III SA/GL 722/24

III SA/Gl 722/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch /sprawozdawca/
Dorota Fleszer
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2082
art. 26 ust. 2
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1634
art. 252 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi C Sp. z o.o. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 czerwca 2024 r. nr SKO.FD/41.4/73/2024/5065 w przedmiocie zwrotu dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 27 czerwca 2024r. nr SKO.FD/41.4/73/2024/5065 wydaną na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, ze zm.; zwanej dalej "k.p.a."), art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 570, ze zm.),
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako: Kolegium, SKO, organ odwoławczy) po rozpatrzeniu odwołania C. [...] Sp. z o.o. w L. (dalej jako: strona, Spółka, skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Starosty T. (dalej jako: Starosta, organ pierwszej instancji) Nr [...] z dnia 2 lutego 2024 r. w sprawie zwrotu dotacji oświatowej pobranej przez skarżącą w okresie od 1 stycznia 2019 roku do 31 grudnia 2019 roku w nadmiernej wysokości dla Szkoły Policealnej [...] z siedzibą w T., w kwocie 135 265,15 zł (słownie: sto trzydzieści pięć tysięcy dwieście sześćdziesiąt pięć złotych 15/100) wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia następującego po upływie 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, które miało miejsce w dniu 2 lutego 2024 r.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
C. [...] Sp. z o.o. w L. jest organem prowadzącym na terenie T. cztery szkoły niepubliczne, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki. Na podstawie informacji o liczbie słuchaczy przesłanych Staroście, spółka pobrała na te szkoły w 2019 r. następujące kwoty dotacji:
1. Liceum [...] - 271 158,79 zł
2. Szkołę Policealną [...] - 349 932,20 zł
3. Policealną Szkołę [...] - 234 772,08 zł
4. Policealną Szkołę [...] - 55 264,00 zł
W dniu 14 stycznia 2020 r. Spółka przekazała Staroście roczne rozliczenia dotacji oświatowej otrzymanej za 2019 rok dla każdej szkoły. Starosta stwierdził rozbieżności we wykazanej liczbie słuchaczy i pismem z dnia 10 lutego 2020 r. zawiadomił Spółkę o konieczności zwrotu dotacji niewykorzystanej w kwocie 10 607,06 zł i pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie 7606.06 zł. Spółka wpłaciła 14 lutego 2020 r. za "osoby niechodzące" w 2019 r. następujące kwoty: 3 757,75 zł (Liceum [...]), 339,20 zł (Policealna Szkoła [...]), 8 813,47 zł (Policealna Szkoła [...]). Starosta uznał, że nie zwrócono całości kwot w związku z czym wszczął postępowanie postanowieniem z 8 listopada 2022 r. Do akt włączono miesięczne informacje o liczbie słuchaczy i roczne rozliczenia. W toku postępowania organ uznał za konieczne weryfikację liczby słuchaczy w oparciu o dokumenty źródłowe. Z tego powodu organ wezwał stronę pismem z dnia 16 stycznia 2023 r. do dostarczenia w kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem wszystkich dzienników zajęć, list obecności słuchaczy, planów nauczania, semestralnych rozkładów zajęć i czterech szkołach w 2019 r. Organ uznał, że dokumenty są niekompletne i wzywał o ich uzupełnienie w pismach z 27 lutego i 28 marca 2023 r.
Następnie Decyzją nr [...] z dnia 9 czerwca 2023 r. Starosta T. określił spółce przypadającą do zwrotu kwotę 399 986,07 zł pobranej w 2019 dotacji nadmiernej wysokości wraz z odsetkami liczonymi od 31 stycznia 2020 r. na cztery szkoły prowadzone przez spółkę w T. Po rozpatrzeniu odwołania Kolegium decyzją z dnia 16 listopada 2023 r. nr [...] uchyliło decyzję Starosty i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Kolegium zaleciło, by organ pierwszej instancji podzielił postępowanie i akta sprawy według dotowanych szkół, a następnie pozostawił w nich informację o tym, które podpisy uznał za nieczytelne oraz jakie dzienniki zajęć nie zostały przez stronę przedłożone. Ponadto SKO zobowiązał Starostę aby oceniając liczbę słuchaczy za którą należy się dotacji, zbadał również dokumenty przedłożone przez stronę w toku postępowania odwoławczego. Także zobowiązał do umożliwienia stronie potwierdzenia za zgodność z oryginałem przedłożonych dokumentów, gdyż tylko taka kopia mogła mieć moc dowodową w okolicznościach rozpatrywanej sprawy. Ponadto organ miał uwzględnić wytyczne co do sposoby określania początkowej daty naliczania odsetek.
Prowadząc ponownie postępowanie, organ pierwszej instancji podzielił postępowania i akta sprawy oraz wezwał stronę do przedstawienia dodatkowych dowodów w sprawie pismem z dnia 29 listopada 2023 r. Natomiast pismem z dnia 22 stycznia 2024 r. pełnomocnik wniósł o przesłanie metryki akt sprawy i udzielenia mu dodatkowego 14 dniowego terminu do wypowiedzenia się co do akt sprawy. Jednakże pismem z dnia 1 lutego 2024 r. Starosta odmówił uwzględnienie tych wniosków.
