III SA/Gl 763/25

III SA/Gl 763/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch /sprawozdawca/
Adam Pawlyta
Dorota Fleszer /przewodniczący/
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne
Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2025 r. sprawy ze sprzeciwu K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 10 lipca 2025 r. nr SKO.L/41.6/76/2025/6963 w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę.
Uzasadnienie
K. B. (dalej: skarżący, strona, wnioskodawca) pismem z dnia 30 lipca 2025 r. wniósł sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: organ II instancji, SKO, Kolegium) z dnia 10 lipca 2025 r., nr SKO.L/41.6/76/2025/6963, uchylającej w całości decyzję Prezydenta Miasta K. (Kierownika Działu Poradnictwa i Informacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., dalej: Prezydent, organ I instancji), nr [...] z dnia 28 marca 2025 roku w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego w kwocie miesięcznej 302,53zł na okres od 1 września 2024 roku do 28 lutego 2025 r. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
W podstawie prawnej SKO powołało art.138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 roku, poz. 572, dalej: k.p.a.), art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 570) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925).
W uzasadnieniu ww. decyzji SKO wyjaśniło, że decyzją z dnia 28 marca 2025 roku, nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K. Kierownik Działu Poradnictwa i Informacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. przyznał stronie dodatek mieszkaniowy w kwocie miesięcznej 302,53zł na okres od 1 września 2024 roku do 28 lutego 2025 roku. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w trakcie postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego, na podstawie art. 50 oraz 54 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024, poz. 572) i złożeniem dodatkowych niezbędnych wyjaśnień organ pierwszej instancji ustalił, że po wydaniu decyzji nr [...] z dnia 12 grudnia 2024 roku odmawiającej przyznania stronie dodatku mieszkaniowego, wyszło na jaw, iż zmienił się skład gospodarstwa domowego oraz wysokość dochodów rodziny w okresie V, VI,VII 2024 roku. Okoliczność ta nie była znana organowi w dniu wydania decyzji, a miała istotne znaczenie dla sprawy. W związku z tym na podstawie zebranych materiałów organ stwierdził, że dodatek mieszkaniowy przysługuje w wysokości: 302,53 zł. Liczba osób w gospodarstwie domowym: 3. Powierzchnia użytkowa lokalu: 71,94 m2. Powierzchnia normatywna mieszkania zgodnie z art. 5 ust. 1 dla 3 osób, w tym 1 niepełnosprawnej: 60,00 nr. Dopuszczalne przekroczenie powierzchni normatywnej zgodnie z art. 5 ust 5.: 78,00 m2, tj. 130,00 % Dochód na jednego członka gospodarstwa domowego: 2094,10 zł. Przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej obowiązujące w dniu złożenia wniosku: 7155,48 zł. Kryterium dochodowe określone w art. 3 ust. 1 dla 3 osób: 2146,64 zł, tj. 30,00 % przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Wydatki na powierzchnię normatywną zgodnie z art. 5 ust. 4: 1056,41 zł. Wydatki ogółem do obliczenia dodatku: 1056,41 zł. Kwota wydatków na mieszkanie pokrywana przez wnioskodawcę, zgodnie z art.6 ust. 1: 753,88 zł, tj. 12,00% dochodu gospodarstwa domowego. Wydatki do obliczeń pomniejszone o kwotę pokrywaną przez wnioskodawcę: 302,53 zł. Najwyższa kwota dodatku zgodnie z art. 6 ust. 10 i ust. 11: 739,49 zł, tj. 70,00% sumy wydatków. Najniższa kwota dodatku mieszkaniowego zgodnie z art. 7 ust. 6 40,91 zł, tj. 0,50 % kwoty przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Ostateczna kwota dodatku mieszkaniowego: 302,53 zł.
