopuszczalnych przyrządu wynoszą (...) podczas badań i sprawdzeń poza laboratorium:
a) ± 3 km/h - dla prędkości do 100 km/h,
b) ± 3% wartości mierzonej - dla prędkości powyżej 100 km/h.
W tym stanie rzeczy, gdy istnieją jakiekolwiek wątpliwości rozstrzygać należy na korzyść skarżącego. Skarżący wskazał, że urządzenie do pomiaru prędkości pokazywało nieprawidłowy wynik. Warunki na drodze tj. możliwa obecności innego pojazdu podczas pomiaru, złe warunki atmosferyczne (pochmurno, wilgotność powietrza w granicach 94% w dniu 16 stycznia 2023 r.) uniemożliwiały dokonanie prawidłowego dokładnego pomiaru.
W związku z tym skarżący podniósł, że nie istnieją okoliczności uzasadniające zatrzymanie prawa jazdy. Swoistą przesłanką do jego zatrzymania jest rzeczywiste przekroczenie prędkości, a nie sama informacja Policji. Nie można zaaprobować sytuacji w której to organ działa przez pryzmat automatyzmu i obligatoryjności zatrzymania prawa jazdy na podstawie samych ustaleń Policji, które nie są weryfikowalne.
Zdaniem skarżącego organy zarówno I jak i II instancji nie odniosły się do twierdzeń skarżącego i nie zbadały okoliczności sprawy. W przedmiotowej sprawie zostały pozostawione wątpliwości rozstrzygane na niekorzyść skarżącego. Organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego mimo, że strona o to wnioskowała i podnosiła, iż prędkość wskazana przez funkcjonariusza Policji jest prędkością nieprawidłowa.
Skarżący nadto wskazał na istotną okoliczność, iż do tej kwestii nawiązał bezpośrednio Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 października 2016 r. (K 24/15, OTK-A2016/77- Dz. U. z 2016 r. poz.. 2197) dotyczącym kontroli konstytucyjności art. 102 ust 1 pkt 4 u.k.p. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, odnosząc się do kwestii ewentualnych błędów pomiaru prędkości i tym samym ryzyka zastosowania sankcji zatrzymania prawa jazdy mimo, że prędkość w rzeczywistości nie została przekroczona, stwierdził, że pomiar prędkości może być nieprawidłowy z uwagi na wady techniczne sprzętu oraz uchybianie I nieprawidłowości ze strony osób, które sprzęt ten obsługują. Wskazał przy tym, że takie okoliczności mogą, a nawet powinny być podnoszone I uwzględniane w ramach postępowania administracyjnego.
Skarżący podniósł, że w toku postępowania organy zobowiązane są do stania na straży praworządności podejmowania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, jeśli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy ( art. 78 § 1 k.p.a.). Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organy winny ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). To oznacza zdaniem skarżącego, że zarówno na etapie wydawania decyzji przez Prezydenta Miasta K., jak i na etapie kontroli tej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinien zostać podniesiony, zweryfikowany zarzut błędu pomiaru prędkości. Nie sposób zaprzeczyć, że ustalenie prędkości z jaką poruszał się pojazd ma istotny wpływ na rozstrzygniecie tego rodzaju sprawy. Skarżący wskazywał na błędy pomiarowe, czego organy obu instancji w żaden sposób nie zweryfikowały.
Skarżący wskazał, że zasada sprawiedliwej procedury wymaga, by odpowiedni organ mógł przedstawić motywy swego rozstrzygnięcia, a ponadto - by rozstrzygnięcie to było weryfikowalne, a postępowanie prowadzone w sposób jawny i z udziałem stron. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego za ugruntowany można też uznać pogląd, że ,,sprawiedliwa procedura sądowa powinna zapewnić stronom uprawnienia procesowe stosowne do przedmiotu prowadzonego postępowania" (wyrok z 11 czerwca 2002 r. sygn. akt: SK 5/02, OTK ZU nr 4/A/2002 poz. 41, s. 554) oraz "zgodnie z wymogami rzetelnego procesu uczestnicy postępowania muszą mieć realną możliwość przedstawienia swoich racji, a sąd ma obowiązek je rozważyć" (wyrok z 13 maja 2002 r. sygn. SK 32/01, OTK ZU nr 3/A/2002, poz. 31, S.409) - zob. pkt. 3.5 uzasadnienia wyroku TK z 22 września 2009 r. P 46/07.
Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2019 r. o sygn. akt: II SA/Po 712/18 ,,ich rola nie ogranicza się tylko do tego, czy taka informacja w rzeczywistości wpłynęła do organu. Ograniczona zostałaby wówczas kontrola rozstrzygnięcia o zatrzymaniu prawa jazdy, w trybie art. 102 ust. 1 pkt. 4 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Takie rozwiązanie byłoby sprzeczne z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego. Żaden przepis bowiem nie zabrania organom dokonania własnych ustaleń w przedmiocie przekroczenia dopuszczalnej prędkości. Organ jest zobowiązany do poczynienia w tym zakresie samodzielnych ustaleń faktycznych, w szczególności, gdy sprawca deliktu administracyjnego konsekwentnie kwestionuje fakt jego popełnienia".
Ponadto w ocenie skarżącego zaskarżona decyzja nie powinna się ostać również z uwagi, iż odnosząc się do przedmiotowej sprawy w dniu 13 grudnia 2022 r. wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt: K 4/21) w którym orzeczeniu na wniosek I prezesa Sądu Najwyższego dokonał dogłębnej analizy i jednogłośnie wydał orzeczenie, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 541, ze zm.), rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, ze zm.), stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, ze zm ), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Wobec czego zaskarżona decyzja Prezydenta Miasta K. jak i następcza Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotycząca zatrzymania prawa jazdy zostały wydana w oparciu o przepisy, które zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP, czym zostały naruszone podstawowe prawa obywatela. z tych względów Trybunał po raz kolejny uznał, że "nie jest więc trafne stwierdzenie, że obecna procedura wprowadza automatyzm i obligatoryjność zatrzymania prawa jazdy nawet w sytuacji błędu w zakresie ustalenia, czy dozwolona prędkość została przekroczona o więcej niż 50 km/h".
Poddany ocenie Trybunału art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2015 r. o kierujących pojazdami stanowi, niewątpliwie ograniczenie zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym mającym prowadzić do wydania na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o kierujących pojazdami decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Art. 7 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy z 2015 r. - rozumiany w sposób przyjęty w orzecznictwie administracyjnym - daje w istocie pierwszeństwo swoiście rozumianej zasadzie prawdy formalnej, nakazując organowi mającemu orzec o zastosowaniu sankcji prawnej przyjąć nieobalane w toku postępowania domniemanie, że okoliczności wskazane w informacji organu kontroli ruchu drogowego są zgodne z rzeczywistym przebiegiem zdarzenia.
Skarżący wskazał, iż powyższa argumentacja prowadzi do oczywistych wniosków, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasad prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), gdyż pozostały niewyjaśnione kluczowe dla sprawy okoliczności faktyczne takie jak rzeczywista prędkość z jaką poruszał się skarżący w dniu 16 stycznia 2023 r.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Nadto Kolegium stwierdziło, że w przypadku skarżącego zaistniała przesłanka zatrzymania prawa jazdy na wyżej wskazany okres trzech miesięcy.
SKO wskazało, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn. akt: K 4/21, orzekł, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r, o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego wart. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem SKO z akt sprawy wynika, że fakt przekroczenia przez skarżącego w dniu 16 stycznia 2023 r. dopuszczalnej prędkości w obszarze zabudowanym o więcej niż 50 km/h potwierdza nie tylko Informacja Komendanta Miejskiego Policji w K., ale i nałożony podczas kontroli drogowej, a przyjęty przez kierującego, mandat karny kredytowany. Zatem czyn ten został udowodniony w drodze dwóch niezależnych środków dowodowych, a nie poprzez wyłączną informację ww. organu kontroli ruchu drogowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a.
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja z dnia 4 kwietnia 2023 r. nr SKO.K/41.3/465/2023/5424/KS SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, z dnia 30 stycznia 2023 r. Nr [...]) w sprawie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy na okres trzech miesięcy, tj. od dnia 16 stycznia 2023 r. do dnia 16 kwietnia 2023 r., z uwagi na kierowanie pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych ustaw (dalej: "ustawa zmieniająca"). Zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy (...) w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 4 na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej - do dnia 3 czerwca 2018 r. - podstawą zatrzymania prawa jazdy jest informacja, o której mowa odpowiednio w pkt 1 lub 3 (wg pkt 1 podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a Prawa o ruchu drogowym lub wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie, niezwłocznie zawiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem). Art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi zaś, że policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem m.in. w przypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 16 stycznia 2023 r. podczas kontroli drogowej zostało zatrzymane skarżącemu prawo jazdy kat. B z powodu przekroczenia w terenie zabudowanym dopuszczalnej prędkości jazdy o więcej niż 50 km/h. Sposobem zakończenia interwencji było skierowanie wniosku do organu o ukaranie.
Organ I instancji w dniu 23 stycznia 2023 r., wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy.
Zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
Jednocześnie stosownie do treści art. 102 ust. 1c cytowanej ustawy, starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności.
Jak wynika z treści art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (zmienionego art. 5 ustawy z dnia 14 października 2021 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2021 r. poz 1997), do dnia wskazanego w komunikacie, który minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w rozdziale 15 ustawy zmienianej w art. 5, podstawą wydania decyzji o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. Id i art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy wymienionej w art. 5 (tj. ustawy o kierujących pojazdami), jest informacja, o której mowa odpowiednio w pkt 1 lub 3. I tak zgodnie z pkt 1, podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy wymienionej w art. 4 (ustawy - Prawo o ruchu drogowym) lub wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie, niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem.
Sąd zauważył, że strona nie przedłożyła żadnych dowodów potwierdzających, że nie dopuściła się w dniu 16 stycznia 2023 r. wykroczenia polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że nie kwestionował on zasadności mandatu karnego, aż do momentu powzięcia informacji o tym, że w takim przypadku okres zatrzymania prawa jazdy wynosi 3 miesiące.
Sąd podzielił stanowisko organu, iż w rozpatrywanej sprawie zachodziła przesłanka do zatrzymania prawa jazdy na okres 3 miesięcy. Z treści art. 102 ust. 1 pkt 4 i art. 102 ust, 1c ustawy o kierujących pojazdami wynika bowiem, że o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy organ orzeka obligatoryjnie. Decyzja nie ma charakteru uznaniowego, lecz zobowiązuje organ do jej wydania w każdym wypadku realizacji przesłanek wskazanych w art. 102 ust. 1 pkt 4, tj. przekroczenia przez kierującego dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym.
Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że przepis art. 7 ustawy zmieniającej jednoznacznie wskazuje organ właściwy, procesową formę, charakter oraz przesłanki wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Z kolei, z literalnego brzmienia przepisu art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami wynika, że przedmiotowe orzeczenie ma charakter związany. Samo rozstrzygnięcie oraz jego zakres nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu administracyjnego. Oznacza to, że w razie otrzymania zawiadomienia (informacji) o naruszeniu przepisu ustawy - Prawo o ruchu drogowym - starosta zobowiązany jest do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Organ ten nie jest przy tym uprawniony do weryfikowania przypisanego kierowcy wykroczenia pod względem merytorycznym. W żadnym wypadku nie może on prowadzić postępowania administracyjnego zmierzającego do weryfikacji zasadności nałożenia na kierowcę mandatu karnego za ujawnione wykroczenie gdyż do tego uprawniony jest sąd powszechny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2190/16, z 4 października 2017 r., sygn. akt I OSK 490/17).
W ocenie Sądu z przepisu art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. wynika obowiązek wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, ale tylko wtedy jeżeli prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy administracyjnej odpowiada hipotezie tej normy, czyli kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. W sytuacji, kiedy kierujący pojazdem kwestionuje fakt popełnienia spornego wykroczenia, orzeczenie o zatrzymaniu prawa jazdy nie może być wydane jedynie w oparciu o przekazaną staroście informację Policji (porównaj: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2023 r. sygn. akt II GSK 842/22).
Sąd podziela stanowisko SKO, iż fakt przekroczenia przez skarżącego w dniu 16 stycznia 2023 r. dopuszczalnej prędkości w obszarze zabudowanym o więcej niż 50 km/h potwierdza nie tylko Informacja Komendanta Miejskiego Policji w K., ale i nałożony podczas kontroli drogowej, a przyjęty przez kierującego, mandat karny kredytowany. Stwierdzić zatem należy, że czyn ten został udowodniony w drodze dwóch niezależnych środków dowodowych, a nie poprzez wyłączną informację ww. organu kontroli ruchu drogowego.
Z powyższego wynika, że ujawnienie wykroczenia na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej jednoznacznie wskazuje, że okolicznością, która obliguje organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest ww. informacja.
Wobec powyższego organ wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie prowadzi własnych ustaleń dotyczących faktu przekroczenia prędkości. Z woli ustawodawcy, organ opiera swoje rozstrzygnięcie na przekazanej mu informacji, która ma charakter dokumentu urzędowego (art. 76 § 1 k.p.a.), stanowiąc dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zatrzymanie prawa jazdy ma bowiem w tym przypadku charakter prewencyjny, mający służyć zapobieganiu dalszym naruszeniom we wskazanym okresie. Dlatego bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a., ,8 k.p.a., 77§ 1 k.p.a., 78 k.p.a. i 80 k.p.a. przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie.
Z tych względów zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.