W związku z powyższym decyzją nr [...] z dnia 2 lutego 2024 r. Starosta T. określił Spółce przypadającą do zwrotu kwotę 135 265,15 zł pobranej dotacji nadmiernej wysokości w 2019 wraz z odsetkami liczonymi od 2 lutego 2024 r. na Szkołę Policealną [...] w T. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyliczył, że dotację na Szkołę Policealną [...] w T. przekazana w kwocie 349 932,20 zł (po odjęciu kwoty 2 339,20 zł już zwróconej, dotacja wyniosła 347 593,00) została pobrana w nadmiernej wysokości 135 265,15 zł. Starosta wskazał, że brak podpisu lub złożenie podpisu w sposób nieczytelny oznacza, że słuchacz nie potwierdził faktu uczestnictwa w zajęciach.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się strona, składając przez pełnomocnika w dniu 20 lutego 2023 r. odwołanie od ww. decyzji w którym wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Spółka ww. decyzji zarzuciła naruszenie:
1. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak przesłania stronie metryki akt postępowania, w sytuacji gdy strona wnosiła o jej dostarczenie, zważywszy na fakt iż SKO w Katowicach przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Staroście T. wskazał na możliwość zapoznania się strony z metryką akt postępowania celem ewentualnego skorzystania z uprawnień procesowych, a także z uwagi na fakt, iż przesłana dotychczas metryka odnosiła się do postępowania prowadzonego pod sygnaturą [...], którego pierwotny zakres obejmował cztery prowadzone przez odwołującą Szkoły, co uniemożliwiło stronie weryfikację osób uczestniczących w czynnościach podejmowanych w postępowaniu, a także stanowiących materiał dowodowy dokumentacji.
2. art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji uzasadnienia faktycznego co do stanu faktycznego przyjętego przez organ za podstawę wydania decyzji, to jest słuchaczy którzy wedle organu nie spełnili wymogu opisanego w art. 26 ust. 2 Ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U.2023 r. poz.1400 t.j. z 24 lipca 2023 r. dalej u.f.z.o.). W szczególności organ nie wyjaśnił wedle jakich kryteriów uznawał podpis słuchacza za nieczytelny, nie wskazał konkretnych słuchaczy, których podpis został uznany za nieczytelny, nie rozgraniczył również słuchaczy, którzy nie złożyli czytelnego podpisu od tych, którzy nie spełnili kryterium frekwencji, co skutkuje niemożnością oceny prawidłowości rozumowania organu.
3. art. 8 § 1, 9, 10 § 1 i 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasadę udzielania informacji, zasadę wysłuchania strony oraz zasadę wyjaśniania zasadności przesłanek, a to z uwagi na odmowę przesłania stronie metryki akt sprawy, a także odmowę udzielenia dodatkowego terminu na złożenie wymaganych dokumentów i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.
4. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez brak zastosowania się organu do wytycznych zawartych w decyzji SKO w Katowicach z dnia 16 listopada 2023 r., uchylającej zaskarżoną decyzję Starosty T. i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania przez organ, w szczególności poprzez brak wskazania przez organ, które z podpisów uznał za nieczytelne oraz brak doręczenia stronie metryki akt sprawy po ponownym rozpatrzeniu.
5. art. 252 ust. 1 pkt. 2 i ust. 5 i ust. 6 ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. (Dz.U.2021.305 t.j. z dnia 18 lutego 2021 r., dalej u.f.p.) w zw. z art. 26 ust. 2 u.f.z.o. poprzez bezpodstawne uznanie, iż dotacja przyznana Szkole w 2019 r. została pobrana w nadmiernej wysokości pomimo spełnienia przez Szkołę ustawowych wymogów oraz wskazanie nieprawidłowej daty zwrotu dotacji oraz nieprawidłowego sposobu naliczania odsetek od dotacji podlegających zwrotowi tj. od dnia następującego po upływie 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, który organ określił na 2 lutego 2024 r. podczas gdy odsetki winny być naliczane od dnia następującego po upływie 15 dni od stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, co powinno być równoznaczne z terminem 15 dni od daty doręczenia decyzji, bowiem to postępowanie administracyjne prowadzone przez organ i wydanie decyzji w zakresie zwrotu dotacji oświatowej stanowi stwierdzenie okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości.
W związku z powyższym Kolegium Odwoławcze w Katowicach wskazaną na wstępie decyzją z 27 czerwca 2024r. nr SKO.FD/41.4/73/2024/5065 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z 2 lutego 2024 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy i argumentację prawną.
Rozpatrując sprawę w drugiej instancji SKO wskazało, że zasady postępowania w przypadku zwrotu dotacji otrzymanych od jednostki samorządu terytorialnego określa ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 869, ze zm.; zwanej dalej "u.f.p."). Zgodnie z art. 60 pkt 1 u.f.p.: Środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego: kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie. W myśl art. 61 ust 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 i 3 pkt 4 u.f.p., organem pierwszej instancji właściwymi do wydawania decyzji w odniesieniu do tych należności w stosunku do należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego jest wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa, a od wydanych przez te organy decyzji przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego.
W myśl art. 251 ust. 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego podlegają zwrotowi do budżetu tej jednostki w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku. Zgodnie z art. 252 u.f.p.: Dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2 (ust. 1). W przypadku gdy termin wykorzystania dotacji, o których mowa w ust. 1, jest krótszy niż rok budżetowy, podlegają one zwrotowi w terminie 15 dni po upływie terminu wykorzystania dotacji (ust. 2). Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (ust. 3). Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej (ust. 4). Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (ust. 5). Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia: 1) przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem; 2) następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości (ust. 6).
Do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., w tym do kwot dotacji podlegających zwrotowi w przypadkach określonych w omawianej ustawie, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, natomiast decyzję w sprawie określenia dotacji do zwrotu wydaje wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa (art. 67 w związku z art. 60 pkt 1 i art. 61 ust. 1 pkt 2 u.f.p.). Zatem postępowanie w sprawie określenia do zwrotu do budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji być prowadzone przy zastosowaniu procedury wynikającej z k.p.a. z odpowiednim uwzględnieniem przepisów Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900, ze zm. zwanej dalej: "Ordynacją podatkową").
