III SA/Gl 742/23

III SA/Gl 742/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-09-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Magdalena Jankiewicz /sprawozdawca/
Małgorzata Herman
Marzanna Sałuda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 497
art. 28 ust. 2, art. 28 ust. 3 i 3a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
par. 3
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 czerwca 2023 r. nr UP-437/2023 (020000/71/UP-801/2023/RED) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 21 czerwca 2023r. nr UP-437/2023 Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję ZUS z 15 lutego 2023r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek z tytułu ubezpieczenia społecznego, zdrowotnego i Funduszu Pracy w kwocie 40 029,09 zł za okres od marca 2013r. do stycznia 2015r., należnych od skarżącego A. S.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan sprawy. Wskazał, że 6 grudnia 2022 r. skarżący zwrócił się do ZUS z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek, który uzasadnił swoją trudną sytuację życiową. W szczególności oświadczył, że 24 listopada 2022r. Sąd Apelacyjny skazał go na 4 lata pozbawienia wolności i w związku z pobytem w zakładzie karnym nie osiąga dochodów. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych.
ZUS decyzją z 15 lutego 2023 r. nr [...] odmówił umorzenia należności, ponieważ uznał, że nie zaistniała żadna przesłanka warunkująca umorzenie należności, ani określona w art. 28 ust. 2 usus, ani w art. 28 ust. 3a usus.
W związku z powyższym, skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Stwierdził, że pojazdy wykazane w decyzji ZUS zostały sprzedane ponad 10 lat temu. Podjął próbę ich wyrejestrowania, jednak nie jest to proste, gdyż kupującym był właściciel firmy zarejestrowanej w Hiszpanii, który aktualnie stara się o status świadka koronnego. Nadto został przez Sąd Apelacyjny zobowiązany do naprawienia szkody.
Następnie pismem z 11 maja 2023 r. poinformował, że Sąd Apelacyjny 24 listopada 2022 r. skazał go na karę 4 lat pozbawienia wolności oraz zobowiązał do naprawy szkody na kwotę 453.090,08 zł. Na podstawie powyższego wyroku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dokonał zajęcia wynagrodzenia. Natomiast 25 sierpnia 2022 r. Sąd Rejonowy wezwał go do naprawienia szkody w kwocie 151.426,46 zł na podstawie wyroku z 25 maja 2022 r. Na swoją prośbę zastał zatrudniony w zakładzie karnym, jednak nieodpłatnie. Od lutego br. jest także zobowiązany do ponoszenia kosztów energii elektrycznej w kwocie 15,00 zł. Tylko dzięki pomocy rodziny jest w stanie zaspokoić podstawowe potrzeby życiowe. Poinformował, że jego obecny stan zdrowia nie pozwala na podjęcie pracy fizycznej. Oświadczył, że zamknięcie działalności gospodarczej było spowodowane działaniami Naczelnika Urzędu Skarbowego, który zakwestionował sprzedaż 11 pojazdów [...] w 2011 r., a postępowanie w tej sprawie jest prowadzone od 2012 r. w Prokuraturze Regionalnej.
Zaskarżoną decyzją Prezes ZUS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
Wskazał, że w przypadku skarżącego:
- nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 usus;
- skarżący nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego wnioskodawcy zgodnie z art. 28 ust. 3a ww. ustawy;
- skarżący nie wykazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń;
- nie wykazał również, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Przedstawiając ustalenia dot. stanu faktycznego sprawy organ wskazał, że skarżący od 2018 r. jest rozwiedziony, nie pracuje zarobkowo, nie posiada dochodów, nie pobiera zasiłków/świadczeń z Urzędu Pracy, nie korzysta z pomocy społecznej oraz innych form pomocy, nie ponosi stałych wydatków związanych z utrzymaniem, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada nieruchomości, majątku ruchomego, praw majątkowych oraz wierzytelności.
W celu rozpatrzenia sprawy organ skorzystał z danych wygenerowanych z systemu informatycznego oraz rejestrów centralnych:
■ Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej;
■ Centralnej Ewidencji Pojazdów;
■ Bazy Danych Ksiąg Wieczystych.
Z ustaleń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że:
■ 28 września 2015 r. skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej;
■ od 1 stycznia 2017 r. nie posiada tytułu do ubezpieczeń społecznych;
■ obecnie odbywa karę pozbawienia wolności,
■ ma pełnoletnią córkę,
■ nie posiada nieruchomości:
■ jest właścicielem 11 quadów marki [...] z 2011 r. o wartości rynkowej zbyt niskiej do dokonania zastawu skarbowego.