Od powyższej decyzji skarżący odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wyrażające niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. W odwołaniu zarzucił decyzji: 1) rażące naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (tekst jednolity Dz. U. z 2023 roku, poz. 1335) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie; 2) rażące naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 2 ustawy o dodatku mieszkaniowym, poprzez przyjęcie, że przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej obowiązujące w dniu złożenia wniosku wynosiło 7155,48 zł, podczas gdy przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w trzecim kwartale 2024 roku wyniosło 8161,62 zł; 3) naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 4 ustawy o dodatku mieszkaniowym, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie; 4) naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 6 ust. 3 ustawy o dodatku mieszkaniowym, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie; 5) naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 6 ust. 4 ustawy o dodatku mieszkaniowym, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie; 6) naruszenie prawa procesowego tj. art. 6 k.p.a., w zw. z art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a.; 7) naruszenie prawa procesowego tj. art. 6 k.p.a., w zw. z art. art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a.; 8) naruszenie prawa procesowego tj. art. 6 k.p.a., w zw. z art. art. 107 § 3 k.p.a.; 9) rażące naruszenie prawa procesowego tj. art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie wyrażonej w tym przepisie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, polegające na: 1) rażącym niedbalstwie organu pierwszej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, co skutkowało obciążeniem odwołującego negatywnymi konsekwencjami błędów popełnionych przez organ pierwszej instancji oraz 2) nieznajomości przez organ pierwszej instancji przepisów prawa powszechnie obowiązującego i nieumiejętności stosowania tych przepisów w praktyce.
Organ I instancji nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji w trybie samokontroli na podstawie art. 132 k.p.a., w związku z czym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 10 lipca 2025 r., nr SKO.L/41.6/76/2025/6963.
SKO stwierdziło, iż odwołanie strony zasługuje na uwzględnienie ponieważ decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wspomnianą decyzją z dnia 28 marca 2025 roku, nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K. Kierownik Działu Poradnictwa i Informacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku uchylenia decyzji numer [...] z dnia 12 grudnia 2024 roku przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] z dnia 6 lutego 2025 roku przyznał stronie dodatek mieszkaniowy w kwocie miesięcznej 302,53zł na okres od 1 września 2024 roku do 28 lutego 2025 roku. Jako podstawę prawną decyzji organ pierwszej instancji wskazał m.in. art. 145 § 1 oraz art. 151 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 roku, poz. 572). Natomiast w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że po wydaniu decyzji nr [...] z dnia 12 grudnia 2024 roku odmawiającej przyznania stronie dodatku mieszkaniowego, wyszło na jaw, iż zmienił się skład gospodarstwa domowego oraz wysokość dochodów rodziny w okresie V,VI,VII 2024 roku. Nadto okoliczność ta nie była znana organowi w dniu wydania decyzji, a miała istotne znaczenie dla sprawy. SKO zauważyło, że zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie w przypadkach w nim określonych. Aby zatem wznowienie postępowania mogło nastąpić muszą zostać spełnione dwa warunki: sprawa została zakończona i zakończenie nastąpiło decyzją ostateczną. Natomiast rozstrzygnięcie przewidziane w art. 138 § 2 k.p.a. jest określane, jako decyzja kasacyjna (kasatoryjna), przepis ten upoważnia organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Rozstrzygnięcie wydane na tej podstawie nie przesądza o istocie sprawy. Daje jedynie podstawę do ponownego postępowania. Utrzymuje, więc stan sprawy w toku, co skutkuje niemożnością wznowienia. Uchylenie decyzji powoduje powstanie takiego stanu, w którym brak jest jakiegokolwiek rozstrzygnięcia, a wydanie nowej decyzji przez organ pierwszej instancji otwiera drogę do ponownej kontroli administracyjnej. Zanim nie zostanie wyczerpana droga takiej kontroli, sięganie do środka prawnego, jakim jest wznowienie postępowania, nie znajduje uzasadnienia prawnego. Zdaniem SKO załatwienie sprawy w rozumieniu przepisów ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego polega przede wszystkim na jej merytorycznym rozstrzygnięciu. Konsekwencją tego jest to, że postępowanie administracyjne już się nie toczy, zostało zakończone. Istota decyzji kasacyjnej wyraża się natomiast przede wszystkim w tym, że w wyniku orzeczenia organu drugiej instancji nie następuje merytoryczne załatwienie sprawy. Pierwsza przesłanka dopuszczalności wznowienia postępowania występuje wówczas, gdy sprawa administracyjna jest zakończona przez rozstrzygnięcie jej decyzją ostateczną. Tymczasem decyzja kasacyjna nie rozstrzyga sprawy administracyjnej. Stwierdza ona jedynie, że postępowanie organu pierwszej instancji dotknięte było ciężkimi wadami procesowymi i otwiera ponownie drogę postępowania w sprawie przed organem pierwszej instancji. Mając na uwadze powyższe SKO stwierdziło, że decyzja numer [...] z dnia 12 grudnia 2024 roku uchylona decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] z dnia 6 lutego 2025 roku nie stanowiła podstawy do wznowienia postępowania w sprawie na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. Ponadto SKO wskazało, że art. 151 § 1 k.p.a., powołany przez organ pierwszej instancji w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji stanowi, że organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Reasumując SKO stwierdziło, że organ I instancji bezpodstawnie uznał za spełnioną przesłankę umożliwiającą wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie przyznania odwołującemu dodatku mieszkaniowego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Tym samym decyzja organu pierwszej instancji nie spełniała wymogów z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nie czyni zadość zasadzie praworządności z art. 6 k.p.a., zasadzie pogłębiania zaufania obywateli z art. 8 k.p.a., ani regule wyjaśniania podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa aby była dla strony przekonująca (art. 11 k.p.a.). W związku z czym SKO wskazało, że ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji winien zastosować się do wskazań zawartych w niniejszym uzasadnieniu, a w szczególności wnikliwie zebrać i ocenić materiał dowodowy. Przed wydaniem decyzji organ winien umożliwić stronie, zgodnie z art. 10 k.p.a. wypowiedzenie się co do każdego przeprowadzonych dowodów i dopiero potem podjąć decyzję, którą uzasadni zgodnie z wymaganiami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a.