Obowiązek ustalenia istotnych okoliczności sprawy i dokonania ich kwalifikacji realizowany jest z perspektywy materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia. Przedmiotowa sprawa dotyczy zwrotu dotacji udzielonej na podstawie ustawy o finasowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 17; zwanej dalej u.f.z.o.), w brzmieniu obowiązującym w 2019 r. Zgodnie z art. 32 ust. 1 u.f.z.o.: Prowadzone przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne publiczne placówki, o których mowa w art. 2 pkt 3-6 i 10 ustawy - Prawo oświatowe, mogą otrzymywać dotacje z budżetu powiatu w wysokości i na zasadach ustalonych przez radę powiatu. Stosownie do art. 35 ust. 1 u.f.z.o. dotacja ta może być przeznaczona na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na wskazane w tym przepisie cele.
Stosownie do art. 26 ust. 2 u.f.z.o. niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego, w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 26 ust. 3 u.f.z.o., uczestnictwo uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, o którym mowa w ust. 2, potwierdza się na tych zajęciach ich własnoręcznymi, czytelnymi podpisami na listach obecności. Natomiast stosownie do art. 34 ust. 2 u.f.z.o., dotacje, o których mowa m.in. w art. 26 ust. 2, u.f.z.o przekazywane są na każdego ucznia, będącego w danym miesiącu roku budżetowego uczniem w szkole. Z kolei zgodnie z art. 34 ust. 3 u.f.z.o., jeżeli faktyczna liczba uczniów szkoły, o której mowa w art. 26 ust. 2, spełniających warunek uczestniczenia w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, jest inna niż liczba uczniów, na których zgodnie z ust. 2 przekazano część dotacji na dany miesiąc, część dotacji na następny miesiąc jest przekazywana na liczbę uczniów skorygowaną o różnicę między liczbą uczniów, na których zgodnie z ust. 2 przekazano część dotacji na dany miesiąc, a faktyczną liczbą uczniów szkoty, o której mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. spełniających warunek uczestniczenia w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty.
W związku z powyższym Kolegium uznało, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa ponieważ organ pierwszej instancji wypełnił zalecenia decyzji kasacyjnej Kolegium, co umożliwiło badanie w II instancji liczby zakwestionowanych słuchaczy, na którą pobrano dotację. Kolegium ponownie przeliczyło liczbę słuchaczy, którzy nie spełnili wymogu frekwencji z powodu braku podpisów lub nieczytelnego podpisu. Za nieprawidłowe uznano podpisy, które nie dały się powiązać z nazwiskami, a zwłaszcza tzw. "parafki", nieuznawane w orzecznictwie za podpisy (wyrok SN z 16.5.2007 r., III CSK 56/07, Legalis). Kolegium doszło do tych samych ustaleń, co organ I instancji w zaskarżonej decyzji, przyjmująca wyliczenia organu jako własne. Dostrzeżone literówki w nazwiskach przywołanych w uzasadnieniu decyzji nie miały wpływu na wyliczenie (np. "M." zamiast "M." na kierunku [...]).
Kolegium nie przyjęło stanowiska strony, iż żądanie czytelnego podpisu jest przejawem zbytniego rygoryzmu ponieważ w ocenie SKO wymóg ten wynika z bezwzględnie obowiązującego przepisu prawnego zawartego w art. 26 ust. 3 u.f.p. Organy administracji, które działają w granicach i na podstawie prawa, nie mają możliwości pominięcia tego przepisu.
Kolegium wskazało na poglądy orzecznictwa: "Tym samym stanowisko, że podpisy widniejące na liście obecności w sytuacji, gdy są one złożone nieczytelnie, można konwalidować na skutek przeprowadzenia postępowania dowodowego np. oświadczeń słuchaczy i ustalić kto był ich faktycznym autorem, należy uznać za niezasadne. Do obowiązków szkoły należy bowiem wykazanie w wiarygodny sposób, że dotacja przysługuje na konkretnego ucznia, co wymaga uzyskania przez szkołę czytelnego podpisu na listach obecności. Jeśli podpisu nie można tak zweryfikować w zakresie pochodzenia od ucznia oznacza to, że szkoła nie wykazała faktu jego uczestnictwa w co najmniej 50% zajęć i dotacja nie przysługiwała na tego ucznia, co z kolei wiąże się z obowiązkiem zwrotu tej części dotacji na podstawie art. 252 ustawy o finansach publicznych. Podpisem czytelnym z kolei jest postawiony własnoręcznie znak pisarski danej osoby, z którego jest możliwie odczytanie przynajmniej nazwiska tej osoby. Tak rozumiany podpis czytelny umożliwia identyfikację osoby, która go złożyła, odzwierciedla także cechy charakterystyczne jej pisma, nadto umożliwia zbadanie tego pisma przez biegłego grafologa.
Zdaniem Kolegium również argument strony z braku możliwości wyegzekwowania własnoręcznego podpisu przez szkołę jest nietrafny.
W ocenie Kolegium szkoły są zakładami administracyjnymi, w których ustawa przyznaje organom szkoły władztwo zakładowe nad uczestnikami i w jego ramach mieści się przyjęcie takich zakładowych regulacji, by zagwarantować wywiązywanie się z wymogów prawnych. Tymczasem na przedstawionych przez stronę listach obecności nie było nawet informacji o tym, że podpisy powinny być czytelne, a w przypadku niepublicznych szkół dla dorosłych, branżowych szkół II stopnia i szkół policealnych zgodnie z § 8 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 25 sierpnia 2017 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1646 ze zm. dalej: "r.d.p.n."), listy obecności słuchaczy na zajęciach edukacyjnych, na których słuchacze potwierdzają podpisem obecność na poszczególnych godzinach zajęć są integralną częścią dziennika lekcyjnego. Przepisy zawarte w r.d.p.n. nie narzucają wzoru druku list obecności oraz nie określają żadnych wytycznych w tym zakresie. Oznacza to, że poszczególne szkoły mogą mieć własny wzór takiego druku.