W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego nie ustalono (skarżący również nie powołuje się na to), aby skarżący składał wniosek o ogłoszenie upadłości; co prawda nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, ale nie wystąpiła przesłanka braku następców prawnych, ponieważ strona ma córkę, co wyklucza stwierdzenie przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 usus. Wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, zatem także przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a usus nie zachodzi w niniejszej sprawie. Ani Naczelnik Urzędu Skarbowego ani Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, zatem nie zachodzi także przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 usus. Na obecnym etapie sprawy nie ustalono także, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Dyrektora ZUS Oddziału w C. nadal jest w toku.
Organ stwierdził zatem, że nie zachodzą przesłanki określone w usus, pozwalające na pozytywne rozstrzygnięcie wniosku.
Następnie poddał analizie przesłanki umorzenia określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365).
Wskazał, że zgodnie z rozporządzeniem, ZUS może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Zwrócił uwagę, że przesłanka z pkt.2 nie jest spełniona, gdyż skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej. Co do pkt. 3 przypomniał, że skarżący nie udokumentował swojej sytuacji zdrowotnej, a przebywanie w zakładzie karnym uniemożliwia sprawowanie opieki nad chorym członkiem rodziny. Wykonywanie w zakładzie karnym pracy - jakkolwiek nieodpłatnej – wskazuje, ze skarżący może pracować; zadeklarował także zamiar ponownego podjęcia działalności gospodarczej po opuszczeniu zakładu karnego, co oznacza, że będzie uzyskiwać dochody z tym związane. Organ podkreślił, że w związku z pozbawieniem wolności skarżący ma zaspokojone wszelkie podstawowe potrzeby życiowe, nie ponosi zatem kosztów utrzymania. W chwili zakończenia odbywania kary będzie miał 58 lat, a więc będzie w okresie aktywności zawodowej. Uznał, że umorzenie żądanych należności w oparciu o zapisy rozporządzenia również nie zachodzą, zatem nie znalazł podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku.
W skardze do sądu administracyjnego strona nie sformułowała przeciw niemu konkretnych zarzutów. Podniosła, że organ nie zgromadził wszystkich dowodów, w tym nie wystąpił do administracji zakładu karnego o informację o stanie zdrowia wnioskodawcy, oraz zwrócił uwagę na wybiórczą ocenę dowodów. W szczególności wskazał na wyrok Sądu Rejonowego w B., który wydłużył okres odbywania kary o kolejne półtora roku. Stwierdził, że aktualnie nie jest już zatrudniony, zatem jego sytuacja życiowa jest na tyle trudna, że uzasadnia umorzenie zaległości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) - dalej także: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).
Natomiast Sąd nie stwierdził, aby decyzja organu administracji dotknięta była takimi wadami.
Zagadnienia związane ze składkami na ubezpieczenia społeczne reguluje ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024r., poz.497 t.j.) – dalej powoływana jako ustawa.
Na wstępie Sąd przeanalizował sprawę pod kątem ewentualnego przedawnienia należności, jednak doszedł do przekonania, że ono nie nastąpiło.
Z decyzji organu I instancji wynika bowiem, że w stosunku do tych należności zostały wszczęte dwa postępowania egzekucyjne: 16 września 2016r. i 26 czerwca 2018r., które nadal są w toku. Twierdzenia tego skarżący nie zanegował.
Zgodnie zaś z art. 24 ust. 5b ustawy (w wersji właściwej dla daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego tj. Dz. U. z 2016r., poz. 963):
Ust. 4. Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.
Ust. 5b. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Oznacza to, że z tym dniem doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia i zawieszenie to trwa nadal, zatem należności nie uległy przedawnieniu. Wobec takiego ustalenia, Sąd przystąpił do zbadania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie.
Analizując spełnienie przez skarżącego przesłanek umorzenia należności z tytuł składek przypomnieć należy, że przedmiotem wniosku są własne składki osoby prowadzącej działalność gospodarczą, tj. składki płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenie. Z tego powodu mogą one być umarzane w oparciu o dwa różne akty prawne.
Zasadniczo umorzeniu mogą podlegać należności składkowe w przypadku ich całkowitej nieściągalności.
Stosownie bowiem do art. 28 ust. 2 ustawy, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.
3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Analizując kolejno przesłanki całkowitej nieściągalności przewidziane w art. 28 ust. 3 usus Sąd stwierdza, że w badanej sprawie stanowisko organu co do tego, że w przypadku strony przesłanki te nie zachodzą, jest zasadne.
Oczywistym jest, że nie zachodzi przesłanka przewidziana w pkt.1. Przesłanka z pkt. 3 mogłaby zachodzić, gdyby brak było majątku, z którego można prowadzić egzekucję, podczas gdy w stosunku do skarżącego stan taki nie został stwierdzony, gdyż skarżący posiada następców prawnych – trzydziestoletnią córkę.