Od ww. decyzji SKO skarżący 30 lipca 2025r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach opisany na wstępie sprzeciw w którym zaskarżonej decyzji zarzucił:
- naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572), zwanym dalej "k.p.a.", poprzez nadużycie tego artykułu i błędne założenie, że nie wyjaśniono podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy, bez których nie można sprawy rozstrzygnąć lub że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, podczas gdy na podstawie obszernego, kompletnego i wiarygodnego materiału dowodowego, znajdującego się w aktach sprawy, SKO mogło zastosować art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i wydać rozstrzygnięcie merytoryczno-reformacyjne, a nie kasacyjne.
W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła o:
1. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości
2. Zasądzenie ewentualnych kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
W uzasadnieniu sprzeciwu strona opisała stan faktyczny sprawy i wskazała, że spór dotyczący właściwego ustalenia wysokości należnego dodatku mieszkaniowego stanowi zasadniczą przyczynę przedłużającego się postępowania, gdyż błędy oraz nieprawidłowości w kalkulacjach dokonywanych przez organ I instancji (MOPS) prowadzą do ciągłych błędów i konieczności wnoszenia kolejnych odwołań od decyzji.
Skarżący wskazał, że organ I instancji (MOPS) w sposób rażący narusza obowiązujące przepisy prawa, wykazuje się brakiem znajomości norm powszechnie obowiązujących oraz nieumiejętnością ich prawidłowego stosowania w praktyce. Co więcej, organ ten uporczywie nie realizuje zaleceń zawartych w rozstrzygnięciach SKO, nie wyciąga wniosków z popełnianych błędów i nie ponosi żadnych konsekwencji za swoje nieprawidłowe, a niejednokrotnie wręcz naganne działania.
W ocenie strony w przedmiotowej sprawie została spełniona pierwsza z przesłanek określonych w art. 138 § 2 k.p.a., albowiem postępowanie prowadzone przez organ I instancji (MOPS) zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, obarczone było poważnymi uchybieniami zarówno w zakresie stosowania przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Skarżący podkreślił, że istota tych naruszeń nie sprowadzała się do braków w materiale dowodowym, lecz miała charakter głębszy i systemowy - dotyczyła niezdolności organu do prawidłowej wykładni oraz stosowania obowiązujących przepisów prawa, a także braku refleksji i wniosków wyciąganych z uprzednich, negatywnych ocen jego decyzji przez organ odwoławczy. Pomimo wcześniejszego uchylenia dwóch decyzji przez SKO, organ I instancji nie skorzystał z instytucji autokontroli, przewidzianej w art. 132 k.p.a., i nie dokonał samodzielnego uchylenia lub zmiany decyzji w sytuacji oczywistych błędów w jej treści. Co więcej, podczas trzeciego już postępowania odwoławczego, organ ten - jak się wydaje - z całkowitym lekceważeniem okoliczności sprawy oraz stanowiska SKO, ponownie wydał decyzję niezgodną z prawem. Zdaniem strony taka postawa MOPS budzi uzasadnione zastrzeżenia co do rzetelności i powagi, z jaką organ podchodzi do realizacji swoich obowiązków, oraz stanowi przejaw niedopuszczalnego ignorowania interesu strony i zasady zaufania obywatela do organów władzy publicznej.