Ponadto SKO wskazało, że jeśli organy prowadzące mają wiedzę o trudnościach z wyegzekwowaniem tego podpisu, to poza możliwością korzystania z władztwa zakładowego powinny podjąć działania, by wyjaśnić uczestnikom zarówno skutki finansowe niedochowania tego wymogu dla szkoły, jak intencję ustawodawcy, który w ten sposób stara się przeciwdziałać zjawisku "wyłudzania dotacji". W doktrynie wyjaśniono, że "Przedkładanie przez osoby prowadzące szkoły list obecności ma na celu uszczelnienie systemu pobierania dotacji przez szkoły niepubliczne, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki.
SKO podkreśliło, że NIK wskazywała, iż częstymi praktykami stosowanymi przez szkoły, mającymi na celu pobranie dotacji w zawyżonej kwocie, były m.in. uzupełnianie podpisów na listach obecności przez słuchaczy po odbyciu zajęć edukacyjnych albo składanie ich jeszcze przed przeprowadzeniem zajęć" - K. Liszka-Michałka, Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych. Warszawa 2022, art. 26, pkt 4- 5, SIP Legalis.
W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że liczbę słuchaczy Szkoły Policealnej [...] zawyżono o 891 osób. Do wyliczenia przyjęto dane zawarte w dziennikach i listach obecności o frekwencji słuchaczy na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych dostarczonych w dniach 20 lutego 2023 roku, 24 kwietnia 2023 roku i 11 grudnia 2023 r. Strona mimo wezwań nie przedstawiła list obecności kształcenia się na kierunku [...] w I semestrze roku szkolnego 2018/2019 (z 27 kwietnia 2019 r. dla grupy nr [...] i z 11 maja 2019 r. dla grupy nr [...]), ani listy obecności z dnia 17 maja 2019 r. dla grupy kształcącej się na kierunku [...], w II semestrze roku szkolnego 2018/2019. Organ wskazał też w tabelach [...] dla każdego miesiąca na każdym kierunku z imienia i nazwiska słuchaczy, którzy nie spełnili warunku, o którym mowa w art. 26 u.f.z.o. poprzez złożenie nieczytelnego podpisu na liście obecności bądź niespełnienie kryterium frekwencji, a także wyjaśnił na podstawie których dowodów to ustalił.
Nadto zdaniem SKO zarzut strony naruszenia art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. uznał za niezasadny ponieważ w sprawie, w której zebrano obszerną dokumentację szczegółowo analizowaną w toku postępowania, nie można wymagać od organów, by każdą swoją ocenę dokonaną na podstawie tej dokumentacji opisywał w uzasadnieniu. Prawidłowe i czytelne było zestawienie zakwestionowanych podpisów w uzasadnieniu decyzji wraz ze wskazaniem na dane jednostkowe (imię i nazwisko słuchacza). Umożliwia to przeprowadzenie weryfikacji obliczeń przez organ II instancji, czy też przez sąd administracyjny lub pełnomocnika strony, który zawsze ma możliwość wglądu w akta sprawy. Tymczasem skarżąca mimo umożliwienia jej tego w I i w II instancji nie skorzystała z prawa przeglądania akt sprawy, w których znajdowały się poszczególne dzienniki i możliwe było zweryfikowanie, których podpisów nie było w ogóle, a które były nieczytelne.
W ocenie Kolegium organ odmawiając przesłania metryki sprawy nie wydał postanowienia z art. 74 § 2 k.p.a., jednakże naruszenie to nie uniemożliwiło stronie czynnego udziału w postępowaniu ponieważ Kolegium, prowadząc postępowanie w II instancji, poinformowało pełnomocnika strony o jego uprawnieniach procesowych, a ten z nich nie skorzystał ani nie ponowił wniosku o przesłanie mu metryki sprawy. Wobec tego zdaniem SKO zarzut naruszenia art. 8-11 k.p.a. nie mógł doprowadzić do uwzględnienia żądania strony o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Z kolei odnosząc się do zarzutu błędnego wskazania okresu, od którego nalicza się odsetki, SKO wskazało, że zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 i ust. 6 u.f.p. odsetki winny być naliczane od dnia następującego po upływie 15 dni od stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości. W związku z czym w ocenie SKO prawidłowo przyjęto datę wydania decyzji w I instancji jako moment stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości.
W skardze z 8 sierpnia 2024 r. do WSA w Gliwicach pełnomocnik skarżącego zarzucił ww. zaskarżonej decyzji Kolegium naruszenie:
1) art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 14 k.p.a. w zw. z 39 § 1 i 109 k.p.a. poprzez doręczenie stronie decyzji w postaci papierowej, w sytuacji gdy strona w toku postępowania administracyjnego wnioskowała o doręczanie jej pism w postaci elektronicznej, co winno skutkować uznaniem, iż decyzja organu I instancji nie została stronie prawidłowo doręczona, a w konsekwencji nie weszła do obrotu prawnego, zatem organ winien był uchylić zaskarżoną decyzję,
2) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, pomimo iż decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, poprzez nie zastosowanie się organu I instancji do wytycznych zawartych w decyzji SKO w Katowicach z dnia 16 listopada 2023 r., uchylającej zaskarżoną decyzję Starosty T. i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania przez organ, w szczególności poprzez brak wskazania przez organy, które z podpisów uznały za nieczytelne oraz brak doręczenia stronie metryki akt sprawy po ponownym rozpatrzeniu sprawy, mimo iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia 16 listopada 2023r. zobowiązało organ I instancji do pozostawienia informacji o tym, które podpisy uznał za nieczytelne.
3) art. 8 § 1, 9, 10 § 1 i 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasadę udzielania informacji, zasadę wysłuchania strony oraz zasadę wyjaśniania zasadności przesłanek
4) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie uchybienia organu I instancji polegającego na braku wskazania przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji - uzasadnienia faktycznego co do stanu faktycznego przyjętego przez organ I instancji za podstawę wydania decyzji, tj. braku wyjaśnienia przez Starostę T. wedle jakich kryteriów uznawał podpis słuchacza za nieczytelny, brak wskazania konkretnych słuchaczy, których podpis został uznany za nieczytelny, a także brak rozgraniczenia słuchaczy, którzy nie złożyli czytelnego podpisu od tych, którzy nie spełnili kryterium frekwencji, co skutkowało niemożnością oceny prawidłowości rozumowania organu I instancji.
5) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79a § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. i w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez bezkrytyczną akceptację stanowiska organu I instancji, bez przeprowadzenia odrębnego postępowania w tym zakresie, w tym w szczególności niepodjęcie działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, niewydanie jakiegokolwiek postanowienia dowodowego, brak przesłania w toku postępowania jakiegokolwiek pisma, w konsekwencji czego strona została pozbawiona czynnego udziału w niniejszym postępowaniu oraz brak wezwania strony do przedłożenia jakichkolwiek wyjaśnień czy dowodów, a nadto nieinformowanie strony o jej prawie zaznajomienia się z aktami przed wydaniem decyzji, a następnie przyjęcie za organem I instancji, iż część dotacji przyznanej skarżącej została pobrana w nadmiernej wysokości, co świadczy jedynie o pozornym wykonaniu przez organ obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie, wynikającego m.in. z treści art. 77 k.p.a. i jedynie pozornym umożliwieniu stronie brania czynnego udziału w każdym etapie postępowania, a także przesądza o braku wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co w konsekwencji stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności, a nadto - o dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny okoliczności faktycznych sprawy, czego konsekwencją było bezzasadne przyjęcie, że udzielona skarżącej dotacja w 2019 roku pobrana została w nadmiernej wysokości, co poskutkowało utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji;
6) art. 26 ust. 2 u.f.z.o. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, iż słuchacze szkół nie spełnili wymogu uczestnictwa w 50% zajęć oraz nie potwierdzili tego faktu czytelnym podpisem, a w konsekwencji że dotacja pobrana została w nadmiernej wysokości, w sytuacji gdy dotacja na słuchaczy pobrana została w prawidłowej wysokości,
7) art. 252 ust. 1 pkt. 2 i ust. 5 i ust. 6 u.f.p. w zw. z art. 26 ust. 2 u.f.z.o. poprzez bezpodstawne uznanie, iż dotacja przyznana Szkole w 2019 r. została pobrana w nadmiernej wysokości pomimo spełnienia przez Szkołę ustawowych wymogów oraz wskazanie nieprawidłowej daty zwrotu dotacji oraz nieprawidłowego sposobu naliczania odsetek od dotacji podlegających zwrotowi tj. od dnia następującego po upływie 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, który organ określił na 2 lutego 2024 r. podczas gdy odsetki winny być naliczane od dnia następującego po upływie 15 dni od stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, co powinno być równoznaczne z terminem 15 dni od daty doręczenia decyzji, bowiem to postępowanie administracyjne prowadzone przez organ i wydanie decyzji w zakresie zwrotu dotacji oświatowej stanowi stwierdzenie okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości.
W związku z powyższym Spółka wniosła o:
1.uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 czerwca 2024 r. SKO.FD/41.4/73/2024/5065 oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty T. nr [...] z dnia 2 lutego 2024r.
oraz
2. zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz Skarżącej – C. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w L. kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Spółka m.in., wskazała, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji nieprawidłowo doręczył stronie decyzję ponieważ wnioskiem z dnia 27 czerwca 2023r. skarżąca wniosła o doręczanie jej wszelkich pism w toku postępowania za pośrednictwem platformy ePUAP. Organ zatem nie miał możliwości wyboru sposobu doręczenia decyzji, gdyż skarżąca (jej pełnomocnik) wskazała adres elektroniczny. Zaskarżona decyzja powinna więc zostać zaopatrzona w podpis elektroniczny i doręczona na adres elektroniczny wskazywany wielokrotnie przez pełnomocnika. W tej sytuacji zaskarżona decyzja organu I instancji nie została skutecznie doręczona, z uwagi na zastosowanie niewłaściwego trybu doręczenia. Nie wystąpiły więc skutki prawne związane z doręczeniem decyzji, co za tym idzie decyzja nie została wprowadzona do obrotu prawnego.
Według strony w przedmiotowej sprawie organ I instancji nie był uprawniony ani do wydania decyzji w formie pisemnej ani jej doręczenia w inny sposób aniżeli za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Organ nie mógł bowiem w dowolny sposób zrezygnować z żądanej przez stronę formy doręczeń, gdyż brak było podstaw prawnych do takiego działania.
Zdaniem strony jeżeli wniosek o doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej nie był wadliwy, a strona wskazała adres elektroniczny to organ nie ma wyboru, którą z form doręczeń stosować - papierową czy elektroniczną.
W związku z czym złożenie podania do elektronicznej skrzynki podawczej automatycznie powoduje, że wszelkie doręczenia będą dokonywane w formie elektronicznej. Ustawodawca nie wymaga w tym zakresie żadnych dodatkowych oświadczeń strony, w szczególności jej wyraźnej zgody. Jest ona objęta domniemaniem wynikającym z samego faktu złożenia podania w ten sposób. Stronie takiej będzie można doręczać pismo w formie "tradycyjnej" dopiero wtedy, gdy zrezygnuje ona z doręczania jej pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Jeżeli jednak organ pomimo zgody strony na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej równolegle doręczy pismo w formie papierowej, to takie postępowanie organu stanowi naruszenie prawa.
Strona nadmieniła, iż organ nie miał możliwości wyboru sposobu doręczenia decyzji gdyż skarżąca wskazała adres elektroniczny. Zaskarżona decyzja powinna zostać zaopatrzona w podpis elektroniczny i doręczona na adres elektroniczny wskazywany przez jej pełnomocnika.