Wysokość dochodzonej należności wynosi 40 029,09 zł, a więc jest wyższa, niż koszty upomnienia wynoszące 16 zł, zatem przesłanka z pkt 4a również nie została spełniona. Nie zachodzą w sprawie przesłanki określone w pkt 2, 4, 4b i 4c ustawy. Nie można przyjąć, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (pkt 6), gdyż egzekucja przeciwko wnioskodawcy nadal jest w toku i organ egzekucyjny takiej okoliczności nie stwierdził. Wreszcie ponieważ egzekucja nadal jest w toku, nie zachodzi także przesłanka z pkt 5.
Odnośnie tego zauważyć należy, że do oceny istnienia trwałej nieściągalności czy też stwierdzenia, że nie jest możliwe uzyskanie kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, właściwy jest wyłącznie organ egzekucyjny. (Tak WSA w Warszawie, w wyroku z 19 maja 2009r., sygn. akt V SA/Wa 40/09).
Zatem analizując kolejno przesłanki całkowitej nieściągalności przewidziane w art. 28 ust. 3 usus Sąd stwierdził, że w badanej sprawie stanowisko organu co do tego, że w przypadku strony przesłanki te nie zachodzą, jest zasadne.
Jednocześnie jednak art. 28 ust. 2 ustawy przewiduje odstępstwo od reguły stanowiącej, że umorzeniu podlegają należności tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności wprowadzając wyjątek: "z zastrzeżeniem ust. 3a.". Zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
W art. 28 ust. 3b ustawy została zawarta delegacja do wydania rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, który miał określić szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.
Wykonanie tej delegacji stanowi rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (t.j. Dz. U. z 2003r., nr 141, poz.1365 – w dalszej części przytaczane jako rozporządzenie) i jest to druga regulacja prawna umożliwiająca umorzenie składek za osobę będącą ich płatnikiem.
W myśl jego § 3:
1. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Oceniając sytuację strony przez pryzmat tych przesłanek, również należy podzielić pogląd organu co do tego, że w przypadku strony one nie zachodzą.
Ustosunkowując się do przesłanki pierwszej Sąd zauważa, że nie jest tak, że opłacenie należności pozbawiłoby stronę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, bo te są zaspokajane przez Państwo z uwagi na pobyt strony w zakładzie karnym.
Co do przesłanki drugiej, to zasadne jest stanowisko organu, że nie została ona spełniona z uwagi na zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej. Niezależnie od tego skarżący nie podnosił, że powstanie zaległości jest wynikiem jakiegoś szczególnego zdarzenia. Natomiast notoryjnie i powszechnie zanany jest fakt, że prowadzenie działalności gospodarczej i wykonywanie pracy zarobkowej wiąże się z obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenia. Sąd orzekający przychyla się do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GSK 884/08, że podstawa umorzenia należności ZUS przewidziana w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. została stworzona dla "uzasadnionych przypadków" - a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn obiektywnych (niezależnych od dłużnika). Sytuacja taka nie została zaś przez stronę wykazana.
Odnośnie zaś przesłanki z pkt. 3 zdaniem Sądu organ prawidłowo ocenił, że nie zachodzi ona w przypadku skarżącego, gdyż nie wykazał on, że stan zdrowia uniemożliwia mu podjęcie pracy w ogóle, tym bardziej, że pracę podjął. Nie jest też tak, że nie może pracować z powodu konieczności opieki nad chorym członkiem rodziny, bo powodem, że nie może tego uczynić jest fakt, że przebywa w zakładzie karnym (pomijając już okoliczność, że skarżący nie twierdził, że rzeczywiście zachodzi konieczność takiej opieki).
Skoro nie zostały spełnione przesłanki umorzenia zarówno przewidziane w ustawie, jak i rozporządzeniu, organ nie ma możliwości umorzenia składek. Możliwość taka (a nie obowiązek) pojawiłaby się dopiero wówczas, gdyby którakolwiek przesłanka została spełniona. Tak się jednak nie stało.
Wskazać także należy, że umorzenie zaległości składkowych, jest podejmowane w warunkach uznania administracyjnego, co oznacza, że organ posiada swobodę podjęcia decyzji pozytywnej albo negatywnej dla wnioskodawcy. Jakkolwiek uwzględnienie wniosku strony możliwe jest jedynie w sytuacji zaistnienia w odniesieniu do wnioskodawcy którejkolwiek z przesłanek, od których ustawodawca uzależnił udzielenie tego rodzaju ulgi, to jednak nawet wykazanie ich spełnienia przez wnioskodawcę nie powoduje konieczności uwzględnienia jego wniosku. Zatem nawet w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę którejś z przesłanek umorzenia, organ, podejmując decyzję w przedmiocie wniosku, właśnie z uwagi na jej uznaniowy charakter nie jest zobowiązany do udzielenia wnioskowanej ulgi.