W odniesieniu do drugiej przesłanki określonej w art. 138 § 2 k.p.a. strona wyraziła wątpliwości co do jej zaistnienia ponieważ wyznaczenie dopuszczalności zakończenia postępowania odwoławczego kasacyjnie wymaga wyprowadzenia naruszenia przepisów postępowania, którego następstwem jest niewyjaśnienie podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy, bez którego nie można sprawy rozstrzygnąć. W przekonaniu strony, wobec zgromadzonego w aktach postępowania obszernego, kompletnego oraz wiarygodnego materiału dowodowego, wymaganie prowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji jest nieuzasadnione i nie znajduje oparcia w rzeczywistości faktycznej niniejszej sprawy. Tym samym twierdzenie o konieczności stosowania tej przesłanki nie zasługuje zdaniem strony na akceptację, gdyż prowadzi to za każdym razem do niepotrzebnego przedłużania postępowania oraz naruszenia zasady szybkości i efektywności działania organów administracji. W ocenie strony na podstawie obszernego, kompletnego oraz wiarygodnego materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy SKO posiada wszelkie uprawnienia do zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i wydania rozstrzygnięcia merytoryczno-reformującego.
Według strony problem sprawy leży w tym, że pracownicy MOPS w K., dysponując prawidłowym i wiarygodnym materiałem dowodowym, nie są w stanie dokonać prawidłowej subsumcji, nie potrafią przeprowadzić właściwych obliczeń matematycznych ani wydać decyzji zgodnej z obowiązującymi przepisami prawa, co stanowi rażące uchybienie w wykonywaniu obowiązków służbowych i prowadzi do naruszenia praw skarżącego.
Nadto strona wskazała, że jeżeli SKO dostrzegało jakiekolwiek nieprawidłowości w zgromadzonym materiale dowodowym lub zauważyło naruszenia w przebiegu postępowania dowodowego, mogło, na podstawie art. 136 k.p.a., podjąć stosowne czynności celem przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, mającego na celu uzupełnienie braków oraz wyjaśnienie wszelkich wątpliwości związanych z materiałem dowodowym. W przedmiotowej sprawie jednakże, SKO ani razu nie wszczęło ani nie przeprowadziło takiego postępowania, co może świadczyć o nieuzasadnioności takiego działania, albowiem zgromadzony w aktach postępowania materiał dowodowy (dokumenty, które przedłożyłem w celu uzyskania dodatku mieszkaniowego) jest zarówno kompletny, jak i w pełni wiarygodny. Tym samym brak podjęcia dodatkowego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy potwierdza, że żadne przesłanki do jego wszczęcia nie zachodziły, a zarzuty dotyczące rzekomych nieprawidłowości nie znajdują oparcia w rzeczywistości.
Skarżący podkreślił, że każdorazowo SKO uchylało decyzje organu I Instancji, co jednoznacznie wskazuje na ich niezgodność z obowiązującymi normami prawnymi oraz na brak kompetencji organu do prawidłowego ich wydawania. W ocenie strony organ I instancji (MOPS) nie jest zdolny do samodzielnego i prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, co uzasadnia konieczność, o którą wnioskował w odwołaniu do SKO, aby Kolegium wydało rozstrzygnięcie merytoryczno-reformujące na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zapewniając tym samym prawidłowy i efektywny przebieg postępowania oraz skuteczną ochronę moich praw. Przyjęcie tego rozwiązania pozwoliłoby na sprawne zakończenie postępowania, zapobiegając jednocześnie dalszemu jego przewlekaniu oraz powtarzaniu tych samych błędów proceduralnych przez organ I instancji (MOPS).
Ponadto skarżący zaakcentował, że MOPS, jako organ I instancji, pomimo obowiązku działania zgodnie z prawem, nadal wydaje decyzje rażąco sprzeczne z obowiązującymi przepisami, nie ponosząc przy tym żadnej odpowiedzialności za swoje bezprawne działania. W konsekwencji organy administracyjne nie realizują należycie swoich obowiązków, nie zapewniając prawidłowego rozstrzygnięcia, co prowadzi do naruszenia praw strony i nawet, być może organy wyrządzają stronie pewnego rodzaju szkodę niematerialną. W ocenie strony taka sytuacja jest sprzeczna z fundamentalnymi zasadami postępowania administracyjnego, w szczególności z zasadą efektywności, rzetelności oraz ochrony praw obywatela, których przestrzeganie powinno być gwarantem praworządności i sprawiedliwości.