W ocenie strony w tej sytuacji nie było dopuszczalne doręczenie pełnomocnikowi zaskarżonej decyzji w dniu 20 lipca 2023 r. w postaci papierowej, za pośrednictwem Poczty Polskiej, za potwierdzeniem odbioru. Dlatego też zaskarżona decyzja nie została skutecznie doręczona, z uwagi zastosowanie niewłaściwego trybu doręczenia. Nie wystąpiły skutki prawne związane z doręczeniem decyzji, a w szczególności nie rozpoczął się bieg terminu do zaskarżenia decyzji do Sądu.
Spółka wskazała, iż w toku postępowania przed organem I instancji wnioskowała o przesłanie metryki sprawy celem uzyskania informacji. Wniosek ten zawarty był w piśmie strony z dnia 22 stycznia 2024 roku spotkał się z odmową Starosty T.
Strona podkreśliła, iż w przedmiotowej sprawie ze względu na rozdzielenie prowadzonego dotychczas postępowania administracyjnego na 4 odrębne postępowania strona wniosła o przesłanie odpisu metryki akt sprawy, celem zapoznania się z działaniami organu I instancji po uchyleniu decyzji przez SKO.
Ze względu na odmowę przesłania metryki akt sprawy przed wydaniem decyzji nastąpiło naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji.
Tym samym w ocenie strony brak wskazania przez organ zarówno I jak i II Instancji przyjmowanych kryteriów, na których opierała się ocena stanu faktycznego sprawy, stanowi czynnik uniemożliwiający jej aktywne uczestnictwo w postępowaniu administracyjnym.
Mając na uwadze powyższe, dodatkowo strona podkreśliła, iż w przedmiotowej decyzji błędnie zakwalifikowano jako prawidłowe i czytelne zestawienie podpisów zawarte w uzasadnieniu decyzji Starosty T. W zakresie wskazywanych przez Starostę T. słuchaczy, na których w jego ocenie dotacja pobrana została nienależnie ponieważ Starosta T. nie wskazał których słuchaczy uznał za niespełniających wymogu frekwencji, określonego przez art. 26 ust. 2 u.f.z.o., których zaś uznał za nieczytelnie podpisanych. Nie wskazał również Starosta jakim kryterium kierował się uznając podpisy słuchaczy za nieczytelne.
Ze względu zaś na brak dokonanego przez Starostę T. rozróżnienia na słuchaczy nie spełniających warunku posiadania odpowiedniej frekwencji i słuchaczy, których podpisy zostały przez Starostę T. uznane za nieczytelne nie jest możliwa weryfikacja jego stanowiska o, co do przyjętych przezeń przesłanek nienależności dotacji pobranej na określonych słuchaczy.
W ocenie strony przedstawione podpisy spełniały wymogi określone w art. 26 ust. 3 u.f.z.o. ponieważ zadaniem podpisu jest identyfikacja osoby, która go złożyła. Zgodnie z definicją zawartą w słowniku języka polskiego PWN "czytelny - łatwy do odczytania, wyraźny".
Strona zaakcentowała, iż nakładając na szkołę obowiązek uzyskania "czytelnego podpisu" dorosłego słuchacza aparat państwa nie dał Szkole żadnych uprawnień do egzekwowania tego wymogu. Niezależnie od braku takich uprawnień wymóg ten spotyka się z kompletnym niezrozumieniem dorosłych słuchaczy którzy odbierają uwagi w tym zakresie, jako przyrównanie do ucznia szkoły podstawowej, któremu nauczycielka "każe pisać wyraźnie". Wielokrotnie słuchacze odmawiają zmiany podpisu wskazując, iż skoro podpisują się własnoręcznym naturalnie wykształconym podpisem - takim jaki stosują np. w banku - w rubryce przypisanej do swojego imienia i nazwiska to składanie przez nich nienaturalnego dla nich, ale czytelnego dla organu podpisu stanowi ingerencję w ich prawo do kształtowania własnego podpisu.
Zdaniem strony przyjęta przez organ literalna interpretacja przepisu prowadzi do wniosku w którym istnieje możliwość uznania iż dotacja została pobrana nienależnie, nawet w przypadku niewątpliwej obecności słuchacza na zajęciach (np. potwierdzonej osobistą kontrola urzędnika na zajęciach) jeśli jego podpis w sposób subiektywny uznany zostanie za niespełniający wymogu czytelności.
Spółka odnosząc się do podpisów złożonych przez słuchaczy szkoły w przedmiotowej sprawie, wskazała, iż podpisy te były powtarzalne. Znajdowały się na listach obecności, w których wydrukowane były imiona i nazwiska słuchaczy. Dzięki temu podpisy te umożliwiały identyfikację słuchaczy i spełniały wymogi określone w art. 26 ust. 3 u.f.z.o.
Ponadto zdaniem strony w zaskarżonej decyzji organ błędnie przyjął dzień 2 lutego 2024 r. za dzień w którym stwierdzona została okoliczność pobrania dotacji w nadmiernej wysokości.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. W szczególności SKO wskazało, że doręczenie decyzji organu I instancji było skuteczne i niekwestionowane w odwołaniu. Obligatoryjność doręczenia elektronicznego w myśl art. 39 § 1 k.p.a. dotyczy - zgodnie z art. 39 k.p.a. - doręczenia na adres do doręczeń elektroniczny w rozumieniu ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1045; zwanej dalej "u.d.e."), którego strona nie podała, gdyż podała wyłącznie adres ePuap. W myśl art. 147 ust. 1-3 u.d.e. doręczenie na adres ePuap nadal jest możliwe. Według SKO nie oznacza to jednak, że doręczenie takie jest obligatoryjne, gdyż brak możliwości doręczenia na adres do doręczeń elektronicznych uprawnia do nadania tradycyjnie przesyłki zgodnie z art. 39 § 3 pkt 1 k.p.a. W związku z czym zdaniem Kolegium takie doręczenie nie naruszyło prawa, a tym bardziej nie miało wpływu na wynik sprawy, skoro od decyzji pierwszoinstancyjnej pełnomocnik się skutecznie odwołał.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn.zm.; dalej jako: p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.