Umarzanie należności, do których ponoszenia zobowiązani są wszyscy prowadzący działalność gospodarczą winno mieć charakter wyjątkowy, bo zasadą winno być płacenie należności publicznych, a nie zwalnianie z nich. Udzielenie ulgi w postaci umorzenia uprzywilejowuje jedne podmioty prowadzące działalność gospodarczą kosztem innych, którzy takie obciążenia składkowe ponoszą terminowo i w pełnym zakresie, a przez to ich działalność może być mniej rentowna albo mniej konkurencyjna. Po wtóre, nie można tracić z pola widzenia, że z tych właśnie składek finansowane są świadczenia dla osób ubezpieczonych, co przy podejmowaniu decyzji odnośnie umorzenia nakazuje uwzględnić także interes publiczny, a nie tylko interes jednostkowy wnioskującego. Co prawda interes publiczny nie jest przesłanką umorzenia należności, to jednak trzeba pamiętać, że decyzja w tej kwestii jest podejmowana w warunkach uznania administracyjnego, zatem organ nie jest skrępowany przy wydaniu decyzji odmownej ścisłymi wytycznymi i może brać pod uwagę także takie aspekty. Trudno zaś dopatrzyć się, aby ów interes przemawiał za umorzeniem należności w badanym przypadku tym bardziej, że – jak słusznie podniósł organ – skarżący jest w wieku aktywności zawodowej, gdyż ma 56 lat. Może podjąć odpłatne zatrudnienie zarówno w zakładzie karnym, jak i po jego opuszczeniu, nawet jeśli z uwagi na wyrok Sądu Rejonowego w B. miałoby to nastąpić później niż zakładał w dniu złożenia wniosku.
Przypomnieć też należy, że art. 84 Konstytucji nakazuje każdemu zobowiązanemu ponoszenie danin publicznych na jednakowych zasadach.
Z powyższego wynika, że także interes publiczny przemawia przeciwko umorzeniu należności, choć ulga ta nie może być udzielona przede wszystkim z tego powodu, że nie został spełniony żaden z warunków, które to umożliwiają.
Podsumowując, umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem, tak jak w badanej sprawie, nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności należności a ich umorzenie przy braku takiej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, które – zdaniem Sądu – w przedmiotowej sprawie nie zachodzą, to niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne i naruszające zasady uznania administracyjnego.
Sąd nie podzielił także stanowiska strony co do niewłaściwego prowadzenia postępowania dowodowego. Wbrew temu zarzutowi, organ zgromadził cały materiał dowodowy, jego część uzyskał z urzędu, a strona nie zgłaszała wniosków dowodowych, których organ by nie uwzględnił. Nadto, skoro z wnioskiem o umorzenie występuje strona, to ona winna wykazać niezbędną inicjatywę dowodową i wskazać na okoliczności, które mają znaczenie dla sprawy, a które mogą być znane jedynie jej. Jeśli więc istotnie skarżący ma problemy zdrowotne, to powinien przedłożyć dowody na tę okoliczność, a nie oczekiwać, że organ, który ani nie ma o nich wiedzy, ani możliwości uzyskania takich informacji jako dotyczących danych wrażliwych, będzie ich poszukiwać.
Natomiast powody, dla których organ ocenił, że taki stan faktyczny, jak w przypadku skarżącego nie uzasadnia umorzenia należności zostały szeroko opisane i Sąd je podziela. To, że strona subiektywnie się z tą oceną nie zgadza nie jest jeszcze równoznaczne z tym, że organ nie przeprowadził prawidłowego postępowania dowodowego, albo niewłaściwie ocenił dowody, jakie zebrał.
Podsumowując, z powołanych wyżej przepisów ustawy i rozporządzenia wynika, że umorzenie należności z tytułu składek nie jest obowiązkiem, lecz jedynie możliwością ZUS, która powstaje dopiero w przypadku spełnienia którejkolwiek z przesłanek określonych w ustawie lub rozporządzeniu. Skoro żadna z nich w sprawie nie zachodzi, co wykazał ZUS, a skarżący skutecznie tego stanowiska nie podważył poprzestając na wyrażeniu ogólnego niezadowolenia z treści decyzji, to organ nie miał prawnych możliwości dokonania umorzenia.
Uwzględniając powyższe, Sąd oddalił skargę na mocy art. 151 ppsa.