W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja w zakresie kontrolowanym przez sąd nie jest wadliwa.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej określanej jako "p.p.s.a." - sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
Natomiast w myśl art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu zostało znacznie uproszczone: organ administracji nie musi udzielać odpowiedzi na skargę (art. 64c § 4), w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3), sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1). Skróceniu uległy też terminy procesowe: sprzeciw wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji (art. 64c § 1), organ, który wydał zaskarżoną decyzję, przekazuje sprzeciw od decyzji sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy w terminie czternastu dni od dnia jego otrzymania (art. 64c § 4), a sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji (art. 64d § 1). Przy czym, zgodnie z art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
Ponownie należy zaznaczyć, że Sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji kasacyjnej ogranicza się wyłącznie do badania, czy doszło do naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., w efekcie: do ustalenia, czy zaszły w sprawie wskazane w tym przepisie okoliczności uzasadniające wydanie decyzji o charakterze procesowym. Sąd nie może odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 2219/15, Lex nr 2315542). Zgodnie zaś z powołanym przepisem art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zatem uchylenie decyzji organu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które nie doprowadziło do prawidłowego wyjaśnienia sprawy, co w konsekwencji miało istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Pamiętać także należy, że jedną z podstawowych zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada dwuinstancyjności wyrażona w art. 15 k.p.a. Zgodnie z nią każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia przez legitymowany podmiot środka zaskarżenia, ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji. Zatem istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie przez organ wyższego stopnia. Kontrola instancyjna przez niego przeprowadzona obejmuje zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji, jak i dokonaną przez ten organ ocenę stanu faktycznego sprawy. Organ drugiej instancji nie może więc ograniczyć się wyłącznie do kontroli pierwszoinstancyjnego orzeczenia, lecz ma obowiązek rozpatrzenia sprawy we własnym zakresie. Uprawniony jest także, jeżeli zachodzi taka potrzeba, przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe (art. 136 k.p.a.). Oznacza to, że organ odwoławczy jest obowiązany ocenić prawidłowość decyzji pierwszoinstancyjnej nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej tą decyzją (wyrok NSA z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II FSK 658/08, publ. LEX nr 532803). Zatem w sytuacji, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne dotknięte jest wadami, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a. merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy po uprzednim znacznym uzupełnieniu postępowania dowodowego naruszyłoby tą zasadę.
Zdaniem Sądu organ odwoławczy trafnie uznał w rozpatrywanej sprawie, że zaistniały przesłanki do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, gdyż doszło do istotnego naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów postępowania, a do wyjaśniania, z uwzględnieniem powyższej zasady dwuinstancyjności postępowania pozostał istotny zakres sprawy.
Na marginesie Sąd zauważył, że w istocie uchylenie przez SKO decyzji organu I instancji pozwoli skarżącemu na wyjaśnienie kwestii które podniósł w przedmiotowym sprzeciwie. Natomiast prawidłowo zgromadzony i wszechstronnie rozważony materiał dowodowy może być podstawą rozstrzygnięcia kończącego sprawę w danej instancji. To zaś wymaga w rozpatrywanej sprawie odniesienia się do całości zebranego materiału dowodowego, w tym do prawidłowego ustalenia dodatku mieszkaniowego.
Sąd podzielił stanowisko SKO w przedmiotowej sprawie tj., że w myśl art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zastosowanie przywołanego powyżej przepisu uwarunkowane jest dwiema przesłankami procesowymi. Pierwsza z nich polega na tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w trakcie postępowania zakończonego decyzją organu I instancji, druga natomiast sprowadza się do tego, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu w okolicznościach przedmiotowej sprawy zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie przywołanej powyżej regulacji. Wydając zaskarżoną decyzję organ II instancji wskazał, iż organ I instancji nie odniósł się do całości zebranego materiału dowodowego.
W ocenie Sądu wydanie w niniejszej sprawie decyzji kasacyjnej pozwoli organowi I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy na precyzyjne określenie i ustalenie dodatku mieszkaniowego.
Dlatego, w ocenie Sądu, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach odpowiada prawu. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 a § 2 p.p.s.a.