W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.
Podkreślenia wymaga również to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże z mocy art. 134 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał bowiem, rozpoznając niniejszą sprawę, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przedstawiony w części historycznej uzasadnienia, uznaje za ustalony prawidłowo i przyjmuje go za podstawę oceny zaskarżonej decyzji.
W sprawie mają przede wszystkim zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 z późn. zm.;) dalej: "u.f.p." , ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2082, ze zm.), dalej: "u.f.z.o.", ustawy z dnia z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2021 r., poz. 1915), ustawy z dnia z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021r., poz. 1082), jak również przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze.zm. ) dalej: "k.p.a."
W analizowanej sprawie spór bez wątpienia dotyczy kwestii związanej z poprawnością przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania dowodowego i zastosowanych przepisów prawa, zakończonego wydaniem decyzji o zwrocie dotacji, jak również zaaprobowaniem tego postępowania przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji.
Sąd, rozpoznając niniejszą skargę, musi zgodzić się z Kolegium, iż trudno zaaprobować zarzut, jakoby w niniejszej sprawie nieprawidłowo przeprowadzono postępowanie dowodowe.
Znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy w ocenie Sądu był wystarczający do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy i nie budził żadnych wątpliwości. Organy obu instancji zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, i na tej podstawie zastosowały właściwe przepisy prawa. W zaskarżonej decyzji zarówno SKO, jak i organ I instancji w sposób precyzyjny wyjaśnili wszystkie istotne dla sprawy okoliczności.
Organy informowały i wyjaśniały stronie na każdym etapie postępowania, jej uprawnienia i obowiązki wynikające z przepisów prawa, których realizacja będzie miała wpływ na wynik sprawy. Okoliczności wskazujące na wystąpienie przesłanek art. 252 ust. 1 pkt 2, ust. 5 i 6 pkt 2, u.f.p. w zw. z art. 26 ust. 2-4 i ust.7 u.f.z.o. zostały dostatecznie wyjaśnione na podstawie dokumentów stanowiących akta sprawy.
Trzeba bowiem wskazać, że zgodnie z art. 252 ust. 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
W przedmiotowej sprawie podstawą wydania zaskarżonej decyzji było pobranie przez Szkołę (prowadzoną przez skarżącą Spółkę) dotacji w wysokości wyższej niż określona w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. Zgodnie z tym przepisem niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego. Uczestnictwo uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych musi być potwierdzone ich własnoręcznymi podpisami na listach obecności na tych zajęciach, w myśl ust. 3 tego przepisu.
Zdaniem Sądu prawo do uzyskania należnej dotacji oświatowej reguluje ww. art. 26 ust. 2 i 3 u.f.z.o., jednakże warunkiem otrzymania dotacji jest istnienie czytelnych podpisów uczniów na listach obecności.
Z treści art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. wynika, że obowiązek zwrotu odnosi się do dotacji pobranych w nadmiernej wysokości. Oznacza to tym samym, że dotyczy on środków publicznych przyznanych i wypłaconych beneficjentowi. Wskazuje na to także treść art. 252 ust. 3 i ust. 5 u.f.p., gdzie mowa jest również o "dotacjach pobranych w nadmiernej wysokości", a więc takich, które zostały przyznane i wypłacone (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1580/18, jak i wyroki tam powołane; wszystkie orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.gov.pl).
W ocenie Sądu organy wykazały w prowadzonym postępowaniu dowodowym brak prawidłowych podpisów części uczniów, a tym samym istniała podstawa do zakwestionowania wysokości otrzymanej dotacji.
Z kolei warunkiem wystąpienia z żądaniem zwrotu dotacji na mocy art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. jest stwierdzenie przez organ, że dotacja została "pobrana nienależnie lub w nadmiernej wysokości". Ustalenia w tym zakresie stanowią element stanu faktycznego, a więc muszą być dokonane w postępowaniu wyjaśniającym, według reguł określonych w k.p.a. (zob. art. 67 ust. 1 u.f.p.). W związku z czym skarżąca była zobowiązana do wykazana, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został nieprawidłowo oceniony, albo też, że nie został on zgromadzony w sposób kompletny i wszechstronny. W ocenie Sądu wykazanie chociażby jednej z tych okoliczności było niemożliwe, ponieważ w postępowaniu przed organami strona nie przedłożyła dokumentów, z których wynikałby inny stan faktyczny. Chybiony był również pogląd skarżącej spółki, że odsetki powinny być naliczane dopiero po upływie 15 dni od doręczenia jej decyzji, w sytuacji gdy zobowiązanie do zwrotu dotacji wynika z przepisów prawa, nie powstaje zaś wskutek doręczenia decyzji organu pierwszej instancji.
W ocenie Sądu organy w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie naruszyły przepisów prawa materialnego, wskazanych w treści skargi, w tym wskazanych przepisów art. 26 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 i ust. 6 ustawy o finansach publicznych, poprzez błędne uznanie, że dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości.
Podkreślić przy tym należy, że skoro dotacje pochodzą ze środków publicznych, to sposób ich wykorzystania jest pod szczególną kontrolą. Dotujący jest zobowiązany do kontrolowania wydatkowania dotacji, a dotowany - do przeznaczania otrzymanych dotacji tylko na zadania określone w umowie o dotację w terminie w niej określonym i w sposób tam opisany. Prawidłowość gospodarowania środkami dotacji z budżetów jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie określonej m.in. przepisami odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
W ocenie Sądu w sprawie w żaden sposób nie doszło też do naruszenia przepisów dot. postępowania administracyjnego.
Sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., w zw. z art. 14 k.p.a. w zw. z 39 § 1 i 109 k.p.a. poprzez doręczenie stronie decyzji w postaci papierowej, w sytuacji gdy strona w toku postępowania administracyjnego wnioskowała o doręczanie jej pism w postaci elektronicznej, ponieważ doręczenia elektroniczne w myśl art. 39 § 1 k.p.a. dotyczy - zgodnie z art. 39¹ k.p.a. - doręczenia na adres do doręczeń elektroniczny w rozumieniu ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1045), którego strona nie podała, gdyż podała wyłącznie adres ePuap. Jednakże w sytuacji braku możliwości doręczenia na adres do doręczeń elektronicznych organ uprawniony był do nadania tradycyjnie przesyłki zgodnie z art. 39 § 3 pkt 1 k.p.a. W związku z czym przedmiotowe doręczenie było skuteczne i nie naruszyło prawa.
Ponadto Sąd zauważył, że doręczenia decyzji organu I instancji strona nie kwestionowała w odwołaniu.
Z kolei zarzut braku doręczenia stronie metryki akt sprawy po ponownym rozpatrzeniu sprawy, mimo iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia 16 listopada 2023r. zobowiązał organ I instancji do pozostawienia informacji o tym, które podpisy uznał za nieczytelne organ odmawiając przesłania metryki sprawy nie wydał postanowienia z art. 74 § 2 k.p.a., zdaniem Sądu, który podzielił w tej kwestii stanowisko organów, nie jest naruszeniem uniemożliwiającym stronie czynnego udziału w postępowaniu. Kolegium, prowadząc postępowanie w II instancji, poinformowało pełnomocnika strony o jego uprawnieniach procesowych, a ten z nich nie skorzystał ani nie ponowił wniosku o przesłanie mu metryki sprawy.
W konsekwencji powyższych rozważań niezasadne okazały się również zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1, art. 11 k.p.a. Przepisy te statuują zasady: prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, informowania stron oraz czynnego udziału strony w postępowaniu. Zarzut naruszenia przepisów postępowania nie może sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, czy do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz winien polegać na wykazaniu, jakich konkretnie uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy podatkowe. Sam fakt, że materiał dowodowy został przez organy oceniony odmiennie niż oczekiwała tego strona, nie świadczy o naruszeniu zasad postępowania wyrażonych w k.p.a. Wobec powyższego określenie wobec strony skarżącej obowiązku zwrotu dotacji jest pochodną szeregu prawidłowych ustaleń, czynionych zgodnie z wymogami prawa i odpowiada wysokości kwot, stanowiących dotację pobraną w nadmiernej wysokości.
Organ odwoławczy w rozpatrywanej sprawie działał na podstawie przepisów prawa i dokonał oceny w oparciu o materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Organ ten w sposób kompletny i zrozumiały wyjaśnił także zasadnicze powody podjętego rozstrzygnięcia, wypełniając kryteria przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi, zdaniem Sądu, działanie organu nie stanowi w tym zakresie naruszenia obowiązujących przepisów prawa.
W ocenie Sądu, nie były też zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia pozostałych przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a i powiązanych z nim zarzutów dotyczących naruszenia art.136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1k.p.a. w zw. z 78 § 1k.p.a. w zw. art. 79a § 1 k.p.a., w zw. z art. 80 k.p.a., w zw. z art. 136 § 1 k.p.a., i w zw. z art. 140 k.p.a. Po pierwsze wynikająca z art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności oznacza obowiązek dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej. Wbrew zarzutom skargi, zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy był kompletny i wystarczający do wydania decyzji przez organ odwoławczy. To, że organ odwoławczy podzielił argumentację organu pierwszej instancji, nie oznacza, że nie rozpoznał wniesionego odwołania, a jego rozstrzygnięcie było wynikiem bezrefleksyjnego powtórzenia twierdzeń i ustaleń organu pierwszej instancji, jak twierdzi strona. W stanie niniejszej sprawy wyrażenie przez organ odwoławczy takiej samej oceny tego samego stanu faktycznego, jaką wyraził organ pierwszej instancji, nie mogło stanowić o naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego. Podkreślić należy, że organ odwoławczy zasadnie oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku kontroli i postępowania przed organem pierwszej instancji. Przeciwnie do zarzutów skargi, organ odwoławczy odniósł się również do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu.
Sąd uznał, że organy wydając zaskarżone decyzje odniosły się zarówno do zgromadzonego materiału dowodowego, jak i twierdzeń strony skarżącej. Spowodowało to - zdaniem Sądu - brak podstaw do uznania, że doszło do naruszenia zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również zasad dotyczących zgromadzenia i oceny materiału dowodowego w sposób, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy. Odmienna ocena materiału dowodowego, niż jak to chciałaby strona skarżąca, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
Sąd nie dopatrzył się też naruszenia przez organy reguły wynikającej z art. 139 k.p.a. (nie wskazanej w skardze, ale podnoszonej przez Skarżącą w odwołaniu), albowiem zakaz wynikający z tego przepisu nie tylko nie obejmuje decyzji o charakterze kasacyjnym (a więc decyzji, które nie orzekają merytorycznie), ale też nie wiąże organu pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu i rozstrzyganiu sprawy w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (patrz: wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2554/22).
Jak już wyżej wskazano, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że został on wydany z naruszeniem przepisu prawa materialnego wpływającym na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 litera a-c p.p.s.a.).
Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa materialnego czy procesowego na treść decyzji, a więc ukształtowanych w niej stosunków administracyjnoprawnych materialnych lub procesowych. Sąd, uchylając z tych powodów decyzję, musi zatem wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (patrz: wyrok NSA z 19 października 2011r., sygn. akt I OSK 915/11).
Dlatego też zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i uchylenie decyzji może nastąpić jedynie wówczas, gdy stwierdzone naruszenie przepisów miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w takim wypadku rzeczą Sądu jest wykazanie, że uchybienie przepisom prawa przez organ orzekający było tak istotne, że przy poprawnym ich zastosowaniu brzmienie osnowy decyzji byłoby lub mogłoby być inne.
Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź innych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.
W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.